കിരാതം

കുഞ്ചന്‍ നമ്പ്യാര്‍

2013

സായാഹ്ന ഫൗണ്ടേഷന്‍

തിരുവനന്തപുരം

Kiratam
Malayalam poetry
by Kunchan Nambiar

epub/pdf version published: 2013

These electronic versions are released under the provisions of Creative Commons Attribution Share Alike license for free download and usage.
The electronic versions were generated from sources available at WikiSource, futher marked up in LATEX in a computer running gnu/linux operating system. pdf was typeset using XeTEX from TEXLive 2012. ePub version was generated by TEX4ht from the same LATEX sources. The base font used was traditional variant of Rachana, contributed by Rachana Akshara Vedi.

Sayahna Foundation
jwra 34, Jagathy, Trivandrum, India 695014
url: http://www.sayahna.org

കുഞ്ചന്‍ നമ്പ്യാര്‍

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ (1705-1770) പ്രമുഖ മലയാളഭാഷാ കവിയാണ് കുഞ്ചന്‍ നമ്പ്യാര്‍. പ്രതിഭാസമ്പന്നനായ കവി എന്നതിനു പുറമേ തുള്ളല്‍ എന്ന നൃത്തകലാരൂപത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവെന്ന നിലയിലും പ്രസിദ്ധനായ നമ്പ്യാരുടെ കൃതികള്‍ മിക്കവയും തുള്ളല്‍ അവതരണങ്ങളില്‍ ഉപയോഗിക്കാന്‍ വേണ്ടി എഴുതപ്പെട്ടവയാണ്. നര്‍മ്മത്തില്‍ പൊതിഞ്ഞ സാമൂഹ്യവിമര്‍ശനമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളുടെ മുഖമുദ്ര. മലയാളത്തിലെ ഹാസ്യകവികളില്‍ അഗ്രഗണനീയനാണ് നമ്പ്യാര്‍.

ചന്ദ്രികാവീഥി, ലീലാവതീവീഥി, തുടങ്ങിയ രൂപകങ്ങളും, വിഷ്ണുവിലാസം, രഘവീയം എന്നീ മഹാകാവ്യങ്ങളും വിലാസം, ശിവശതകം എന്നീ ഖണ്ഡകാവ്യങ്ങളും, രാസക്രീഡ, വൃത്തവാര്‍ത്തികം എന്നീ ഛന്ദശ്ശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങളും മറ്റും സംസ്കൃതത്തില്‍‍ എഴുതിയ രാമപാണിവാദനും കുഞ്ചന്‍ നമ്പ്യാരും ഒരാള്‍തന്നയാണെന്ന് ഏറെ ചര്‍ച്ചചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു വാദം മഹാകവി ഉള്ളൂര്‍ കേരളസാഹിത്യചരിത്രത്തില്‍ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആ അവകാശവാദം ഇന്നും സ്ഥിരീകൃതമായിട്ടില്ല.

നമ്പ്യാരുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് കൃത്യമായ വിവരങ്ങള്‍ നല്‍കുന്ന രേഖകളൊന്നുമില്ല. ലഭ്യമായ അറിവു വച്ച്, ഇന്നത്തെ പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ലക്കിടി തീവണ്ടിയാപ്പീസിനടുത്തുള്ള കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലത്ത് കലക്കത്ത് ഭവനത്തിലായിരുന്നു നമ്പ്യാരുടെ ജനനം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ബാല്യകാല വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം പിതാവിനോടൊപ്പം പിതൃദേശമായ കിടങ്ങൂരിലത്തി. തുടര്‍ന്ന് ചെമ്പകശ്ശേരിരാജാവിന്റെ ആശ്രിതനായി ഏറെക്കാലം അമ്പലപ്പുഴയിലാണ്‌ അദ്ദേഹം ജീവിച്ചത്. ഇക്കാലത്താണ്‌ തുള്ളല്‍ കൃതികളില്‍ മിക്കവയും എഴുതിയതെന്ന്‌ കരുതപ്പെടുന്നു. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായ ദേവനാരായണനെ പുകഴ്ത്തുന്ന കല്യാണസൗഗന്ധികത്തിലെ ഈ വരികള്‍ പ്രസിദ്ധമാണ്:–

“ചെമ്പകനാട്ടിന്നലങ്കാരഭൂതനാം,
തമ്പുരാന്‍ ദേവനാരായണസ്വാമിയും
കമ്പം കളഞ്ഞെന്നെ രക്ഷിച്ചുകൊള്ളണം;
കുമ്പിടുന്നേനിന്നു നിന്‍പദാംഭോരുഹം.”

1746-ല്‍ മാര്‍ത്താണ്ഡവര്‍മ്മ ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം കീഴടക്കി വേണാടിനോട് ചേര്‍ത്തതിനെ തുടര്‍ന്ന് നമ്പ്യാര്‍ തിരുവനന്തപുരത്തേക്കു താമസം മാറ്റി. അവിടെ അദ്ദേഹം, മാര്‍ത്താണ്ഡവര്‍മ്മയുടേയും അദ്ദേഹത്തെ തുടര്‍ന്ന് ഭരണമേറ്റ കാത്തിക തിരുനാളിന്റെയും (ധര്‍മ്മരാജാവ്) ആശ്രിതനായി ജീവിച്ചു. വാര്‍ദ്ധക്യത്തില്‍ രാജസദസ്സിലെ ജീവിതം ബുദ്ധിമുട്ടായിത്തോന്നിയ അദ്ദേഹം സ്വന്തം നാടായ അമ്പലപ്പുഴക്ക് മടങ്ങാന്‍ ആഗ്രഹിച്ചു.

“കോലംകെട്ടുക, കോലകങ്ങളില്‍ നടക്കെന്നുള്ള വേലക്കിനി-
ക്കാലം വാര്‍ദ്ധകമാകയാലടിയനെച്ചാടിക്കൊലാ ഭൂപതേ.”

എന്ന കവിയുടെ അഭ്യര്‍ഥന രാജാവ് സ്വീകരിച്ചതിനെത്തുടര്‍ന്ന് അദ്ദേഹം അമ്പലപ്പുഴക്ക് മടങ്ങി. 1770-ലായിരുന്നു മരണം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. പേപ്പട്ടി വിഷബാധയായിരുന്നു മരണകാരണം എന്നൊരു കഥ പ്രചരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തില്‍ ചാക്യാര്‍കൂത്ത് എന്ന ക്ഷേത്രകലയില്‍ മിഴാവ് കൊട്ടുകയായിരുന്ന നമ്പ്യാര്‍ ഒരിക്കല്‍ ഉറങ്ങിയപ്പോള്‍ പരിഹാസപ്രിയനായ ചാക്യാര്‍ അരങ്ങത്തുവച്ചുതന്നെ കലശലായി പരിഹസിച്ചു ശകാരിച്ചതാണ് തുള്ളലിന്റെ തുടക്കത്തിന് കാരണമായതെന്ന് ഒരു കഥയുണ്ട്. പകരം വീട്ടാന്‍ അടുത്ത ദിവസം തന്നെ നമ്പ്യാര്‍ ആവിഷ്കരിച്ച് അവതരിപ്പിച്ച പുതിയ കലാരൂപമായിരുന്നത്രെ തുള്ളല്‍. തുള്ളലിന് കൂത്തുമായി വളരെ സാമ്യമുണ്ടെന്നതൊഴിച്ചാല്‍ ഈ ഐതിഹ്യത്തില്‍ എത്രമാത്രം സത്യമുണ്ടെന്ന് പറയുക ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ഏതായാലും തുള്ളലിനെ ഒരൊന്നാംകിട കലാരൂപമായി വികസിച്ചെടുക്കാനും അതിന് പരക്കെ അംഗീകാരം നേടിയെടുക്കാനും നമ്പ്യാര്‍ക്ക് കഴിഞ്ഞു. അസാമാന്യമായ ഭാഷാനൈപുണ്യം കൊണ്ട് അനുഗൃഹീതനായിരുന്നു നമ്പ്യാര്‍. വാക്കുകള്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവില്‍ നൃത്തം ചെയ്യുകയായിരുന്നത്രെ.

“പാല്‍ക്കടല്‍ത്തിര തള്ളിയേറി
വരുന്നപോലെ പദങ്ങളെന്‍
നാവിലങ്ങനെ നൃത്തമാണൊരു
ഭോഷ്ക്കു ചൊല്ലുകയല്ല ഞാന്‍”

എന്നു പറയാന്‍ മാത്രം ആത്മവിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, തുള്ളലുകളുടെ ഭാഷയായി നമ്പ്യാര്‍ തെരഞ്ഞെടുത്തത് സംസാരഭാഷയോട് ഏറ്റവും അടുത്ത സാധാരണക്കാരന്റെ ഭാഷയാണ്. അത് അവയ്ക്ക് കൂടുതല്‍ സ്വീകാര്യത നേടിക്കൊടുത്തു. സാധാരണക്കാര്‍ക്ക് രുചിക്കുന്ന കവിത അവരുടെ ഭാഷയില്‍ തന്നെ ആയിരിക്കണം എന്ന് നമ്പ്യാര്‍ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്:–

“ഭടജനങ്ങടെ നടുവിലുള്ളൊരു പടയണിക്കിഹ ചേരുവാന്‍
വടിവിയന്നൊരു ചാരുകേരള ഭാഷതന്നെ ചിതം വരൂ
ഭാഷയേറിവരുന്ന നല്ലമണിപ്രവാളമതെങ്കിലോ
ഭൂഷണം വരുവാനുമില്ല: വിശേഷഭൂഷണമായ്‌വരും”

ഓട്ടന്‍, ശീതങ്കന്‍, പറയന്‍ എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളിലായി 64 തുള്ളലുകള്‍ നമ്പ്യാര്‍ എഴുതിയതായി പറയപ്പെടുന്നു. നമ്പ്യാരുടെ ഏറെ പ്രസിദ്ധമായ ഫലിതബോധത്തിനു പുറമേ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിപുലമായ അനുഭവസമ്പത്തും എല്ലാ വിജ്ഞാനശാഖകളിലുമുള്ള അവഗാഹവും ഈ കൃതികള്‍ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റേതായി പൊതുവേ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് നാല്പത് തുള്ളലുകളാണ്.

കൃതികളുടെ പ്രത്യേകതകള്‍

സമൂഹവിമര്‍ശനം, നിശിതമായ ഫലിതപരിഹാസങ്ങള്‍, കേരളീയത, സാധാരണക്കാരന്റെ ഭാഷ, ലോകോക്തികള്‍ എന്നിവയെല്ലാം നമ്പ്യാരുടെ കൃതികളുടെ ലക്ഷണങ്ങളായി നിരൂപകര്‍ എടുത്തു പറയുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളുടെ ഈ പ്രത്യേകതകള്‍ കവിക്ക് വലിയ ജനപ്രീതി നേടിക്കൊടുത്തു. ജനകീയ കവി എന്ന് നമ്പ്യാര്‍ വിശേഷിക്കപ്പെടാറുണ്ട്.

ഫലിതം

പുരാണകൃതികളെ അവലംബിച്ചായിരുന്നു നമ്പ്യാരുടെ മിക്ക തുള്ളല്‍ കൃതികളും എങ്കിലും അവയില്‍ കഴിയുന്നത്ര നര്‍മ്മവും സാമൂഹ്യപ്രസക്തിയുള്ള പരിഹാസവും കലര്‍ത്തുവാന്‍ കവി ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. നളചരിതത്തില്‍, സന്ദേശം വഹിച്ചുകൊണ്ടു പറന്നുപോകുന്ന അരയന്നം കണ്ട ദേശാന്തരങ്ങളിലെ കാഴ്ചകള്‍ വര്‍ണ്ണിക്കുന്ന ഭാഗം പ്രസിദ്ധമാണ്.

“നായര്‍ വിശന്നു വലഞ്ഞു വരുമ്പോള്‍ കായക്കഞ്ഞിക്കരിയിട്ടില്ല;
ആയതുകേട്ടുകലമ്പിച്ചെന്നങ്ങായുധമുടനേ കാട്ടിലെറിഞ്ഞു.
ചുട്ടുതിളക്കും വെള്ളമശേഷം കുട്ടികള്‍ തങ്ങടെ തലയിലൊഴിച്ചു.
കെട്ടിയ പെണ്ണിനെ മടികൂടാതെ, കിട്ടിയ വടികൊണ്ടൊന്നു കൊമച്ചു.
ഉരുളികള്‍ കിണ്ടികളൊക്കെയുടച്ചു, ഉരലുവലിച്ചു കിണറ്റില്‍ മറിച്ചു;
ചിരവയെടുത്തഥ തീയിലെരിച്ചു, അരകല്ലങ്ങു കുളത്തിലെറിഞ്ഞു;
അതുകൊണ്ടരിശം തീരാഞ്ഞവനപ്പുരയുടെ ചുറ്റും മണ്ടി നടന്നു.”

കല്യാണസൗഗന്ധികത്തില്‍ പാഞ്ചാലിയുടെ ആഗ്രഹപ്രകാരം സൗഗന്ധികപ്പൂ തേടിപ്പോകുന്ന ഭീമന്‍, ഒരു വൃദ്ധവാനരനെന്ന മട്ടില്‍ വഴിമുടക്കി കിടന്ന ഹനുമാനോട് കയര്‍ക്കുന്ന ഭാഗം രസകരമാണ്:–

“നോക്കെടാ! നമ്മുടെ മാര്‍ഗ്ഗേ കിടക്കുന്ന മര്‍ക്കടാ,
നീയങ്ങു മാറിക്കിടാ ശഠാ!
ദുര്‍ഘടസ്ഥാനത്തു വന്നുശയിപ്പാന്‍ നിനക്കെടാ
തോന്നുവനെന്തെടാ സംഗതി?”

തന്റെ അവശസ്ഥിതി അറിഞ്ഞ് വഴിമാറിപ്പോകാന്‍ ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഹനുമാനോട് ഭീമന്‍ പിന്നെയും ഇടയുന്നു:–

“ആരെന്നരിഞ്ഞു പറഞ്ഞു നീ വാനരാ!, പാരം മുഴുക്കുന്നു
ധിക്കാരസാഹസം;
പൂരുവംശത്തില്‍ പിറന്നു വളര്‍ന്നൊരു പൂരുഷശ്രേഷ്ഠന്‍
വൃകോദരനെന്നൊരു
വീരനെ കേട്ടറിവില്ലേ നിനക്കെടോ, ധീരനാമദ്ദേഹ-
മിദ്ദേഹമോര്‍ക്ക നീ
നേരായ മാര്‍ഗ്ഗം വെടിഞ്ഞു നടക്കയില്ലാരോടു മിജ്ജനം
തോല്‍ക്കയുമില്ലേടോ,
മാറിനില്ലെന്നു പറയുന്ന മൂഢന്റെ മാറില്‍ പതിക്കും
ഗദാഗ്രമെന്നോര്‍ക്കണം.”

ഈ വീമ്പിന് മറുപടികൊടുത്ത ഹനുമാന്‍, നാലഞ്ചു ഭര്‍ത്താക്കന്മാര്‍ ഒരു പെണ്ണിന് എന്നത് നാലുജാതിക്കും വിധിച്ചതല്ല എന്ന് ഭീമനെ ഓര്‍മ്മിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ദുശ്ശാസനന്‍ പണ്ട് കൗരവസഭയില്‍ വച്ച് പാഞ്ചാലിയോട് അതിക്രമം ചെയ്തത് കണ്ണും മിഴിച്ച് കണ്ട് നിന്നപ്പോള്‍ പൊണ്ണത്തടിയനായ ഭീമന്റെ പരാക്രമം കാശിക്കു പോയിരിക്കുകയായിരുന്നോ എന്നും നമ്പ്യാര്‍ ഹനുമാനെക്കൊണ്ട് ചോദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

കേരളീയത

പതിനെട്ടാം ശതകത്തില്‍ കേരളത്തില്‍ നിലവിലിരുന്ന സാമൂഹിക സ്ഥിതിയിലേക്ക് നമ്പ്യാരുടെ കൃതികള്‍ വെളിച്ചം വീശുന്നു. ഭൂസ്ഥിതി, സസ്യപ്രകൃതി, ജലവിനിയോഗം, പാരമ്പര്യജന്തു വിജ്ഞാനം, നാടന്‍ തത്ത്വചിന്ത, നാട്ടു വിദ്യാഭ്യാസരീതി, നാടന്‍ വിനോദങ്ങള്‍, ഉത്സവങ്ങള്‍, അങ്ങാടി വാണിഭം, നാടന്‍ മത്സ്യബന്ധനം, ചികിത്സാരീതികള്‍, കൃഷിയറിവുകള്‍, കടലറിവുകള്‍, കാട്ടറിവുകള്‍, നാടന്‍ ഭക്ഷണ രീതികള്‍, നാട്ടു സംഗീതം, മുത്തശ്ശിച്ചൊല്ലുകള്‍ തുടങ്ങിയ മണ്ഡലങ്ങള്‍ നമ്പ്യാര്‍ കവിത വിശദമാക്കുന്നു.

