കല്യാണസൗഗന്ധികം

കുഞ്ചന്‍ നമ്പ്യാര്‍

2013

സായാഹ്ന ഫൗണ്ടേഷന്‍

തിരുവനന്തപുരം

Kalyanasaugandhikam
Malayalam poetry
by Kunchan Nambiar

epub/pdf version published: 2013

These electronic versions are released under the provisions of Creative Commons Attribution Non-Commercial Share Alike license for free download and usage.
The electronic versions were generated from sources available at WikiSource, futher marked up in LATEX in a computer running gnu/linux operating system. pdf was typeset using XeTEX from TEXLive 2012. ePub version was generated by TEX4ht from the same LATEX sources. The base font used was traditional variant of Rachana, contributed by Rachana Akshara Vedi.

Sayahna Foundation
jwra 34, Jagathy, Trivandrum, India 695014
url: http://www.sayahna.org

കുഞ്ചന്‍ നമ്പ്യാര്‍

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ (1705-1770) പ്രമുഖ മലയാളഭാഷാ കവിയാണ് കുഞ്ചന്‍ നമ്പ്യാര്‍. പ്രതിഭാസമ്പന്നനായ കവി എന്നതിനു പുറമേ തുള്ളല്‍ എന്ന നൃത്തകലാരൂപത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവെന്ന നിലയിലും പ്രസിദ്ധനായ നമ്പ്യാരുടെ കൃതികള്‍ മിക്കവയും തുള്ളല്‍ അവതരണങ്ങളില്‍ ഉപയോഗിക്കാന്‍ വേണ്ടി എഴുതപ്പെട്ടവയാണ്. നര്‍മ്മത്തില്‍ പൊതിഞ്ഞ സാമൂഹ്യവിമര്‍ശനമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളുടെ മുഖമുദ്ര. മലയാളത്തിലെ ഹാസ്യകവികളില്‍ അഗ്രഗണനീയനാണ് നമ്പ്യാര്‍.

ചന്ദ്രികാവീഥി, ലീലാവതീവീഥി, തുടങ്ങിയ രൂപകങ്ങളും, വിഷ്ണുവിലാസം, രഘവീയം എന്നീ മഹാകാവ്യങ്ങളും വിലാസം, ശിവശതകം എന്നീ ഖണ്ഡകാവ്യങ്ങളും, രാസക്രീഡ, വൃത്തവാര്‍ത്തികം എന്നീ ഛന്ദശ്ശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങളും മറ്റും സംസ്കൃതത്തില്‍‍ എഴുതിയ രാമപാണിവാദനും കുഞ്ചന്‍ നമ്പ്യാരും ഒരാള്‍തന്നയാണെന്ന് ഏറെ ചര്‍ച്ചചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു വാദം മഹാകവി ഉള്ളൂര്‍ കേരളസാഹിത്യചരിത്രത്തില്‍ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആ അവകാശവാദം ഇന്നും സ്ഥിരീകൃതമായിട്ടില്ല.

നമ്പ്യാരുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് കൃത്യമായ വിവരങ്ങള്‍ നല്‍കുന്ന രേഖകളൊന്നുമില്ല. ലഭ്യമായ അറിവു വച്ച്, ഇന്നത്തെ പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ലക്കിടി തീവണ്ടിയാപ്പീസിനടുത്തുള്ള കിള്ളിക്കുറിശ്ശിമംഗലത്ത് കലക്കത്ത് ഭവനത്തിലായിരുന്നു നമ്പ്യാരുടെ ജനനം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ബാല്യകാല വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം പിതാവിനോടൊപ്പം പിതൃദേശമായ കിടങ്ങൂരിലത്തി. തുടര്‍ന്ന് ചെമ്പകശ്ശേരിരാജാവിന്റെ ആശ്രിതനായി ഏറെക്കാലം അമ്പലപ്പുഴയിലാണ്‌ അദ്ദേഹം ജീവിച്ചത്. ഇക്കാലത്താണ്‌ തുള്ളല്‍ കൃതികളില്‍ മിക്കവയും എഴുതിയതെന്ന്‌ കരുതപ്പെടുന്നു. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായ ദേവനാരായണനെ പുകഴ്ത്തുന്ന കല്യാണസൗഗന്ധികത്തിലെ ഈ വരികള്‍ പ്രസിദ്ധമാണ്:–

“ചെമ്പകനാട്ടിന്നലങ്കാരഭൂതനാം,
തമ്പുരാന്‍ ദേവനാരായണസ്വാമിയും
കമ്പം കളഞ്ഞെന്നെ രക്ഷിച്ചുകൊള്ളണം;
കുമ്പിടുന്നേനിന്നു നിന്‍പദാംഭോരുഹം.”

1746-ല്‍ മാര്‍ത്താണ്ഡവര്‍മ്മ ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം കീഴടക്കി വേണാടിനോട് ചേര്‍ത്തതിനെ തുടര്‍ന്ന് നമ്പ്യാര്‍ തിരുവനന്തപുരത്തേക്കു താമസം മാറ്റി. അവിടെ അദ്ദേഹം, മാര്‍ത്താണ്ഡവര്‍മ്മയുടേയും അദ്ദേഹത്തെ തുടര്‍ന്ന് ഭരണമേറ്റ കാത്തിക തിരുനാളിന്റെയും (ധര്‍മ്മരാജാവ്) ആശ്രിതനായി ജീവിച്ചു. വാര്‍ദ്ധക്യത്തില്‍ രാജസദസ്സിലെ ജീവിതം ബുദ്ധിമുട്ടായിത്തോന്നിയ അദ്ദേഹം സ്വന്തം നാടായ അമ്പലപ്പുഴക്ക് മടങ്ങാന്‍ ആഗ്രഹിച്ചു.

“കോലംകെട്ടുക, കോലകങ്ങളില്‍ നടക്കെന്നുള്ള വേലക്കിനി-
ക്കാലം വാര്‍ദ്ധകമാകയാലടിയനെച്ചാടിക്കൊലാ ഭൂപതേ.”

എന്ന കവിയുടെ അഭ്യര്‍ഥന രാജാവ് സ്വീകരിച്ചതിനെത്തുടര്‍ന്ന് അദ്ദേഹം അമ്പലപ്പുഴക്ക് മടങ്ങി. 1770-ലായിരുന്നു മരണം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. പേപ്പട്ടി വിഷബാധയായിരുന്നു മരണകാരണം എന്നൊരു കഥ പ്രചരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തില്‍ ചാക്യാര്‍കൂത്ത് എന്ന ക്ഷേത്രകലയില്‍ മിഴാവ് കൊട്ടുകയായിരുന്ന നമ്പ്യാര്‍ ഒരിക്കല്‍ ഉറങ്ങിയപ്പോള്‍ പരിഹാസപ്രിയനായ ചാക്യാര്‍ അരങ്ങത്തുവച്ചുതന്നെ കലശലായി പരിഹസിച്ചു ശകാരിച്ചതാണ് തുള്ളലിന്റെ തുടക്കത്തിന് കാരണമായതെന്ന് ഒരു കഥയുണ്ട്. പകരം വീട്ടാന്‍ അടുത്ത ദിവസം തന്നെ നമ്പ്യാര്‍ ആവിഷ്കരിച്ച് അവതരിപ്പിച്ച പുതിയ കലാരൂപമായിരുന്നത്രെ തുള്ളല്‍. തുള്ളലിന് കൂത്തുമായി വളരെ സാമ്യമുണ്ടെന്നതൊഴിച്ചാല്‍ ഈ ഐതിഹ്യത്തില്‍ എത്രമാത്രം സത്യമുണ്ടെന്ന് പറയുക ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ഏതായാലും തുള്ളലിനെ ഒരൊന്നാംകിട കലാരൂപമായി വികസിച്ചെടുക്കാനും അതിന് പരക്കെ അംഗീകാരം നേടിയെടുക്കാനും നമ്പ്യാര്‍ക്ക് കഴിഞ്ഞു. അസാമാന്യമായ ഭാഷാനൈപുണ്യം കൊണ്ട് അനുഗൃഹീതനായിരുന്നു നമ്പ്യാര്‍. വാക്കുകള്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവില്‍ നൃത്തം ചെയ്യുകയായിരുന്നത്രെ.

“പാല്‍ക്കടല്‍ത്തിര തള്ളിയേറി
വരുന്നപോലെ പദങ്ങളെന്‍
നാവിലങ്ങനെ നൃത്തമാണൊരു
ഭോഷ്ക്കു ചൊല്ലുകയല്ല ഞാന്‍”

എന്നു പറയാന്‍ മാത്രം ആത്മവിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, തുള്ളലുകളുടെ ഭാഷയായി നമ്പ്യാര്‍ തെരഞ്ഞെടുത്തത് സംസാരഭാഷയോട് ഏറ്റവും അടുത്ത സാധാരണക്കാരന്റെ ഭാഷയാണ്. അത് അവയ്ക്ക് കൂടുതല്‍ സ്വീകാര്യത നേടിക്കൊടുത്തു. സാധാരണക്കാര്‍ക്ക് രുചിക്കുന്ന കവിത അവരുടെ ഭാഷയില്‍ തന്നെ ആയിരിക്കണം എന്ന് നമ്പ്യാര്‍ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്:–

“ഭടജനങ്ങടെ നടുവിലുള്ളൊരു പടയണിക്കിഹ ചേരുവാന്‍
വടിവിയന്നൊരു ചാരുകേരള ഭാഷതന്നെ ചിതം വരൂ
ഭാഷയേറിവരുന്ന നല്ലമണിപ്രവാളമതെങ്കിലോ
ഭൂഷണം വരുവാനുമില്ല: വിശേഷഭൂഷണമായ്‌വരും”

ഓട്ടന്‍, ശീതങ്കന്‍, പറയന്‍ എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളിലായി 64 തുള്ളലുകള്‍ നമ്പ്യാര്‍ എഴുതിയതായി പറയപ്പെടുന്നു. നമ്പ്യാരുടെ ഏറെ പ്രസിദ്ധമായ ഫലിതബോധത്തിനു പുറമേ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിപുലമായ അനുഭവസമ്പത്തും എല്ലാ വിജ്ഞാനശാഖകളിലുമുള്ള അവഗാഹവും ഈ കൃതികള്‍ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റേതായി പൊതുവേ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് നാല്പത് തുള്ളലുകളാണ്.

കൃതികളുടെ പ്രത്യേകതകള്‍

സമൂഹവിമര്‍ശനം, നിശിതമായ ഫലിതപരിഹാസങ്ങള്‍, കേരളീയത, സാധാരണക്കാരന്റെ ഭാഷ, ലോകോക്തികള്‍ എന്നിവയെല്ലാം നമ്പ്യാരുടെ കൃതികളുടെ ലക്ഷണങ്ങളായി നിരൂപകര്‍ എടുത്തു പറയുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളുടെ ഈ പ്രത്യേകതകള്‍ കവിക്ക് വലിയ ജനപ്രീതി നേടിക്കൊടുത്തു. ജനകീയ കവി എന്ന് നമ്പ്യാര്‍ വിശേഷിക്കപ്പെടാറുണ്ട്.

ഫലിതം

പുരാണകൃതികളെ അവലംബിച്ചായിരുന്നു നമ്പ്യാരുടെ മിക്ക തുള്ളല്‍ കൃതികളും എങ്കിലും അവയില്‍ കഴിയുന്നത്ര നര്‍മ്മവും സാമൂഹ്യപ്രസക്തിയുള്ള പരിഹാസവും കലര്‍ത്തുവാന്‍ കവി ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. നളചരിതത്തില്‍, സന്ദേശം വഹിച്ചുകൊണ്ടു പറന്നുപോകുന്ന അരയന്നം കണ്ട ദേശാന്തരങ്ങളിലെ കാഴ്ചകള്‍ വര്‍ണ്ണിക്കുന്ന ഭാഗം പ്രസിദ്ധമാണ്.

“നായര്‍ വിശന്നു വലഞ്ഞു വരുമ്പോള്‍ കായക്കഞ്ഞിക്കരിയിട്ടില്ല;
ആയതുകേട്ടുകലമ്പിച്ചെന്നങ്ങായുധമുടനേ കാട്ടിലെറിഞ്ഞു.
ചുട്ടുതിളക്കും വെള്ളമശേഷം കുട്ടികള്‍ തങ്ങടെ തലയിലൊഴിച്ചു.
കെട്ടിയ പെണ്ണിനെ മടികൂടാതെ, കിട്ടിയ വടികൊണ്ടൊന്നു കൊമച്ചു.
ഉരുളികള്‍ കിണ്ടികളൊക്കെയുടച്ചു, ഉരലുവലിച്ചു കിണറ്റില്‍ മറിച്ചു;
ചിരവയെടുത്തഥ തീയിലെരിച്ചു, അരകല്ലങ്ങു കുളത്തിലെറിഞ്ഞു;
അതുകൊണ്ടരിശം തീരാഞ്ഞവനപ്പുരയുടെ ചുറ്റും മണ്ടി നടന്നു.”

കല്യാണസൗഗന്ധികത്തില്‍ പാഞ്ചാലിയുടെ ആഗ്രഹപ്രകാരം സൗഗന്ധികപ്പൂ തേടിപ്പോകുന്ന ഭീമന്‍, ഒരു വൃദ്ധവാനരനെന്ന മട്ടില്‍ വഴിമുടക്കി കിടന്ന ഹനുമാനോട് കയര്‍ക്കുന്ന ഭാഗം രസകരമാണ്:–

“നോക്കെടാ! നമ്മുടെ മാര്‍ഗ്ഗേ കിടക്കുന്ന മര്‍ക്കടാ,
നീയങ്ങു മാറിക്കിടാ ശഠാ!
ദുര്‍ഘടസ്ഥാനത്തു വന്നുശയിപ്പാന്‍ നിനക്കെടാ
തോന്നുവനെന്തെടാ സംഗതി?”

തന്റെ അവശസ്ഥിതി അറിഞ്ഞ് വഴിമാറിപ്പോകാന്‍ ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഹനുമാനോട് ഭീമന്‍ പിന്നെയും ഇടയുന്നു:–

“ആരെന്നരിഞ്ഞു പറഞ്ഞു നീ വാനരാ!, പാരം മുഴുക്കുന്നു
ധിക്കാരസാഹസം;
പൂരുവംശത്തില്‍ പിറന്നു വളര്‍ന്നൊരു പൂരുഷശ്രേഷ്ഠന്‍
വൃകോദരനെന്നൊരു
വീരനെ കേട്ടറിവില്ലേ നിനക്കെടോ, ധീരനാമദ്ദേഹ-
മിദ്ദേഹമോര്‍ക്ക നീ
നേരായ മാര്‍ഗ്ഗം വെടിഞ്ഞു നടക്കയില്ലാരോടു മിജ്ജനം
തോല്‍ക്കയുമില്ലേടോ,
മാറിനില്ലെന്നു പറയുന്ന മൂഢന്റെ മാറില്‍ പതിക്കും
ഗദാഗ്രമെന്നോര്‍ക്കണം.”

ഈ വീമ്പിന് മറുപടികൊടുത്ത ഹനുമാന്‍, നാലഞ്ചു ഭര്‍ത്താക്കന്മാര്‍ ഒരു പെണ്ണിന് എന്നത് നാലുജാതിക്കും വിധിച്ചതല്ല എന്ന് ഭീമനെ ഓര്‍മ്മിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ദുശ്ശാസനന്‍ പണ്ട് കൗരവസഭയില്‍ വച്ച് പാഞ്ചാലിയോട് അതിക്രമം ചെയ്തത് കണ്ണും മിഴിച്ച് കണ്ട് നിന്നപ്പോള്‍ പൊണ്ണത്തടിയനായ ഭീമന്റെ പരാക്രമം കാശിക്കു പോയിരിക്കുകയായിരുന്നോ എന്നും നമ്പ്യാര്‍ ഹനുമാനെക്കൊണ്ട് ചോദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

കേരളീയത

പതിനെട്ടാം ശതകത്തില്‍ കേരളത്തില്‍ നിലവിലിരുന്ന സാമൂഹിക സ്ഥിതിയിലേക്ക് നമ്പ്യാരുടെ കൃതികള്‍ വെളിച്ചം വീശുന്നു. ഭൂസ്ഥിതി, സസ്യപ്രകൃതി, ജലവിനിയോഗം, പാരമ്പര്യജന്തു വിജ്ഞാനം, നാടന്‍ തത്ത്വചിന്ത, നാട്ടു വിദ്യാഭ്യാസരീതി, നാടന്‍ വിനോദങ്ങള്‍, ഉത്സവങ്ങള്‍, അങ്ങാടി വാണിഭം, നാടന്‍ മത്സ്യബന്ധനം, ചികിത്സാരീതികള്‍, കൃഷിയറിവുകള്‍, കടലറിവുകള്‍, കാട്ടറിവുകള്‍, നാടന്‍ ഭക്ഷണ രീതികള്‍, നാട്ടു സംഗീതം, മുത്തശ്ശിച്ചൊല്ലുകള്‍ തുടങ്ങിയ മണ്ഡലങ്ങള്‍ നമ്പ്യാര്‍ കവിത വിശദമാക്കുന്നു.

തുള്ളല്‍ക്കവിതകളില്‍ മിക്കവയുടേയും പ്രമേയം പുരാണേതിഹാസങ്ങളാണെങ്കിലും നമ്പ്യാര്‍ കൊടുക്കുന്ന പശ്ചാത്തലം കേരളീയമാണ്. കഥാപാത്രങ്ങള്‍ക്ക് അദ്ദേഹം മലയാളിത്തം കല്പിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. ഭീമന്‍, ദുര്യോധനന്‍, ദേവേന്ദ്രന്‍ , ദമയന്തി, ദ്രൗപദി, സീത, പാര്‍വ്വതി തുടങ്ങിയ കഥാപാത്രങ്ങള്‍ കേരളത്തിലെ സ്ഥിതിഗതികള്‍ക്കനുരൂപമായ വേഷപ്പകര്‍ച്ചയോടുകൂടി മാത്രമേ തുള്ളലുകളില്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുള്ളു. ഭൂ-സ്വര്‍ഗ്ഗ-പാതാളങ്ങള്‍ നമ്പ്യാരുടെ ഭാവനയില്‍ അമ്പലപ്പുഴയോ, തിരുവനന്തപുരമോ ആയി മാറുന്നു. അയോദ്ധ്യയിലും, അളകാപുരിയിലും, സ്വര്‍ഗ്ഗത്തിലും പാതാളത്തിലും എല്ലാം കേരളീയര്‍ തന്നെ. കേളച്ചാരും, കാളിപ്പെണ്ണും ചിരികണ്ടച്ചാരും, കോന്തനും, കേളനും, കുമരിയും, ഇച്ചിരിയും, ഇട്ടുണ്ണൂലിയും ഒക്കെ അവിടങ്ങളില്‍ ഉണ്ട്. കേരളത്തിലെ നായന്മാരും പട്ടന്മാരും, കൊങ്ങിണിമാരും, നമ്പൂതിരിമാരും ഇല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങള്‍ ഇല്ല. സന്താനഗോപാലത്തിലെ അര്‍ജുനന്‍, യമപുരിയില്‍ ചെന്നപ്പോള്‍ “കള്ളുകുടിക്കും നായന്മാരുടെ പള്ളക്കിട്ടു കൊടുക്കണ കണ്ടു” വത്രെ. ദുര്യോധനന്റെ വനത്തിലേക്കുള്ള ഘോഷയാത്രയില്‍ അമ്പും വില്ലും ധരിച്ച നായന്മാരെ കൂടാതെ, “പട്ടാണികള്‍ പല ചെട്ടികളും കോമട്ടികളും പല പട്ടന്മാരും” ഒക്കെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഘോഷയാത്രക്ക് മുന്‍പ് സേനകള്‍ക്ക് നലകിയ സദ്യയും തികച്ചും കേരളീയമായിരുന്നു:–

“ഇലവച്ചങ്ങു നിരന്നു തുടങ്ങീ, വലിയരിവച്ചു വെളുത്തൊരു ചോറും
പലപല കറിയും പഴവും നെയ്യും നലമൊടു വളരെ വിളമ്പീടുന്നു.
വട്ടഞ്ചക്കര ചേര്‍ത്തുകലക്കി ചട്ടം കൂട്ടിന തേങ്ങാപ്പാലും
ഒട്ടല്ലൂണിനു വട്ടം പലവിധമിഷ്ടമറിഞ്ഞു കൊടുത്തീടുന്നു”

കാര്‍ത്തവീരാര്‍ജ്ജുനവിജയത്തില്‍ രാവണന്‍ ചിത്രയോധിയെ അയച്ച് കാര്‍ത്തവീരാര്‍ജ്ജുനന്റെ അടുത്ത് ഉന്നയിക്കുന്ന ആവശ്യങ്ങളുടെ സാഹചര്യങ്ങളും കേരളീയമാണ്:–

“വിളവില്‍ പാതി നമുക്കു തരേണം, മുളകു സമസ്തവുമേല്പ്പിക്കേണം;
തെങ്ങുകവുങ്ങുകള്‍ മാവും പ്ലാവും എങ്ങുമെനിക്കിഹ കണ്ടെഴുതേണം;
മാടമ്പികളുടെ പദവികളൊന്നും, കൂടുകയില്ലാ നമ്മുടെ നാട്ടില്‍;
വീടന്മാരും വിളവുകള്‍ നെല്ലുകള്‍ വിത്തിലിരട്ടി നമുക്കുതരേണം;
നാട്ടിലിരിക്കും പട്ടന്മാരും, നാലാക്കൊന്നു നമുക്കുതരേണം;
വീട്ടിലിരിക്കും നായന്മാര്‍ പടവില്ലും കുന്തവുമേന്തിച്ചൊല്ലും-
വേലയെടുത്തു പൊറുക്കണമെല്ലാനാളും പാര്‍ത്താ ദശമുഖഭവനേ;
കള്ളുകുടിക്കും നായന്മാര്‍ക്കിടി കൊള്ളുന്താനുമതോര്‍ത്തീടേണം.”

സമൂഹവിമര്‍ശനം

സമൂഹത്തിലെ തിന്മകളെ തന്റെ ഫലിതം കലര്‍ന്ന ശൈലിയില്‍ നമ്പ്യാര്‍ വിമര്‍ശിക്കുന്നത് പലയിടത്തും കാണാം.

“രാജ്യകാര്യങ്ങളെ ക്ലേശിക്കയെന്നൊരു വ്യാജംനടിച്ചു സമസ്ത സാധുക്കളെ
തേജോവധംചെയ്തു വിത്തമാര്‍ജ്ജിച്ചുകൊണ്ടാജീവനാന്തം കഴിക്കുന്നിതുചിലര്‍.”

എന്ന ഹരിണീസ്വയം‌വരത്തിലെ വിമര്‍ശനം ഭരണാധികാരികളേയും ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദത്തേയും ആയിരിക്കണം ലക്ഷ്യമാക്കിയത്.

“വൈദ്യം പഠിക്കണം ദ്രവ്യമുണ്ടാക്കുവാന്‍
കാരസ്കരഘൃതം ഗുല്‍‍ഗുലുതിക്തകം
ചേരുന്ന നെയ്കളുമെണ്ണപൊടികളും
സാരമായുള്ള ഗുളികയും കൈക്കൊണ്ടുചെ-
ന്നോരോവിധം പണം കൈക്കലാക്കീടുന്നു.”

എന്ന് ധനമോഹികളായ വൈദ്യന്മാരെ വിമര്‍ശിക്കുന്ന ധൃവചരിതത്തിലെ ഭാഗം പ്രസിദ്ധമാണ്.

ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരെ സ്വാധീനിക്കാന്‍ ചിലപ്പോഴൊക്കെ, അവരുടെ കൊച്ചമ്മമാരോട് അടുത്തുകൂടുകയായിരുന്നു വഴി എന്ന അവസ്ഥ നമ്പ്യാര്‍ ഹരിണീസ്വയം‌വരത്തില്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നതിങ്ങനെയാണ്:–

“സര്‍വ്വാധികാരിയെക്കണ്ടാല്‍ നമുക്കിന്നു
കാര്യങ്ങള്‍ സാധിക്ക വൈഷമ്യമായ്‌വരും.
നാണിയെക്കണ്ടാലെളുപ്പമാമെന്നൊരു
നാണിയം നാട്ടില്‍ നടത്താതിരിക്കണം.”

കാര്യമായൊരു ജോലിയും ചെയ്യാതെ, ഊണും ഉറക്കവും, പരദൂഷണവും മറ്റുമായി നടക്കുന്നവരെ നമ്പ്യാര്‍ പാത്രചരിതത്തില്‍ വരച്ചുകാട്ടുന്നതിങ്ങനെയാണ്:–

“ഉണ്ണണമെന്നും മുറങ്ങണമെന്നും,
പെണ്ണുങ്ങളൊടു രസിക്കണമെന്നും
കണ്ണില്‍ക്കണ്ട ജനങ്ങളെയെല്ലാം
എണ്ണിക്കൊണ്ടു ദുഷിക്കണമെന്നും
ഇത്തൊഴിലല്ലാതിപ്പരിഷക്കൊരു
വസ്തുവിചാരമൊരിക്കലുമില്ല.”

ലോകോക്തികള്‍

മലയാളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ പല ലോകോക്തികളും നമ്പ്യാര്‍ക്കവിതയില്‍ നിന്ന് വന്നവയാണ്:–

നെല്ലും പണങ്ങളുമുണ്ടെന്നുറച്ചിട്ടു കല്ലിലും പുല്ലിലും തൂകിത്തൊടങ്ങൊലാ.

കണ്ടാലറിവാന്‍ സമര്‍ഥനല്ലെങ്കില്‍ നീ കൊണ്ടാലറിയുമതിനില്ല സംശയം.

കൂനന്‍ മദിച്ചെന്നാല്‍ ഗോപുരം കുത്തുമോ?

തുടങ്ങിയവയുടെ ഉറവിടം കല്യാണസൗഗന്ധികമാണെങ്കില്‍, താഴെപ്പറയുന്നവ കിരാതത്തില്‍ നിന്നാണ്.

മുല്ലപ്പൂമ്പൊടിയേറ്റുകിടക്കും കല്ലിനുമുണ്ടാമൊരു സൗരഭ്യം.

കനകംമൂലം കാമിനിമൂലം കലഹം പലവിധമുലകില്‍ സുലഭം.

തള്ളക്കിട്ടൊരു തല്ലു വരുമ്പോള്‍ പിള്ളയെടുത്തു തടുക്കേയുള്ളൂ.

വല്ലാമക്കളിലില്ലാമക്കളിതെല്ലാവര്‍ക്കും സമ്മതമല്ലോ.

ദുഷ്ടുകിടക്കെവരട്ടും വൃണമതു പൊട്ടും പിന്നെയുമൊരു സമയത്തില്‍.

എലിയെപ്പോലെയിരിക്കുന്നവനൊരു പുലിയെപ്പോലെ വരുന്നതു കാണാം.

നമ്പ്യാര്‍ നിരൂപണം

എല്ലാവിഭാഗം മലയാളികളുടെയിടയിലും ജനസമ്മതിയും അംഗീകാരവും നേടിയ കവി ആയിരുന്നിട്ടും നമ്പ്യാര്‍ കവിത ശക്തമായി വിമര്‍ശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുമുണ്ട്. നമ്പ്യാരുടെ ‘സംസ്കാരലോപത്തെ’-പ്പറ്റി ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒന്നാംകിട മലയാള സാഹിത്യവിമര്‍ശകനായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണമാരാരും, പി.കെ.ബാലകൃഷ്ണനും പരാതിപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ¹ ഇതിഹാസപുരാണങ്ങളിലെ കഥാപാത്രങ്ങളേയും സന്ദര്‍ഭങ്ങളേയും കേരളീയസാഹചര്യങ്ങളില്‍ ഫലിതത്തില്‍ പൊതിഞ്ഞ് അവതരിപ്പിക്കുന്ന നമ്പ്യാരുടെ രീതിയെ വാഗ്‌വ്യഭിചാരമായാണ് മാരാര്‍ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. കല്യാണസൗഗന്ധികത്തിലെ ‘ഭീമ-ഹനൂമല്‍സംവാദ’ ത്തിന്റെ നിശിതമായ വിമര്‍ശനം മാരാരുടെ ‘ഭാരതപര്യടനം’ എന്ന പ്രഖ്യാതകൃതിയിലുണ്ട്.

നമ്പ്യാര്‍ ഹനുമാനെ ‘അങ്ങാടിക്കൂളനും’ ഭീമസേനനെ ‘മേനിക്കണ്ടപ്പനും’ ആയി തരംതാഴ്ത്തിയെന്ന് മാരാര്‍ ആക്ഷേപിക്കുന്നു:–

“പാണ്ഡവന്മാരുടെ തീര്‍ഥയാത്രയുടെ ഒടുക്കം ഗന്ധമാദനത്തില്‍ വച്ചു പഞ്ചാലിക്കുവേണ്ടി സൗഗന്ധിപ്പൂക്കള്‍ തേടിപ്പോകുന്ന ഭീമസേനനെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുഗാന്തജ്യേഷ്ഠനായ ഹനുമാന്‍ വഴി തടഞ്ഞു പരിഹസിച്ച ഒരു സന്ദര്‍ഭമുണ്ടല്ലോ. അതിന്റെ പിന്നിലുള്ള അഗാധമായ ഭ്രാതൃവാത്സല്യത്തിന്നെതിരായി മഹാഭാരതത്തില്‍ ഒരക്ഷരവുമില്ല. ഈ കഥയെടുത്തു നമ്മുടെ ഒരു ‘ഹാസസാഹിത്യസാമ്രാട്ട്’ എഴുതിയ തുള്ളലില്‍ ആ സഹോദരസമാഗമം എന്തായിരിക്കുന്നു എന്നു നോക്കുക. അവിടെ ഹനുമാന്‍ വഴിപോകുന്നവരെ ചെന്നു തടഞ്ഞു വഴക്കുണ്ടാക്കി അവരെ പൊതിരെ തെറി പറഞ്ഞുവിടുന്ന അങ്ങാടിക്കൂളനും, ഭീമസേനന്‍ എന്തു തെറി കേട്ടാലും നാണമില്ലാതെ ഒഴിച്ചുപോകാതെ അതിനൊക്കെ പകരം വീമ്പിളക്കുവാന്‍ മിനക്കെടുന്ന മേനിക്കണ്ടപ്പനുമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഇത്തരം വാഗ്‌വ്യഭിചാരങ്ങളെ ഉല്‍കൃഷ്ടസാഹിത്യത്തിന്റെ പന്തിയിലിരത്തുന്ന നമ്മുടെ വകതിരിവില്ലായ്മയെയാണ് ഞാനിവിടെ എതിര്‍ക്കുന്നത്.” ²

നമ്പ്യാരുടെ കാലദര്‍ശനത്തെ അപഗ്രഥിക്കുന്ന ഒരു പ്രബന്ധത്തില്‍ മലയാളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധനിരുപകനായ കെ.പി. അപ്പന്‍ ഈ വിമര്‍ശനത്തിനു മറുപടി പറയുന്നതിനൊപ്പം നമ്പ്യാരെ “ഉന്നതജ്ഞാനിയായ…കോമിക് ജീനിയസ്”, “ജ്ഞാനിയായ വിദൂഷകന്‍”, എന്നൊക്കെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:–

“ദേവന്മാരേയും പുരാണകഥാപാത്രങ്ങളേയും സമകാലികതയുടെ ഹൃദ്യമായ കളങ്കത്തിലേക്കു കൂട്ടിക്കൊണ്ടു വരുക വഴി പുരാണകഥകളിലെ കാലത്തെയും സമകാലിക ചരിത്രകാലത്തേയും പരസ്പരം കലര്‍ത്തുകയാണ് നമ്പ്യാര്‍ ചെയ്ത്. മനുഷ്യവര്‍ഷവും ദേവവര്‍ഷവും കൂടിക്കലരുമ്പോള്‍ ഒരു ദേവവര്‍ഷം അനേകം മനുഷ്യവര്‍ഷങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്നതാണെന്ന കാലഗണന കീഴ്മേല്‍ മറിയുന്നു. ദേവവര്‍ഷവും മനുഷ്യവര്‍ഷവും ഒരേപ്രവാഹപാതയില്‍ എന്നവണ്ണം ചലിക്കുന്ന അനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നു. വായനയുടെ സര്‍ഗ്ഗാത്മകമായ വേളയില്‍ രണ്ടിന്റേയും ഏകകാലികമായ നിലനില്പ് സ്പര്‍ശിച്ചറിയുന്ന നല്ല വായനക്കാരന്‍ ഒരേ ഘട്ടത്തില്‍ രണ്ടു കാലങ്ങളില്‍ ജീവിക്കുന്നു. ഈ സങ്കീര്‍ണ്ണമായ കാലദര്‍ശനം അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള ഉപാധി ആയിരുന്നു നമ്പ്യാര്‍ക്ക് പുരാണങ്ങളും സമകാലിക ജീവിതവും. ഉപാധികള്‍ക്കപ്പുറത്തേയ്ക്കു പോയി കറുപ്പും വെളുപ്പും പോലെ സുവ്യക്തമായി തെളിയുന്ന ഈ കാലദര്‍ശനത്തില്‍ എത്താന്‍ കഴിയാതിരുന്നതു കൊണ്ടാണ് നമ്പ്യാര്‍ എന്ന ഉന്നതജ്ഞാനിയായ കോമിക് ജീനിയസ്സിന്റെ സംസ്കാരലോപത്തെക്കുറിച്ച് മാരാരും പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണനും പരാതി പറഞ്ഞത്.” ²

സാധാരണക്കാരുടെ ഭാഷയില്‍ അവര്‍ക്കു വേണ്ടി എഴുതിയ ജനകീയ കവിയായി നമ്പ്യാര്‍ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതയുടെ സാമൂഹ്യപശ്ചാത്തലത്തിന്റെ പരിമിതികള്‍ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സാഹിത്യം അധഃസ്ഥിതവിഭാഗങ്ങളിലെ മനുഷ്യരെ പൊതുവേ അവഗണിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് എഴുതപ്പെട്ടതിനാല്‍ നമ്പ്യാരുടെ കവിത പോലും നായന്മാര്‍ വരെയുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങളെ മാത്രമേ കണക്കിലെടുത്തുള്ളു എന്നും അതിനു താഴെയുള്ള ജനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സൂചനകള്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികളില്‍ വിരളമാണെന്നുമാണ് വിമര്‍ശനം. ³

നമ്പ്യാരെക്കുറിച്ചുള്ള ഫലിതകഥകള്‍

നമ്പ്യാരുടെ ഫലിതോക്തികള്‍ പ്രസിദ്ധമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമകാലികനെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ഉണ്ണായി വാര്യരുമായുള്ള സംഭാഷണ ശകലങ്ങളെന്ന മട്ടിലുള്ള പല ഫലിതങ്ങളും തലമുറകളിലൂടെ വാമൊഴിയായി പകര്‍ന്നു ഇക്കാലം വരേയ്ക്കും എത്തിയിട്ടുണ്ട്. അസാധാരണമായ നര്‍മ്മബോധവും കൗതുകമുണര്‍ത്തുന്ന ദ്വയാര്‍ത്ഥപരാമര്‍ശങ്ങളും ചേര്‍ന്ന അവ മലയാളികളുടെ ഫലിതശേഖരത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാഗമായി തുടരുന്നു.