തുള്ളല്‍ക്കവിതകളില്‍ മിക്കവയുടേയും പ്രമേയം പുരാണേതിഹാസങ്ങളാണെങ്കിലും നമ്പ്യാര്‍ കൊടുക്കുന്ന പശ്ചാത്തലം കേരളീയമാണ്. കഥാപാത്രങ്ങള്‍ക്ക് അദ്ദേഹം മലയാളിത്തം കല്പിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. ഭീമന്‍, ദുര്യോധനന്‍, ദേവേന്ദ്രന്‍ , ദമയന്തി, ദ്രൗപദി, സീത, പാര്‍വ്വതി തുടങ്ങിയ കഥാപാത്രങ്ങള്‍ കേരളത്തിലെ സ്ഥിതിഗതികള്‍ക്കനുരൂപമായ വേഷപ്പകര്‍ച്ചയോടുകൂടി മാത്രമേ തുള്ളലുകളില്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുള്ളു. ഭൂ-സ്വര്‍ഗ്ഗ-പാതാളങ്ങള്‍ നമ്പ്യാരുടെ ഭാവനയില്‍ അമ്പലപ്പുഴയോ, തിരുവനന്തപുരമോ ആയി മാറുന്നു. അയോദ്ധ്യയിലും, അളകാപുരിയിലും, സ്വര്‍ഗ്ഗത്തിലും പാതാളത്തിലും എല്ലാം കേരളീയര്‍ തന്നെ. കേളച്ചാരും, കാളിപ്പെണ്ണും ചിരികണ്ടച്ചാരും, കോന്തനും, കേളനും, കുമരിയും, ഇച്ചിരിയും, ഇട്ടുണ്ണൂലിയും ഒക്കെ അവിടങ്ങളില്‍ ഉണ്ട്. കേരളത്തിലെ നായന്മാരും പട്ടന്മാരും, കൊങ്ങിണിമാരും, നമ്പൂതിരിമാരും ഇല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങള്‍ ഇല്ല. സന്താനഗോപാലത്തിലെ അര്‍ജുനന്‍, യമപുരിയില്‍ ചെന്നപ്പോള്‍ “കള്ളുകുടിക്കും നായന്മാരുടെ പള്ളക്കിട്ടു കൊടുക്കണ കണ്ടു” വത്രെ. ദുര്യോധനന്റെ വനത്തിലേക്കുള്ള ഘോഷയാത്രയില്‍ അമ്പും വില്ലും ധരിച്ച നായന്മാരെ കൂടാതെ, “പട്ടാണികള്‍ പല ചെട്ടികളും കോമട്ടികളും പല പട്ടന്മാരും” ഒക്കെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഘോഷയാത്രക്ക് മുന്‍പ് സേനകള്‍ക്ക് നലകിയ സദ്യയും തികച്ചും കേരളീയമായിരുന്നു:–

“ഇലവച്ചങ്ങു നിരന്നു തുടങ്ങീ, വലിയരിവച്ചു വെളുത്തൊരു ചോറും
പലപല കറിയും പഴവും നെയ്യും നലമൊടു വളരെ വിളമ്പീടുന്നു.
വട്ടഞ്ചക്കര ചേര്‍ത്തുകലക്കി ചട്ടം കൂട്ടിന തേങ്ങാപ്പാലും
ഒട്ടല്ലൂണിനു വട്ടം പലവിധമിഷ്ടമറിഞ്ഞു കൊടുത്തീടുന്നു”

കാര്‍ത്തവീരാര്‍ജ്ജുനവിജയത്തില്‍ രാവണന്‍ ചിത്രയോധിയെ അയച്ച് കാര്‍ത്തവീരാര്‍ജ്ജുനന്റെ അടുത്ത് ഉന്നയിക്കുന്ന ആവശ്യങ്ങളുടെ സാഹചര്യങ്ങളും കേരളീയമാണ്:–

“വിളവില്‍ പാതി നമുക്കു തരേണം, മുളകു സമസ്തവുമേല്പ്പിക്കേണം;
തെങ്ങുകവുങ്ങുകള്‍ മാവും പ്ലാവും എങ്ങുമെനിക്കിഹ കണ്ടെഴുതേണം;
മാടമ്പികളുടെ പദവികളൊന്നും, കൂടുകയില്ലാ നമ്മുടെ നാട്ടില്‍;
വീടന്മാരും വിളവുകള്‍ നെല്ലുകള്‍ വിത്തിലിരട്ടി നമുക്കുതരേണം;
നാട്ടിലിരിക്കും പട്ടന്മാരും, നാലാക്കൊന്നു നമുക്കുതരേണം;
വീട്ടിലിരിക്കും നായന്മാര്‍ പടവില്ലും കുന്തവുമേന്തിച്ചൊല്ലും-
വേലയെടുത്തു പൊറുക്കണമെല്ലാനാളും പാര്‍ത്താ ദശമുഖഭവനേ;
കള്ളുകുടിക്കും നായന്മാര്‍ക്കിടി കൊള്ളുന്താനുമതോര്‍ത്തീടേണം.”

സമൂഹവിമര്‍ശനം

സമൂഹത്തിലെ തിന്മകളെ തന്റെ ഫലിതം കലര്‍ന്ന ശൈലിയില്‍ നമ്പ്യാര്‍ വിമര്‍ശിക്കുന്നത് പലയിടത്തും കാണാം.

“രാജ്യകാര്യങ്ങളെ ക്ലേശിക്കയെന്നൊരു വ്യാജംനടിച്ചു സമസ്ത സാധുക്കളെ
തേജോവധംചെയ്തു വിത്തമാര്‍ജ്ജിച്ചുകൊണ്ടാജീവനാന്തം കഴിക്കുന്നിതുചിലര്‍.”

എന്ന ഹരിണീസ്വയം‌വരത്തിലെ വിമര്‍ശനം ഭരണാധികാരികളേയും ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദത്തേയും ആയിരിക്കണം ലക്ഷ്യമാക്കിയത്.

“വൈദ്യം പഠിക്കണം ദ്രവ്യമുണ്ടാക്കുവാന്‍
കാരസ്കരഘൃതം ഗുല്‍‍ഗുലുതിക്തകം
ചേരുന്ന നെയ്കളുമെണ്ണപൊടികളും
സാരമായുള്ള ഗുളികയും കൈക്കൊണ്ടുചെ-
ന്നോരോവിധം പണം കൈക്കലാക്കീടുന്നു.”

എന്ന് ധനമോഹികളായ വൈദ്യന്മാരെ വിമര്‍ശിക്കുന്ന ധൃവചരിതത്തിലെ ഭാഗം പ്രസിദ്ധമാണ്.

ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരെ സ്വാധീനിക്കാന്‍ ചിലപ്പോഴൊക്കെ, അവരുടെ കൊച്ചമ്മമാരോട് അടുത്തുകൂടുകയായിരുന്നു വഴി എന്ന അവസ്ഥ നമ്പ്യാര്‍ ഹരിണീസ്വയം‌വരത്തില്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നതിങ്ങനെയാണ്:–

“സര്‍വ്വാധികാരിയെക്കണ്ടാല്‍ നമുക്കിന്നു
കാര്യങ്ങള്‍ സാധിക്ക വൈഷമ്യമായ്‌വരും.
നാണിയെക്കണ്ടാലെളുപ്പമാമെന്നൊരു
നാണിയം നാട്ടില്‍ നടത്താതിരിക്കണം.”

കാര്യമായൊരു ജോലിയും ചെയ്യാതെ, ഊണും ഉറക്കവും, പരദൂഷണവും മറ്റുമായി നടക്കുന്നവരെ നമ്പ്യാര്‍ പാത്രചരിതത്തില്‍ വരച്ചുകാട്ടുന്നതിങ്ങനെയാണ്:–

“ഉണ്ണണമെന്നും മുറങ്ങണമെന്നും,
പെണ്ണുങ്ങളൊടു രസിക്കണമെന്നും
കണ്ണില്‍ക്കണ്ട ജനങ്ങളെയെല്ലാം
എണ്ണിക്കൊണ്ടു ദുഷിക്കണമെന്നും
ഇത്തൊഴിലല്ലാതിപ്പരിഷക്കൊരു
വസ്തുവിചാരമൊരിക്കലുമില്ല.”

ലോകോക്തികള്‍

മലയാളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ പല ലോകോക്തികളും നമ്പ്യാര്‍ക്കവിതയില്‍ നിന്ന് വന്നവയാണ്:–

നെല്ലും പണങ്ങളുമുണ്ടെന്നുറച്ചിട്ടു കല്ലിലും പുല്ലിലും തൂകിത്തൊടങ്ങൊലാ.

കണ്ടാലറിവാന്‍ സമര്‍ഥനല്ലെങ്കില്‍ നീ കൊണ്ടാലറിയുമതിനില്ല സംശയം.

കൂനന്‍ മദിച്ചെന്നാല്‍ ഗോപുരം കുത്തുമോ?

തുടങ്ങിയവയുടെ ഉറവിടം കല്യാണസൗഗന്ധികമാണെങ്കില്‍, താഴെപ്പറയുന്നവ കിരാതത്തില്‍ നിന്നാണ്.

മുല്ലപ്പൂമ്പൊടിയേറ്റുകിടക്കും കല്ലിനുമുണ്ടാമൊരു സൗരഭ്യം.

കനകംമൂലം കാമിനിമൂലം കലഹം പലവിധമുലകില്‍ സുലഭം.

തള്ളക്കിട്ടൊരു തല്ലു വരുമ്പോള്‍ പിള്ളയെടുത്തു തടുക്കേയുള്ളൂ.

വല്ലാമക്കളിലില്ലാമക്കളിതെല്ലാവര്‍ക്കും സമ്മതമല്ലോ.

ദുഷ്ടുകിടക്കെവരട്ടും വൃണമതു പൊട്ടും പിന്നെയുമൊരു സമയത്തില്‍.

എലിയെപ്പോലെയിരിക്കുന്നവനൊരു പുലിയെപ്പോലെ വരുന്നതു കാണാം.

നമ്പ്യാര്‍ നിരൂപണം

എല്ലാവിഭാഗം മലയാളികളുടെയിടയിലും ജനസമ്മതിയും അംഗീകാരവും നേടിയ കവി ആയിരുന്നിട്ടും നമ്പ്യാര്‍ കവിത ശക്തമായി വിമര്‍ശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുമുണ്ട്. നമ്പ്യാരുടെ ‘സംസ്കാരലോപത്തെ’-പ്പറ്റി ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒന്നാംകിട മലയാള സാഹിത്യവിമര്‍ശകനായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണമാരാരും, പി.കെ.ബാലകൃഷ്ണനും പരാതിപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ¹ ഇതിഹാസപുരാണങ്ങളിലെ കഥാപാത്രങ്ങളേയും സന്ദര്‍ഭങ്ങളേയും കേരളീയസാഹചര്യങ്ങളില്‍ ഫലിതത്തില്‍ പൊതിഞ്ഞ് അവതരിപ്പിക്കുന്ന നമ്പ്യാരുടെ രീതിയെ വാഗ്‌വ്യഭിചാരമായാണ് മാരാര്‍ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. കല്യാണസൗഗന്ധികത്തിലെ ‘ഭീമ-ഹനൂമല്‍സംവാദ’ ത്തിന്റെ നിശിതമായ വിമര്‍ശനം മാരാരുടെ ‘ഭാരതപര്യടനം’ എന്ന പ്രഖ്യാതകൃതിയിലുണ്ട്.

നമ്പ്യാര്‍ ഹനുമാനെ ‘അങ്ങാടിക്കൂളനും’ ഭീമസേനനെ ‘മേനിക്കണ്ടപ്പനും’ ആയി തരംതാഴ്ത്തിയെന്ന് മാരാര്‍ ആക്ഷേപിക്കുന്നു:–

“പാണ്ഡവന്മാരുടെ തീര്‍ഥയാത്രയുടെ ഒടുക്കം ഗന്ധമാദനത്തില്‍ വച്ചു പഞ്ചാലിക്കുവേണ്ടി സൗഗന്ധിപ്പൂക്കള്‍ തേടിപ്പോകുന്ന ഭീമസേനനെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുഗാന്തജ്യേഷ്ഠനായ ഹനുമാന്‍ വഴി തടഞ്ഞു പരിഹസിച്ച ഒരു സന്ദര്‍ഭമുണ്ടല്ലോ. അതിന്റെ പിന്നിലുള്ള അഗാധമായ ഭ്രാതൃവാത്സല്യത്തിന്നെതിരായി മഹാഭാരതത്തില്‍ ഒരക്ഷരവുമില്ല. ഈ കഥയെടുത്തു നമ്മുടെ ഒരു ‘ഹാസസാഹിത്യസാമ്രാട്ട്’ എഴുതിയ തുള്ളലില്‍ ആ സഹോദരസമാഗമം എന്തായിരിക്കുന്നു എന്നു നോക്കുക. അവിടെ ഹനുമാന്‍ വഴിപോകുന്നവരെ ചെന്നു തടഞ്ഞു വഴക്കുണ്ടാക്കി അവരെ പൊതിരെ തെറി പറഞ്ഞുവിടുന്ന അങ്ങാടിക്കൂളനും, ഭീമസേനന്‍ എന്തു തെറി കേട്ടാലും നാണമില്ലാതെ ഒഴിച്ചുപോകാതെ അതിനൊക്കെ പകരം വീമ്പിളക്കുവാന്‍ മിനക്കെടുന്ന മേനിക്കണ്ടപ്പനുമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഇത്തരം വാഗ്‌വ്യഭിചാരങ്ങളെ ഉല്‍കൃഷ്ടസാഹിത്യത്തിന്റെ പന്തിയിലിരത്തുന്ന നമ്മുടെ വകതിരിവില്ലായ്മയെയാണ് ഞാനിവിടെ എതിര്‍ക്കുന്നത്.” ²

നമ്പ്യാരുടെ കാലദര്‍ശനത്തെ അപഗ്രഥിക്കുന്ന ഒരു പ്രബന്ധത്തില്‍ മലയാളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധനിരുപകനായ കെ.പി. അപ്പന്‍ ഈ വിമര്‍ശനത്തിനു മറുപടി പറയുന്നതിനൊപ്പം നമ്പ്യാരെ “ഉന്നതജ്ഞാനിയായ…കോമിക് ജീനിയസ്”, “ജ്ഞാനിയായ വിദൂഷകന്‍”, എന്നൊക്കെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:–

“ദേവന്മാരേയും പുരാണകഥാപാത്രങ്ങളേയും സമകാലികതയുടെ ഹൃദ്യമായ കളങ്കത്തിലേക്കു കൂട്ടിക്കൊണ്ടു വരുക വഴി പുരാണകഥകളിലെ കാലത്തെയും സമകാലിക ചരിത്രകാലത്തേയും പരസ്പരം കലര്‍ത്തുകയാണ് നമ്പ്യാര്‍ ചെയ്ത്. മനുഷ്യവര്‍ഷവും ദേവവര്‍ഷവും കൂടിക്കലരുമ്പോള്‍ ഒരു ദേവവര്‍ഷം അനേകം മനുഷ്യവര്‍ഷങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്നതാണെന്ന കാലഗണന കീഴ്മേല്‍ മറിയുന്നു. ദേവവര്‍ഷവും മനുഷ്യവര്‍ഷവും ഒരേപ്രവാഹപാതയില്‍ എന്നവണ്ണം ചലിക്കുന്ന അനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നു. വായനയുടെ സര്‍ഗ്ഗാത്മകമായ വേളയില്‍ രണ്ടിന്റേയും ഏകകാലികമായ നിലനില്പ് സ്പര്‍ശിച്ചറിയുന്ന നല്ല വായനക്കാരന്‍ ഒരേ ഘട്ടത്തില്‍ രണ്ടു കാലങ്ങളില്‍ ജീവിക്കുന്നു. ഈ സങ്കീര്‍ണ്ണമായ കാലദര്‍ശനം അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള ഉപാധി ആയിരുന്നു നമ്പ്യാര്‍ക്ക് പുരാണങ്ങളും സമകാലിക ജീവിതവും. ഉപാധികള്‍ക്കപ്പുറത്തേയ്ക്കു പോയി കറുപ്പും വെളുപ്പും പോലെ സുവ്യക്തമായി തെളിയുന്ന ഈ കാലദര്‍ശനത്തില്‍ എത്താന്‍ കഴിയാതിരുന്നതു കൊണ്ടാണ് നമ്പ്യാര്‍ എന്ന ഉന്നതജ്ഞാനിയായ കോമിക് ജീനിയസ്സിന്റെ സംസ്കാരലോപത്തെക്കുറിച്ച് മാരാരും പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണനും പരാതി പറഞ്ഞത്.” ²

സാധാരണക്കാരുടെ ഭാഷയില്‍ അവര്‍ക്കു വേണ്ടി എഴുതിയ ജനകീയ കവിയായി നമ്പ്യാര്‍ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതയുടെ സാമൂഹ്യപശ്ചാത്തലത്തിന്റെ പരിമിതികള്‍ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സാഹിത്യം അധഃസ്ഥിതവിഭാഗങ്ങളിലെ മനുഷ്യരെ പൊതുവേ അവഗണിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് എഴുതപ്പെട്ടതിനാല്‍ നമ്പ്യാരുടെ കവിത പോലും നായന്മാര്‍ വരെയുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങളെ മാത്രമേ കണക്കിലെടുത്തുള്ളു എന്നും അതിനു താഴെയുള്ള ജനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സൂചനകള്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികളില്‍ വിരളമാണെന്നുമാണ് വിമര്‍ശനം. ³

നമ്പ്യാരെക്കുറിച്ചുള്ള ഫലിതകഥകള്‍

നമ്പ്യാരുടെ ഫലിതോക്തികള്‍ പ്രസിദ്ധമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമകാലികനെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ഉണ്ണായി വാര്യരുമായുള്ള സംഭാഷണ ശകലങ്ങളെന്ന മട്ടിലുള്ള പല ഫലിതങ്ങളും തലമുറകളിലൂടെ വാമൊഴിയായി പകര്‍ന്നു ഇക്കാലം വരേയ്ക്കും എത്തിയിട്ടുണ്ട്. അസാധാരണമായ നര്‍മ്മബോധവും കൗതുകമുണര്‍ത്തുന്ന ദ്വയാര്‍ത്ഥപരാമര്‍ശങ്ങളും ചേര്‍ന്ന അവ മലയാളികളുടെ ഫലിതശേഖരത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാഗമായി തുടരുന്നു.

ആന ഇറങ്ങിയതുമൂലം കലങ്ങി കിടന്നിരുന്ന ഒരു കുളം കണ്ടപ്പോള്‍ വാര്യര്‍ അതിനെ “കരി കലക്കിയ കുളം” എന്നും നമ്പ്യാര്‍ “കളഭം കലക്കിയ കുളം” എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു എന്നാണ് ഒരു കഥ. ആനയുടെ പര്യായങ്ങളായ കരി, കളഭം എന്നീ വാക്കുകള്‍ ഉപയോഗിച്ച് കുളം കലക്കിയത് ആനയാണെന്നാണ് രണ്ടുപേരും പറഞ്ഞതെങ്കിലും, ആദ്യശ്രവണത്തില്‍, കുളത്തിലെ വെള്ളത്തിന്റെ നിറം വ്യത്യസ്തരീതികളില്‍ വര്‍ണ്ണിക്കുകയാണ് ഇരുവരും ചെയ്തതെന്നേ തോന്നൂ.