ആന ഇറങ്ങിയതുമൂലം കലങ്ങി കിടന്നിരുന്ന ഒരു കുളം കണ്ടപ്പോള്‍ വാര്യര്‍ അതിനെ “കരി കലക്കിയ കുളം” എന്നും നമ്പ്യാര്‍ “കളഭം കലക്കിയ കുളം” എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു എന്നാണ് ഒരു കഥ. ആനയുടെ പര്യായങ്ങളായ കരി, കളഭം എന്നീ വാക്കുകള്‍ ഉപയോഗിച്ച് കുളം കലക്കിയത് ആനയാണെന്നാണ് രണ്ടുപേരും പറഞ്ഞതെങ്കിലും, ആദ്യശ്രവണത്തില്‍, കുളത്തിലെ വെള്ളത്തിന്റെ നിറം വ്യത്യസ്തരീതികളില്‍ വര്‍ണ്ണിക്കുകയാണ് ഇരുവരും ചെയ്തതെന്നേ തോന്നൂ.

കുളിക്കാന്‍ പോകുന്ന സ്ത്രീയേയും ദാസിയേയും കണ്ടപ്പോള്‍ വാര്യര്‍ “കാതിലോല?” (കാ അതിലോല – ആരാണു് അവരില്‍ സുന്ദരി?) എന്നു ചോദിച്ചപ്പോള്‍ നമ്പ്യാര്‍ “നല്ലതാളി” (നല്ലത് ആളി – തോഴിയാണ് കൂടുതല്‍ സുന്ദരി) എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു എന്നാണ് മറ്റൊരു കഥ. ഇവിടെ അര്‍ത്ഥം മനസ്സിലാകാത്തവര്‍ ഈ സംഭാഷണത്തില്‍ പരാമര്‍ശിക്കപ്പെട്ടത് യജമാനത്തി കാതില്‍ അണിഞ്ഞിരുന്ന ആഭരണമായ ഓലയും ദാസി കയ്യില്‍ കൊണ്ടുപോയിരുന്ന താളിയും ആണ് എന്നേ കരുതൂ.

കൊട്ടാരത്തില്‍ നിന്ന് നമ്പ്യാര്‍ക്ക് ദിനം‌പ്രതി രണ്ടേകാല്‍ ഇടങ്ങഴി അരി കൊടുക്കാന്‍ മാര്‍ത്താണ്ഡവര്‍മ്മ രാജാവ് കൊടുത്തിരുന്ന കല്പന ആ രാജാവിന്റെ മരണശേഷം വ്യത്യസ്തമായി വ്യാഖ്യാനിച്ച് കവിയെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുവാന്‍ ഒരു ശ്രമം നടന്നത്രെ. രണ്ടേകാല്‍ എന്നതിന് രണ്ടുകാല്‍ ഇടങ്ങഴി അതായത്, ഇരുനാഴി അരി എന്നേ അര്‍ത്ഥമുള്ളു എന്നായിരുന്നു കലവറ അധികാരിയായ അയ്യരുടെ വ്യാഖ്യാനം. രണ്ടുനേരം ഉണ്ടാല്‍ മതിയെന്നിരിക്കേ, ഓരോ ഊണിനും, ഓരോ കാല്‍ ഇടങ്ങഴി (നാഴി) അരിവീതം രണ്ടുകാല്‍ ഇടങ്ങഴി മതിയാവും എന്ന് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കലവറക്കാരന്‍ പണ്ടാല വിശദീകരണവും കൊടുത്തു. ഇതില്‍ പ്രതിക്ഷേധിച്ച് നമ്പ്യാര്‍ കാര്‍ത്തികതിരുനാള്‍ മഹാരാജാവിന് കൊടുത്ത പരാതി ഇങ്ങനെ ആയിരുന്നു:–

“രണ്ടേകാലെന്നു കല്പിച്ചു,
രണ്ടേ, കാലെന്നിതയ്യനും,
ഉണ്ടോ, കാലെന്നു പണ്ടാല
ഉണ്ടില്ലിന്നിത്ര നേരവും.”

ഈ പ്രതിക്ഷേധം രാജാവിന് ബോദ്ധ്യമായെന്നും, നമ്പ്യാര്‍ക്ക് അദ്ദേഹം സങ്കടനിവൃത്തി വരുത്തി എന്നുമാണ് കഥ.

¹ കെ. പി. അപ്പന്‍, സമയപ്രവാഹവും സാഹിത്യകലയും എന്ന പുസ്തകത്തിലെ “യുദ്ധക്കലികൊണ്ട കാലദര്‍ശനം” എന്ന ലേഖനം (പുറങ്ങള്‍ 58–64).

² വ്യാസന്റെ ചിരി – ഭാരതപര്യടനം — കുട്ടികൃഷ്ണമാരാര്‍.

³ പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണന്‍, എഡിറ്റു ചെയ്ത “നാരായണഗുരു” എന്ന ഗ്രന്ഥം (പുറം 20).

കല്യാണസൗഗന്ധികം തുള്ളല്‍

കുലഗിരിസമനായ കൊലയാനത്തലവന്റെ
കുലമെല്ലാമൊരുമ്പാടേ കൊലചെയ്തോരുമാകാന്തന്‍
കുലുങ്ങാതെ കരിവേഷം കലര്‍ന്നാശു വിരവോടേ
മലമകള്‍ പിടിയായി മലമൂട്ടിലെഴുന്നള്ളി
മലര്‍ബാണം തറച്ചാശു മലതന്റെ തടംതന്നില്‍
മലനാരിയൊടു ചേര്‍ന്നു പലകാലം രമിയ്ക്കുമ്പോള്‍
ഉലകിന്റെ ശുഭകര്‍മ്മഫലമാശു വരുത്തുവാന്‍
അലസാതെ പിറന്നാശുബലനായിട്ടിരിയ്ക്കുന്ന
പരദൈവം ഗണനാഥന്‍ കലവിയോടടിയന്റെ
കലുഷത്തെക്കളഞ്ഞാശു പലനേരം തുണയ്ക്കേണം:
കലയേഹം നമസ്കാരം; കലയേഹം നമസ്കാരം.
കളവാണി സരസ്വതി തെളിവോടെ മനക്കാമ്പില്‍
വിളയാടിക്കളിക്കേണം കളങ്കങ്ങളകറ്റേണം;
കളികള്‍ക്കുള്ളൊരു വിഘ്നം കളഞ്ഞെന്നെ തുണയ്ക്കേണം
തകഴിയില്‍ മരുവുന്ന ഹരിഹരസുതനയ്യന്‍
അകതാരില്‍ പരിതാപമകലുവാന്‍ തുണയ്ക്കേണം.
വാനോര്‍നദീപുരേ വാണരുളീടുന്ന
ദീനാനുകമ്പിയാം കൃഷ്ണന്‍ തിരുവടി
ദീനം കളഞ്ഞെന്നെ രക്ഷിച്ചുകൊള്ളണ -
മാനന്ദമുള്ളില്‍ വളരെ വളര്‍ത്തണം
ചെമ്പകനാട്ടിന്നലങ്കാരഭൂതനാം
തമ്പുരാന്‍ ദേവനാരായണസ്വാമിയും
കമ്പം കളഞ്ഞെന്നെ രക്ഷിച്ചുകൊള്ളണം
കുമ്പിടുന്നേനിന്നു തന്‍ പദാംഭോരുഹം
നന്ദികാരണ്യമാം മന്ദിരേ വാഴുന്ന
മന്ദാരദാരുവാം ബാലരവിയുടെ
നന്ദി വരുത്തുന്ന കണ്ടങ്കരിക്കാവി -
ലിന്ദുചൂഡപ്രിയേ! വന്ദേ ഭഗവതീ!
മന്ദേതരം മമ മന്ദത തീര്‍ത്തുടന്‍
വന്നിസ്സഭ തന്നിലൊന്നു വിലസണം
കിള്ളിക്കുറിശ്ശിയെന്നുള്ള പുരംതന്നി -
ലുള്ള പരദൈവമുള്ളീന്നു നമ്മുടെ
കള്ളങ്ങളാകവേ തള്ളിപ്പുറത്താക്കി
വെള്ളത്തിര പോലെ തള്ളിപ്പരക്കണം
വെള്ളസ്സരസ്വതീ വള്ളിദീര്‍ഘങ്ങളും
പുള്ളി വിസര്‍ഗ്ഗമെന്നുള്ള വിധങ്ങള്‍ക്കൊ -
രെള്ളോളമിങ്ങൊരു കള്ളം വരാതെക -
ണ്ടുള്ളില്‍ സദാ തിരുവുള്ളം ഭവിക്കണം
ഭാഷയായിട്ടു ചമയ്ക്കുന്ന വാക്കുകള്‍
ദോഷമകന്നു വരുത്തുവാന്‍ ദുര്‍ഘടം
ശേഷമുള്ളാളുകള്‍ കേട്ടു നമ്മെക്കൊണ്ടു
ദൂഷണം കെട്ടിച്ചമയ്ക്കാനടുക്കയാല്‍
ഭോഷനായുള്ളോരെനിക്കു കനക്കവേ
ദൂഷണമെന്നു മനസ്സിലുറയ്ക്കുന്നു.
ഏറെത്തുടങ്ങിയാലൊന്നും ഫലം വരാ -
വാറില്ല വാക്കിനെന്നെല്ലാം വരുമിനി -
ക്കൂറുള്ളവര്‍ക്കും മുഷിച്ചില്‍ തുടങ്ങുമി -
പ്പോറത്തമേറെപ്പറഞ്ഞു തുടങ്ങിയാല്‍;
ആദരാലെങ്കിലും കോരിവിളമ്പിയാല്‍
സ്വാദില്ലയെന്നു വരുമിനി നിര്‍ണ്ണയം
പഞ്ചസാരപ്പൊടിയേറ്റം ചെലുത്തിയാല്‍
നെഞ്ചകത്തങ്ങു രുചിയും കുറഞ്ഞു പോം
ചൊല്ലുന്ന കേള്‍ക്കുമിപ്പാമ്പെന്നുറച്ചിട്ടു
പല്ലു തൊട്ടെണ്ണുവാനിച്ഛ തുടങ്ങൊലാ
നെല്ലും പണങ്ങളുമുണ്ടെന്നുറച്ചിട്ടു
കല്ലിലും പുല്ലിലും തൂകിത്തുടങ്ങൊലാ
നല്ലൊരു ബുദ്ധിമാന്മാരിക്കഥാസാര -
മെല്ലാമറിഞ്ഞു നിറഞ്ഞ സഭ തന്നി -
ലുല്ലാസമോടെ പ്രയോഗിച്ചു കാണുകില്‍
കല്യാണമല്ലോ കവികള്‍ക്കു സന്തത
അംഭോജനാളത്തിലുന്മീലിതം പൊരു -
ളന്‍ പതു പത്തു രണ്ടില്‍ പെരുക്കീട്ടുരു -
പഞ്ചാക്ഷരത്തടി ശാഖാ ലതാ പുഷ്പ -
സഞ്ചയന്തന്നില്‍ മറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന
സന്താനവേദപ്പൊരുളുകള്‍ വച്ചിട്ട്
താമരസാക്ഷന്റെ മെത്തേടെ താഴത്തു
താങ്ങിക്കിടക്കുന്നവനെച്ചുമക്കുന്ന
വമ്പന്റെ കൊമ്പന്റെ കൊമ്പൊന്നൊടിച്ചോന്റെ
ചേട്ടനെപ്പേടിച്ചു നാട്ടീന്നു പോയോന്റെ
ചാട്ടിന്റെ കൂട്ടിന്റെ കോട്ടം തിമിര്‍ത്തവ -
ന്നുണ്ണിക്കഴുത്തറുത്തോരു പുരുഷനെ -
ന്നുള്ളില്‍ത്തെളിവോടു വന്നു തുണയ്ക്കണം
കല്യാണശീലനാം കാര്‍മുകില്‍ വര്‍ണ്ണനെ -
ക്കല്യാത്മഭാവേന വന്ദിച്ചു കൊണ്ടു ഞാന്‍
കല്യാണസൌഗന്ധികാഖ്യം കഥാഭാഗ -
മുല്ലാസകാരണം ഭാരതസത്തമം
ചൊല്ലേറുമിക്കഥാലേശം ചുരുക്കി ഞാന്‍
ചൊല്ലാന്‍ തുടങ്ങുന്നു ദേശികാനുഗ്രഹാല്‍
കല്ഹാരപുഷ്പം ഹരിച്ചോരു ഭീമന്റെ
കല്യാണവിക്രമം വര്‍ണ്ണിച്ചു ചൊല്ലുവാന്‍
തെല്ലും മതിയാകയില്ല ഞാനെങ്കിലും
വല്ലതും കിഞ്ചില്‍ കഥിക്കെന്നതേ വരൂ
‘നല്ല വിദ്വാന്മാര്‍ പറഞ്ഞു ഫലിപ്പിച്ചു
നല്ലൊരു കീര്‍ത്തി ലഭിച്ച കഥാമൃതം
കില്ലു കൂടാതെ കഥിപ്പാന്‍ തുടര്‍ന്നവന്‍
നല്ല ഭോഷച്ചാരതിനില്ല സംശയ’ -
മെന്നു പറഞ്ഞു പരിഹസിക്കുന്നവ -
രൊന്നു ബോധിക്കണമിന്നു മാലോകരേ!
മുന്നം ഭഗീരഥന്‍ പാരം പണിപ്പെട്ടു
മന്ദാകിനീജലം കൊണ്ടുവന്നാദരാല്‍
മന്നിടം തന്നില്‍ പരത്തി മഹാരഥന്‍
തന്നുടെ മുമ്പില്‍ മരിച്ച പിതൃക്കളെ
ഒന്നൊഴിയാതവന്‍ തര്‍പ്പിച്ചു തര്‍പ്പിച്ചു
ധന്യരെ സ്വര്‍ഗ്ഗത്തിലാക്കിപോലും നൃപന്‍;
അജ്ജലം തന്നില്‍ മറ്റുള്ള മഹാജനം
മജ്ജനം ചെയ്യുന്നു തര്‍പ്പണം ചെയ്യുന്നു
ഗര്‍ജ്ജനം ചെയ്യുന്നപോലെ മഹീതലേ
ദുര്‍ജ്ജനം നമ്മെപ്പരിഹസിച്ചെങ്കിലും
അര്‍ജ്ജുനാഗ്രേഭവന്‍ തന്റെ പരാക്രമം
വര്‍ജ്ജിച്ചു മറ്റൊന്നു വര്‍ണ്ണിക്കയില്ല ഞാന്‍.
എങ്കിലോ പണ്ടു യുധിഷ്ഠിരന്‍ ഭീമനും
മങ്കമാര്‍ മൌലിയാം പാഞ്ചാലപുത്രിയും
മാദ്രീസുതന്മാരിരുവരുമവ്വണ്ണ -
മദ്രിവനാന്തേ നടക്കും ദശാന്തരേ
ഗന്ധവാഹത്താല്‍ സമാഹൃതമായ സൌ -
ഗന്ധികം കണ്ടുടന്‍ കൌതുകാല്‍ പാര്‍ഷതി
ഗന്ധവാഹാത്മജന്‍ തന്നോടു ചൊല്ലിനാള്‍
ഗന്ധദ്വിപപ്രൌഢമന്ദസഞ്ചാരിണി!
“കണ്ടാലുമാശ്ചര്യപുഷ്പമെന്‍ വല്ലഭ!
കണ്ടാല്‍ മനോഹരം കാഞ്ചനാഭം ശുഭം
പണ്ടു ഞാനീവണ്ണമുള്ളൊരു വസ്തുവെ -
ക്കണ്ടറിയുന്നീല കാന്ത! ധരിക്കെടോ;
തണ്ടാര്‍മധുരസം തെണ്ടിപ്പറക്കുന്ന
വണ്ടുകളെല്ലാം മുരണ്ടു കുതൂഹലം -
പൂണ്ടു, വനങ്ങളില്‍ പണ്ടുള്ള പുഷ്പങ്ങള്‍-
കൊണ്ടുള്ളനുഭവം തെണ്ടുന്നതല്ലെന്നു
കണ്ടുടന്‍ വൃന്ദവും കൊണ്ടു പുറപ്പെട്ടു
മണ്ടിവരുന്നതും കണ്ടീലയോ ഭവാന്‍!
കണ്ടിവാറ്കേശിമാര്‍ക്കുണ്ടാം ദുരാഗ്രഹം -
കൊണ്ടല്ല ഞാനിതുകൊണ്ടു പറയുന്നു
രണ്ടുഭാവം നിനക്കുണ്ടാക വേണ്ടെടോ!
രണ്ടുനാലെങ്കിലും കൊണ്ടുവന്നീടണം
ഉണ്ടു കനിവെങ്കില്‍ വേണ്ടുവോളം; മതി -
കുണ്ഠിതം കൂടാതെ മണ്ടിഗമിച്ചിതു -
കൊണ്ടുവരാന്‍ നിനക്കുണ്ടു പരാക്രമം.
കണ്ട ശൈലങ്ങളും കണ്ട വൃക്ഷങ്ങളും
കണ്ടകക്കൂട്ടവും കണ്ടാലതു ഗദ -
കൊണ്ടു തകര്‍ത്തു തിമിര്‍ത്തു ഗമിപ്പതില്‍
വേണ്ടും ബലം നിനക്കുണ്ടെന്നു നിര്‍ണ്ണയം.
പണ്ടെടോ നിന്കരംകൊണ്ടു ഹിഡിംബന്റെ
കണ്ഠം പിടിച്ചാശു കണ്ടിച്ചെറിഞ്ഞതും
ശുണ്ഠിച്ചുവന്നോരു കിര്‍മ്മീരനെബ്ഭവാന്‍
മണ്ടിച്ചുവെന്നല്ല രണ്ടായ് പിളര്‍ന്നതും
കുണ്ഠത്വമെന്യേ ബകനെ വധിച്ചതും
കണ്ടു കേട്ടുള്ളിലുറപ്പുണ്ടെനിക്കെടോ!
ഉത്തരാശാമുഖം തന്നില്നിന്നെത്രയും
ഉത്തമമായൊരു സൌരഭ്യമിങ്ങനെ
സത്വരം വന്നതു സൂക്ഷിച്ചറിക കേള്‍
സത്ത്വവാനല്ലോ സമീരസൂനോ ഭവാന്‍;
ഇത്തരം പുഷ്പങ്ങളെങ്ങാനുമുണ്ടെന്നു
ചിത്തരംഗത്തിലെനിക്കുണ്ടു നിശ്ചയം;
തത്ര ചെന്നാശു ഹരിക്ക ഭവാനെങ്കി -
ലത്രനിന്നാശു ഗമിച്ചാലുമാദരാല്‍;
എത്രയും മോഹം നമുക്കിന്നതിങ്ങു നീ
പാത്രമെന്നുള്ളതും സന്ദേഹമില്ലെടോ!
‘പെണ്ണിന്റെചൊല്‍ കേട്ടു ചാടിപ്പുറപ്പെട്ടു
പൊണ്ണന്‍ മഹാഭോഷനയ്യോ! മഹാജളന്‍!
ഖണ്ഡിച്ചുരപ്പാന്‍ വശതയില്ലായ്കയാല്‍
ദണ്ഡിക്കുമാറായി വന്നു വൃഥാഫലം’
ഇത്യാദി നമ്മെ ദുഷിക്കും മഹാലോക -
രത്യാഗ്രഹം മൂലമെന്നു ശങ്കിച്ചു നീ
ചിത്തേ വിഷാദിച്ചു നില്ക്കേണ്ട വല്ലഭ!
പത്ഥ്യമല്ലെങ്കില്‍ പറഞ്ഞതുമില്ല ഞാന്‍
ധര്‍മ്മാടവീവാസിയാകുന്ന രാഘവന്‍
തന്‍ മാനിനീ വാക്കു കേട്ടു മോഹിക്കയാല്‍
പൊന്മാനിനെപ്പിടിപ്പാനായ് പുറപ്പെട്ടു
തന്‍ മായകൊണ്ടുഴന്നോടി വാഴും വിധൌ
വൈദേഹിയെക്കട്ടുകൊണ്ടുപോയീടിനാന്‍
വൈദേഹികവ്യാജസന്ന്യാസി രാവണന്‍
വാമാക്ഷിവാക്യം പ്രമാണിക്കകാരണം
രാമാദികള്‍ക്കുമബദ്ധം പിണഞ്ഞുപോല്‍
എന്നതുകൊണ്ടു പറഞ്ഞിതു വല്ലഭ!
എന്നുടെ ചൊല്‍ കേട്ടബദ്ധം ഭവിക്കൊലാ
തന്നുടെ ബുദ്ധ്യാ വിചാരിച്ചുറച്ചതു
നന്നെങ്കിലിങ്ങനെ വേണമെന്നാഗ്രഹം.”
ദ്റുപദനന്ദിനി തന്റെ വചനമിങ്ങനെ കേട്ടു
നൃപതി മാരുതി ഭീമന്‍ ചിരിച്ചുകൊണ്ടുരചെയ്തു:
“ചപലസ്ത്രീകളെപ്പോലെ കഥിക്കുന്നെന്തെടോ ബാലേ!
സഫലം നിന്നുടെ കാര്യം സപദി സംഭവിച്ചീടും
ശുകവാണീമണേ! നിന്റെ ഹിതമെന്തെങ്കിലും ചെയ് വാന്‍
സുകരം മാരുതിക്കിന്നു ധരിക്ക നീ മഹാഭാഗേ!
ധരണീ സ്വര്‍ഗ്ഗ പാതാളപ്രദേശങ്ങള്‍മുഴുവന്‍ ഞാന്‍
തിരഞ്ഞു കാഞ്ചനപുഷ്പം വിരഞ്ഞു കൊണ്ടുപോരുമ്പോള്‍
സുരന്മാര്‍ ദാനവന്മാരും നരന്മാര്‍ പന്നഗന്മാരും
ചരന്മാര്‍ ചാരണന്മാരും പരന്മാര്‍ പാര്‍ഥിവന്മാരും
കടുക്കും കോപമോടെന്നെത്തടുക്കുംനേരമേ പാഞ്ഞ -
ങ്ങടുക്കും ഞാന്‍ ഗദ കൈയിലെടുക്കും സംഗരേ നല്ല
മിടുക്കും വീര്യശൌര്യങ്ങള്‍നടിക്കും കശ്മലന്മാര്‍ക്കി -
ട്ടിടിക്കും കൈകളും കാലുമൊടിക്കും ദേഹമെപ്പേരും
പൊടിക്കും ഭൂമിയിലുള്ള പൊടിക്കും പാത്രമാക്കും ഞാന്‍
ഇടിക്കും മുഷ്ടികള്‍കൊണ്ടു പിടിക്കും മര്‍ദ്ദനം ചെയ്യു -
മടിക്കും താഡനം ചെയ്യും മുടിക്കും വൈരിവൃന്ദത്തെ
കടിക്കും പാമ്പിനെപ്പോലെ കടക്കും മന്ദിരംതന്നില്‍
കിടക്കും വിത്തവും വാരിക്കൊടുക്കും വിക്രമമെല്ലാം
അടക്കും സ്ഥാനമാനങ്ങള്‍ മടക്കമെന്നിയേ വിശ്വ -
മടക്കും ഭീമസേനന്‍ ഞാന്‍ നടക്കുമിങ്ങനെ ചെറ്റു
മടക്കം മാരുതിക്കില്ല മടവാര്‍മാലികേ ബാലേ !
വടക്കു ദിക്കിനെ നോക്കി നടക്കും പര്‍വതമാശു
കടക്കും നമ്മുടെ മാര്‍ഗ്ഗം മുടക്കും വൈരികളെല്ലാം
കടക്കും കാലഗേഹത്തില്‍ കിടക്കും കുംഭിപാകത്തില്‍;
പൊടുക്കെന്നാശു നിന്‍‌കാര്യം ലഭിച്ചു പോരുവന്‍ ഭീമന്‍”