കുളിക്കാന്‍ പോകുന്ന സ്ത്രീയേയും ദാസിയേയും കണ്ടപ്പോള്‍ വാര്യര്‍ “കാതിലോല?” (കാ അതിലോല – ആരാണു് അവരില്‍ സുന്ദരി?) എന്നു ചോദിച്ചപ്പോള്‍ നമ്പ്യാര്‍ “നല്ലതാളി” (നല്ലത് ആളി – തോഴിയാണ് കൂടുതല്‍ സുന്ദരി) എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു എന്നാണ് മറ്റൊരു കഥ. ഇവിടെ അര്‍ത്ഥം മനസ്സിലാകാത്തവര്‍ ഈ സംഭാഷണത്തില്‍ പരാമര്‍ശിക്കപ്പെട്ടത് യജമാനത്തി കാതില്‍ അണിഞ്ഞിരുന്ന ആഭരണമായ ഓലയും ദാസി കയ്യില്‍ കൊണ്ടുപോയിരുന്ന താളിയും ആണ് എന്നേ കരുതൂ.

കൊട്ടാരത്തില്‍ നിന്ന് നമ്പ്യാര്‍ക്ക് ദിനം‌പ്രതി രണ്ടേകാല്‍ ഇടങ്ങഴി അരി കൊടുക്കാന്‍ മാര്‍ത്താണ്ഡവര്‍മ്മ രാജാവ് കൊടുത്തിരുന്ന കല്പന ആ രാജാവിന്റെ മരണശേഷം വ്യത്യസ്തമായി വ്യാഖ്യാനിച്ച് കവിയെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുവാന്‍ ഒരു ശ്രമം നടന്നത്രെ. രണ്ടേകാല്‍ എന്നതിന് രണ്ടുകാല്‍ ഇടങ്ങഴി അതായത്, ഇരുനാഴി അരി എന്നേ അര്‍ത്ഥമുള്ളു എന്നായിരുന്നു കലവറ അധികാരിയായ അയ്യരുടെ വ്യാഖ്യാനം. രണ്ടുനേരം ഉണ്ടാല്‍ മതിയെന്നിരിക്കേ, ഓരോ ഊണിനും, ഓരോ കാല്‍ ഇടങ്ങഴി (നാഴി) അരിവീതം രണ്ടുകാല്‍ ഇടങ്ങഴി മതിയാവും എന്ന് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കലവറക്കാരന്‍ പണ്ടാല വിശദീകരണവും കൊടുത്തു. ഇതില്‍ പ്രതിക്ഷേധിച്ച് നമ്പ്യാര്‍ കാര്‍ത്തികതിരുനാള്‍ മഹാരാജാവിന് കൊടുത്ത പരാതി ഇങ്ങനെ ആയിരുന്നു:–

“രണ്ടേകാലെന്നു കല്പിച്ചു,
രണ്ടേ, കാലെന്നിതയ്യനും,
ഉണ്ടോ, കാലെന്നു പണ്ടാല
ഉണ്ടില്ലിന്നിത്ര നേരവും.”

ഈ പ്രതിക്ഷേധം രാജാവിന് ബോദ്ധ്യമായെന്നും, നമ്പ്യാര്‍ക്ക് അദ്ദേഹം സങ്കടനിവൃത്തി വരുത്തി എന്നുമാണ് കഥ.

¹ കെ. പി. അപ്പന്‍, സമയപ്രവാഹവും സാഹിത്യകലയും എന്ന പുസ്തകത്തിലെ “യുദ്ധക്കലികൊണ്ട കാലദര്‍ശനം” എന്ന ലേഖനം (പുറങ്ങള്‍ 58–64).

² വ്യാസന്റെ ചിരി – ഭാരതപര്യടനം — കുട്ടികൃഷ്ണമാരാര്‍.

³ പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണന്‍, എഡിറ്റു ചെയ്ത “നാരായണഗുരു” എന്ന ഗ്രന്ഥം (പുറം 20).

കിരാതം

ഹരിഹരതനയന്‍ തിരുവടി ശരണം
വിരവൊടു കവിചൊല്‍ വരമരുളേണം
മറുതലരടിയനൊടടല്‍ കരുതായ്‌വാന്‍
കരുതുന്നേന്‍ കരുണാമൃതസിന്‍ധോ!
കരി, കരടികള്‍, കടുവാ, പുലി, സിംഹം
വനമതില്‍നിന്നു വധിച്ചതുപോലെ
മറുതലര്‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍തമ്മെയൊഴിച്ചരുള്‍ നിത്യം
തകഴിയില്‍ വാണരുളും നിലവയ്യാ!
അണിമതി കലയും തുമ്പയുമെല്ലും
ഫണിപതി ഫണഗണമണികളുമണിയും
പുരരിപുതന്‍ പദകമലേ പരിചൊടു
പണിയുന്നവരുടെ പാലനശീലന്‍
പ്രണയിനിയാകിന മലമകള്‍ താനും
പ്രണയസുഖേന രമിപ്പാനായി
ക്ഷണമൊരു കരിവരമിഥുനമതായി
ക്ഷണികമതാകിന വിഷയസുഖത്തില്‍
പ്രണയമിയന്നൊരു രസികന്‍മാരവര്‍‍‍‍‍‍‍‍-
പ്രണിഹിതകുതുകം വാഴുംകാലം
മണമിയലുന്ന മരപ്പൂങ്കാവില്‍
മണലില്‍ നടന്നു മദിച്ചു മരങ്ങടെ-
തണലിലിരുന്നു രമിക്കുന്നേരം
ഗുണവതിയാമുമതന്നുടെ മകനായ്
ഗണപതിയെന്നൊരു മൂര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തിവിശേഷം
പ്രണതജനങ്ങടെ വിഘ്നമൊഴിപ്പാന്‍
പ്രണയിതകുതുകം വന്നുപിറന്നു.
ക്ഷണമാത്രം തന്തിരുവടിയടിയനു
തുണമാത്രം ചെയ്തീടുന്നാകില്‍
ഗുണപാത്രം ഞാനെന്നിഹ വരുവന്‍
അണുമാത്രം മമ സംശയമില്ല
ഗണരാത്രങ്ങള്‍ കഴിഞ്ഞതിലങ്ങൊരു
കണമാത്രം പുനരുണ്ടായില്ല;
തൃണമാത്രം ബഹുമാനവുമില്ല
ധനവാന്‍മാരുടെ സഭയില്‍ വരുമ്പോള്‍
പരമാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥം പറയാമടിയന്നൊരു
പരനിന്‍ദാദികള്‍ നാവിലുമില്ല.
പരിചൊടു സന്തതമംബരതടിനീ-
പുരിയില്‍ വസിച്ചരുളീടിന ഭഗവാന്‍
പരമാനന്ദംമയാകൃതി കൃഷ്ണന്‍
പരദൈവതമടിയന്നനുകൂലം.
നരപതി കുലപതി ധരണീസുരപതി
നിരവധി ഗുണഗണ നിധിപതി സദൃശന്‍
പെരുകിന ചെമ്പകനാടാകുന്നൊരു
സുരവരനാട്ടിലനാഹതരത്നം
പരിജനപാലനപരിചയശീലന്‍
പരിപാലിച്ചരുളീടുകധീശന്‍
ഗുരുനാഥന്‍ മമ ഗുണഗണമേറിയ
ധരണിസുരോത്തമനരുളുകമൂലം
സരസകഥാകഥനത്തിനെനിക്കൊരു
പെരുവഴിമാത്രം കാണാറായി;
കിള്ളിക്കുറിശ്ശി മഹേശ്വരനും പുന-
രുള്ളിലിരുന്നരളുന്നു സദാ മേ;
തുള്ളലിനുള്ള രസങ്ങളറിഞ്ഞവ-
രുള്‍ളം തന്നില്‍ രസിച്ചീടേണം;
വെള്ളിച്ചുരികയിളക്കി പ്പലപല
പുള്ളിപ്പുലി കടുവാ മഹിഷാദിക-
ളുള്ള വനങ്ങളില്‍ വേട്ടയുമാടി-
പ്പള്ളിക്റീഡാതല്‍പരനാകിന
തകഴിയില്‍ വാണരുളീടിന ഭഗവാന്‍
അളകാകൃതിയാം ഹരിഹരതനയന്‍

സകല വരപ്രദനപ്രതിമാനന്‍
സുകൃതിഗുണങ്ങള്‍ വരുത്തീടേണം;
കവിമാതാവേ! ദേവി സരസ്വതി!
കവിതാഭാവേ കാത്തരുളേണം.
സജ്ജനസഭയുടെ സുഭഗത്വംകൊ-
ണ്ടിജ്ജനമൊന്നു പ്രയോഗിക്കുമ്പോള്‍
ദുര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജനമെങ്കിലുമതിനെക്കൊണ്ടൊരു
ദൂഷണമൊരുവന്‍ ചൊല്ലുകയില്ല;
നല്ല ജനങ്ങടെ സഭയില്‍ ചെന്നാല്‍
വല്ലതുമവിടെശ്ശോഭിതമാവും;
മുല്ലപ്പൂമ്പൊടിയേറ്റു കിടക്കും
കല്ലിനുമുണ്ടാമൊരു സൌരഭ്യം;
സുജനഗുണം കൊണ്ടുളവാകും ബഹു-
മാനവിശേഷം വരുമെന്നുള്ളതു
ഞാനൊരു പദ്യം ചൊല്ലാമായതു
മാനുഷരെല്ലാം കേട്ടറിയേണം

കര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണാരുന്‍തുദമന്തരേണ രടിതം
ഗാഹസ്വ കാക! സ്വയം
മാകന്ദം മകരന്ദംശാലിനമിഹ
ത്വാം മന്‍ മഹേ കോകിലം
രമ്യാണി സ്ഥലവൈഭവേന കതിചി
ദ്വസ്തൂനി കസ്തൂരികാം
നേപാളക്ഷിതിപാലഫാലപതിതേ
പങ്കേ ന ശങ്കേത കഃ

“നേപാളക്ഷിതിതന്നില്‍ വസിക്കും
ഭൂപാലന്റെ വലിപ്പം പറവാന്‍
പണ്ടൊരു കവിതക്കാരന്‍ പദ്യമ-
തുണ്ടാക്കി സ്തുതി ചെയ്തതു കേള്‍പ്പിന്‍:
“പിതൃപിണ്ഡത്തെക്കൊത്തിത്തിന്‍മാന്‍
കൊതിയേറുന്നൊരു കാക്കേ! കേള്‍ നീ
കൂരിരുള്‍ പോലെ കറുത്ത ശരീരം
ക്രൂരമിതയ്യോ! നിന്നുടെ ശബ്ദം;
പാരമസഹ്യം കേള്‍ക്കുന്നോര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കൊരു-
നേരവുമില്ലൊരു സൌഖ്യമിദാനീം;
കര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണങ്ങള്‍ക്കിതു കേള്‍ക്കുന്നേരം
പുണ്ണിലൊരമ്പു തറച്ചതു പോലെ;
ഉരിയാടാതൊരു തേന്‍മാവിന്‍ മേല്‍
മരുവുന്നാകില്‍ നിനക്കിഹ കാക്കേ!
പെരുതായിട്ടൊരു ഗുണമുണ്ടായ് വരു-
മരുതാത്തതു പറകല്ല സഖേ! ഞാന്‍;
കുയിലും കാകനുമൊരുനിറമെന്നതു
കുറവില്ലതിനു പലര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കും ബോധം
നാദം കൊണ്ടേ നിങ്ങളു തമ്മില്‍
ഭേദമതുള്ളൂ ബലിഭോക്താവേ!
മാവിന്നഗ്രേ ചെന്നു വസിച്ചാല്‍
കാകന്‍ നീയൊരു കോകിലമാകും
കാണികള്‍ നിന്നെക്കുയില്‍ കുയിലെന്നൊരു
നാണിയമങ്ങു നടത്തിക്കൊള്‍ളും;
ആയതു വരുമോ എന്നൊരു സംശയ-
മകതാരില്‍ പുനരുണ്ടാകേണ്ട!
നേപാളക്ഷിതിതന്നില്‍ വസിക്കും
ഭൂപാലന്റെ ലലാടം തന്നില്‍
ചേറുപിരണ്ടതു കണ്ടാലതു വില-
വേറില്ലാത്തൊരു കസ്തൂരിക്കുറി
എന്നല്ലാതൊരു മനുജന്‍മാര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കും
തോന്നുകയില്ല വിചാരിക്കുമ്പോള്‍;
കുങ്കുമമണിയും തിരുനെറ്റിക്കൊരു
പങ്കം പിരള്‍ വാനെന്തവകാശം?
ശങ്കര ശിവശിവ! ചേരാതുള്ളതു
ശങ്കിച്ചവനൊരബദ്ധക്കാരന്‍
ഏറെപ്പോന്ന ജനങ്ങടെ പാലനു
ചേറെന്നുള്ളതിനെന്തവകാശം?
ചെളിയെന്നുള്ളതൊരുത്തനുപോലും
കളിയായിപ്പറവാനും മേല;
ജളനെന്നാലും സ്ഥലഭേദം കൊ-
ണ്ടുളവാകും ഗുണമെന്നിതിനര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥം.”

ശാസ്ത്രങ്ങള്‍ വ്യാകരണസൂക്തങ്ങള്‍ നല്ല തര്‍‍‍‍‍‍‍ക്ക-
വാദങ്ങള്‍ പിന്നെ ധര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മശാസ്ത്രങ്ങള്‍ പുരാണങ്ങള്‍
വേദം ഗണിതം മന്‍ത്രവാദം ചികിത്സാഗ്രന്ഥ-
ഭേദം ശാസ്ത്രവിദ്യാവിനോദമെന്നിവകളും
ആട്ടം കളികള്‍ പിന്നെച്ചാട്ടം ഞാണിന്‍മേലേറി,
ഓട്ടന്‍ തുള്ളലും പലകൂട്ടം ഗ്രഹിച്ചവനും,
കോട്ടം കൂടാതെ കവിക്കൂട്ടം ചമച്ചുണ്ടാക്കി
വാട്ടം കൂടാതെ വിദ്വല്‍ക്കൂട്ടത്തെ ബോധിപ്പിപ്പാന്‍
ഒട്ടുമെളുതല്ലെന്നു ഞെട്ടും, സഭയെക്കണ്ടാല്‍-
മുട്ടും മനസ്സു പാരം ചുട്ടു പഠിച്ചതെല്ലാം
വിട്ടുപോമത്രയല്ല കിട്ടും പരിഹാസങ്ങള്‍;
കെട്ടും കവികള്‍ ചിലര്‍‍‍‍‍‍‍ കേട്ടും പ്രയോഗിക്കുമ്പോള്‍
തട്ടുമ്മേലേറുന്നേരം തട്ടുമവനു ഭംഗം,
ഇഷ്ടം ലഭിക്കയില്ലനിഷ്ടം ലഭിക്കും താനും;
ഇത്ഥം വിചാരിക്കുമ്പോളിത്തൊഴിലെളുതല്ല
ചിത്തം ഗുരുക്കന്‍മാരില്‍ നിത്യമുറപ്പിക്കുന്ന
സത്തുക്കള്‍ക്കൊരു ഭാഗ്യമെത്തുമെന്നതേ വേണ്ടൂ.

ഉലകുടെ പെരുമാള്‍ വാഴുംകാലം
പല കുടിയില്ല ധരിത്രിയിലെങ്ങും
വില പിടിയാത്ത ജനങ്ങളുമില്ല
ചെലവിടുവാന്‍ മടിയൊരുവനുമില്ല;
തലമുടി ചൊടിയും പല്ലും മുഖവും
മുലയും കണ്ടാലഴകില്ലാത്തൊരു
ചലമിഴിമാരിലൊരുത്തരുമില്ല
മലയാളം പരദേശങ്ങളിലും;
സ്ഥലമില്ലാത്ത ഗൃഹങ്ങളുമില്ല
ജലമില്ലാത്ത കുളങ്ങളുമില്ല
ഫലമില്ലാത്ത മരങ്ങളുമില്ല
ഫലമില്ലാത്ത വിവാദവുമില്ല
ഓത്തില്ലാത്ത മഹീസുരരില്ല
കൂത്തില്ലാത്ത നടന്‍മാരില്ല
പോത്തില്ലാത്ത കൃഷിക്കാരില്ല
ചാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തില്ലാത്ത ധനവ്യയമില്ല;

ഭള്ളു പറഞ്ഞു നടക്കുന്നവരും
കള്ളു കുടിച്ചു മുടിക്കുന്നവരും
പൊള്ളു പറഞ്ഞു ഫലിപ്പിപ്പവരും
ഉള്ളിലസൂയ മുഴുക്കുന്നവരും
കള്ളന്‍മാരും കശ്മലജാതികള്‍
ഉള്ളൊരു ദിക്കുകള്‍ കാണ്‍മാനില്ല;
എള്‍ളും നെല്ലും പൊന്നും പണവും
എങ്ങുമൊരേടത്തില്ലാതില്ല.
ഉത്തമഗുണനാമുലകുടെ പെരുമാള്‍
ഇത്തരമവനിസുഖത്തെ വരുത്തി
പത്തനസീമനി പരമാനന്ദം
സ്വസ്ഥതയോടെ വസിക്കും കാലം;
ശാസ്ത്രിബ്രാഹ്മണനൊരുവന്‍ വന്നഥ
ശാസ്ത്രമൊരല്‍പം വായിച്ചന്‍ പൊടു
ധാത്രീശ്വരനെ ബ്ബോധിപ്പിച്ചതു
മാത്രം ഞാനിഹ കഥനം ചെയ്യാം:

ശ്രീമധുസൂദനഭക്തശിരോമണി
സോമകുലാംബുധി പൂര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണശശാങ്കന്‍
ഭൂമിപുരന്ദംരനായ യുധിഷ്ഠിര-
ഭൂമിപനടവിയിലാദരവോടെ
ഭീമാദികളാമവരജരോടും
ഭാമിനിയാകിയ ദ്രൌപദിയോടും
മാമുനിമാരുടെ വേഷം പൂണ്ടഥ
യാമിനി തന്നിലുറക്കമിളച്ചു
“രാമ ഹരേ! വരദേ” തി മുദാ തിരു-
നാമജപങ്ങള്‍ മുടങ്ങീടാതെ
ആമയഹരരുചി തീര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥജലങ്ങളി-
ലാമഗ്നന്‍മാരായി നടന്നു;
കൈതവരഹിതന്‍മാരവര്‍‍‍‍‍‍‍ സുഖമൊടു
ദ്വൈതവനത്തിലിരിക്കും കാലം
കൈതവമിയലും കുരുകുല കുമതികള്‍
ചെയ്തൊരു കള്ളച്ചൂതു നിമിത്തം
ജാതമതാകിന വൈരമൊഴിപ്പാ-
നേതൊരു മാര്‍‍‍‍‍‍‍ഗ്ഗം സമുചിതമെന്നായ്
ചേതസി കിമപി വിചാരിക്കുമ്പോള്‍
പ്രീതനതാകിന വേദവ്യാസന്‍
പരിചൊടു വന്നുപദേശം ചെയ്തു;
പരമേശ്വരനൊടു പാശുപതാസ്ത്രം

വിശ്വാസത്തൊടു വാങ്ങിക്കൊണ്ടഥ
ശത്രുജയത്തിനു വരവും വാങ്ങി
സത്വരമിങ്ങു വരേണം വിജയന്‍;
വിരവൊടു പോകെന്നരുള്‍ ചെയ്തീടിന
വരവചനത്തെ കേട്ടഥ വിജയന്‍
ഗുരുവന്ദനവും ചെയ്തു കരത്തില്‍
ശരവും വില്ലുമെടുത്തു തിരിച്ചു;
ഗിരിശന്‍ ഭഗവാന്‍ വാണരുളുന്നൊരു
ഗിരിയുടെ മുകളില്‍ ചെന്നു കരേറി;
സുരവരതടിനീസലിലേ മുഴുകി
തരസാനിന്നു തപസ്സു തുടങ്ങി.
പഞ്ചായുധരിപു തന്നുടെ നാമം
പഞ്ചാക്ഷരമതു പഠനം ചെയ്തു
പഞ്ചാഗ്നികളുടെ നടുവിലനാരത-
മഞ്ചാതേകണ്ടവിടെ വസിച്ചു;
പഞ്ചാനനസമധീരനതാകിന
പാഞ്ചാലീപതി, പാണ്ഡുതനൂജന്‍
പഞ്ചേന്‍ദ്രിയവുമടക്കി, മനസ്സില്‍
സഞ്ചാരത്തിനു വഴികള്‍ മുടക്കി,
ചഞ്ചലഭാവവുമഖിലമകന്നു ക-
രാഞ്ചലയുഗളം മുകുളിതമാക്കി,
കിഞ്ചനസംശയമിടകൂടാതെ
നെഞ്ചിലുറച്ചു ശിവോഹമതെന്‍ന്‍
സഞ്ചിതഭാവവിശുദ്ധജ്ഞാനവു-
മഞ്ചിതമാകിന ശിവനുടെ രൂപം
അഞ്ചും മൂന്നും മൂര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തികളുള്ളൊരു
സഞ്ചിതഗുണനാമഖിലേശ്വരനുടെ
ചെഞ്ചിടമുടിയും നിടിലത്തടവും
സഞ്ചിതപാവകനേത്രപ്രഭയും
ചഞ്ചലഫണമണികുണ്ഡലയുഗവും
പുഞ്ചിരി തഞ്ചിന തിരുമുഖവടിവും
ഗരളസ്ഫുരിതമഹാഗളതലവും
പരിലസിതംഫണി തിരുമാറിടവും
പരശുമൃഗാഭയവരദകടുന്‍തുടി
ശരശൂലാഞ്ചിത കരനാളികയും
കരിചര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മാവൃതവികടകടീതട-
പരിലസിതോരഗമണിമേഖലയും
പരിമൃദു തുടകളുമടിമലരിണയും
പരിചൊടു ചേതസി ചേര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തു കിരീടി
പരമാനന്ദംസമുദ്രേ മുഴുകി
പരമേശ്വരനഹമെന്നുമുറപ്പി-
ച്ചുരുതരഭക്തി മുഴുത്തു മുനീശ്വര-
ചരിതത്തെക്കാളൊന്നു കവിഞ്ഞു;
ഫലമൂലാദികള്‍ ഭക്ഷണമില്ലാ
ജലപാനത്തിനുമാഗ്രഹമില്ലാ
നിലമതിലൊരു കാലൂന്നിക്കൊണ്ടൊരു
നിലയും നിഷ്ഠയുമെത്ര സുഘോരം!
വലരിപുസുതനുടെ ജടയുടെ നടുവില്‍
പലപല പക്ഷികള്‍ കൂടുകള്‍ കെട്ടി
കല, പുലി, പന്നികളെന്നിവ വന്‍നൂ
പലവുരു ചെന്നു വണങ്ങീടുന്നു;
ചുറ്റും വള്ളികള്‍ വന്നുടനിടയില്‍
ചുറ്റുന്നതുമവനറിയുന്നില്ല;
പുറ്റു ചുഴന്നു കിളര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നതിനകമേ
ചുറ്റും വന്നുയരുന്ന പുറ്റിനകത്തു മുറ്റി;
ചുറ്റും പാമ്പുകള്‍ വന്നു നിറഞ്ഞു
മുറ്റും ജിഷ്ണു മറഞ്ഞുചമഞ്ഞു.

ചന്ദ്രക്കലാധരന്റെ സാന്ദ്രമാം സേവ ചെയ്‌വാന്‍
ചന്ദ്രപ്രതിമന്‍ വീരന്‍ സാന്ദ്രപ്രസാദത്തോടെ
അന്നുള്ള ചങ്ങലകളഞ്ചും വെവ്വേറെയാക്കി
ആറില്‍ കടന്നു പിന്നെ ഏഴുള്ള മാര്‍‍‍‍‍‍‍ഗ്ഗത്തൂടെ
എട്ടുള്ള പെട്ടകങ്ങളെട്ടും തുറന്നുവച്ചു
ഒമ്പതാം വാതിലപ്പോള്‍ ബന്ധനം ചെയ്തു ധീരന്‍
പത്തുള്ള ദിക്കില്‍ക്കൂടെ പേര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തും സഞ്ചാരം ചെയ്തു;
ആയിരമിതളുള്ള താമരയിതള്‍ പല
ഭൃംഗം പറന്നു പല ഭൃംഗികളായുള്‍ളോരു
പിംഗലയിഡതന്നില്‍ പിന്നെ സുഷുമ്നതന്നില്‍
ഒക്കെക്കടന്നു പിന്നെ ദുര്‍‍‍‍‍‍‍ഘടനദികളും
ജിഹ്വാഗ്രഖണ്ഡത്തിന്റെ അഗ്രേ കടന്നു വീരന്‍;
സുര്യന്റെ ദിക്കില്‍ചെന്നു സൂര്യപ്രതിമന്‍ ധീരന്‍;

പഞ്ചാരപ്പായസങ്ങള്‍ കൂടിക്കലര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നിട്ടുള്ള-
തഞ്ചാതെ സേവചെയ്തു പായസപ്രിയസഖന്‍.
അത്രഭയങ്കരമായ തപസ്സിനു-
പാത്രമതാകിയ പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥന്‍ തന്നുടെ
വാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തകള്‍ കേട്ടഥ വാസവനുള്ളില്‍
ചീര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തൊരു ഭീതി മുഴുത്തുതുടങ്ങി;
പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥിവവരനിവനെന്നുടെ രാജ്യം
പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തിരിയാതെ കരസ്ഥമതാക്കും
പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തലമൊക്കെയടക്കി സുയോധന-
നോര്‍‍‍‍‍‍‍ത്താലിനിയതു വരുവോനല്ല;
സ്വര്‍‍‍‍‍‍‍ഗ്ഗമശേഷമടക്കാമെന്നൊരു
ദുര്‍‍‍‍‍‍‍ഗ്ഗര്‍‍‍‍‍‍‍വ്വെന്നുടെ മകനു തുടങ്ങി
ഭര്‍‍‍‍‍‍‍ഗ്ഗനെ വന്നു തപസ്സു തുടങ്ങി
ദുര്‍‍‍‍‍‍‍ഗ്ഗതി നീക്കാമെന്നുമുറച്ചു;
തന്‍ കഴല്‍ വന്നു വണങ്ങുന്നവരുടെ
സങ്കടമൊക്കെയൊഴിക്കണമെന്നു
ശങ്കരനൊന്നു കടാക്ഷിക്കുമ്പോള്‍
കിങ്കരരായ് വരുമിജ്ജനമെല്ലാം;
നിര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജരരാജന്‍ നീയല്ലിനിമേല്‍
അര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജുനനിഹ ഞാന്‍ വാളു കൊടുത്തു
അച്ഛനടങ്ങിയിരിക്കേ വേണ്ടൂ
വെച്ചാലും വാളെന്നു ഗിരീശന്‍
കല്‍പിച്ചെങ്കിലെറാനെന്നല്ലാ-
തിപ്പരിഷക്കൊന്നുരിയാടാമോ?
ഇത്തൊഴിലൊക്കെ വരുത്തും നമ്മുടെ
പുത്രന്‍ ഫല്‍ഗുനനെത്ര സമര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥന്‍;
ധനമെന്നുള്ളതു മോഹിക്കുമ്പോള്‍
വിനയമൊരുത്തനുമില്ലിഹ നൂനം;
തനയന്‍ ജനകനെ വഞ്ചന ചെയ്യും
ജനകന്‍ തനയനെ വധവും കൂട്ടും
അനുജന്‍ ജ്യേഷ്ഠനെ വെട്ടിക്കൊല്ലും
മനുജന്‍മാരുടെ മാര്‍‍‍‍‍‍‍ഗ്ഗമിതെല്ലാം;
കനകം മൂലം കാമിനി മൂലം
കലഹം പലവിധമുലകില്‍ സുലഭം;
ഉഗ്രത പെരുകിന ധൃതരാഷ്ട്റാത്മജ-
നഗ്രജനാകിയ ധര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മാത്മജനുടെ
നിഗ്രഹമല്ലാതുള്ളൊരു തൊഴിലുക
ളൊക്കെയെടുത്തു തടുത്തു വലച്ചും
പലരും കാണ്കെ ദ്രൌപദിതന്നുടെ
തലമുടി പിടിപെട്ടടിയും കൂട്ടി
ഝടിതി പൊഴിച്ചും പുടവയഴിച്ചും
പൊടിയിലിഴച്ചും പൂജകഴിച്ചും
ദുശ്ശാസനനെന്നവനെപ്പോലെ
കശ്മലനായിട്ടൊരുവനുമില്ല;
മര്‍‍‍‍‍‍യാദയ്ക്കു നടക്കണമെന്നു
ദുര്‍‍‍‍‍‍യോധനനൊരു ഭാവവുമില്ല;
ജ്യേഷ്ഠനിരിക്കെക്കുരുവംശത്തില്‍
ജ്യേഷ്ഠന്‍ ഞാനെന്നവനുടെ ഭാവം
ജ്യേഷ്ഠനെ നാട്ടില്‍ കണ്ടെന്നാകില്‍
ചേട്ടകള്‍ തല്ലിപ്പല്ലു പൊഴിക്കും;
നാടും നഗരവുമൊക്കെ വെടിഞ്ഞിഹ
കാടും വാണു വലഞ്ഞു യുധിഷ്ഠിരന്‍
അവനുടെ തമ്പി ധനഞ്ജയനിപ്പോള്‍
ശിവനെസ്സേവ തുടങ്ങി പതുക്കെ;
ഭുവനം മൂന്നുമടക്കി വസിപ്പാ-
നവനുണ്ടാഗ്രഹമതു സാധിക്കും;
ശിവനും പിന്നെ സേവിപ്പോരെ
ശിരസികരേര്‍‍‍‍‍‍‍റാനൊരു മടിയില്ല;
കുടിലതയുള്ളൊരു ചന്ദ്രക്കലയും
മുടിയിലെടുത്തു നടക്കുന്നില്‍ലേ?
ഭുവനദ്രോഹം ചെയ്‌വാനായി
ശിവനെച്ചെന്നു ഭജിക്ക നിമിത്തം
ഭവനം മൂന്നു ലഭിച്ച പുരന്‍മാര്‍‍‍‍‍‍‍
ഭുവനം മൂന്നും ഭസ്മമതാക്കി;
നമ്മുടെ മകനെന്നാകിലുമിങ്ങനെ
നിര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മര്‍‍‍‍‍‍യാദം ഭാവിച്ചാലതു
സമ്മതമല്ല നമുക്കൊരുനാളും
തന്‍ മതഭംഗം ചെയ്തേ പോരൂ;
തള്ളക്കിട്ടൊരു തല്ലു വരുമ്പോള്‍
പിള്ളയെടുത്തു തടുക്കേയുള്ളു;
തന്നേക്കാള്‍ പ്രിയമല്ല ജനത്തിനു
തന്നുടലീന്നു പിറന്നതു പോലും;
വല്ലാമക്കളിലില്ലാമക്കളി-
തെല്ലാവര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കും സമ്മതമല്ലോ;
എന്നു മനസ്സിലുറച്ചുടനെ സുര-
സുന്ദംരിമാരെ വിളിച്ചുവരുത്തി;
“സുരകുലതരുണിമനോഹരയാകിയ
സുരുചിരതരുണി തിലോത്തമയെങ്ങ്?
ഉര്‍‍‍‍‍‍‍വശിയെങ്ങ്? മേനകയെങ്ങ്?
സര്‍‍‍‍‍‍‍വ്വഗുണാംബുധി രംഭയുമെങ്ങ്?
സര്‍‍‍‍‍‍‍വ്വരുമിങ്ങു വരട്ടേ നിങ്ങടെ
സാരസ്യാദി ഗുണങ്ങടെ ഭംഗികള്‍
പാരാതൊരു ദിശി കാട്ടണമെങ്കില്‍
സംഗതി വരുമൊരു പുരുഷനുടെ വ്രത-
ഭംഗം ചെയ്‌വാനൊരു വഴിയുണ്ടാം;
നമ്മുടെ മകനാമര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജുനനിപ്പോള്‍
മന്‍മഥഹരനെസ്സേവ തുടങ്ങി;
നമ്മുടെ രാജ്യമടക്കിവസിപ്പാ-
നെന്‍ മകനുള്ളിലൊരാശ തുടങ്ങി;
ഭക്തപ്രിയനാം ഭഗവാനും പുന-
രൊത്ത വരങ്ങള്‍ കൊടുക്കും നിയതം;
സത്വരമവനുടെ ചിത്തമിളക്കാ-
നിത്തിരി പണിയെന്നാകിലുമുടനേ
ചെന്നതു സാധിച്ചില്ലെന്നാല്‍ പുന-
രെന്നുടെ പൌരുഷമൊക്കെ നശിക്കും;

ഉല്ലാസത്തോടേ നിങ്ങളെല്ലാമവിടെച്ചെന്നു
വില്ലാളിവീരനോടു സല്ലാപം പേശിക്കൊണ്ടു
മല്ലീവിശിഖനുടെ വില്ലിനെതിരായുള്ള
ചില്ലീവിലാസം കൊണ്ടു തല്ലി വശം കെടുപ്പിന്‍;
കല്ലോലം പോലെയുള്ള നല്ലൊരു കണ്‍മുനകള്‍
മെല്ലെന്നവന്റെനേരെ ചെല്ലുന്ന നേരമുള്ളില്‍
തെല്ലും വികാരമുണ്ടായില്ലെന്നു വരത്തില്ലാ;
മുല്ലമൊട്ടിന്റെ ഭംഗി വെല്ലും നിങ്ങടെ നല്ല
പല്ലും ചൊടിയും മിഴിത്തെല്ലും കാണുന്ന നേരം
കല്ലും മയങ്ങിപ്പോമെന്നല്ലോ ജഗല്‍ പ്രസിദ്ധം;
കില്ലു നമുക്കു ചെറ്റും ഇല്ലിതു നിങ്ങളങ്ങു
ചെല്ലുന്ന താമസമതല്ലാതെ മര്‍‍‍‍‍‍‍റൊന്നില്ല;
നല്ലാര്‍‍‍‍‍‍‍മണികള്‍ നിങ്ങളല്ലാതിന്നൊരുത്തരു-
മില്ലാ നമുക്കെന്നുള്ളതെല്ലാരും ബോധിക്കേണം;
വല്ലാതെ ശങ്കിച്ചിങ്ങു നില്ലാതെ ചെന്നടുത്തു

നല്ല കടാക്ഷം കൊണ്ടു കൊല്ലാക്കൊലചെയ്യേണം;
നല്ല പാട്ടുകള്‍ കൂത്തുമെല്ലാം പ്രയോഗിക്കുമ്പോള്‍
നല്ല രസികന്‍ പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥന്‍ മെല്ലവേ കണ്‍മിഴിച്ചു
കല്യാണിമാരെക്കണ്ടാലില്ലാതെയാകും ധൈര്‍‍‍‍‍‍യം
ചൊല്ലാമന്നേരം കാര്യമെല്ലാം നമുക്കു വന്നു.”
ഏവമരുള്‍ ചെയ്തോരു ദേവാധിരാജനുടെ
ഭാവമറിഞ്ഞുടനെ ദേവസ്ത്രീകള്‍ പറഞ്ഞു:
“നിന്തിരുവടിയുടെ ചിന്തിതം സാധിപ്പിപ്പാന്‍
ദന്തിഗാമിനിമാര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കങ്ങെന്‍തു സന്‍ദേഹം നിന്റെ-
യന്തികേ സര്‍‍‍‍‍‍‍വ്വകാര്‍‍‍‍‍‍യം സാധിച്ചുപോരും ഞങ്ങള്‍;
ചെന്തീയില്‍ചെന്നു ചാടി നീന്തീടാന്‍ കല്‍പിച്ചെന്നാല്‍
അന്തരംഗത്തിലേതും അന്തരമില്ലിതിനു;
കുന്തീസുതന്റെ ചിത്തഭ്രാന്തി വരുത്താനൊരു
പന്തികള്‍ നിരൂപിച്ചാല്‍ സാധിക്കുന്നതുമല്ല;
എന്നുവരികിലുമതിന്നു മടികൂടാതെ
ചെന്നു സാധിച്ചുപോരാമെന്നു ധരിച്ചീടേണം;
കിന്നരന്‍മാരും കൂടെ പിന്നാലെ പോന്നീടേണം
പിന്നെ ഗന്ധര്‍‍‍‍‍‍‍വന്‍മാരും മുന്നില്‍ നടന്നീടേണം;
എന്നാലടിയങ്ങള്‍ക്കു നന്നായ് വരുവാന്‍ വരം
തന്നാലും! തമ്പുരാനേ” “വന്നാലു” മെന്നു ചൊല്ലി
ഒന്നിച്ചു നാരീവൃന്ദം വന്ദിച്ചു വഴിപോലെ
നന്ദിച്ചു പുറപ്പെട്ടു മന്ദിച്ചീടാതെ തന്നെ.