ഇത്ഥം പറഞ്ഞു ഗദയുമെടുത്തുകൊ -
ണ്ടുത്ഥാനവും ചെയ്തു ഗന്ധവാഹാത്മജന്‍
ഉത്തരാശാമുഖം നോക്കിപ്പുറപ്പെട്ടു
സത്വരാഹങ്കാരഗംഭീരപൂരുഷന്‍
അഗ്രഭാഗേ രണ്ടു പന്തി നിരക്കവേ
അഗ്രഹാരം കണ്ടു കൌതുകം പൂണ്ടുടന്‍
നിഗ്രഹാനുഗ്രഹാധികൃതപ്രൌഢരാം
വിപ്രലോകാഗ്രേസരന്മാരെ വന്ദിച്ചു
വിഗ്രഹശക്തനാം വീരന്‍ വൃകോദരന്‍
വ്യഗ്രതാഹീനം നടന്നു തുടങ്ങിനാന്‍
ഉഗ്രമാം കാനനം തന്നിലകംപുക്കു
ദുര്‍ഗ്രഹക്രൂരധീരാകാരപൂരുഷന്‍
നക്ഷത്രമാര്‍ഗത്തിലെത്തിക്കിളര്‍ന്നോരു
വൃക്ഷങ്ങള്‍കണ്ടുടന്‍ വിസ്മയിച്ചീടിനാന്‍
ലക്ഷകോട്യര്‍ബുദം ധൂളീ പരാര്‍ദ്ധവും
ലക്ഷീകരിക്കയില്ലെണ്ണിത്തുടങ്ങിയാല്‍
താലം തമാലവും നക്തമാലങ്ങളും
സാലം രസാലവും ഹിന്താലജാലവും
അര്‍ജ്ജുനം കേസരം നീലം പലാശവും
സര്‍ജ്ജുകം ഖര്‍ജ്ജുരം കാരസ്കരങ്ങളും
ചൂതം പനസവും ശിംബികാ ചമ്പകം
മാതുലുഗങ്ങളും മാകന്ദവൃന്ദവും
പുന്നാഗനാഗപ്രിയാളദ്രുമങ്ങളും
പിന്നെബ്ബകുളങ്ങള്‍പൂപ്പാതിരികളും
അശ്വത്ഥജാലം കപിത്ഥദ്രുമങ്ങളും
ശശ്വത്തണലുള്ള പേരാല്‍സമൂഹവും
ഈട്ടിയും തേക്കും തിലകദ്രുമങ്ങളും
ചോട്ടില്‍‌പ്പതിക്കും ചുഴലിവൃക്ഷങ്ങളും
അത്തിയുമിത്തിയും പിന്നെപ്പരുത്തിയും
പൂത്തെലഞ്ഞീ കൃതമാലജാലങ്ങളും
മന്ദാര കുന്ദ കുരണ്ഡ ഷണ്ഡങ്ങളും
കന്ദരാളങ്ങളും കാട്ടുപുഷ്പങ്ങളും
തിന്ത്രിണീവൃക്ഷങ്ങള്‍വംശദ്രുമങ്ങളും
ലന്തവൃക്ഷങ്ങളും ജംബൂകദംബവും
ജംബീരവൃക്ഷവും ശിഗ്രുദ്രുമങ്ങളും
തുംബീലതകളും താംബൂലിക്കൂട്ടവും
ഗുഞ്ജാനികുഞ്ജവും മല്ലികാവല്ലിയും
മുഞ്ഞവല്ലീകളും മാലതീജാലവും
ഇപ്രകാരം പുഷ്പവല്ലീതൃണങ്ങളാല്‍
തല്‍ പ്രദേശം മഹാ ഘോരം വനാന്തരം
ക്ഷിപ്രം പ്രവേശിച്ചു ഭീമസേനന്‍ മുദാ
തല്‍ പ്രദേശം കണ്ടു സന്തുഷ്ടമാനസന്‍
എട്ടു ദിഗന്തങ്ങള്‍പൊട്ടുമാറുച്ചത്തി -
ലട്ടഹാസോദ്ഭടം പൊട്ടിച്ചിരിക്കയും
പെട്ടെന്നു മാനത്തു മുട്ടും മരാമര -
ക്കൂട്ടങ്ങളില്‍ ഗദാഘട്ടനം ചെയ്കയും
ചട്ടറ്റ വൃക്ഷങ്ങള്‍ പൊട്ടിത്തകര്‍ന്നാശു
മുട്ടിപ്പതിക്കുന്ന കോലാഹലങ്ങളും
ഒട്ടല്ല തങ്ങളില്‍ കെട്ടി ദ്രുമശ്രേണി
കെട്ടിപ്പിണഞ്ഞാശു പൊട്ടുന്ന ഘോഷങ്ങള്‍
കേട്ടു പാരം ഭയപ്പെട്ടു മൃഗങ്ങളും
തെറ്റെന്നു മണ്ടിഗമിക്കും പ്രകാരവും
പെട്ടെന്നൊരു മരം പൊട്ടിപ്പിളര്‍ന്നാശു
മറ്റൊരു വൃക്ഷേ പതിക്കുന്ന നേരത്തു
മറ്റതും ഖണ്ഡിച്ചുമറ്റതിന്‍ മേല്‍ വീണു
മറ്റതും മറ്റതും മറ്റതും ഭസ്മമായ്
മുറ്റും മരങ്ങളില്‍ ചുറ്റുന്ന വള്ളികള്‍
ചുറ്റും ഗദാഘാതമേറ്റുടന്‍ മൂലങ്ങ -
ളറ്റു മരങ്ങളില്‍ ചുറ്റും വെടിഞ്ഞാശു
ചുറ്റും തകര്‍ന്നാശു മുറ്റും പതിക്കയും
ഈറ്റപ്പുലികളും സിംഹഗജങ്ങളും
ചേറ്റില്‍ കിടക്കുന്ന പന്നിത്തടിയനും
ഏറ്റു പുറപ്പെട്ടു പാഞ്ഞടുക്കും വിധൌ
കാറ്റിന്‍ മകന്‍ ഗദാചക്രം തിരിക്കുന്ന
കാറ്റു മാത്രം മെയ്യിലേറ്റൊരു നേരത്തു
പാറ്റകള്‍പോലെ പലായനം ചെയ്കയും
അത്യുന്നതം ഗന്ധമാദനപര്‍വതം
അത്യന്തവിസ്താരമത്യദ്ഭുതം പരം
ഉത്തുംഗശൃംഗങ്ങള്‍നക്ഷത്രമാര്‍ഗത്തി -
ലെത്തുന്നതൊട്ടല്ല പത്തുനൂറായിരം ;
കത്തുന്ന തീക്കനല്‍ജ്വാലാകലാപത്തി -
നൊത്തുള്ള രത്നപ്രകാശങ്ങളങ്ങനെ
കുത്തിയൊഴുകുന്ന പൂഞ്ചോലവാരിയില്‍
തത്തിക്കളിക്കുന്ന മത്സ്യ നക്രങ്ങളും
പാതാളരന്ധ്രത്തിനൊക്കും ഗുഹകളില്‍
ചേതസി മോദാല്‍ കളിച്ചു വസിക്കുന്ന
വേതാളപാളിയും കാളിയും കൂളിയും
ഭൂതാളി പൂതനാജാലങ്ങളും ക്വചില്‍;
പ്രേതാശരബ്രഹ്മരക്ഷോഗണങ്ങളും
ഏതാനുമല്ലൊരു ലക്ഷവും കോടിയും
വാതവേഗങ്ങളാം മാനും കലകളും
മതംഗയൂഥവും സിംഹഗണങ്ങളും
വള്ളിപ്പുലികള്‍ വരയന്‍‌പുലികളും
പുള്ളിപ്പുലികള്‍ കരിമ്പുലിക്കൂട്ടവും
വള്ളിക്കുടിലികത്തുള്ളില്‍ കടന്നങ്ങു
തുള്ളിക്കളിക്കുന്ന പുള്ളിമാന്‍ പേടയ്ക്കു
കൊള്ളിക്കുമാറുള്ള ബാണം പ്രയോഗിച്ചു
കൊല്ലുന്ന കാട്ടാളജാതിയെക്കാണ്‍കയാല്‍
ഉള്ളില്‍ ഭയം പൂണ്ടു മണ്ടും മൃഗങ്ങളെ
തായത്തിലെത്തിപ്പിടിച്ചു കടുക്കെന്നു
വായിലാക്കിക്കൊണ്ടു പാഞ്ഞുപോകും കടു -
വായും പുലികളും ചെന്നു വലകളില്‍
ചാടിക്കിടന്നുഴന്നീടുന്ന നേരത്തു
പാടേ മുടിപ്പാനൊരുമ്പെട്ടുറച്ചുടന്‍
ഓടിവന്നീടുന്ന വേടന്‍ കണകൊണ്ടു
പാടനം ചെയ്തു വധിക്കും പ്രകാരവും
പേടിച്ചൊളിക്കുന്ന ചെമ്പുലിക്കൂട്ടങ്ങ -
ളോടെ കലമ്പുവാനായ് വന്നടുത്തിടും
എട്ടടിമാനിനെ പ്പെട്ടെന്നു കുന്തത്തി -
ലിട്ടു കളിപ്പിച്ച കാട്ടാളരാജന്റെ
ചട്ടറ്റ വിക്രമം കൊണ്ടു പുകഴ്ത്തുന്ന
കാട്ടാളരാജനും കൂട്ടരുമൊക്കവേ
വേട്ടക്കു കോപ്പുകള്‍കൂട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു
കാട്ടില്‍‌പ്പരന്നതും കണ്ടു വൃകോദരന്‍.
ചെമ്പിച്ച താടിയും മീശയും കേശവും
വമ്പിച്ച കൈകളില്‍ വില്ലും ശരങ്ങളും
ചെമ്പരത്തിപ്പൂ കണക്കെ നേത്രങ്ങളു -
മമ്പിളി പോലെ വളഞ്ഞുള്ള പല്ലുകള്‍
അഞ്ജനപര്‍വതം പോലെ ശരീരവും
ഗുഞ്ജാഫലം കൊണ്ടു കോര്‍ത്തുള്ള മാലകള്‍
കുഞ്ജരന്മാരുടെ കുംഭത്തടങ്ങളെ -
ബ്ഭഞ്ജനംചെയ്തങ്ങതില്‍‌പ്പെട്ട മുത്തുകള്‍
അഞ്ജസാ കുത്തിത്തുളച്ചു കോര്‍ത്തങ്ങനെ
സഞ്ജാതമായുള്ള മാലാകലാപവും
മഞ്ഞക്കുറികളും മായൂരപിഞ്ഛവും
മഞ്ചാടിമാലയും മാറില്‍ പലതരം
ഉച്ചത്തിലുള്ളൊരു കണ്ഠനാദങ്ങളും