സുരതരുണികളങ്ങു നടന്നു,
സുരഗിരികടകങ്ങള്‍ കടന്നു,
പരിമൃദുവചനങ്ങള്‍ തുടര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നു,
പരിചൊടു മനമൊന്നു വിടര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നു.

കുംഭതാളം

വരവാണിജനങ്ങടെ തലമുടി പടുതര-
മഴികയും- മലര്‍‍‍‍‍‍‍ പൊഴികയും,
മണമന്‍ പൊടു വിലസുകയും,
ഹരിസുതനുടെ മുന്നിലടുത്തു,
സരസിജശരനൊന്നു കയര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തു,
പരിചൊടു മലരമ്പു തൊടുത്തു.

വിധമൊന്നു പകര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നു വിളങ്ങിനകാലം
പുലി കരടികളും — കുറുനരികളും
മറിമാനുകള്‍ പന്നികളും;

മദമിളകി നടന്നുതുടങ്ങി.
മലയുടെ തടമൊന്നു നടുങ്ങി,
മലയരുമുടനങ്ങു നടുങ്ങി,
പല വഴികളുമങ്ങു മുടങ്ങി,

സുരസുന്ദംരിമാരഥ, മലഹരിബലഹരി
പാടുകയും — ചിലരാടുകയും
ഒളിമുഖവീണകളോതുകയും;
ഒളിമിഴിയുടെ ഭംഗി വരുത്തി,
തെളിവൊടു ചിലര്‍‍‍‍‍‍‍ ചൂതു നിരത്തി,
കളിപുതുമ തുടങ്ങിയൊരുത്തി,
കളമൊഴികളെ മുന്നിലിരുത്തി,

കനിവോടു തുടര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നിതു പടുതരമൊരുവക
താളവും — ചില മേളവും
ചില കൊട്ടുകള്‍ പാട്ടുകളും;
ഒരു കാമിനി വെര്‍‍‍‍‍‍‍ര്‍‍‍‍‍‍‍ല തെറുത്തു,
ഒരു സുന്ദംരി പുഷ്പമിറുത്തു,
ഒരുവള്‍ക്കതു കണ്ടു വെറുത്തു
ഒരുവള്‍ക്കഥ മുഞ്ഞി കറുത്തു,
പല ഭാവമതിങ്ങനെ

ലക്ഷ്മി താളം

കാട്ടുന്നു — കനിയുന്നു
കാടും പടലും — കടന്നു വലയുന്നു;
സുരതരുണികളൊന്നു തളര്‍‍‍‍‍‍ന്നും
നരവീരനെ മാടിവിളിച്ചും
സരസം പുനരൊന്നു കളിച്ചും
വിരവോടൊരു ദിക്കിലൊളിച്ചും
ചിലരന്‍ പൊടു നെറ്റി ചുളിച്ചും
കലഹിച്ചു പറഞ്ഞിതു:

ലക്ഷ്മിതാളം

“കൊട്ടിന്നും — പാട്ടിന്നും
ഒട്ടും വിജയാ! നിനക്കു രസമില്‍ലേ?
അതിമോഹനമെന്നുടെ യാനം,
അതിശോഭനമെന്നുടെ ഗാനം,
ചിതമല്ലിതു നിന്നുടെ ധ്യാനം,
അതിലൊക്കെ നിനക്കഭിമാനം,
ഇതിനെന്തൊരു സംഗതി
കണ്ടാലും — കളിയല്‍ലേ
തണ്ടാര്‍‍‍‍‍‍‍മിഴിമാരശേഷമിഹ വന്നു;
തവ കണ്ണുകളാശു തുറക്കു!
നവ ലീല മനസ്സിലുറയ്ക്കു!
ശിവസേവയിലാശ കുറയ്ക്കു!
അവമാനമിതൊക്കെ നിനയ്ക്കു!
നരവീര! ധനഞ്ജയ!

വന്നാലും — വിരവോടേ
വാമാക്ഷിമാരെ വിരഞ്ഞു വിഹരിക്കാം.
പല്ലവാധരിമാരേക്കണ്ടാല്‍
നല്ല വാക്കു പറഞ്ഞീടേണം
മുല്ലസായകതുല്‍യനാകിയ
നല്ല സുന്ദംരനല്ലയോ നീ

കുന്തീനന്ദനനായ ഭവാന്‍
എന്തിനിങ്ങനെ ദു:ഖിക്കുന്നു?

പന്തണിക്കുളുര്‍‍‍‍‍‍‍കൊങ്കമാരുടെ
ചന്തമമ്പൊടു കണ്ടാലും നീ
കണ്ണുകളായിരമുള്ളവനും
കണ്ണനും പ്രിയനായ ഭവാന്‍
കണ്ണടച്ചതു വിണ്ണിലുള്ളൊരു
പെണ്ണുങ്ങള്‍ക്കതിദണ്ഡമയ്യോ!
ഖാണ്ഡവത്തെക്കരിച്ചവനേ!
ഗാണ്ഡീവത്തെ ധരിച്ചവനേ
പാണ്ഡവാ! കളവാണിമാരുടെ
താണ്ഡവങ്ങളെ കണ്ടുകൊള്‍ക.
വാശി ഒന്നും തുടങ്ങീടാതെ
വേശ്യമാരെ പരിഗ്രഹിക്ക
ഈശസേവയിലാശ വേണ്ട സു-
രേശനന്ദന! ക്ളേശമയ്യോ!”
ഇങ്ങനെ പലവിധമുര ചെയ്തും പുന-
രംഗജശരതതിയേറ്റു വലഞ്ഞും,
അംഗനമാരവര്‍‍‍‍‍‍‍ ചെയ്തൊരു യത്നം
ഭംഗമതായി മനസ്സും മുട്ടി ;
അതിഘനഭാവസമാധയുറപ്പി-
ച്ചവിടെ സ്ഥിതനാമര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജുനവീരന്‍
ഇക്കഥയൊന്നുമറിഞ്ഞതുമില്ലവ-
നുല്‍ക്കടധൈര്യപയോധിഗഭീരന്‍;
അര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജുനമാനസബന്ധമൊഴിപ്പാ-
നിജ്ജനമോര്‍‍‍‍‍‍‍ത്താലെളുതല്ലെന്നിഹ
നിര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജരനാരികളെല്ലാം തരസാ
ലജ്ജിതമാരായങ്ങു നടന്നു.
ഹസ്തിനപുരമതിലതുകാലം പല-
രൊത്തുവിചാരവുമങ്ങു തുടങ്ങി;
കാട്ടിലിരിക്കും ധര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മാത്മജനുടെ
പാട്ടിലിരിക്കും ബ്രാഹ്മണര്‍‍‍‍‍‍ ചൊല്ലി-
ക്കേട്ടു വിശേഷം ദുര്‍‍‍‍‍‍യോധനനും
കൂട്ടക്കാരും കുരുസഭ തന്നില്‍
മന്ത്രികളും യജമാനന്‍മാരും
യന്ത്രികളാകിന കര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണന്‍ ശകുനി
“അന്തണവരരേ കാട്ടിലിരിക്കും
കുന്തീസുതരുടെ വാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തകള്‍ പറവിന്‍”;
“നാട്ടിലവര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കു പുരസ്ഥിതിയേക്കാള്‍
കാട്ടില്‍ പെരുകിന പരമാനന്ദം ;”
“കാറ്റിന്‍ മകനുടെ കായമതിപ്പോള്‍
കാറ്റും മഴകളുമേറ്റു വലഞ്ഞു
കൊറ്റിനു വകയില്ലാഞ്ഞിട്ടവനൊരു
കൊറ്റിപ്പക്ഷി കണക്കെ മെലിഞ്ഞു;”
“കൊറ്റിനു വകയില്ലെന്നോ? ശിവശിവ!
മാറ്റികള്‍ നിങ്ങള്‍ക്കെന്തറിയാവൂ?
ഊറ്റക്കാര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കൊരിടത്തും ചെന്നാല്‍
ഊനം വരുമാറില്ലെന്നറിവിന്‍.”
“ഫലമുലാദികള്‍ വളരെത്തിന്‍നാം
മലയിലതല്ലാതെന്‍തോന്നുള്ളു?”
“ഫലമില്ലാത്ത വിവാദം കൊണ്ടിഹ
കലഹിക്കുന്നതുമെന്തിനു വെറുതെ?
കറി നാലും കൂടാതൊരു ഭക്ഷണ-
മറിയുന്നില്ല വനങ്ങളിലെങ്ങും;”
“കറി വെപ്പാനെന്‍തുള്ളതു കാട്ടില്‍?
വിറകിനു മാത്രം മുട്ടില്ലവിടെ
അരിയും മോരും പാത്രവുമീവക-
യൊരു വസ്തുക്കളുമവിടെക്കിട്ടാ;
കൂറു പറഞ്ഞാല്‍ ബോധം വരുമോ
ചോറുണ്ണുന്നവരുണ്ടോ കാട്ടില്‍?”
“ചോറു തരും യജമാനന്‍മാരില്‍
കൂറുണ്ടായതു കുറ്റമതാണോ?
കാര്‍‍‍‍‍‍യം പറയാമറിയണമെങ്കില്‍
സൂര്യനവര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കൊരു പാത്രം നല്‍കി;
എന്തൊരു വസ്തു നിരൂപിച്ചെന്നാല്‍
അന്തരമില്ലതിലുണ്ടാമപ്പോള്‍;
അരിയും വേണ്ടാ വിറകും വേണ്ടാ
കറിവെപ്പാനായൊന്നും വേണ്ടാ
ഉപ്പും വേണ്ടാ മുളകും വേണ്ടാ
വെപ്പാനുള്ളവരാരും വേണ്ടാ
നിരുപിക്കുമ്പോള്‍ ചോറും കറിയും
പരിചൊടു പാത്രം തന്നില്‍ കാണാം
ഇലയും പഴവും തൈരുമിതെല്ലാം
ചെലവഴിയാതവിടത്തില്‍ കാണാം.
തോരന്‍ പരിപ്പുചാറും ചീരക്കറിയുമിഞ്ചി-
ത്തൈരും പച്ചടിയതില്‍ ചേരും വേപ്പിലക്കട്ടി
നാരങ്ങാ മാങ്ങാ ചിലനേരം ശാപ്പാടിങ്ങനെ
ഓരോ ദിവസമോരോ ഘോഷം വിശേഷിച്ചുണ്ടാം
‘കണ്ണന്‍ പഴവും പൊന്നിന്‍ കിണ്ണം നിറച്ചു പാലും
വെണ്ണയും നല്ല ചോറും ഉണ്ണാതെ പോകുന്നതെന്തേ?
പൊണ്ണാ വന്നാലു’ മെന്നീവണ്ണം വിളിക്കും ഭീമന്‍
തിണ്ണം വഴിമേല്‍ വന്നു കണ്ണില്‍ കണ്ടോരെയെല്ലാം;
ചക്കപ്രഥമനോടു വക്കാണിക്കുന്നവരെ
തക്കത്തില്‍ വിളിച്ചില വയ്ക്കുന്നു ഭീമസേനന്‍;
ഒക്കെപ്പറവതിനു വാക്കിന്നു ഭംഗി പോരാ
പാക്കിനും വെറ്റിലക്കും തൂക്കുപുകയിലയ്ക്കും
ആര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കും മുഷിച്ചിലില്ല പാര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കും പരിഷകള്‍ക്കു
ഭോഷ്കല്ലവിടെയുള്ള സൌഖ്യത്തിനതിരില്ല;

സമ്പത്തിങ്കലുമാപത്തിങ്കലു-
മെമ്പത്തെട്ടു സഹസ്രം ബ്രാഹ്മണ-
രെപ്പൊഴുമവരൊടുകൂടി നടക്കുമ-
തില്‍പരമെന്തൊരു ഭാഗ്യം വേണ്ടൂ;
ഇപ്പോഴര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജുനനവിടത്തില്ല
അല്‍പം നീരസമതുകൊണ്ടുണ്ട്.”
“എങ്ങു ഗമിച്ചു ഫല്‍ഗുനനിപ്പോള്‍?”
“നിങ്ങളതാരും ബോധിച്ചില്‍ലേ?
പാരാശര്യന്‍ വന്നരുള്‍ ചെയ്തു
പാരാതെകണ്ടര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജുനനിപ്പോള്‍
മാരാന്തകനുടെ ചരണാംഭോരുഹ-
മാരാധിച്ചു തപം ചെയ്തുടനെ
പശുപതിതന്നൊടു പാശുപതാഖ്യം
ശരവും വാങ്ങി വരേണം വിജയന്‍
അല്ലാതേകണ്ടരികളെയെല്ലാം

കൊല്‍ വാനെളുതല്ലെന്നരുള്‍ ചെയ്തു;
തെല്ലും മടികൂടാതേ പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥന്‍
വില്ലും ശരവുമെടുത്തു തിരിച്ചു
കൈലാസാചലമൂലേ ചെന്നഥ
കാലാന്തകനെസ്സേവ തുടങ്ങി:
ശരവും വാങ്ങിക്കൊണ്ടു ധനഞ്ജയ-
നൊരുമാസത്തിനകത്തു വരുമ്പോള്‍
കുരുവംശത്തെ മുടിപ്പാനുള്ളൊരു
പെരുവഴിയാമൊരു സംശയമില്ലാ.”
അന്തണരുടെ മൊഴി കേട്ടു സുയോധന-
നന്തസ്താപം വളരെ മുഴുത്തു;
“കൌന്തേയന്റെ തപസ്സു മുടക്കാ-
നെന്തൊരു കുസൃതി വിചാരിക്കേണ്ടു?
അമ്മാവന്റെ പ്രയത്നമിതെന്‍ന്‍യേ
നമ്മാലൊരു കഴിവില്ലെന്നറിവിന്‍;
ധര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മാത്മജനും സഹജന്‍മാര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കും
ഉമ്മാനും വകയുണ്ടെന്നല്ലവര്‍‍‍‍‍‍‍ ബഹു-
സമ്മാനങ്ങളുമാശു തുടങ്ങി
സമ്മോദാല്‍ മരുവുന്നിതുപോലും!
നിര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മാനുഷവിപിനത്തിലിരുന്നവര്‍‍‍‍‍‍‍
ധര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മം ചെയ്തു തുടര്‍‍‍‍‍‍ന്നതു കൊള്‍ളാം!
അതിനേക്കാളൊരു ദുര്‍‍‍‍‍‍‍ഘടമിപ്പോള്‍
അതിയായിട്ടു നമുക്കു ഭവിക്കും ;
ഹരനെച്ചെന്നു തപസ്സും ചെയ്തൊരു
ശരവും വാങ്ങി വരുമ്പോള്‍ വിജയന്‍
കുരുവംശത്തെ മുടിപ്പാനുള്ളൊരു
പെരുവഴിയാമൊരു സംശയമില്ലാ.”
വിരുതന്‍ ശകുനി പറഞ്ഞാനപ്പോള്‍:
“മരുമകനേ! നീ ഖേദിക്കേണ്ടാ
നമ്മുടെ കൂട്ടില്‍ പ്രാണനിരിക്കെ
ധര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മജനിവിടെ വരത്തില്ലുണ്ണീ!
മര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മം നോക്കിക്കൊണ്ടു ചതിപ്പാന്‍
നമ്മെപ്പോലൊരു മാനുഷനില്ല;
മറുതല തല പൊക്കാതെയിരിപ്പാന്‍
മരുമകനേ! ചില വിദ്യയെടുക്കാം;
അറുതി കൊടുപ്പാന്‍ കൂടീല്ലെങ്കില്‍
പൊറുതി കെടുപ്പാന്‍ ഞാന്‍ മതിയാകും;

ഏതും ഭയമില്ലെന്നുടെ കൈയില്‍
ചൂതും പടവുമിരിക്കുന്നുണ്ട് ;
വാതു പറഞ്ഞു പിടിച്ചു പറിപ്പാന്‍
മാതുലനൊരു വിരുതുണ്ടു വിശേഷാല്‍;”

കര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണനുമതുകേട്ടൊന്നു പറഞ്ഞു:
“കര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണസുഖം പറകല്ല നരേന്‍ദ്രാ!