മെച്ചത്തിലുള്ളൊരു വീര്യഭാവങ്ങളും
കച്ചകെട്ടിച്ചില തൊങ്ങലും വാലുമി -
ട്ടത്യന്തഘോഷമാം വേഷം ഭയങ്കരം
കുണ്ഠേതരം നല്ല നായാട്ടുനായ്ക്കടെ
കണ്ഠേ ഘണാഘണസംഘോഷശൃംഖല -
കൊണ്ടു മുറുക്കിപ്പിടിച്ചു പിന്‍ഭാഗത്തു
മണ്ടിച്ചുകൊണ്ടു നടക്കുന്നിതു ചിലര്‍;
ബഭ്വാ കുരക്കുന്ന വമ്പനും നല്ല ക -
റുമ്പന്‍ വെളുമ്പനും മുണ്ടനും നീളനും
ചാത്തനും കുഞ്ഞനും പാണ്ടന്‍ വറണ്ടനും
ചാടി മൂക്കത്തു കടിക്കുന്ന വെള്ളുവും
കുക്കുടത്തെപ്പിടിച്ചീടുന്ന കള്ളനും
ദുഷ്കരം മുഷ്കരനാം മുറിവാലനും
ഒക്കെ ഞെട്ടിച്ചുടന്‍’ബബ് ബഭൌ’ എന്നൊരു
ശബ്ദമക്കാടകത്തൊക്കെ പരന്നു തേ;
വാട്ടം വെടിഞ്ഞു നായാട്ടിന്നടുക്കുന്ന
കാട്ടാളര്‍ തമ്മില്‍ വിളിച്ചു പറകയും
“കാട്ടിടെച്ചാടിയത്തോട്ടൂടെ ഓടിവാ!
കൂട്ടു വില്ലമ്പുകള്‍നോക്കെടാ പന്നിയെ,”
“ഹാഹഹാ! ഞാനെയ്ത പന്നി”യെന്നും ചിലര്‍
“പൂപുപൂ ! നീയല്ല ഞനെയ് ത” താണെന്നും
“ഹാഹഹ ഹൂഹുഹൂ” എന്നുടന്‍ തങ്ങളില്‍
ഭീമമായോരു കലശലെന്നേ വേണ്ടു.
ഭീമന്‍ വലിയ ഗദയുമെടുത്തുടന്‍
ഭീമപരാക്രമി കാനനാന്തേ മുദാ
പന്നിത്തടിയനെന്‍ കണ് മുന്‍പില്‍ വന്നെങ്കി -
ലന്നേരമെന്റെ മിടുക്കു കാണാമെടോ!
ഒന്നിച്ചൊരമ്പതു പന്നിത്തടിയരെ -
ക്കൊന്നീടുവാന്‍ മടിയില്ലാ നമുക്കെടോ!
വേട്ടക്കു നല്ല മിടുക്കുള്ള നമ്മുടെ
ചേട്ടന്റെ വക്കാണമിക്കാലമൂര്‍ദ്ധ്വമായ്
കേട്ടീലയോ നിങ്ങളിന്നെന്റെ ചങ്ങാതി!
കെട്ടിയ പെണ്ണിനെച്ചെന്നവന്‍ തൊട്ടുപോല്‍!
കൂട്ടത്തിലുള്ളവര്‍കൂടി നിരൂപിച്ചു
ചേട്ടനെത്തല്ലിപ്പുറത്തിറക്കീടിനാര്‍,
ചാട്ടം പിഴച്ച കുരങ്ങനെപ്പോലവന്‍
കൂട്ടം പിരിഞ്ഞെങ്ങു പോയെന്നറിഞ്ഞീല;
എന്തെങ്കിലും കാട്ടുജന്തുക്കളെക്കൊന്നു
തന്തയ്ക്കു തിന്മാന്‍ കൊടുക്കുന്ന നമ്മുടെ
കുന്തം മുറിഞ്ഞുപോയെന്നതു കാരണ-
മെന്തിനി വേണ്ടുവെന്നറിഞ്ഞീലിണങ്ങരേ!
മാനിനെക്കൊല്ലുവാന്‍ പോലുമൊരായുധം
ഞാനിനിക്കണ്ടീല കള്ളമല്ലേതുമേ;
മാനിച്ചു നിങ്ങള്‍ വേട്ടയ്ക്കു പോകുന്നതും
ഞാനിങ്ങനെ കണ്ടിരിക്കുമാറായിതു;”
“കൈകളും വീശിപ്പുറപ്പെടുന്നെന്തു താന്‍:
അയ്യോ! ചുമടെടുപ്പാനല്ല പോകുന്നു;
മെയ്യോടു നേരിട്ടടുക്കുന്ന വന്‍ പുലി
കൈയോങ്ങിയാലങ്ങു മാറുമോ വേടരേ!
നോക്കെടാ വേടരേ! നീയുമെന്തിങ്ങനെ
തോക്കെടാതെ പുറപ്പെട്ടു നായാട്ടിനു ?”
“തോക്കും പണയത്തിലാക്കിയാനമ്മാവ -
നോര്‍ക്കുമ്പോളീവകയ്ക്കാര്‍ക്കുമില്ലായുധം
കള്ളും കറുപ്പും കെതിച്ചവന്‍ തന്‍‌കൈയി -
ലുള്ളതെല്ലാം വകയാക്കിപ്പതുക്കവേ
ഭള്ളും പറഞ്ഞു നടന്നെപ്പോഴും കടം -
കൊള്ളുന്നുപോലെന്തു ചെയ്യാമിണങ്ങരേ!
തള്ളയ് ക്കുമങ്ങിവന്‍ പിള്ളയ് ക്കുമങ്ങിവന്‍
പള്ളയ് ക്കുരിക്കഞ്ഞിപോലുമില്ലാതെയായ്
കായ് കനിതിന്നു വെള്ളം കുടിച്ചങ്ങനെ
ചാകാതെകണ്ടു പൊറുക്കുന്നു ഞങ്ങളും
ആകാത്ത നാളില്‍ പിറന്ന നാം കാശിക്കു
പോകാത്തതല്ലയോ കഷ്ടമെന്‍ വേടരേ ?”
മറ്റൊരു വേടന്‍ പറഞ്ഞാ”നതു തന്റെ
കുറ്റമല്ലേതുമേ കേട്ടുകൊണ്ടീടുക
കൊറ്റിനില്ലാത്തവന്‍ കോപ്പു മോഹിക്കുമോ ?
വറ്റിനില്ലാത്തവന്‍ പാല്‍ കുടിച്ചീടുമോ ?
വീട്ടിലുണ്ടെങ്കില്‍ വിരുന്നുചോറും കിട്ടു -
മൂട്ടിലും കിട്ടാ ദരിദ്രനെന്നാകിലോ;
കാട്ടില്‍ കിടന്നു പൊറുക്കുന്ന നമ്മളും
വീട്ടിലിരന്നു നടക്കുന്നതേ ഗുണം;
നെല്ലും പണങ്ങളും നല്ല ഗൃഹങ്ങളും
തെല്ലും കുറവില്ല നാടു വാണീടിനാല്‍
കല്ലും മരങ്ങളും പുല്ലും പുഴുക്കളു -
മല്ലാതെയില്ലെടോ! കാടു വാണീടിനാല്‍

കൊല്ലും മൃഗങ്ങടെ വായില്പിറന്ന നാ -
മെല്ലാവരും വളരുന്നതു വിസ്മയം!
ചൊല്ലുന്നതപ്പൊഴേ കേള്‍ക്കാത്ത ഭൃത്യരെ -
ത്തല്ലുന്ന കാരിയക്കാരനെപ്പേടിച്ചു
കല്ലുപേറിത്തലക്കുത്തും പിടിപെട്ടു
ചൊല്ലുന്ന നേരത്തു കാട്ടാളമന്നവന്‍
നല്ലൊരു വാക്കു പറകയില്ലെന്നല്ല
വല്ലാത്ത വല്ലായ്മയുണ്ടാക്കുമപ്പൊഴേ
കൊള്ളിവാക്കല്ലാതെ ചൊല്കയുമില്ലവന്‍
കൊള്ളാമിതില്പരമുണ്ടൊരു സങ്കടം
ഉള്ളിയും മഞ്ഞളും പൂശിച്ചമഞ്ഞങ്ങു
വള്ളിക്കുടിലകത്തുള്ളില്ക്കിടക്കുന്ന
കാട്ടാളനാരി കല്പിക്കുന്ന കല്പന
കേട്ടെന്നിയേ ചോറു കിട്ടാ നമുക്കെടോ !
ചേട്ടകളെക്കാട്ടും വെടുപ്പില്ലവരുടെ
കൂട്ടത്തിലൊന്നില്ല നന്നെന്നു ചൊല്ലുവാന്‍
കാട്ടാളനാരിയെ കണ്ടാല്‍ കുളിക്കണം
കേട്ടാല്‍ കലമ്പുമേ വേടര്‍ക്കുതമ്പുരാന്‍!
വേട്ടാളുടെ ശീലമായവര്‍ക്കും വരും
വേട്ടാളനെപ്പോലെ തന്‍ നിറമാക്കുവാന്‍
കാട്ടാളരെപ്പോലെ മറ്റാരുമില്ലെന്നു
കേട്ടാളുകള്‍ക്കൊക്കെ ബോധം വരും ദൃഢം ;
അച്ചിക്കു ദാസ്യപ്രവൃത്തി ചെയ്യുന്നവന്‍
കൊച്ചിക്കു പോയങ്ങു തൊപ്പിയിട്ടീടണം
ഉച്ചക്കുമന്തിക്കുമത്രമാത്രം കഞ്ഞി
വെച്ചുകുടിച്ചു പൊറുത്തുകൊള്ളാമിനി
പച്ചമാംസം തന്നെ തിന്നുവളര്‍ന്നവന്‍
മെച്ചമേറും പുളിശ്ശേരി കൊതിക്കുമോ ?
പച്ചടിച്ചാറും പരിപ്പും പണിപ്പെട്ടു
വച്ചുചമച്ചൊരു ചക്കപ്രഥമനും
പഞ്ചസാരപ്പൊടി പാലും ഗുളങ്ങളും
പഞ്ചാമൃതം നല്ല ശര്‍ക്കരപ്പായസം
ഇഞ്ചിനാരങ്ങാക്കറികളുമെന്നിവ
കിഞ്ചില്‍ കൊതിക്കുമോ മാംസം ഭുജിപ്പവന്‍
മാസത്തിലെത്തി പ്രഥമന്‍ കുടിക്കുന്ന
ഭൂസുരന്മാരെജ്ജയിക്കുമൊരുവക
മാംസത്തിലാഗ്രഹമുള്ള പരിഷക്കു
മാസത്തിലന്നമില്ലെങ്കിലും കിം ഫലം ?
പന്നിയിറച്ചിയ്ക്കു തുല്യമായിട്ടു മ -
റ്റൊന്നില്ല മാംസത്തിലെന്നു ബോധിക്കണം
എന്നിങ്ങനെ പരാധീനം പറഞ്ഞങ്ങു
നിന്നീടിനാലങ്ങു ചെണ്ടകൊട്ടും സഖേ !
ഒന്നിച്ചു നായാട്ടിനായിപ്പുറപ്പെട്ടു
ചെന്നങ്ങു കാട്ടില്‍ കരേറിക്കണകൊണ്ടു
പന്നിത്തടിയരെക്കൊന്നു കുറകുക -
ളൊന്നും കുറയാതെ കൊണ്ട്വന്നു കണ്ടിച്ചു
നന്നായിവച്ചു ഭുജിച്ചുകൊണ്ടീടുവാന്‍
വന്നാലുപേക്ഷിക്ക നന്നല്ലിണങ്ങരേ!”
എന്നിങ്ങനേ വാക്കു ഘോഷിച്ചു കാനനേ
ചെന്നു നിറഞ്ഞിതു കാട്ടാളവൃന്ദവും
ഇത്തരം വേടരും നായാട്ടുവൃന്ദവു -
മെത്തി നിറഞ്ഞൊരു ഘോഷം വനാന്തരേ.
മര്‍മ്മതാളം
കുംഭികളുടെ കുംഭതടങ്ങളിലമ്പുകളമ്പതുലക്ഷം
ജൃംഭിതമഥ വനചരരനവധിയമ്പൊടു ഭീമസമക്ഷം
മാരികളൊടു സദൃശമെടുത്തു തകര്‍ത്തു തിമിര്‍ത്തുതുടങ്ങീ
മാരുതനുടെ സുതനതുകണ്ടു രസിച്ചു ഹസിച്ചുതുടങ്ങി
ആനകള്‍ മറിമാനുകളൊരുവക പന്നികളെന്നിവയെല്ലാം
കാനനഭുവി കരടികുലം ബഹു മഹിഷന്‍ മാരുടെ പടലം
മാനസഭയമധികമിയന്നു ഭ്രമിച്ചു നടന്നുതുടങ്ങി
മാനമോടെ സിംഹം കടുവാ കല പുലികുലബലമഖിലം
വലയില്‍ ചില ചാടി വലഞ്ഞഥ പലവക പുലി പന്നികളും
തലയില്‍ ചിലര്‍ തച്ചുതറച്ചു വിറച്ചു തിരിച്ചു തുടങ്ങി
കലഹിച്ചഥ ഝടിതിയടുത്തു കടിച്ചു പൊളിച്ചു തുടങ്ങി
കലമാനുകള്‍പിടകളെ വേര്‍പെട്ടോടിയൊളിച്ചു തുടങ്ങി
പോത്തുകള്‍ വന്നൊരുവക വനഭുവി കൂര്‍ത്തൊരു കൊമ്പിന്‍ മീതേ -
കോര്‍ത്തുടനേ ഝടിതി നടന്നതു പാര്‍ത്തു ഭയപ്പെട്ടൊരുവന്‍
വീര്‍ത്തു വിയര്‍ത്തോടിച്ചെന്നൊരു കുണ്ടുകിണറ്റില്‍ച്ചാടി
ചീര്‍ത്തു, മരിക്കാതെ മരിച്ചു തനിച്ച പെരുത്തൊരു ഭോഷന്‍
വടുവായൊരു നായര്‍ പതുക്കെപ്പടയിലൊളിച്ചഥ ചെന്ന്
കടുവായിന്‍ വായില്‍ പുക്കതു കണ്ടൊരു കുന്തക്കാരന്‍
കടുതാകിന കോപം പൂണ്ടഥ മീശ ഞെറുമ്പിച്ചുടനേ
വിടുഭോഷന്‍ പാഞ്ഞുതിരിച്ചിതു തന്നുടെ ഭവനം നോക്കി
വരിയന്‍ പുലി വലയില്‍ പെട്ടഥ വലയുന്നതു കണ്ടുടനേ
പരിചൊടു നിജ പെണ്പുലിചെന്നു
കടിച്ചുപൊളിച്ചിതു വലയും
വലകെട്ടിപ്പാര്‍ക്കുന്നവനുടെ തലയും കൊണ്ടതിവേഗം
മലയുടെ ഗുഹതന്നില്‍ പുക്കിതു പെണ്‍‌പുലി വന്‍ പുലിയോടും
കാരികതാളം
ഇടിരവമിടയും ചടചട വെടിയും
അടവിയിലിടതിങ്ങിന കിടുകിട നടയും
മര്‍മ്മതാളം
പടുതരവടികൊണ്ടുടനടവുകളിടചേറ്ന്നൊരു തടവടിവും
തടകളില്‍ മൃഗക്കൂട്ടങ്ങടെ പല ചാട്ടവുമോട്ടവുമെല്ലാം
കേട്ടാല്‍ പൊറുക്കരുതാതൊരുവകകൂട്ടംതന്‍ വിളയാട്ടം
ഉലകുകളെട്ടും പടുതരമിഹ ഞെട്ടും പടഹമിരട്ടും
കാരികതാളം
ഇത്തരമതി ഭീഷണമാകിന ഘോഷം
സത്വരമതു കണ്ടു രസിച്ചതിതോഷാല്‍
ഉദ്ധതമതിയാകിന മാരുതപുത്രന്‍
ഉത്തമഗിരി കേറിനടന്നു പവിത്രന്‍.
കല്ലും മരങ്ങളും തല്ലിത്തകര്‍ത്തുകൊ -
ണ്ടുല്ലാസമോടങ്ങു ചെല്ലുന്ന നേരത്തു
വല്ലീഗൃഹങ്ങളില്‍ സല്ലീലയാടുന്ന
നല്ലോരു ഗന്ധര്‍വ്വമല്ലാക്ഷിമാരുടെ
സല്ലാപസാരസ്യഹല്ലോഹലങ്ങളാല്‍
കല്ലോലവിഭ്രമം വെല്ലുന്ന കണ്മുന -
ത്തെല്ലിന്റെ ഭംഗിയും ചില്ലിവില്ലാട്ടവും
മല്ലായുധന്‍ തഴയ്കല്ലല്‍ നല്കുന്ന ധ -
മ്മില്ലവും ചന്ദ്രനെ വെല്ലും മുഖാബ്ജവും
മല്ലികാമൊട്ടിനെത്തല്ലിയോടിക്കുന്ന
പല്ലിന്റെ ശോഭയും നല്ലോരധരവും
ജംഭാരിതന്നുടെ കുംഭിപ്രവരന്റെ
കുംഭത്തടത്തിന്റെ ഡംഭം കുറയ്ക്കുന്ന
സംഭോഗനല്ക്കുചകുംഭങ്ങളെക്കൊണ്ടു
സംഭാവനം ചെയ്തു ഗംഭീരനായുള്ള
ജംഭാരിപുത്രന്റെ മുമ്പില്‍ പിറന്നവന്‍
വമ്പന്‍ വൃകോദരന്‍ കുമ്പിട്ടു നോക്കിനാന്‍;
പന്തണിക്കൊങ്കമാര്‍ പന്തിനിരക്കവേ
പന്തടിക്കുന്നതും ചിന്തു പാടുന്നതും
അന്തികേ കണ്ടോരു കുന്തീകുമാരകന്‍
സന്തുഷ്ടനായ് നിന്നു തെല്ലുനേരം മുദാ;
പന്നഗമ്പകളും അപ്സരസ്ത്രീകളും
പിന്നെസ്സുരസ്ത്രീസമൂഹവും കുത്രചില്‍
വിദ്യാധരികളുമന്യത്ര കുത്രചില്‍
സിദ്ധനാരീകളും ചാരണസ്ത്രീകളും
വീണാപ്രയോഗങ്ങള്‍ വേണുനാദങ്ങളും
ചേണാര്‍ന്ന ഗീതനാദങ്ങളും കുത്രചില്‍
ചെമ്പട തോടി വരാടികളിത്തര -
മമ്പോടനേകം പ്രയോഗങ്ങളിങ്ങനെ
പാട്ടും കളികളും പര്‍വ്വതാന്തേ മുദാ
കേട്ടും വിലോകനം ചെയ്തും ഗമിക്കുന്ന
ഭീമസേനന്‍ ഗന്ധമാദനാധിത്യകാ
ഭൂമി തന്നില്‍ തദാ നോക്കും ദശാന്തരേ
ശ്യാമളം നല്ല കദളീമഹാവനം
കോമളശ്രീപൂര്‍ണ്ണമാശു കണ്ടീടിനാന്‍
രാമദാസന്‍ മഹാവീരന്‍ കപീശ്വരന്‍
ശ്രീമഹാദേവന്റെ ബീജേന ജാതനാം
ശ്രീഹനുമാന്‍ മുദാ വാണരുളീടുന്ന
ശ്രീമഹാപുണ്യപ്രദേശം മനോഹരം
പച്ചക്കദളിക്കുലകള്‍ക്കിടയ്ക്കിടെ
മെച്ചത്തില്‍ നന്നായ് പഴുത്ത പഴങ്ങളും
ഉച്ചത്തിലിങ്ങനെ കണ്ടാല്‍ പവിഴവും
പച്ചരത്നക്കല്ലുമൊന്നിച്ചു കോര്‍ത്തുള്ള
മാലകള്‍കൊണ്ടു വിതാനിച്ച ദിക്കെന്നു
മാലോകരൊക്കെയും ശങ്കിക്കുമാറുള്ള
ലീലാവിലാസേന നില്ക്കുന്നു വാഴകള്‍
നാലുഭാഗങ്ങളില്‍ തിങ്ങിവിങ്ങിത്തദാ
ബാലാനിലന്‍ വന്നു തട്ടുന്ന നേരത്തു
കോലാഹലം നൃത്തമാടും ദലങ്ങളും
ആലോകനം ചെയ്തു വിസ്മയിച്ചീടിനാന്‍
കാലാത്മജാനുജന്‍ വീരന്‍ വൃകോദരന്‍
താഴത്തു ഭാഗത്തു വീണുകിടക്കുന്ന
വാഴപ്പഴം കൊണ്ടു മൂടി മഹീതലം
പാഴറ്റ പട്ടു വിരിച്ച കണക്കിനെ
വാഴയ്ക്കു ചുറ്റും പ്രകാശമുണ്ടെപ്പൊഴും
വാവലും കാക്കയും പച്ചക്കിളികളും
പ്രാവും പരുന്തും പറന്നു നടക്കുന്ന
പക്ഷികള്‍വന്നിപ്പഴുത്ത പഴങ്ങളെ
ഭക്ഷിക്കുമാറില്ല പേടികൊണ്ടാരുമേ
രക്ഷിച്ചുപോരുന്നതാരീ വനമെന്നു
സൂക്ഷിച്ചുനോക്കിത്തുടങ്ങീ വൃകോദരന്‍

അതു കണ്ടു ഹനുമാനുമതുലം പ്രീതികൈക്കൊണ്ടു
മതിമാന്‍ മാരുതി തന്റെ മതികൊണ്ടു നിരൂപിച്ചു
‘മതിമുഖീമണിതന്റെ മതിമോദം വളര്‍ത്തുവാന്‍
അതിവീരനിവന്‍ ഭീമനതിവേഗം ഗമിക്കുന്നു;
മനുജന്‍ താനിവനെന്റെയനുജന്‍ മാരുതപുത്രന്‍
ദനുജന്മാര്‍ക്കൊരു കാലന്‍ മനുജാതന്‍ ക്ഷിതിതന്നില്‍
മരുത്തിന്നു പിറന്നോരു കരുത്തുള്ള സഹജന്റെ
കരത്തിന്റെ ബലമിന്നു തരത്തിലിങ്ങറിയേണം;
അടുത്താശു ഗമിക്കാതെ തടുത്തു നിര്‍ത്തുവാന്‍ കിഞ്ചില്‍
പടുത്വത്തെ ശമിപ്പിച്ചാല്‍ കൊടുക്കാം മാര്‍ഗ്ഗവും പിന്നെ’
മനംകൊണ്ടിങ്ങനെ ചിന്തിച്ചനങ്ങാതങ്ങൊരു മൂത്ത -
കുരങ്ങന്റെ വടിവായിച്ചമഞ്ഞു; കൈകളും കാലും
കുഴഞ്ഞു വാലുമക്കാലും മെലിഞ്ഞ കൈകളെക്കൊണ്ടു
ചൊറിഞ്ഞു രോമമെപ്പേരും കൊഴിഞ്ഞു മേനിയും ചുക്കി -
ച്ചുളിഞ്ഞു കണ്ണിനു കാഴ്ച കുറഞ്ഞു പീളയും വന്നു
നിറഞ്ഞു താന്‍ വഴിയില്‍ച്ചെന്നുറച്ചു നേത്രവും ചിമ്മി -
ശയിച്ചു മൂന്നു ലോകങ്ങള്‍ ജയിച്ചുള്ള മഹാവീരന്‍
തുമ്പിക്കരംകൊണ്ടു മുമ്പില്‍ പലപല
വമ്പിച്ച വന്മരക്കൊമ്പു പിടിച്ചൊടി -
ച്ചമ്പോടടുക്കുന്ന വമ്പന്‍ കൊലയാന -
ക്കൊമ്പന്റെ കൂര്‍ത്തുള്ള കൊമ്പു രണ്ടും പിടി -
ച്ചമ്പതു ചുറ്റുകളിമ്പംകലര്‍ന്നാശു
മുമ്പില്‍ കളിപ്പിച്ച വമ്പന്‍ വൃകോദരന്‍
കാടും തകര്‍ത്തുകൊണ്ടോടും മൃഗങ്ങളെ -
ച്ചാടിക്കടിച്ചിഴച്ചോടിയടുക്കുന്ന
കണ്ഠീരവങ്ങടെ കണ്ഠേ കണകൊണ്ടു
കുണ്ഠേതരം കോര്‍ത്തു മണ്ടിച്ചുമങ്ങനെ
കെല്പ്പോടെ നല്ല കദളീവനം തന്നി -
ലുള്‍പ്പുക്കു വേഗം നടന്നുചെന്നങ്ങനെ
ഉദ്ധതനാകുന്ന ഭീമസേനന്‍ തന്റെ
പദ്ധതി തന്നില്‍ മുടക്കിക്കിടക്കുന്ന
വൃദ്ധനായോരു ബലീമുഖനെക്കണ്ടു
ക്രുദ്ധനായിപ്പറഞ്ഞീടിനാനഞ്ജസാ:
“നോക്കെടാ! നമ്മുടെ മാര്‍ഗ്ഗേ കിടക്കുന്ന
മര്‍ക്കടാ! നീയങ്ങു മാറിക്കിട ശഠാ!
ദുര്‍ഘടസ്ഥാനത്തു വന്നു ശയിപ്പാന്‍ നി -
നക്കെടാ! തോന്നുവാനെന്തെടാ സംഗതി ?
നാട്ടില്‍ പ്രഭുക്കളെക്കണ്ടാലറിയാത്ത
കാട്ടില്‍ കിടക്കുന്ന മൂളിക്കുരങ്ങു നീ,
ഒട്ടും വകതിരിവില്ലാത്ത വല്ലാത്ത
കൂട്ടത്തില്‍ വന്നു പിറന്നു വളര്‍ന്നു നീ,
ചാട്ടത്തില്നിന്നു പിഴച്ചുപോയോ നിന്റെ
കൂട്ടത്തില്‍ മറ്റാരുമില്ലാത്തതെന്തെടോ ?
പെട്ടെന്നെഴുന്നേറ്റു പോകായ്കിലാപത്തു
പെട്ടീടുമെന്നു ധരിക്ക നീ വാനരാ!”
ഇത്തരം ഭീമന്റെ ദുര്‍ഭാഷണം കേട്ടു
വൃദ്ധന്‍ ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു പതുക്കവേ;
“ഏറ്റം കയര്‍ത്തു പറയുന്നതെന്തു നീ’
ഏറ്റുമാറാനെനിക്കേതുമെളുതല്ല;
മറ്റൊരു മാര്‍ഗ്ഗമായ് പൊയ്ക്കൊള്ളണേ ഭവാന്‍
കുറ്റമല്ലിക്കുരങ്ങച്ചനെക്കാണെടോ!
കണ്ണും തിരിയാ ശരീരം വിറയ്ക്കുന്നു
ദണ്ഡം പലതുണ്ടു പൊയ്യല്ല കണ്ടുകൊള്‍
കൈയിനും കാലിനും ശക്തിയില്ലാതെയായ്
മെയ്യും തളരുന്നു പൊയ്യല്ല മാനുഷ!
അയ്യോ! പരമാര്‍ത്ഥമേതും ഗ്രഹിയാതെ
നീയെന്തു ശാഠ്യം തുടങ്ങുന്നു പൂരുഷാ!
പാരം വലഞ്ഞു കിടക്കുന്നവര്‍കളോ -
ടാരുമീവണ്ണം കലമ്പുമാറില്ലെടോ!
നേര്‍ വഴി വിട്ടു രണ്ടു ചുവടങ്ങോട്ടു
മാറിയാലെന്തു വൈഷമ്യം നിനക്കെടോ!
മാരുതിവൃദ്ധന്റെ വാക്കുകള്‍ കേട്ടുടന്‍
മാരുതി ഭീമന്‍ കയര്‍ത്തു ചൊല്ലീടിനാന്‍:
“ആരെന്നറിഞ്ഞു പറഞ്ഞു നീ വാനരാ!
പാരം മുഴക്കുന്നു ധിക്കാരസാഹസം;

പൂരുവംശത്തില്‍ പിറന്നു വളറ്ന്നൊരു
പൂരുഷശ്രേഷ്ഠന്‍ വൃകോദരനെന്നൊരു
വീരനെക്കേട്ടറിവില്ലേ നിനക്കെടോ ?
ധീരനാമദ്ദേഹമിദ്ദേഹമോര്‍ക്ക നീ
നേരായ മാര്‍ഗം വെടിഞ്ഞു നടക്കയി -
ല്ലാരോടുമിജ്ജനം തോല്ക്കയുമില്ലെടോ!
മാറിനില്ലെന്നു പറയുന്ന മൂഢന്റെ
മാറില്‍‌പ്പതിക്കും ഗദാഗ്രമെന്നോര്‍ക്കണം ;
ഏറെപ്പറയാതെഴുന്നേറ്റു ദൂരത്തു
മാറിക്കിടക്ക നീ മര്‍ക്കടപ്രാകൃത!
സജ്ജനാചാരം പിടിപെടാതുള്ളൊരു
ദുര്‍ജ്ജനം നമ്മെ ദുഷിപ്പാനൊരുമ്പെട്ടു
ലജ്ജ കൂടാതെ വഴിമുടക്കീടിനാ -
ലര്‍ജ്ജുനജ്യേഷ്ഠന്‍ സഹിക്കയില്ലേതുമേ;
ധര്‍മ്മപ്രകാശം ഗ്രഹിക്കാത്ത നിന്നോടു
ധര്‍മ്മം പറവാന്‍ നമുക്കെന്തു സംഗതി ?
ധര്‍മ്മപുത്രാനുജന്‍ ധര്‍മ്മം വെടിഞ്ഞൊരു
കര്‍മ്മങ്ങള്‍ ചെയ്കയില്ലെന്നു ബോധിക്കണം.”
എന്നുള്ള വാക്കുകള്‍കേട്ടു ചിരിച്ചു കൊ -
ണ്ടൊന്നരുള്‍ചെയ്തു ഹനൂമാനുമിങ്ങനെ;
“നന്നെടോ! ഭീമ! നയജ്ഞന്‍ ഭവാനെന്നു
ചൊന്ന വാക്കെല്ലാം കണക്കിനു കൂടുമോ ?
ധര്‍മ്മജന്‍ മുമ്പായ ധാര്‍മ്മികന്മാര്‍ നിങ്ങള്‍
ധര്‍മ്മമല്ലാതൊന്നും ചെയ്യുകയില്ലയോ ?
പാഞ്ചാലിയെന്നൊരു പെണ്ണിനെക്കണ്ടിട്ടു
പഞ്ചബാണാര്‍ത്തി പിടിപെട്ടഹോ! നിങ്ങ -
ളഞ്ചുപേരും ചെന്നു കൈക്കു പിടിച്ചുകൊ -
ണ്ടഞ്ചാതെ വേളി കഴിച്ചെന്നു കേട്ടു ഞാന്‍ ;
അഞ്ചെങ്കിലഞ്ചും കണക്കെന്നവള്‍ക്കൊരു
ചാഞ്ചല്യവുമില്ല തെല്ലുപോലും നിങ്ങ -
ളഞ്ചുജനത്തെയും കണ്മുനത്തല്ലിനാല്‍
വഞ്ചിപ്പതിന്നവള്‍ പോരും വൃകോദര!
നാലഞ്ചു ഭര്‍ത്താവൊരുത്തിക്കു താനതു
നാലുജാതിക്കും വിധിച്ചതല്ലോര്‍ക്കണം;
നാലുപേര്‍ കേട്ടാല്‍ നിരക്കാത്ത വസ്തുവീ -
വാലുള്ള വാനരന്മാര്‍ക്കും ചിതംവരാ ;
ചേട്ടത്തിയാമൊട്ടനുജത്തിയാമൊട്ടു
ചേട്ടകള്‍തന്റെ കളത്രമൊന്നിങ്ങനെ
കാട്ടുന്ന ഗോഷ്ടികള്‍കേട്ടാല്‍ ചിരിയാകു -
മൊട്ടും ഗുണമില്ല കുന്തീകുമാരക!
നേരായ മാര്‍ഗം വെടിഞ്ഞുനടക്കാത്ത
വീരന്‍ വൃകോദരന്‍ ഞാനെന്നു നമ്മുടെ
നേരെയണഞ്ഞു പറവാന്‍ മടിയില്ല
നാരായണ! ശിവ! മറ്റെന്തു ചൊല്‍ വതു!
തോറ്റീടുമാറില്ല ഞങ്ങളെന്നിങ്ങനെ
കാറ്റിന്‍ മകന്‍ നീ പറഞ്ഞതും വിസ്മയം
നൂറ്റുപേര്‍ നിങ്ങടെ നാടും നഗരവും
കൂറ്റുകാരേയുമടക്കിവച്ചീലയോ ?
കാറ്റും മഴ മഞ്ഞുമേറ്റുകൊണ്ടെപ്പൊഴും
കാട്ടില്ക്കിടക്കുന്ന കൂട്ടമല്ലേ നിങ്ങള്‍ ?
കാട്ടിക്കിടക്കുന്ന ദുര്‍മ്മാര്‍ഗശക്തിയാല്‍
വീട്ടില്‍ കിടപ്പാന്‍ വിധിയില്ല നിങ്ങള്‍ക്ക്
നാട്ടില്‍‌നിന്നാശു സുയോധനമന്നന -
ങ്ങാട്ടിക്കളഞ്ഞതില്‍ പിന്നെയൊരിക്കലും
നാട്ടില്‍ കടപ്പാന്‍ കഴിവന്നതുമില്ല
കാട്ടില്‍ സുഖമെങ്കിലായതും കോളല്ല;
കല്ലിലും പുല്ലിലും കാലേത്തറയ്ക്കുന്ന
മുള്ളിലും വള്ളികള്‍ക്കുള്ളിലും കുണ്ടിലും
തള്ളിയലച്ചു നടക്കുന്ന നിങ്ങടെ
ഭള്ളുകള്‍ക്കേതും കുറവില്ല നന്നെടോ!
കള്ളത്തരം ചൂതുകൊണ്ടു ദുര്യോധനന്‍
തള്ളിപ്പുറത്താക്കി നിങ്ങളെ തല്‍ക്ഷണം
ഉള്ളില്‍ ഭയംപൂണ്ടു മണ്ടുന്ന നിങ്ങളെ -
ത്തുള്ളിപ്പതിന്നൊരു പെണ്ണും പുറപ്പെട്ടു;