പൊണ്ണന്‍മാരുതി പോരില്‍ മടങ്ങും
അണ്ണന്‍ ധര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മജനങ്ങനെ തന്നെ;
ഉണ്ണികള്‍ നകുലന്‍ സഹദേവനുമിഹ
പെണ്ണുനു തുല്‍യമിതൊക്കെയമര്‍‍‍‍‍‍‍ത്താം;
പാശുപതാസ്ത്രം വാങ്ങി ഫല്‍ഗുന-
നാശു വരുമ്പോളിത്തിരി വിഷമം;
ക്ളേശത്തിനു പുനരര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജുനനോടൊരു
വീശത്തിനു ഞാന്‍ കുറകയുമില്ല;
ഈശപ്രീതി ലഭിച്ചു വരുമ്പോള്‍
ആശു തടുപ്പാനാരും പോരാ.
കീശദ്ധ്വജനുടെ ചിത്തമിളക്കാന്‍
കൌശലമെന്തതു ചിന്തിച്ചാലും;
കിങ്കരഭടരെയയച്ചുടനവനുടെ
ശങ്കരസേവ മുടക്കാമെങ്കില്‍
സങ്കടമൊന്നു ഭവിക്കയുമില്ലിഹ
ശങ്കവെടിഞ്ഞു നിയോഗിച്ചാലും.”
ആയതുകേട്ടു പറഞ്ഞു സുയോധന,-
“നായതിനൊന്നു പ്രയത്നം ചെയ്‌വാന്‍
നായന്‍മാരെക്കൊണ്ടൊരു ഫലമി-
ല്ലായുധമുള്ളവര്‍‍‍‍‍‍‍ തന്നെ ചുരുക്കം;
കള്ളു കുടിപ്പാനല്ലാതൊന്നിനു
കൊള്ളരുതാത്ത ജളന്‍മാരേറും;
തടിയന്‍മാരിവര്‍‍‍‍‍‍‍ വീട്ടിലശേഷം
മുടിയന്‍മാര്‍‍‍‍‍‍ ചിലരൊടിയന്‍മാരും
കുടിയന്‍മാരിവരെന്തിനു കൊള്‍ളാം;
കറുപ്പു തിന്നുന്നവന്‍ വരുമ്പോള്‍
വെറുപ്പു പാരം നമുക്കു തോന്നും;
കറുപ്പു താനെങ്കിലും കണക്കെ

‘പുറത്തു നില്ലെ’ ന്നിറക്കി നിര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തും;
മറുത്തു വന്നാലവന്റെ കണ്ഠം
അറുത്തുകൊള്‍ വാന്‍ മടിക്കയില്ല;
ചെറുപ്പകാലത്തു ഞാന്‍ വരുത്തി-
പ്പൊറുപ്പതിന്നും കൊടുത്തു പെട്ടികള്‍
തുറപ്പതിന്നും നമുക്കു വെറ്റില
തെറുപ്പതിന്നും തെളിഞ്ഞുനില്‍ക്കും
ചെറുക്കനും കള്‍ കുടിച്ചു വന്നാല്‍
കുറുക്കനെപ്പോലടിച്ചു ദൂരെ-
പ്പറക്കുമാറാകുംപ്രകാരം
മറക്കുവോളം പുറത്തു നാട്ടില്‍
കറുത്തു കീറിപ്പറിച്ച മുണ്ടും
തെറുത്തുകെട്ടി തരംകെടേണം;
തരത്തിലെന്റെ പുരത്തിലിപ്പോള്‍
കരുത്തരായിട്ടൊരുത്തരില്ല
സമര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥരെന്നു നടിച്ചു പാരം
തിമിര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തു നില്‍ക്കും ജനങ്ങളേക്കൊ-
ണ്ടനര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥമല്ലാതൊരിക്കലില്ല
കിമര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥമേവം പറഞ്ഞിടുന്നു;
പെരുത്ത കാര്‍‍‍‍‍‍യം വരുത്തുവാനി-
ന്നൊരുത്തനേ ഞാനുരത്തു വിട്ടാല്‍
അരപ്പണം പോലെനിക്കു കിട്ടാ,
നിരപ്പിലെല്ലാം കരസ്ഥമാക്കും;
കടുത്തൊരിക്കല്‍ പിടിച്ചുകെട്ടി
കടുത്ത വെയിലില്‍ കിടത്തുമപ്പോള്‍
അടുത്ത തമ്പിക്കടുത്തവന്‍ വ-
ന്നടുത്തുടന്‍ വേര്‍‍‍‍‍‍‍പെടുത്തുകൊള്‍ളും;
കുറ്റമൊരേടത്തുണ്ടാകുമ്പോള്‍
മറ്റവരെസ്സേവിച്ചു പൊറുക്കാം;
ജ്യേഷ്ഠനു തിരുവുള്ളക്കേടെന്നതു
കേട്ടാലനുജന്‍ രണ്ടോ നാലോ
കാട്ടുന്നേരത്തായാളവനുടെ
പാട്ടിലതായ് വരുമെന്നേ വേണ്ടൂ.
കൂട്ടത്തില്‍ പലരുണ്ടാകുന്നതു
കോട്ടം നമ്മുടെ കൂട്ടക്കാര്‍‍‍‍‍‍‍ക്ക്,
നാട്ടിലിരിക്കും പരിഷകളേഷണി
കൂട്ടിത്തമ്മില്‍ കലഹിപ്പിക്കും ;
ചോറു കൊടുക്കും യജമാനനെയൊരു
കൂറില്ലാര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കും നമ്മുടെ നാട്ടില്‍
ഏറു കൊടുപ്പാന്‍ തോന്നുമെനിക്കീ-
പ്പോറകള്‍ കാട്ടും തൊഴിലുകള്‍ കണ്ടാല്‍;
ഈറ വരുമ്പോളിന്നതു ചെയ്യരു-
തെന്നു നമുക്കില്ലെന്നുടെ കര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണാ!
എന്തിനു പലരെശ്ശണ്ഠയിടുന്നു
കുന്തീസുതനുടെ സേവ മുടക്കാ-
നെന്തൊരുപായമിതെന്നല്ലാതൊരു
ചിന്ത നമുക്കിഹ ചിതമില്ലിപ്പോള്‍”
“മൂകാസുരനെച്ചൊല്ലിയയച്ചാ-
ലാകാത്തൊരു വഴിയില്ലിഹ ജ്യേഷ്ഠാ!
ഇശ്ശാസന സാധിക്കുമവന്‍” ഇതി
ദുശ്ശാസനനും വന്നുര ചെയ്തു.
“എങ്കില്‍ ചെന്നു വിളിച്ചു വരുത്തിന്‍;”
മൂകന്‍ വന്നു വണങ്ങി ചൊന്നാന്‍;
“മൂകന്‍ ഞാനിഹ കല്‍പന കേട്ടാല്‍
ആകെച്ചെന്നു ജയിച്ചു വരുന്നേന്‍;
നാകം മേദിനി പാതാളവുമിഹ
ലോകം മൂന്നിലുമുള്ള ജനത്തിനു
പാകം വരുവാനുള്ള വിധങ്ങളി-
ലേകം പോലും ഗ്രഹിയാതില്ല.”

“ശകുനി പറഞ്ഞതു കൊള്‍ളാ മൂകാ!
ശകുനം കൊള്‍ളാമെന്നു നിനച്ചു
പുലരെ കട്ടുകവര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നാലുടനെ
തല പോമെന്നതു ബോധിച്ചാലും;
നിര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജനമാകിന ഹിമഗിരിവനമതി-
ലര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജുനനുണ്ടു തപം ചെയ്യുന്നു
അവനെച്ചെന്നു വധിച്ചു വരാനുട-
നവകാശം വരുമെങ്കിലിദാനീം
കെല്‍പൊടു ഝടിതി ഗമിക്ക ഭവാനിഹ
കല്‍പന ഞാന്‍ പറയുന്നിതു മൂകാ!”
അതു കേട്ടവനും തൊഴുതറിയിച്ചു:
“അതു ഞാന്‍ സാധിച്ചിങ്ങു വരുന്നേന്‍
ചതി കൂട്ടീടാന്‍ നമ്മെപ്പോലി
ക്ഷിതിയിലൊരുത്തരുമില്ല നരേന്‍ദ്രാ!
തടിയന്‍ കിടിയുടെ വടിവു ധരിച്ചുട-
നടിയന്‍ ചെന്നിഹ മടികൂടാതെ
കണ്ണുമടച്ചു തപം ചെയ്യുന്നൊരു
പാണ്ഡുകുമാരന്‍ തന്റെ ശരീരം
വിരവൊടു ചെന്നു പിളര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നു വരുന്നു-
ണ്ടരനിമിഷം കൊണ്ടസുരവരന്‍ ഞാന്‍,”
ഇത്തരമവനൊടു സമയം ചെയ്തഥ
മത്തനതാകിയ മൂകന്‍ വലിയൊരു
പന്നിത്തടിയനതായിച്ചെന്നൊരു
കുന്നിന്‍ മുകളിലൊളിച്ചു വസിച്ചു.

ചമ്പതാളം

അമരവരതനയനുടെ യുരുതരതപോബലാല്‍
ആകേ ദഹിച്ചുതുടങ്ങീ മഹീതലം
കരടി, കരി, ഹരി, ഹരിണ, ശരഭ, മഹിഷങ്ങളും
കാട്ടുതീ തട്ടിദ്ദഹിക്കും കണക്കിനേ;
മനുജനുടെ പരവശത വിരവിനൊടു കണ്ടുടന്‍
മാമുനീന്ദ്രന്‍മാര്‍‍‍‍‍‍‍ പുറപ്പെട്ടു മെല്ലവേ;
തരണിമുനി, ഹരിണമുനി, കുശികമുനി, യെന്നിവര്‍‍‍‍‍‍‍
വാമദേവന്‍, ദണ്ഡി, നാരദന്‍, വ്യാസനും,
കലശഭവമുനിതിലക, നധികനിശിതന്‍ തഥാ
കണ്വന്‍, പുലസ്ത്യനും,പിന്നെ വാല്‍മീകിയും
പല മുനികളിവരധികമതിരയമിയന്നുടന്‍
പാര്‍‍‍‍‍‍‍വ്വതീകാന്തനെക്കാണ്മാന്‍ പുറപ്പെട്ടു;
വിരവിനൊടു രജതഗിരിയുടെ മുകളിലേറിനാര്‍‍‍‍‍‍‍,
വിശ്വൈകനാഥനെ വാഴ്ത്തിനിന്നീടിനാര്‍‍‍‍‍‍‍;
ഭുവനപതിഭവനമതിലിയലുമതിവീരരാം
ഭൂതങ്ങള്‍ ചെന്നങ്ങുണര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തിച്ചു മെല്ലവേ:
“അരവകുലമതികലയുമണിയുമഖിലേശ്വരാ!
ആവലാതിക്കാര്‍‍‍‍‍‍‍വരുന്നുണ്ടൊരുവിധം

രുചിരതരജടമുടിയുമധികമിഹ താടിയും
ചാരുരുദ്രാക്ഷവും യോഗപട്ടങ്ങളും
സുരമുനികള്‍ പലരുമുടനപി ച ജലപാത്രവും
മാമുനിമാരുടെ വേഷം മനോഹരം;
വിരവിനൊടു മുനികള്‍ തവ കഴലിണ വണങ്ങുവാന്‍
കാലവും പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തു വാഴുന്നു ബാഹ്യാങ്കണേ.”

ഇങ്ങനെയുള്ളൊരു ഗിരമാകര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്യ
കഞ്ജശരാരിയുമരുളിച്ചെയ്തു;
“ആശ്റിതരാകിന താപസവരരെ
ആശു വരുത്തുക വിരവിനെടേ പോയ്.”
കിങ്കരവരരതു കേട്ടുടനെ മുനി-
സംഘങ്ങളെയും ചെന്നു വരുത്തി.

ചമ്പതാളം

മുനിവരരുമതുപൊഴുതു മുഹുരപി നമിച്ചുടന്‍
മുഗ്ദ്ധേന്ദുചൂഡനോടേവമോതീടിനാര്‍‍‍‍‍‍‍;
“പരമശിവ! പുരമഥന! വരദ! കരുണാനിധേ
പാര്‍‍‍‍‍‍‍വ്വതീകാന്ത! നമസ്തേ നമോസ്തു തേ!
കനകനിറമുടയഫണിനികരമണികുണ്ഡല!
കാലാര കാലാരിദേവ! നമസ്തേ നമോസ്തു തേ!
നിടിലതടനയനപുട! നിഹതകുസുമായുധ!
നിര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മലാകാര! നമസ്തേ നമോസ്തു തേ!
സകല സുരമുനി മനുജദനുജകുലവന്ദിത!
സര്‍‍‍‍‍‍‍വ്വേശശംഭോ! നമസ്തേ നമോസ്തു തേ!

ദന്തിമഹാസുരനിധനം ചെയ്തൊരു
നിന്തിരുവടി വടിവോടറിയണം
കുന്തീസുതനുടെ നിയമമതാകിന
ചെന്തീക്കനലതിലയ്യോ! ശിവശിവ!
വെന്തിടുന്നു ജഗത്രയമെല്ലാം
നിന്തിരുവടിയറിയാത്തതുമല്ലാ;
ചിന്തിതമാകിയ വരദാനത്തിനു-
മെന്തിനു താമസമഖിലാധീശ!
ഭവനാം ഭഗവാന്‍ ത്രിപുരന്‍മാരുടെ
ഭവനം മൂന്നേ ചുട്ടതുമുള്ളു;
തവപദസേവിതനാകിയ പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥന്‍
ഭുവനം മൂന്നും ഭസ്മമതാക്കും;
അവനും പാരം മേനി മെലിഞ്ഞു
ശിവനേ! യൊരുപിടിയെല്‍ലേയുള്ളു;
ദിവസംതോറും കൃശനായാല്‍ പുന-
രവസാനം വരുവാനുമടുത്തു;
‘വരമവനേകീലെന്നല്ലവനുടെ
മരണവുമാശു വരുത്തി മഹേശന്‍;
തരമല്ലാത്തവനെസ്സേവിക്കരു-
തെ’ ന്നൊരു ദൂഷണമങ്ങു ഭവിക്കും;
എന്തിനു ശിവനെസ്സേവിക്കുന്നു?
ചിന്തിതമൊന്നു ലഭിക്കയുമില്ല
അന്തം വരുവാനെളുതാം നമ്മുടെ
കുന്തീസുതനു പിണഞ്ഞതുപോലെ;
ശത്രുജയത്തിനു ശിവനെക്കണ്ടാ-
ലെത്രയുമെളുതെന്നൊരു മുനി ചൊല്ലി;
ആയതു നേരെന്നോര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തൊരു ഭോഷന്‍
രാവും പകലും മടി കൂടാതെ
കായക്ളേശം ചെയ്തു തുടങ്ങി
കായും കനിയും കൂടി വെടിഞ്ഞു
ഊണുമുറക്കവുമൊക്കെ വെടിഞ്ഞൊരു
തൂണു കണക്കേ നിന്നു ഭജിച്ചു ;
എങ്ങും ശിവനെക്കണ്ടതുമില്ലവ-
നങ്ങനെ നിന്നു മരിച്ചേയുള്ളു.
സേവിച്ചവരെ കൂറില്ലാത്തൊരു
ദേവന്‍മാരെച്ചെന്നു ഭജിച്ചാല്‍
ഏവം ഫലമെന്നുള്ളപവാദം
കേവലമിന്നു ഭവാനു ഭവിക്കും;
നിങ്കലപശ്രുതി കേള്‍ക്കുംപൊഴുതില്‍
സങ്കടമടിയങ്ങള്‍ക്കു മഹേശാ!
ശങ്കരശംഭോ! ശതമഖതനയനു
ശങ്കരനായി വരേണം ഭഗവാന്‍.”

ലക്ഷ്മി താളം

“ശ്രീകണ്ഠ! ശിതികണ്ഠ: ശംഭോ ശരണം
ഫണീന്ദ്ര മണികണ്ഠ! ജയ ജയ!
വിശ്വേശ! വിജിതാശ! വിത്തേശസഖ!
പ്രസീദ പരമേശ! ജയ ജയ!”

കുംഭതാളം

“പരിഹതസുരരിപുമണ്ഡല! ഫണികുണ്ഡല!
പരിപാലയ! പാണ്ഡുസുതം;
മനസിജമദഭരഖണ്ഡന! ശശിമണ്ഡന!
മദവാരണദണ്ഡധര! ജയജയ!”

താളഭേദം

“ടങ്കവും മൃഗവും പരശുവും
തിങ്കളും തിരുനീര്‍‍‍‍‍‍‍ഫണികളും
ഗംഗയും ജടയും പലവിധം
മംഗലാഭരണം തവ വിഭോ!
ജയജയ! ഹരഹര!

പുരഹര പരമശിവ!
ജയജയ! ഹരഹര!”

കുണ്ടനാച്ചിതാളം

“മനക്കാമ്പിലുറയ്ക്കുന്നവര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കെല്ലാം കൊടുക്കും
മടിക്കാതെ വരം നീ മഹാദേവ!
പടയ്ക്കും മിടുക്കുണ്ടായിവരുത്തീടുവാനസ്ത്രം
കൊടുക്കാതിരിപ്പാനെന്തഹോ കാരണം? ജയജയ!”

ചമ്പതാളം

“കരബലം തടിക്കും കുരുബലം മുടിക്കും
സുരകുലം പുകഴ്ത്തും —വരഫലം കരുത്തും
പലഗുണം വരുത്തും വിജയനു.”

പഞ്ചാരിതാളം

വിജയകരം വിപുലതരം
വിശിഖവരം വിമതഹരം
വിമലതരം വിതര! പരം
വിഹിതവരം ജയജയ!
ഹരഹര! പുരഹര! പരമശിവ!”

അടന്തതാളം

“തവ വര വരബലം കൊണ്ടും
ഗുരുതരം ശരബലം കൊണ്ടും
പുനരവന്‍ കരബലം കൊണ്ടും
ഘരതരം ഹരിബലം കൊണ്ടും
ഹരിസുതന്‍ വരബലം കൊണ്ടും
വിരുതനായി വരുമതേ വേണ്ടു.”

ഇത്ഥം മുനികളുടെ സിദ്ധാന്തമെല്ലാം കേട്ടു
മുഗ്ദ്ധേന്ദുചൂഡന്‍ മൃദുമന്ദംസ്മിതവും തൂകി
ഉത്തരമൊന്നവര്‍‍‍‍‍‍‍കള്‍ക്കുള്‍ത്താപം തീരുവാനാ-
യത്രമാത്രമെങ്കിലുമൊന്നരുള്‍ ചെയ്തില്‍ലേതും;
“ചെറ്റും തിരുമനസ്സില്‍ പറ്റുന്ന ഭാവമില്ല,
കുര്‍‍‍‍‍‍‍റം വരാതെ കണ്ടു തെര്‍‍‍‍‍‍‍റെന്നു പോക നല്ലു,
വമ്പുള്ള ഭൃംഗിരിടി വന്നു പുറത്തിറക്കും–
മുമ്പേ ഗമിച്ചുകൊള്‍കനല്‍ലൂ നമുക്കെന്ന”വര്‍‍‍‍‍‍‍
കുമ്പിട്ടു കൂപ്പിത്തിരുമുമ്പില്‍നിന്നിങ്ങു പോന്നു;
വമ്പിച്ച താപസന്‍മാരെല്ലാരുമൊരുമിച്ചു
ചിന്തിച്ചുറച്ചവരും പാര്‍‍‍‍‍‍‍വ്വതീദേവിയുടെ
അന്തികേ ചെന്നുനിന്നുണര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തിച്ചു വൃത്താന്തങ്ങള്‍;
“കുന്തീതനയനെത്രനാളുണ്ടു സേവിക്കുന്നു
നിന്തിരുവടിയേതും ബോധിച്ചില്ലയോ ദേവി!
ചെന്തീകണക്കവന്റെ ദേഹം ജ്വലിച്ചീടുന്നു
വെന്തീടുമാറായല്ലോ മൂന്നു ഭുവനങ്ങളും;
ഇന്നു മുനികള്‍ ഞങ്ങള്‍ ചെന്നങ്ങുണര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തിച്ചിട്ടും
ഒന്നുമരുള്‍ ചെയ്യാഞ്ഞു പോന്നു ഞങ്ങളെല്ലാരും;
കുന്നിന്‍ മകളേ! നീ താന്‍ ചെന്നങ്ങുണര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തിച്ചെന്നാല്‍
നന്നായ് ഫലിക്കുമെന്നു തോന്നുന്നു ഞങ്ങള്‍ക്കെല്ലാം;
തൃക്കണ്‍മുനകള്‍ കൊണ്ടു വക്കാണിക്കുന്നനേരം
മുക്കണ്ണന്‍ തമ്പുരാന്റെ മുഷ്കൊന്നു താണുപോകും;
ഇക്കണ്ട പുരുഷന്‍മാര്‍‍‍‍‍‍‍ നെയ്‌ക്കുംഭം പോലെതന്നെ
മൈക്കണ്ണിമാരെല്ലാരും തീക്കട്ടയെന്നപോലെ;
ചൊല്‍ക്കൊള്‍ളും വിദ്വാന്‍മാരുരയ്ക്കുന്ന വാക്കിന്നുണ്ടോ
ഭോഷ്കായ് വരുന്‍നൂ നീയിളകാതിരുന്നാല്‍ പോരാ;

ശ്രോത്രപ്രിയം പറക മാത്രമല്ലിതു നിന്റെ
നേത്രപ്രസാദമതിമാത്രം പ്രസിദ്ധമല്ലോ;
നേത്രം മൂന്നുള്ളവന്റെ ഗാത്രം പാതി മേടിപ്പാന്‍
പാത്രമായല്ലോ നീയും ഗോത്രാധിരാജപുത്രീ!”
എന്നതുകേട്ടു ഗിരിനന്ദിനി ഭഗവതി
മന്ദംഹാസവും ചെയ്തു മന്ദംമൊന്നരുള്‍ ചെയ്തു!