കണ്ട വസ്തുക്കളില്‍ കാംക്ഷയുണ്ടായവള്‍
കൊണ്ടുവാ കൊണ്ടുവായെന്നു കല്പിക്കയും
ശണ്ഠകൂടീടുമെന്നോര്‍ത്തു ഭയപ്പെട്ടു
മണ്ടിത്തുടങ്ങും മടങ്ങാതെ നിങ്ങളും
കണ്ടനേരം തന്നെ നിന്റെ പരമാര്‍ത്ഥ -
മുണ്ടായ് നമുക്കെന്നറിക വൃകോദരാ!”
ദുര്‍ഭാഷണം കേട്ടു കോപിച്ചു ഭീമനും :
“സത് ഭാവമെല്ലാം മതി മതി വാനര!
കാഞ്ഞിരക്കായ് കളും തിന്നു മരങ്ങളില്‍
പാഞ്ഞു നടക്കും മരഞ്ചാടിമൂഢനെ
ഭഞ്ജനം ചെയ് വാന്‍ മടിക്കുന്നു ഞാന്‍ മുറ്റു -
മഞ്ജനാപുത്രന്റെ ജാതിയെന്നോര്‍ക്കയാല്‍,
ഭീമസേനന്റെ പരാക്രമമൊന്നുമീ
ധൂമകേതു കുരങ്ങച്ചാര്‍ ഗ്രഹിച്ചീല;
രക്ഷസ്സുകള്‍ക്കു വരനാം ഹിഡിംബന്റെ
വക്ഷസ്സു തല്ലിപ്പിളര്‍ന്നീ വൃകോദരന്‍
രൂക്ഷത പൂണ്ട ബകനാമരക്കനെ
കാല്‍ക്ഷണം കാലനൂര്‍ കാട്ടിക്കൊടുത്തതും
കൊമ്പന്‍ കൊലയാന തുമ്പിക്കരം കൊണ്ടു
വമ്പിച്ച സാലം പിളര്‍ന്ന കണക്കിനെ
ഡംഭിച്ചുവന്ന ജരാസന്ധമന്നന്റെ
ജൃംഭിച്ച വിഗ്രഹം രണ്ടായ് പിളര്‍ന്നതും
കിര്‍മ്മീരനായ നിശാചരവീന്റെ
മര്‍മ്മങ്ങള്‍ തോറും ഗദകൊണ്ടടിച്ചുടന്‍
നിര്‍മ്മൂലനം ചെയ്തു, താപസന്‍ മാരുടെ
ധര്‍മ്മസംരക്ഷണം ചെയ്തീ വൃകോദരന്‍;
ഇത്ഥം പരാക്രമപ്രൌഢനാമെന്നോടു
സിദ്ധമല്ലാതൊരു വൃദ്ധപ്ലവംഗമന്‍
നിര്‍മ്മരിയാദം ദുഷിച്ചു പറകയോ!
ദുര്‍മ്മുഖ! പോട! ബലിമുഖ! ദുര്‍മ്മതേ!”
അഞ്ജനാപുത്രനരുള്‍ ചെയ് തിതന്നേരം:
“ഭഞ്ജനം ചെയ് വാന്‍ മടിക്കേണ്ട നീ സഖേ !
രാക്ഷസന്‍ മാരെക്കൊലചെയ്ത നിന്നുടെ
രൂക്ഷസന്നാഹങ്ങളന്നെങ്ങു പോയെടോ ?
ദുശ്ശാസനന്‍ പണ്ടു ദുര്യോധനോക്തമാം
ദുശ്ശാസനംകൊണ്ടു മണ്ടിവന്നങ്ങനെ
അഞ്ചുപേര്‍ നിങ്ങളും കണ്ടുനില്‍ക്കെത്തന്നെ
പാഞ്ചാലിയെച്ചെന്നടിച്ചു തലമുടി
ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു വലിച്ചിഴച്ചങ്ങനെ
മുറ്റും മഹാജനം നോക്കിനില്ക്കുംവിധൌ
മുറ്റത്തു കൊണ്ട്വന്നു താഡിച്ചു താഡിച്ചു
തെറ്റെന്നുടുത്ത പുടവ വലിച്ചഴി-
ച്ചറ്റമില്ലാതുള്ളപരാധവും ചെയ്തു;
കണ്ണും മിഴിച്ചങ്ങു കണ്ടുനിന്നീടിന
പൊണ്ണത്തടിയനാം നിന്റെ പരാക്രമം
കാശിക്കു പോയോ കഥിക്ക വൃകോദര!
കാശിനു പോലും വിലപിടിയാത്ത നീ
തന്നുടെ മുന്നിലിട്ടന്യനാം പൂരുഷന്‍
തന്നുടെ പെ ണ്ണിന്റെ വസ് ത്രം തൊടുന്നേര -
മൊന്നുമനങ്ങാതെ നില്ക്കയോ വേണ്ടത് ?
ചെന്നങ്ങവനെ പ്രഹരിക്കയോ ഗുണം ?

മിടുക്കും ശൌര്യവുമെല്ലാമൊടുക്കം നാസ്തിയാം നിന്റെ
കടുപ്പം കാട്ടിലെങ്ങാനും കിടക്കും വാനരത്തോടു
കടക്കണ്ണും ചുവത്തിക്കൊണ്ടടുക്കും വിക്രമീ ! പല്ലും
കടിക്കും വല്ലികള്‍തല്ലിയൊടിക്കും പര്‍വതം തല്ലി -
പ്പൊടിക്കും പാദപങ്ങള്‍ക്കിട്ടിടിക്കും വല്ലതും ചൊല്ലി -
ച്ചൊടിക്കുന്നെന്തിനു ഭീമാ ?
നടപ്പാന്‍ ശക്തിയില്ലാഞ്ഞു കിടപ്പായി നമുക്കിപ്പോള്‍
ചടപ്പാം വാലിതങ്ങോട്ടെക്കെടുപ്പാന്‍ സാദ്ധ്യമല്ലേതും
പൊടുക്കെന്നു ഭവാന്‍ ചാടിക്കടന്നാലും നടന്നാലും
മടിക്കുന്നെന്തിനു ഭീമാ! മുടക്കുന്നില്ല ഞാന്‍ മാര്‍ഗം,”
പറഞ്ഞു ഭീമനും” നീയിപ്പറഞ്ഞ വാക്കുകളെല്ലാം
കുറഞ്ഞോരു കരുത്തുള്ളോര്‍ പറഞ്ഞെങ്കിലറിയിക്കാം
മുതുക്കന്‍ മാര്‍ പലവട്ടമധിക്ഷേപങ്ങള്‍ചെയ്താലും
വധിപ്പാനും ചിതംപോരാ വധിച്ചാലും ചിതംപോരാ;
കരുത്തന്‍ മറ്റൊരുത്തന്‍ വന്നുരത്തെങ്കില്‍ കരത്തെക്കൊ -
ണ്ടടിച്ചു കൈപിടിച്ചു കാട്ടിലേക്കാക്കി ഗമിക്കും ഞാന്‍
അതുമെല്ലാമിരിക്കട്ടെ ഫലമില്ലാ മരിക്കാറായ് ക്കിടക്കുന്ന
മരഞ്ചാടിക്കിഴവനെ
മരുത്തിന്റെ മകന്‍ വന്നു മരിപ്പിച്ചെന്നതു കേട്ടാല്‍
ചിരിക്കും സജ്ജനമെന്നു ധരിക്ക മര്‍ക്കടത്താനേ!
കടന്നു പോകയോ പിന്നെക്കടുപ്പമായ് വരുമെന്റെ
ഗുരുവാമഞ്ജനാപുത്രന്‍ കരുത്തേറും കപിശ്രേഷ്ഠന്‍
ജനിച്ചോരു കുലം തന്നില്‍ ജനിച്ചോരു കുരങ്ങച്ച!
നിനച്ചാല്‍ നിന്നെ ലംഘിച്ചാലെനിക്കു പാപമുണ്ടാകും.”

അതു കേട്ടു ഹനുമാനുമരുള്‍ചെയ്തു കനിവോടെ:
“മതിയില്‍ ശങ്കയുണ്ടെങ്കിലതു ചെയ്യേണമെന്നില്ല;
വഴിതന്നില്‍ കിടക്കുന്ന വാലെടുത്തു മാറ്റിവച്ചു
വഴിപോലെ കടന്നാശു ഗമിക്ക ഭീമസേന! നീ!
കരംകൊണ്ടു വാനരത്തെത്തൊടുക നിന്ദിതമെങ്കില്‍
കരംതന്നിലിരിക്കുന്ന ഗദ കൊണ്ടു മടിയാതെ
നെടുക്കം വാലെടുത്താശു പൊടുക്കെന്നു ദൂരെ നീക്കി
നടക്ക നീ മിടുക്ക! വേര്‍പെടുക്ക ദുര്‍ഘടമെല്ലാം.”
പറഞ്ഞു പാണ്ഡവനപ്പോള്‍കുറഞ്ഞൊന്നു നിരൂപിച്ചു
“മറിച്ചു നീക്കുമന്നേരം മുറിഞ്ഞു പോകയില്ലല്ലീ ?”
“മുറിയുന്നെന്തെടോ നിന്റെ ഗദയോ നമ്മുടെ വാലോ ?
അറിയാഞ്ഞിട്ടു ചോദിച്ചേനരിശമുണ്ടാകവേണ്ടാ.”
“കടുത്ത പര്‍വതം തല്ലിപ്പൊടിച്ചു ഭസ്മമാക്കുന്ന
കടുത്ത മല്‍ഗദാദണ്ഡം തടുത്ത വൈരികളില്ല ;
കൊഴിഞ്ഞു രോമവുമൊട്ടു പൊഴിഞ്ഞു ഭൂമിയില്‍ വീണു
ഇഴഞ്ഞു മേവിന നിന്റെ കിഴിഞ്ഞ വാലിനു ഭംഗം
ഭവിക്കുമെന്നതുകൊണ്ടു മടിക്കുന്നു മഹാഭോഷാ!
ചെവിക്കു പുത്തരിയായിട്ടുരക്കുന്ന ചില വസ്തു -
ശ്രവിക്കുമ്പോളെനിക്കുള്ളില്‍ ജ്വലിക്കും കോപമാം വഹ്നി
ദഹിക്കും നിന്നുടെ ദേഹം സഹിക്കാമോ നിനക്കിപ്പോള്‍?”
ഇത്ഥം പറഞ്ഞതിക്രുദ്ധനാം പാണ്ഡവന്‍
നക്തഞ്ചരാരാതിദാസന്റെ പുച്ഛാഗ്രം
ഉത്തുംഗമാകും ഗദകൊണ്ടു പൊക്കുവാ -
നത്യന്തവേഗേന ചെന്നെടുത്തീടിനാന്‍ ;
ദീര്‍ഘം പെരുത്തൊരു പുച്ഛം ഗദകൊണ്ടു
പൊക്കുവാനായി പ്രയത്നം തുടങ്ങിനാന്‍;
രണ്ടു കരങ്ങളെക്കൊണ്ടു പിടിച്ചുടന്‍
രണ്ടുമൂന്നട്ടഹാസം മുഴക്കി ഗദ -
കൊണ്ടുടന്‍ തിക്കിക്കുലുക്കിപ്പലവിധം -
കൊണ്ടുമിളക്കം തരിമ്പില്ല വാലിനു
നീണ്ടുതടിച്ചൊരു പുച്ഛാഗ്ര ഭാഗത്തു
രണ്ടുരോമംപോലുമെങ്ങുമിളകീല;
വേണ്ടും പ്രയോഗങ്ങളെല്ലാം പ്രയോഗിച്ചു
വേണ്ടുവോളം നാണവുംകെട്ടു മാറിനാന്‍
ഇക്കുരങ്ങച്ചന്റെ പുച്ഛം ഗദകൊണ്ടു
പൊക്കുവാന്‍ മേലാ നമുക്കെന്നു വന്നല്ലോ
ദിക്കുകളെല്ലാം ജയിച്ചുള്ള ഭീമന്റെ
വിക്രമമിപ്പോള്‍ ഫലിക്കാത്തതെന്തഹോ!
തെറ്റെന്നൊരുത്തന്റെ മായാപ്രയോഗമോ
മുറ്റും ഫലിക്കാത്തതെന്തുവാന്‍ മദ് ബലം ?
കാറ്റിന്‍ മകനൊരു മര്‍ക്കടത്താനോടു
തോറ്റു പോയെന്നതു കേള്‍ക്കുന്ന നേരത്തു
നൂറ്റുവര്‍ നമ്മെപ്പരിഹസിച്ചീടുമേ
കൂറ്റുകാര്‍ പിന്നെപ്പരിത്യജിക്കും ദൃഢം
മുറ്റുമെനിക്കിനിജ്ജീവിച്ചിരിപ്പതി -
നൊട്ടും കൊതിയില്ല വല്ലതെന്നാകിലും
മുഷ്ടികള്‍കൊണ്ടു മുതുക്കന്‍ കുരങ്ങന്റെ
നഷ്ടി വരുത്തും കരുത്തുള്ള പാണ്ഡവന്‍ ;
പെട്ടെന്നു ജീവന്‍ കളവാന്‍ മടിയില്ല
കഷ്ടമിബ്‌ഭീമനിളപ്പെട്ടിരിക്കുമോ!’
ഇത്തരം ചിന്തിച്ചു കോപിച്ചുറച്ചുടന്‍
സത്വരം പാഞ്ഞങ്ങടുത്തു വൃകോദരന്‍:
“നോക്കെടാ മര്‍ക്കടാ! മായാപ്രയോഗങ്ങ -
ളുല്ക്കടാടോപം തുടങ്ങുന്ന നിന്നുടെ
മുഷ്ക്കുകളെല്ലാം ശമിക്കും ഭ്രമിക്കാതെ
മുഷ്ക്കര! ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം തുടങ്ങീടിനാല്‍;
ഇക്കണ്ട നമ്മെത്തടുത്തു നിര്‍ത്താമെന്നു
ധിക്കാരമല്ലയോ വാടാ ബലീമുഖാ!
വക്കാണമേശുന്നനേരം ധൃതിപ്പെട്ടു
വെക്കം മരക്കൊമ്പു പറ്റുമാറായ നിന്‍
ഗൂഢപ്രയോഗങ്ങള്‍ നമ്മോടു കൂടുമോ ?
മൂഢത്വമങ്ങു നീ വച്ചേക്ക വാനര!
കൂടെപ്രയോഗം തുടങ്ങും വിധൌ നിന്റെ
കൂടപ്രയോഗം ഫലിക്കാതെയായ് വരും;
കണ്ടു പഠിച്ചതും കേട്ടു പഠിച്ചതും
കൊണ്ടു ഫലിപ്പിപ്പനെന്നു ചിന്തിച്ചു നീ
തണ്ടുതപ്പിക്കൊണ്ടു നേര്‍ത്തുവന്നാലിങ്ങു
കണ്ടുകൊള്ളാമിന്നു വൈദഗ്ദ്ധ്യമൊക്കവേ;
പണ്ടൊരുനാളും പ്രയോഗങ്ങളിങ്ങനെ
കണ്ടറിവില്ലെന്നു തോന്നിപ്പനിന്നു ഞാന്‍;
കണ്ടാലറിവാന്‍ സമര്‍ത്ഥനല്ലെങ്കിന്‍ നീ
കൊണ്ടാലറിയുമതിനില്ല സംശയം
വേണ്ടാസനം നീ തുടങ്ങുക കാരണം
വേണ്ടിവന്നു ചില ദുര്‍ഭാഷണങ്ങളും ;
മന്ത്രസേവാബലം കൊണ്ടോ നിനക്കെന്റെ
മാര്‍ഗം തടുക്കുവാന്‍ ശക്തിയുണ്ടായതും ?
മന്ത്രവും തന്ത്രവും മറ്റുള്ള വിദ്യയും
മാരുതപുത്രനോടേതും ഫലം വരാ;
കൂനന്‍ മദിക്കുകില്‍ ഗോപുരം കുത്തുമോ ?
വാനരന്‍മാരെന്തു കാട്ടുന്നു നമ്മോട് ?
വാനര! നില്ലെന്നടുക്കുന്ന നേരത്തു
വാലുമുയര്‍ത്തിപ്പറക്കും കുരങ്ങുകള്‍;”
ഇത്തരം ഭീമന്റെ ദുര്‍ഭാഷണം കേട്ടു
വൃദ്ധന്‍ ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു പതുക്കവേ :
“മര്‍ക്കടനെന്നു നീ ധിക്കരിക്കേണ്ടെടോ!
മര്‍ക്കടന്മാരിലും മുഷ്ക്കരന്‍മാരുണ്ട്
പണ്ടൊരു മര്‍ക്കടത്താനല്ലയോ പംക്തി -
കണ്ഠനെന്നുണ്ടായ നക്തഞ്ചരേന്ദ്രനെ
വാലുകൊണ്ടാശു വരിഞ്ഞുകെട്ടിക്കൊണ്ടു
നാലു സമുദ്രങ്ങള്‍ചാടിക്കടന്നതും ;
മറ്റൊരു ദേഹം മഹാവാരിരാശിയെ
സത്വരം ചാടിക്കടന്നുചെന്നഞ്ജസാ
ശങ്ക കൂടാതെ നിശാചരവീരന്റെ
ലങ്കയില്‍ പുക്കു ഭയങ്കരന്‍മാരായ
കിങ്കരന്‍മാരെ പ്പലരെ വധിച്ചതും
തന്‍ കേളികാനനം തല്ലിത്തകര്‍ത്തതും
ഹുംകാരമോടു രണത്തിന്നടുത്തോരു
ലങ്കേശപുത്രന്റെ കണ്ഠം മുറിച്ചതും
പങ്കേരുഹാക്ഷിയാം വൈദേഹി തന്നുടെ
സംക്ലേശമെല്ലാം പറഞ്ഞു കളഞ്ഞതും
യുദ്ധത്തിനെത്തിയ നക്തഞ്ചരേന്ദ്രന്റെ
തേര്‍ത്തട്ടിലാമ്മാറു ചാടിക്കരേറീട്ടു
ചണ്ഡമായുള്ളൊരു പാണിതലം കൊണ്ടു
ഗണ്ഡസ്ഥലങ്ങളില്‍ താഡനം ചെയ്തതും;
മാനമുള്ളാളുകള്‍ നമ്മുടെ ജാതിയില്‍
ഞാനറിയുന്നോര്‍ പലരുണ്ടു പാണ്ഡവ!
മര്‍ക്കടന്‍ മര്‍ക്കടനെന്നു നീയിങ്ങനെ
ധിക്കരിക്കാതെ ഗമിക്ക നല്ലൂ സഖേ!”
എന്നതു കേട്ടു പറഞ്ഞു വൃകോദര -
“നെന്നുടെ സ്വാമി ഗുരുനാഥനഗ്രജന്‍
ശ്രീരാമദാസന്‍ പവനാത്മജനത്രേ
ശ്രീഹനുമാന്‍ മഹാ വീര്യപരാക്രമന്‍ ;
അദ്ദേഹമെങ്ങ്, ഭവാനെങ്ങു, ഹാ ഹന്ത !
ദുര്‍ദ്ദേഹവൃദ്ധപ്ലവംഗ! മതി മതി ;
പക്ഷീന്ദ്രനുണ്ടു ഗരുഡനെന്നോര്‍ത്തിട്ടു
മക്ഷികക്കൂട്ടം മദിക്കും കണക്കിനെ
ശ്രീരാമദാസന്റെ വംശേ ജനിക്കയാല്‍
പാരം നിനക്കുമഹംഭാവമിങ്ങനെ”