“ഇന്നു ഞാന്‍ മടിയാതെ ചന്ദ്രശേഖരനോട്
എല്ലാമുണര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തിച്ചീടാമൊന്നൊഴിയാതെതന്നെ
എന്നാലറിയാമല്ലെടോ എന്നേ പറഞ്ഞുകൂടൂ
എന്നോടും കോപിച്ചെങ്കില്‍ അന്നേരം മാറിപ്പോരാം”
എന്നരുള്‍ ചെയ്തു ദേവി ചെന്നു ഗിരീശന്‍ മുമ്പില്‍
വന്ദംനം ചെയ്തു നിന്നാള്‍ മന്ദംസ്മിതവും തൂകി.

പദം. ആനന്ദഭൈരവി — ചെമ്പട താളം

പല്ലവി

നിരുപമഗുണവസതേ! ശ്രീനീലകണ്ഠ!
നിശമയ മേ വചനം

അനുപല്ലവി

സുരവരസുതനെന്തേ വരമരുളീടാത്തു
പുരഹര നാഥ! വിഭോ!
സുരവരപരിനുതപദ! —

ചരണങ്ങള്‍

1
പെരികെക്കാലമുണ്ടര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജുനന്‍ ഭര്‍‍‍‍‍‍‍ത്താവേ! നിന്നെ
പരിചൊടു സേവിച്ചിടുന്നു
സുരപതിസുതനുടെ പരിഭവം പോക്കുവാന്‍
പെരികെയുണ്ടാഗ്രഹം
സുരവരപരിനുതപദ!

2
ഘോരനിയമങ്ങള്‍ കാരണം, പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥന്റെ ദേഹം
പാരം മെലിഞ്ഞുപോയയ്യോ!
പാരാതെ ചെന്നവനു പാശുപതാസ്ത്രം നല്‍കി-
പ്പോരേണമിന്ദുശേഖരാ!
സുരവരപരിനുതപദ!
3
ഊണുനുറക്കവുമെല്ലാം വെടിഞ്ഞു കാട്ടില്‍
വാണു തപം ചെയ്തീടുന്നു
പ്രാണങ്ങള്‍ പോകും മുമ്പേ ബാണം കൊടുത്തീടേണം
ബാണന്റെ വാതില്‍ കാത്തവനേ!
സുരവരപരിനുതപദ!
4
തിരുവുള്ളമെങ്കലുണ്ടെങ്കില്‍ താമസിയാതെ
നരനിന്നു വരം നല്‍കേണം
അരയ്ക്കാല്‍ നാഴിക പോലും ഇളച്ചങ്ങിരുന്നുപോയാല്‍
തരക്കേടു വന്നുകൂടുമേ.
സുരവരപരിനുതപദ!
ഗിരിവരമകളുടെ കളവചനം
പരിചൊടു കരുതിന പുരമഥനന്‍
സരസമൊരു വചനമരുളി മുദാ:
“സരസിജായതദലസമനയനേ!
സുരവരസുതനുടെ മനസ്സില്‍ മദം
പെരുതതു കരുതുക ഗിരിതനയേ!
പരവശമവനൊരു തരിമ്പുമില്ലാ
കരളിലഹമ്മതിക്കു കുറവുമില്ലാ
സുരകുലവരനുടെ തനയനെന്നും
സരസിജശരനൊടു സദൃശനെന്നും
സരസചരിതങ്ങളില്‍ പടുത്വമെന്നും
മരുത്തിന്റെ മകനുടെ സഹജനെന്നും
കുരുപതികളിലേര്‍‍‍‍‍‍‍റം പ്രസിദ്ധനെന്നും
മരുത്തിന്റെ മകനേക്കാള്‍ വലിപ്പമെന്നും
കരുത്തുള്ള പരിഷയിലധീശനെന്നും
ഗുരുത്വമുള്ളവര്‍‍‍‍‍‍‍കളില്‍ പ്രഥമനെന്നും
കരത്തില്‍ വില്ലെടുത്തോരില്‍ പ്രമുഖനെന്നും
ഗുരുക്കന്‍മാരേക്കാട്ടില്‍ പ്രഥിതനെന്നും
നരകമഥനനോടു സഖിത്വമെന്നും
നരപതികളിലേര്‍‍‍‍‍‍‍റം പ്രസിദ്ധനെന്നും
തരുണീകുലമണിക്കു രമണനെന്നും
തരണിഗുണമുടയ പുരുഷനെന്നും
ഇത്തരമുള്ളൊരു ഗര്‍‍‍‍‍‍‍വ്വു ശമിപ്പാന്‍
ഇത്തിരി പാകം വന്നേ തീരൂ
യുദ്ധം ചെയ്തു തളര്‍‍‍‍‍‍‍ച്ച വരുമ്പോള്‍
ബുദ്ധിയില്‍ നല്ല വിവേകവുമുണ്ടാം;
പാകം വന്നു പഴുത്തോരൊടുകിനു
നീരു കെട്ടിയുറച്ചുചമഞ്ഞാല്‍
ക്ഷാരം വച്ചു പഴുപ്പിച്ചവിടെ
ദ്വാരം വച്ചു മൃദുത്വം വന്നാല്‍
വ്യാധിയെടുത്തു കളഞ്ഞതിനകമേ
ശോധന ചെയ്താലുടനെതന്നെ
വരളാനുള്ള കുഴമ്പുമതിന്‍മേല്‍
പിരളുന്നേരം താനേ വരളും ;
തരളാംബുജദളനയനേ! നിന്നൊടു
കുരള പറഞ്ഞിട്ടെന്തൊരു കാര്‍‍‍‍‍‍യം!
ദുഷ്ടു കിടക്കെ വരട്ടും വ്രണമതു
പൊട്ടും പിന്നെയുമൊരു സമയത്തില്‍;
ഒട്ടും വൈകാതവനൊടു യുദ്ധം
പെട്ടെന്നുണ്ടതു കണ്ടാലും നീ;
എലിയെപ്പോലെയിരിക്കുന്നവനൊരു
പുലിയെപ്പോലെ വരുന്നതു കാണാം
നോറ്റു വിശന്നുകിടക്കും ഫല്‍ഗുന-
നേറ്റു വരുന്‍പോള്‍ ഭൂമി കുലുങ്ങും;
കാറ്റിന്‍ മകനുടെ സോദരനെന്നതു
കാട്ടിത്തരുവന്‍ കണ്ടാലും നീ;
കാട്ടാളാകൃതി കൈക്കൊണ്ടിഹ ഞാന്‍
വേട്ടയുമാടി നടക്കുന്നേരം
കോട്ടം കൂടാതവനൊടു സമരം
കൂട്ടുവതിന്നും സംഗതിയുണ്ടാം;
മട്ടോലും മൊഴിയാളേ നീയൊരു
കാട്ടാളസ്ത്രീവേഷമെടുക്ക;
കൂട്ടക്കാരിവര്‍‍‍‍‍‍‍ ഭൂതഗണം പല
കാട്ടാളന്‍മാരായി വരേണം
കുംഭോദരനും കുംഭീധരനും,
കുംഭാണ്ഡകനും കുംഭീലകനും,
സിംഹീരണനും, ശൂലാഘ്രിപനും,
ശൂലാവൃതനും, കുംഭനികുംഭന്‍
കുണ്ഡീവരദന്‍ കുഞ്ജരജംഘ-
നുദഗ്രന്‍ വീരന്‍, ഗണ്ഡൂകാക്ഷന്‍,
കണ്ഠീരവനും ഭൃംഗീരടിയും
ഘണ്ടാരവനും ഭയിര്‍‍‍‍‍‍‍പ്പീരജനും
തുംഗരാജ, നസുരമര്‍‍‍‍‍‍‍ദ്ദനഭദ്രന്‍
വീരഭദ്രനതിഭദ്രനുദഗ്രന്‍
ഭൈരവന്‍, മണിവരന്‍, മണികണ്ഠന്‍
നന്ദികേശ്വരനിവര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കെജമാനന്‍
നന്നിതൊക്കെ വനചാരികളാവാന്‍;
ശ്വാക്കളായി ചിലരൊട്ടു കുരച്ചും
പോര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കു പോലെ ചിലരൊട്ടു തടിച്ചും
വെക്കമമ്പൊടു നടപ്പിനശേഷം
തക്കമിന്നു മമ വേട്ടകളാടാന്‍.”
ഇത്തരമരുളിച്ചയ്തു മഹേശന്‍
സത്വരമങ്ങൊരു വനചരനായി
തത്ര സുവര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണകവര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണശരീരന്‍
തത്ര വിളങ്ങി വിശേഷമനോജ്ഞം;
ജടമുടി നല്ലൊരു തലമുടിയായി
നിടിലത്തിരുമിഴി തിലകമതായി
ഫണിമണി മാലകള്‍ പീലികളായി
ഫണിപതി വാസുകി കടകമതായി
അസ്ഥികള്‍ ശംഖാഭരണവുമായി
അത്തൊഴില്‍ കണ്ടാലെത്ര മനോജ്ഞം;
കരിത്തോല്‍ നല്ല കറുത്ത ദുകൂലം
വരിത്തോല്‍ ഭുജഗം പൊന്നരഞ്ഞാണം
വെണ്‍മഴു ശൂലം ചാപം ശരവും
വെണ്‍മയിലവ പുനരങ്ങനെയല്ലോ;
കുന്നിന്‍ മകളുമതിന്നനുകൂലം
കുന്നിക്കുരുകുലമാലയണിഞ്ഞു
ഒട്ടു കറുത്തൊരു പുടവയുടുത്തു
കൊട്ടയെടുത്തൊരു കോലുമെടുത്തു
ശങ്കരഭാമിനി കൈകളിലങ്ങഥ
ശംഖുംമുടുകുകള്‍ കൊണ്ടു നിറച്ചു
മെച്ചമിയന്നൊരു കൈവിരല്‍ പത്തിനു
പിച്ചളമോതിരമിട്ടു വിളങ്ങി;

നടന്നു കാനനതടത്തിലമ്പൊടു
കടന്നു വേട്ടകള്‍ തുടങ്ങി, നല്ലൊരു
കറുത്ത പട്ടുകളുടുത്തുകൊണ്ടിരു
പുറത്തു തൊങ്ങലു നിരത്തിയന്‍ പൊടു
ഉരത്ത കാര്‍‍‍‍‍‍‍മുകമെടുത്തു താന്‍ കണ-
തൊടുത്തു കാനനതടത്തിലെത്തിന
കടുത്ത പന്നികളടുത്ത പോത്തുകള്‍
അടക്കമെന്നിയെ നടക്കുമാനകള്‍
തുടങ്ങിയിങ്ങനെ മൃഗങ്ങളില്‍ വിട-
ത്തുടങ്ങി ലീലകളൊടുങ്ങി കേഴകള്‍.
“പാണ്ടന്‍ നായുടെ പല്ലിനു ശൌര്‍‍‍‍‍‍യം
പണ്ടേപ്പോലെ ഫലിക്കുന്നില്ലാ;
പണ്ടിവനൊരു കടിയാലൊരു പുലിയെ-
ക്കണ്ടിച്ചതു ഞാന്‍ കണ്ടറിയുന്നേന്‍;
കാളന്‍ നായും കാട്ടില്‍ വരുമ്പോള്‍
കോളല്ലാതൊരു പേടി തുടങ്ങും
വീട്ടില്‍ വരുന്നവരെപ്പലരേക്കടി-
കൂട്ടിയ ചെണ്ടക്കാരനെ ഞാനൊരു
കൂട്ടിലതാക്കി ചങ്ങലയിട്ടഥ
പൂട്ടിപ്പിന്നെക്കഞ്ഞി കൊടുക്കും;
വെള്ളൂ, വാ വായെന്നു വിളിച്ചാല്‍
തൊള്ള തുറന്നു പറന്നു വരും താന്‍
കള്ളനു തുള്ളി കഞ്ഞികൊടുപ്പാ-
നുള്ളൊരുപായം കാണ്‍മാനില്ല;
കാറ്റും കൊണ്ടവനെപ്പൊഴുമങ്ങനെ
കൂറ്റന്‍ പോലിറയത്തു കിടക്കും
തിന്‍മാനല്ലാതൊന്നിനുപോലും
നമ്മുടെ വീട്ടില്‍ കാണ്‍മാനില്ല
വണ്ണന്‍ വാഴകണക്കെ തടിച്ചൊരു
പൊണ്ണന്‍ നായുണ്ടെന്നുടെ വീട്ടില്‍
അണ്ണനുമാത്രം ചോറണ്ടവിടവ-
നുണ്ണുമ്പോള്‍ നല്ലുരുള കൊടുക്കും;
പന്നിയിറച്ചികള്‍ പണ്ടേ വേണ്ടാ
ദുര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നിലകൊണ്ടൊരു പൊറുതിയുമില്ലാ;
കുറ്റിച്ചെവിയന്‍ നായേക്കൊണ്ടൊരു
കുര്‍‍‍‍‍‍‍റം പറവാന്‍ കാണുന്നില്ലാ;
വേട്ടയ്ക്കായി വിളിക്കുന്നേരം
ചേട്ടക്കാരനു ചെവിയും കേളാ
വേട്ടക്കാര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കു വിളിച്ചു കൊടുത്താല്‍
ചേട്ടന്‍ കേട്ടാല്‍ കലശലു കൂട്ടും.”
ഇത്തരമൊരുവക കാട്ടാളന്‍മാര്‍‍‍‍‍‍‍
ചിത്തരസേന പറഞ്ഞു ചിരിച്ചും
ഒക്കെച്ചാടിക്കാടു തകര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തും
ബദ്ധപ്പെട്ടു നടന്നു തിമിര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തും
ചാടിവരുന്ന മൃഗങ്ങളെയെല്ലാം
കുത്തിക്കൊന്നു കളിച്ചു പുളച്ചും
ചത്തമൃഗത്തെക്കെട്ടിയെടുത്തും
മത്തഗജത്തെച്ചെന്നു തടുത്തും
വരിയന്‍ പുലിയെച്ചുരികകള്‍ കൊണ്ടും
കരടിമൃഗത്തെപ്പരിഘം കൊണ്ടും
ദന്തികുലത്തെക്കുന്തംകൊണ്ടും
ബാലമൃഗത്തെ വേലുകള്‍ കൊണ്ടും
വ്യാഘ്റകുലത്തെ ചക്രം കൊണ്ടും
വ്യാളമൃഗത്തെ വാളുകള്‍കൊണ്ടും
മര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കടവരരെ കര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കട കൊണ്ടും

ഗന്ധമൃഗത്തെഗ്ഗദയെക്കൊണ്ടും
ഖഡ്ഗമൃഗത്തെ ഖഡ്ഗം കൊണ്ടും
കണ്ഠീരവരെ മുസൃണ്ഠികള്‍ കൊണ്ടും
കാടും പടലു കടുത്തിലകൊണ്ടും

തെരുതെരെയങ്ങു വധിച്ചുതുടങ്ങി
വിരുതു പെരുത്തൊരു ഹരഭൃത്യന്‍മാര്‍‍‍‍‍‍‍;
തടിയന്‍ പന്നിയെ വെടിവെപ്പാനാ-
യൊരുവന്‍ ചെന്നൊരു പടലിലൊളിച്ചു

പടലില്‍ കണ്ടതു പന്നിയതെന്നൊരു
ഭടനൊരു വെടിയും വച്ചാനുടനെ
തടിയന്‍ വെടികൊണ്ടവിടെ മറിഞ്ഞു
ഓടിച്ചെന്നിതു വെടി വച്ചവനും

ആ കിടിയല്ലിവനയ്യോ! നമ്മുടെ
മക്കടെ മാതുലനിങ്ങനെ കര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മം!
മലയന്‍മാരൊരുദിക്കില്‍ ചെന്നു
വലയും കെട്ടിപ്പാര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കുന്നേരം
കലയെക്കണ്ടു ഭയപ്പെട്ടൊരുവന്‍
തലയും കുമ്പിട്ടോടിപ്പോയി
വലയില്‍പ്പെട്ടു വലഞ്ഞതു കണ്ടു
മലയനൊരമ്പു പ്രയോഗിച്ചുടനെ
തലയില്‍ക്കൊണ്ടു തറച്ചു വിറച്ചൊരു
ഫലമില്ലാതെ മരിച്ചാന്‍ ഭോഷന്‍;
നായന്‍മാരുടെ നായാട്ടിങ്കല-
പായം പലവിധമിങ്ങനെയുണ്ടാം.
ആയതിനൊന്നും സംഗതിയില്ല വി-
നായകജനകന്‍ കളിയാടുമ്പോള്‍.

കാട്ടാളരാജന്‍താനും കാട്ടാളസ്ത്രീയും തന്റെ
കൂട്ടാളിവൃന്ദംത്തോടേ വേട്ടവിനോദം പൂണ്ടു
കുന്തീകുമാരനുടെ അന്തികം തന്നില്‍ച്ചെന്നു
പന്തി നിരന്നുനിന്നങ്ങന്തിയും വന്നണഞ്ഞു;

തടിച്ചോരു പന്നിവേഷം നടിച്ചോരു മൂകാസുരന്‍
കടുത്തോരു കോപത്തോടങ്ങടുത്തു പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥനെക്കൊല്‍വാന്‍
ഉരത്ത പന്നിക്കൂറ്റന്റെ പെരുത്ത ഘോഷങ്ങള്‍ കേട്ടു
കരുത്തുള്ളര്‍‍‍‍‍‍‍ജ്ജുനന്‍ തന്റെ ഗുരുത്വംകൊണ്ടതുനേരം
അഴിച്ചു സമാധി നേത്രം മിഴിച്ചു നോക്കുന്നേരം
ഉറച്ചു തന്നുടെ ദേഹം മറച്ചുകൊണ്ടൊരു ശത്രു
ചതിച്ചു നമ്മെക്കൊല്ലുവാന്‍ കുതിച്ചുവന്നിതു മൂഢന്‍
വധിപ്പാന്‍ വരുന്നവനെ വധിച്ചാല്‍ മല്‍ഗുരുനാഥന്‍
വിധിച്ച കര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മങ്ങള്‍ക്കേതും വിരുദ്ധമല്ലതു നൂനം
പടുത്വമോടേവം ചിന്തിച്ചെടുത്തുഗാണ്ഡീവംകൈയി-
ലെടുത്തു നല്ലൊരു ബാണം തൊടുത്തു കോപം നടിച്ചു.
ഘോണിത്തടിയനെ നോക്കിയയച്ചൊരു
ബാണമതുല്‍ക്കടമക്കിടിതന്നുടെ
ഘോണാം ചെന്നു പിളര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നൊരു നേരം
പ്രാണങ്ങള്‍ക്കു പ്രയാണമടുത്തു;
സംഗതി കൊള്‍ളാമെന്നുമുറച്ചി-
ട്ടംഗജരിപുവും ബാണമയച്ചു;
പൃഷ്ഠേ ചെന്നു തറച്ചൊരു ബാണം
പൃഷ്ഠം ഝടിതി പിളര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നു തിരിച്ചു
വന്നു പതിച്ചെന്നോര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തു കിരീടി
ചെന്നു കരത്തിലെടുത്തൊരു സമയം
വന്നു സമീപേ നിന്നു കിരാതന്‍
ഒന്നു കയര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തു പറഞ്ഞുതുടങ്ങി:
“നമ്മുടെ ബാണം മോഷ്ടിപ്പാനോ
ദുര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മതി വന്നു തപം ചെയ്യുന്നു?
അമ്പുകളില്ല നിനക്കെന്നാലതി-
നമ്പുകള്‍കൊണ്ടു വരുത്തിക്കോ നീ;
അമ്പൊടു നമ്മൊടു യാചിച്ചാല്‍ പ-
ത്തമ്പതു കണകള്‍ തരുന്നുണ്ടിഹ ഞാന്‍;
കട്ടു കവര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നാലുടനേ തന്നെ
വെട്ടും തരുമതു സംശയമില്ലാ.
ഭള്ളു നിനച്ചിഹ കണ്ണുമടച്ചൊരു
കള്ളന്‍ നിന്നു തപം ചെയ്യുന്നു
കൊള്‍ളാമിതുമിന്നിതു വഴിപോക്കര്‍‍‍‍‍‍‍-
ക്കുള്ള ധനങ്ങള്‍ പിടിച്ചുപറിപ്പാന്‍;
പകല്‍ കഴിവോളം കപ്പാനെങ്ങും
കഴിവില്ലാഞ്ഞു തപോധനഭാവം
അര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കന്‍ പോയി മറഞ്ഞൊരു സമയേ
തസ്കരണത്തിനു സമയം നോക്കും
ദിക്കുകളൊക്കെ നടന്നു ദിനേശ-
നുദിക്കുംമുമ്പേ വന്നു കുളിക്കും
കണ്ണുമടച്ചു വിചാരിക്കുന്നതു
പൊന്നുള്‍ളേടം പണമുള്‍ളേടം
പെണ്ണുല്‍ലേടമതല്ലാതിന്നൊരു
നിനവു നിനക്കില്ലെന്തൊരു കഷ്ടം!
നാണം കൂടാതയ്യോ! നമ്മുടെ
ബാണം കട്ടവനേതില്‍ കൂട്ടും?
ആണുങ്ങള്‍ക്കു പിറന്നവനെങ്കില്‍
പ്രാണത്തേക്കാള്‍ നാണം വലുതേ.”
വ്യാധവചസ്സുകള്‍ കേട്ടുടനപ്പോള്‍
ക്റോധമിയന്നുരചെയ്തു കിരീടി:
“നില്ലെട വേടാ, നിന്നുടെ പല്ലുകള്‍
തല്ലിയുതിര്‍‍‍‍‍‍‍പ്പാന്‍ ഞാന്‍ മതിയാകും
ഇല്ലൊരു സംശയ” മെന്നു പറഞ്ഞു
വില്ലു വലിച്ചു കുലച്ചു കിരീടി
നല്ലൊരു ബാണമെടുത്തു തൊടുത്തു
മുല്ലശരാരിക്കിട്ടഥ വിട്ടു.
തെല്ലും പഴുതാതവനുടെ നേരെ
ചല്ലുന്നതു കണ്ടംബരചാരികള്‍
അല്ലല്‍ മുഴുത്തു വിരണ്ടു തുടങ്ങി
തെല്ലു കുലുങ്ങീലന്തകവൈരി;

വില്ലിന്‍ മുനകൊണ്ടവനുടെ ബാണം
തല്ലുയൊടിച്ചു പൊഴിക്കണ കണ്ടു;
അതു കണ്ടപ്പോളതിപരുഷത്തോ-
ടതിലധികം ശരവരിഷഞ്ചെയ്തു
അതിശയമവനുടെ ശരനികരത്താല്‍
കതിരവനുടെ കിരണങ്ങള്‍ മറഞ്ഞു.

നാടു നടുങ്ങി, നാലു നിലയും കുലുങ്ങി, മാനും
കലയും നടുങ്ങി, തമ്മില്‍ കലഹം മുഴുത്തനേരം
മലമകളതുനേരം തലയുമഴിഞ്ഞു കുത്തു-
മുലയും തുളുമ്പിച്ചെന്നു കലഹം ശമിപ്പിപ്പാനായ്
പലവാക്കുമരുള്‍ ചെയ്തു ഫലമില്ലെന്നോര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തു മാറി
പരിചോടേ പാര്‍‍‍‍‍‍‍വ്വതിയും, കലശല്‍ പിന്നെയുമേറി.
മലമകള്‍ ഭഗവതി പുനരതുനേരം
വലരിപുസുതനുടെ ബാണമശേഷം
മലര്‍‍‍‍‍‍‍സമമാകെന്നരുളിച്ചെയ്തു
മലര്‍‍‍‍‍‍‍ശരനായി മഹേന്ദ്രതനൂജന്‍;
ശരധിയിലൊരു ശരമില്ലാതാകെ-
ന്നരുള്‍ ചെയ്തു ഗിരിനന്ദിനിയപ്പോള്‍
ഇല്ലെന്നാകില്‍ ശരവും വേണ്ടാ
നല്ല തരം പുനരെന്നു കിരീടി
വില്ലുവലിച്ചഥ തല്ലു തുടങ്ങി
മുല്ലശരാരിയെ വിരവൊടു പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥന്‍;
ഹരനുടെ ജടയില്‍ കുടികൊണ്ടീടിന
സുരനദിയാകിയ ഭഗവതിയപ്പോള്‍
വലരിപുസുതനുടെ വില്ലു പിടുങ്ങി-
ത്തരസാ തന്നുടെ തിരയിലൊളിച്ചു
ചാപം പോയൊരു സമയേ വിജയന്‍
കോപം പൂണ്ടു മരങ്ങള്‍ പറിച്ചു
താപസവന്ദിതനാകിയ ശിവനെ
ത്താഡനപീഡനമങ്ങു തുടങ്ങി;
ത്രീക്ഷണനും ഹരിസുതനും തമ്മില്‍
വൃക്ഷം കൊണ്ടുമടിച്ചു പിടിച്ചും
വട്ടം തിരിക ചവിട്ടുക മുട്ടുക
കട്ടയിലിട്ടു ചവിട്ടിയുരുട്ടുക
തള്ളുക കിള്ളുക തങ്ങളിലിങ്ങനെ
തുള്ളിയുലഞ്ഞു വലഞ്ഞു കിരീടി.

തല്ലും ചവിട്ടും കൊണ്ടങ്ങെല്ലും പൊടിഞ്ഞു പിന്നെ
പല്ലും കൊഴിഞ്ഞു മദമെല്ലാം ശമിച്ചു പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥന്‍
വല്ലാതെ ഭൂമൌ വീണാന്‍ വില്ലാളിമാരില്‍ മുമ്പന്‍
അല്ലല്‍ മുഴുത്തു പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥന്‍ ഉള്ളില്‍ വിചാരം പൂണ്ടു

പദം: ദ്വിജാവതി — ആദി

പല്ലവി

ചാരുമൂര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തേ ഗൌരീനാഥാ! കാരുണ്യാംബുരാശേ നാഥാ!
കാരുണ്യം കുറവാനെന്‍തു കാരണം! ശംഭോ!

ചരണങ്ങള്‍

എത്രനാളുണ്ടയ്യോ ഞാനും സേവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു
ഇത്രനാളുമെന്റെ കാമം പൂരിച്ചില്ലയ്യോ!

കേടനേകമണ്ടെന്നാലും കേവലം നീ ശിക്ഷിയാതെ
വേടനെക്കൊണ്ടെന്നെത്തല്ലിക്കൊല്ലിക്കുന്നെന്തേ?
അത്രയല്ല കാട്ടാളന്റെ തല്ലുകൊണ്ടും കുത്തുകൊണ്ടും
എത്രയും തളര്‍‍‍‍‍‍‍ന്നു ദേഹം ധാത്രിയില്‍ വീണു
നാല്‍‍വര്‍‍‍‍‍‍‍ കൂടും സഭതന്നില്‍ വാലെടുപ്പാനുള്ള മൂലം
ബാലചന്ദ്രചൂഡാ! നീ താന്‍ കാരണം ശംഭോ!

കര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണനും ശകുനിയുമാകര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണനം ചെയ്യുന്നേരം
കര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണസൌഖ്യം വന്നുകൂടും കൌരവന്‍മാര്‍‍‍‍‍‍‍ക്ക്

ഊറ്റക്കാരന്‍ പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥന്‍ പോരില്‍ തോറ്റുപോല്‍ വേടനോടെന്ന-
തേറ്റവും കുറവായ് വന്‍നൂ നൂറ്റുവര്‍‍‍‍‍‍‍ കേട്ടാല്‍.

കൃത്വാ മൃത്തികയാ കഥഞ്ചന പൃഥാ-
പുത്രസ്ത്രിണേത്രാകൃതിം
ഭക്ത്യാ യോതി സമര്‍‍‍‍‍‍‍ച്ചനന്‍തു കൃതവാന്‍
പത്രാണി തത്രാദരാല്‍
ചിത്രം തത്ര കിരാതപുംഗവശിരോ
ഭ്രഷ്ടാനി സംദൃഷ്ടവാന്‍
തത്റൈവേന്ദുകലാജടോപി ച മൃഡോ-
നോരണ്യചര്‍‍‍‍‍‍യാര്‍‍‍‍‍‍‍ച്ചനാല്‍.
മൃത്തികകൊണ്ടൊരു ശിവലിംഗത്തെ
തത്ര ധരിത്രിയിളങ്ങുളവാക്കി;
തത്ര പഴുത്തു കൊഴിഞ്ഞുകിടക്കും
പത്രമെടുത്തുടനര്‍‍‍‍‍‍‍ച്ചന ചെയ്തു;
മൃത്തികലിംഗം തങ്കല്‍ വണങ്ങി
മൃത്യുഞ്ജയനെ സേവ തുടങ്ങി;
മൃത്യുഞ്ജയ ജയ ശങ്കര ശംഭോ
ഇത്ഥം തൊഴുതു വണങ്ങിന പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥനു
പത്രമതെല്ലാം വേടന്‍ തന്നുടെ
മസ്തകസീമനി കാണ്മാറായി.
എന്തൊരു വിസ്മയമെന്നു വിചാരി-
ച്ചന്തികസീമനി മേവും വേടനെ
മുഴുവന്‍ നോക്കിക്കാണുന്നേരം
മഴുവും മാനും പുരിജടമുടിയതി-
ലൊഴുകും സുരനദി തന്നുടെ തിരയില്‍
മുഴുകും ചന്ദ്രക്കലയും തുമ്പയു-
മളികതടേ തിരുമിഴിയുടെ വടിവും
തിരുനാസികയും തൃക്കണ്ണിണയും
തിരുമുഖവും മൃദുമന്ദംസ്മിതവും
ഗളരുചിതലവും തിരുമാറിടവും
ഉദരം നാഭീകുഹരം കടിതട–
മതി രമണീയം ഫണികാഞ്ചിഗുണം
കരിചര്‍‍‍‍‍‍‍മ്മാംബരമൂരുദ്വയവും
പരിമൃദുജാനുക ജംഘായുഗവും
തിരുവടി മലരും നഖപംക്തികളും
ഗിരിമകള്‍ താനും കരിമുഖനറുമുഖ–
നുടനേ ഹരിഹരസുതനും വേട്ട–
യ്ക്കൊരുമകനും ബഹുഭൂതഗണങ്ങളു–
മൊരുമിച്ചങ്ങനെ കാണ്‍മാറായി;
പങ്കജശരനുടെ ഹുംകൃതി തീര്‍‍‍‍‍‍‍ത്തൊരു
ശങ്കര ജയജയ! സങ്കടമദഹര!

ഏതും ഗ്രഹിയാതെ ഞാന്‍ ചെയ്തോരപരാധങ്ങള്‍
എല്ലാം ക്ഷമിച്ചുകൊള്‍ക കല്യാണാകര ശംഭോ!
അംഗങ്ങളടിയത്തിന്നെങ്ങുമിളക്കാവല്ല;
അങ്ങു വന്നു വന്ദിപ്പാനിങ്ങു ശക്തിയുമില്ലാ
മഞ്ജുളനേത്ര! വന്‍ദേ ഗംഗാഭൂഷണാ! വന്‍ദേ
തുംഗാനുഭാവാ വന്‍ദേ! മംഗല്യാകാരാ വന്‍ദേ!

അതിശയഭക്ത്യാ വിവശനതാകിയ
ഹരിസുതവചനം കേട്ടു ഗിരീശന്‍
മതിതളിര്‍‍‍‍‍‍‍തെളിവൊടു ചെന്നു കരം കൊ–
ണ്ടതിമോദേന പിടിച്ചെഴുന്നേല്‍പ്പി–
ച്ചംഗമശേഷം തൊട്ടുതലോടി
തുംഗപരാക്രമപുഷ്ടി വരുത്തി
പുംഗവകേതനനാകിയ ഭഗവാ–
നംഗജനാശനനിദമരുള്‍ ചെയ്തു:
“വത്സ! ധനഞ്ജയ! തുംഗകളേബര!
വത്സരമനവധി ജീവിച്ചീടുക!
മത്സരമുള്ള രിപുക്കളെയെല്ലാം
ഭസ്മമതാക്കാന്‍ നീ മതിയാകും;
ഭീമസഹോദരനാകിയ നിന്നുടെ
ഭീമപരാക്രമമറിവാനായി
ഭീമകിരാതശരീരം പൂണ്ടു
ഭീമതരം ബഹു യുദ്ധം ചെയ്തു;
സോമകുലോത്തമനാകിയ നിങ്കല്‍
പ്രേമപ്രീതി വരുന്നു നമുക്ക്
കാമാധികസുകുമാരാ നിന്നെ–
ക്കാണ്മാനിത്തൊഴിലൊക്കെയെടുത്തു;
പാശുപതാസ്ത്രം വാങ്ങുക തവ ഹിത–
മാശുലഭിക്കും ഫല്‍ഗുനവീരാ!
കര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണസുയോധനഭീഷ്മാദികളാ–
മര്‍‍‍‍‍‍‍ണ്ണവമാശു കടപ്പാന്‍ നല്ലൊരു
കപ്പല്‍ മരക്കലമെന്നുടെ ബാണം
കെല്‍പ്പൊടു കൊണ്ടു ഗമിക്ക ധനഞ്ജയ!”
പുരരിപുഭഗവാനിദമരുള്‍ ചെയ്തു
ശരവും വരവും ദാനം ചെയ്തു;
ഗിരിമകളോടും പ്രമഥാദികളൊടു–
മങ്ങുഗമിച്ചു മറഞ്ഞ ദശായാം
തിരയില്‍ മറച്ചൊരു വില്ലു ലഭിപ്പാന്‍
സുരനിമഗ്നയെസ്സേവ തുടങ്ങി.

പദം. രാഗം — പുറനീര്‍‍‍‍‍‍, താളം — ചെമ്പട

നമസ്തേ ഗംഗായൈ തുഭ്യം രണത്തില്‍ മയാ കൃതമാം
സമസ്താപരാധമെല്ലാം ക്ഷമിച്ചു വരം നല്‍കേണം
അരികളെ വെല്‍‍വതിന്നായ് പരമശിവന്‍ നല്‍കിയ
ശരമിതു പാശുപതം പഴുതേയാം വില്ലില്ലാഞ്ഞാല്‍.
ഇത്തരം സ്തുതി കേട്ടു സത്വരം പ്രസാദിച്ചു
ഉത്തമനാമവനോടുത്തരമരുള്‍ ചെയ്തു:
വില്ലാളിവീരാ! പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥാ! വില്ലിതാ ധരിച്ചാലും
മല്ലീശരാന്തകനെസ്സേവിച്ചു വസിച്ചാലും
ഇത്തരം വരം നല്‍കി സത്വരം മറഞ്ഞവള്‍.

സുരവരനരുളാല്‍ രഥവുംകൊണ്ടു
സുരവരസൂതന്‍മാതലി വന്നു
പെരുകിന മോദം കൈക്കൊണ്ടുടനെ
സുരവരസൂനു രഥമതിലേറി
സുരലോകംപ്രതി യാത്ര തുടങ്ങി
കുരുകുലകമലദിനേശന്‍ പാര്‍‍‍‍‍‍‍ത്ഥന്‍
മംഗലമിക്കഥ കേള്‍ക്കുന്നോര്‍‍‍‍‍‍‍ക്കും
മംഗലമനവധി വന്നു ഭവിക്കും.

കിരാതം ഓട്ടന്‍ തുള്ളല്‍ സമാപ്തം