മര്‍മ്മതാളം
ഉദ്ധതമതി നരപതിതന്നുടെ വാക്കുകളിങ്ങനെ കേട്ടു
ബുദ്ധിയിലതി കനിവു കലര്‍ന്നൂ കുതുകമിയന്നൂ ഹനുമാന്‍
വര്‍ദ്ധിതതരധവളഹിമാചലസന്നിഭ തുംഗശരീരന്‍
നെടുതാകിന കൊടിമരമെന്നകണക്കു തടിച്ചൊരു വാലും
തുടുതുട നയനങ്ങളുമമ്പൊടു ചെമ്പുകിടാരംപോലെ
കുടിലാകൃതി ശശികലപോലെ വിളങ്ങിന ദന്തകദംബം
ചടുലസ്ഫുടസടകളുമിടകലരുന്ന ഭയങ്കര മുഖവും
പരിഘത്തൊടു പടപൊരുതീടിന പൃഥുതരകരദണ്ഡയുഗം
ഖരതരനഖനികരനികായവുമുല്ക്കടകണ്ഠമകുണ്ഠം
ഗിരിവരസമമാകിന മാര്‍ വിടമുരുതരമുദരമുദാരം
ഉരുതരകടിതടമഥ തുടകളുമുടമയിലതി ഗംഭീരം
ലങ്കാപുരഗോപുരമതിലു തകര്‍ത്തൊരു ജംഘായുഗളം
കിങ്കരകുലമിടിപൊടിയാക്കിന പടുതരമടിമലര്‍ വടിവും
ശങ്കര! ശിവ! ഭുവനഭയങ്കരമാകിന വിപുലശരീരം
ശശധരനിഭധവളമതിങ്ങനെ വിരവൊടു കാട്ടീ ഹനുമാന്‍
ഉല്ക്കടകടുദീര്‍ഘനിനാദവുമദ്ഭുതകിലുകിലരവവും
മര്‍ക്കടകുലമകുടമഹാമണിതന്നുടെ തടിയുടെ വടിവും
കര്‍ക്കശതരകരചരണാദികള്‍ ഭീഷണവേഷവിശേഷം
മുഷ്ക്കരമതു മൂന്നു ജഗത്തിലുമുത്തമമെത്ര വിചിത്രം
അംബരതലമൊക്കെ നിറഞ്ഞുകവിഞ്ഞു വിളങ്ങിന രൂപം
അംബുധിയുടെ ലംഘനസമയസമുദ്ധൃതമെന്നതുപോലെ
വെണ്‍മയിലൊരു വിന്ധ്യമഹാചലശിഖരമമര്‍ന്നകണക്കെ
“എന്തൊരു മറിമായമിതിങ്ങനെ സംഗതി വന്നതിദാനീം
എന്തിനി ഞാനിഹ ചെയ്യേണ്ടതുമെന്തൊരു വിസ്മയമേവം”
ചിന്തയിലുടനിങ്ങനെ തിങ്ങിന തീവ്രതരം ഭയമോടേ
കുന്തിസുതന്‍ വിരവൊടു പരവശഭാവമിയന്നു തദാനീം
ലക്ഷണമതു കേട്ടു ധരിച്ചതു തെളിവൊടു കണ്ടദശായാം
തത്ക്ഷണമുളവായിതു ചേതസി’മല്‍‌ഗുരു ഹനുമാന്‍ തന്നെ’
ലക്ഷ്മണപൂര്‍വജനുടെ ഭക്തശിരോമണി മാരുതിവീരന്‍
രാക്ഷസകുലശലഭഹുതാശനെന്നതറിഞ്ഞഥ ഭീമന്‍
“ജയ ജയ! ജയ ജനക സുതാപതിദൂതമഹാഗുണരാശേ!
ജയ ജയ ! ജയ! ജാനകിമാനസസരസിജസവിതൃമഹാത്മന്‍:
ജയ ജയ! ജലരാശിവിലംഘന! ജയ ജയ ജഗതീബന്ധോ
ജയ ജയ ഹനുമന്നി” തി നുതിയൊടെ വീണുവണങ്ങി പദാന്തേ
പഞ്ചാരിമേളം
“വാനരകുലവീര! വരമരുളുക ധീര!
വാരിധിഗംഭീര ! വരഗുണഗണസാര!
നിശിചരകുലകാല! നിസ്സൃതമരണവിലോല !
നിരുപമ കുലശീല ! താഡിത ദശവദന !
തരുകൃതസദന ! തരുനിരകൃതസദന!
പാടലസുമവദന! പരിഹൃതരിപുസദന !
നിന്തിരുവടിയുടെ പദയുഗചെന്തളിരതികരുണം
ചന്തയിലിഹ വിളയാടുക ചിതമൊടു തവചരണം.”
ഇത്ഥം വണങ്ങിസ്തുതിക്കുന്ന ഭീമന്റെ
ഹസ്തങ്ങള്‍രണ്ടും പിടിച്ചു കപീശ്വരന്‍,
നക്തഞ്ചരാസ്ത്രങ്ങളേറ്റു വടുകെട്ടി -
വിസ്താരമായുള്ള തന്നുടെ മാറത്തു -
ചേര്‍ത്തു പുണര്‍ന്നുകൊണ്ടാപാദമസ്തകം
പേര്‍ത്തു പേര്‍ത്താശു തലോടിക്കരംകൊണ്ടു
മൂര്‍ദ്ധാവുതൊട്ടങ്ങനുഗ്രഹിച്ചീടിനാന്‍
മാര്‍ത്താണ്ഡശിഷ്യനാം മര്‍ക്കടാധീശ്വരന്‍ ;
“ഭീമസേന ! മഹാവീര ! ധരിക്ക നീ
രാമഭദ്രസ്വാമിതന്നെയും സേവിച്ചു
താമസം കൂടാതെ പോയാലുടന്‍ നിന്റെ
കാമസംപ്രാപ്തിക്കു ബാധയില്ലേതുമേ;
രാമായണം കഥ കേട്ടുകൊള്‍ക ഭവാന്‍
ആമോദമോടെ ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞിടാം
സാമോദമായിതു കേട്ടുകൊണ്ടീടുക
ക്ഷേമോദയം രാമനാഥലീലാമൃതം
മാര്‍ത്താണ്ഡവംശേ ദശരഥന്‍ തന്നുടെ
പുത്രനായ് വന്നു പിറന്നു നാരായണന്‍
ഉത്തരകോസലത്തിങ്കലയോദ്ധ്യയെ -
ന്നുത്തമശ്രീരാജധാനിയില്‍ മേവിന
കൌസല്യതന്നുടെ പുത്രന്‍ രഘൂത്തമന്‍
കൈകേയി തന്നുടെ പുത്രന്‍ ഭരതനും
തത്രപിന്നെസ്സുമിത്രാത്മജന്‍ ലക്ഷ്മണന്‍
ശത്രുഘ്നനും നാല്‍ വരിങ്ങനെ ജാതരായ്
അത്രാന്തരേ വിരവോടു വിശ്വാമിത്ര -
സത്രം മുടക്കുന്ന ദുഷ്ടരെക്കൊല്ലുവാന്‍
വില്ലും ശരവുമെടുത്തു പുറപ്പെട്ടു
തെല്ലും മടിയാതെ താനുമനുജനും
കാടകം പുക്കോരു നേരത്തു വന്നോരു
താടകയെക്കെല ചെയ്തു രഘൂത്തമന്‍
സിദ്ധാശ്രമം പുക്കു നില്ക്കുംവിധൌ തത്ര
ബദ്ധാവലോകം മഖം മുടക്കീടുവാന്‍
വന്ന സുബാഹുപ്രമുഖവൃന്ദങ്ങളെ -
ക്കൊന്നുടന്‍ യാഗവും രക്ഷിച്ചു രാഘവന്‍
ചെന്നങ്ങഹല്യയ്ക്കു മോക്ഷം കൊടുത്തുടന്‍
പിന്നെ ജ്ജനകന്റെ മന്ദിരം പ്രാപിച്ചു
ത്രൈയംബകംപള്ളിവില്ലങ്ങു തന്നുടെ
കൈയിലെടുത്തു കുലച്ചു മുറിച്ചുടന്‍
സീതാവിവാഹവും ചെയ്തു മുദാ തന്റെ
സോദരന്മാരും വിവാഹം കഴിച്ചിതു
മാര്‍ഗത്തെ വന്നു തടുത്തു കടുത്തൊരു
ഭാര്‍ഗവരാമനെ ക്ഷിപ്രം ജയിച്ചുടന്‍
സങ്കേതമന്ദിരം പുക്കുടന്‍ സീതയാ -
സാകം വസിച്ചു സുഖിച്ചു രഘൂത്തമന്‍
ഭവ്യനായുള്ള ദശരഥപുത്രനു
യൌവനേ രാജ്യാഭിഷേകവും ഭാവിച്ചു
ദൈവബലേന മുടക്കിനാള്‍ കൈകേയി
കൈവല്യശീലന്‍ പുറപ്പെട്ടു കാനനം -
പ്രാപിച്ചു, സൌമിത്രി സീതാസമേതനായ്
ഭൂപാലനന്ദനന്‍ ഭൂപന്‍ മഹാരഥന്‍,

ധരിച്ചു വല്ക്കലം പിന്നെപ്പിരിച്ചു ചെഞ്ചിടാഭാരം
തിരിച്ചു മൂവരും ഗംഗ തരിച്ചു ചിത്രകൂടത്തില്‍
വസിച്ചു കാന്തികള്‍കൊണ്ടുല്ലസിച്ചു മൂവരുമപ്പോള്‍
ഗ്രഹിച്ചു ദേവലോകത്തെഗമിച്ചു താതനെന്നിത്ഥം
വചിച്ചു തല്പദാംഭോജേ പതിച്ചോരു ഭരതനെ
തനിച്ചു പാദുകം നല്കിയയച്ചിട്ടത്രിയെച്ചെന്നു
നമിച്ചു ദണ്ഡകാരണ്യേ വസിച്ചു രാഘവന്‍ തത്ര
മദിച്ചോരു വിരാധനെ വധിച്ചു മാമുനിമാരെ
സ്തുതിച്ചു തീര്‍ത്ഥവുമാടി നടന്നു ഘോരകാന്താരേ -
കടന്നു ചെന്നഗസ്ത്യന്റെ ഗൃഹത്തിലങ്ങകം പുക്കു;
ഉടനേ വന്ദനം ചെയ്തു പരിചോടേ മുദാ ഗോദാ-
വരിതീരേ വസിയ്ക്കുമ്പോള്‍ വരിപ്പാനാഗ്രഹത്തോടേ
വരുന്ന ശൂര്‍പ്പണഖേടെ മുലയും മൂക്കുമൂക്കോടേ
കരവാള്‍കൊണ്ടുടനാശു ദലനം ചെയ്തു സൌമിത്രി
കരഞ്ഞു ശൂര്‍പ്പണഖ പോയ് ഖരന്‍ തന്നോടറിയിച്ചു:
ഖരനും ദൂഷണന്‍ താനും കരുത്തുള്ള ത്രിശിരാവും
പരന്ന വന്‍ പടയുമായ് വരുന്ന നേരമേ രാമന്‍
കടുത്ത സായകം ചാലേ തൊടുത്തു രാഘവന്‍ വേഗാല്‍
അടുത്തു രാക്ഷസന്‍ മാരെക്കൊടുത്തു കാലനൂര്‍ക്കാക്കി:
അതു കേട്ടു ദശഗ്രീവനതിലേറ്റം കയര്‍ത്താശു
ചതിപ്പാനായ് പുറപ്പെട്ടു മുനിവേഷമവന്‍ പൂണ്ടു.

അമ്മാമനാകുന്ന മാരീചനെച്ചെന്നു
പൊന്‍മാന്‍ വടിവാക്കി വിട്ടു ദശാനനന്‍;
സമ്മോഹമുണ്ടാക്കി രാമന്റെ പത്നിക്കു
തന്‍മായകൊണ്ടാശു വേറാക്കി വേഗേന
മട്ടോല്‍ മൊഴിയായ സീതയെത്തല്‍ക്ഷണം
കട്ടു രഥത്തില്‍ കരേറിഗമിക്കുന്ന
ദുഷ്ടനെച്ചെന്നു തടുത്ത ജടായുവെ
വെട്ടി വധിച്ചുകളഞ്ഞു ദശാനനന്‍
ചട്ടറ്റ ലങ്കാപുരത്തെ പ്രവേശിച്ചു
കഷ്ടമദ്ദേവിയെ തത്ര വച്ചീടിനാന്‍.

മാരീചമാനിനെക്കൊന്നോരു രാഘവന്‍
തന്‍ പ്രാണദേവിയെക്കാണാഞ്ഞു ഖിന്നനായ്
തമ്പിയോടൊന്നിച്ചു തേടി നടകൊണ്ടു
വമ്പിച്ച കാനനേ വന്നു ചരിച്ചൊരു
വമ്പനാം ഗൃദ്ധ്രനെ സംസ്കരിച്ചീടിനാന്‍
കമ്പം വെടിഞ്ഞു കബന്ധനേയും കൊന്നു
സമ്പന്നമോദം ശബരിക്കു മോക്ഷവും
സംഭാവനം ചെയ്തു താനുമനുജനും
പമ്പ കടന്നു നടന്നു വരുംവിധൌ
വ്യഗ്രതകൂടാതെ ഞാന്‍ ചെന്നു വന്ദിച്ച -
നുഗ്രഹം വാങ്ങി മഹാഗിരി തന്നുടെ
അഗ്രേ വളരെബ്ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന
സുഗ്രീവനോടൊത്തു സഖ്യവും ചെയ്യിച്ചു
ഉഗ്രങ്ങളായുള്ള സാലങ്ങളും മുറി -
ച്ചുഗ്രനാം ബാലിയെബ്ബാണേന രാഘവന്‍
നിഗ്രഹിച്ചമ്പോടു രാജ്യപ്രഭുത്വവും
സുഗ്രീവനാക്കിക്കൊടുത്തു വാഴിച്ചിതു.
ദിക്കുകള്‍നാലിലും ജാനകീദേവിയെ
ചിക്കെന്നു തേടുവാനായിപ്പുറപ്പെട്ട
മര്‍ക്കടന്മാരുടെ കൂട്ടമങ്ങായതില്‍
തെക്കോട്ടു തേടുവാന്‍ ഞാനും പുറപ്പെട്ടു;
അക്കടല്‍ ചാടിക്കടന്നു തെരിക്കെന്ന -
രക്കന്റെ ലങ്കാപുരത്തെയും പ്രാപിച്ചു
മയ്ക്കണ്ണിമാര്‍മണിയാളെയും കണ്ടു ഞാന്‍
തൃക്കാഴ്ചവച്ചിതു രാമാംഗുലീയകം
ചൊല്ക്കൊണ്ട രാമദേവന്റെ കൃപ കൊണ്ടി -
തൊക്കെയും സാധിച്ചു ഞാനും വൃകോദര!

മേടിച്ചു ചൂഡാമണി ഒടിച്ചു കല്പകവൃക്ഷം
മുടിച്ചു കാനനമെല്ലാം ചൊടിച്ചു രാക്ഷസന്മാര്‍ക്കി -
ട്ടടിച്ചു മേഘനാദന്‍ താന്‍ പിടിച്ചു മല്ക്കരം കെട്ടി -
പ്പിടിച്ചു രാവണന്‍ മുന്‍പില്‍ ഗമിച്ചു രാക്ഷസന്‍ കണ്ടു
ചിരിച്ചു നമ്മുടെ വാലും കരിച്ചു വൈരികളും വ -
ന്നടുത്തു ഞാനുമപ്പോള്‍ വാലെടുത്തു മാളികയ്ക്കു തീ -
കൊടുത്തു സംഭ്രമമൊന്നു കടുത്തു സംപ്രഹാരത്തി -
ന്നടുത്തുവന്നവര്‍ക്കുള്ളം കടുത്തു ദുഷ്ടരെ നാണം -
കെടുത്തു ലങ്കയും ചുട്ടുകരിച്ചു ഭസ്മമാക്കിക്കൊ -
ണ്ടമര്‍ത്ത്യവൈരിവൃന്ദത്തെയമര്‍ത്തിവച്ചു ഞാന്‍ പോന്നു
സമസ്തമങ്ങറിയിച്ചു പോരിനായി പുറപ്പെട്ടു
പാരാതെ കപിശ്രേഷ്ഠന്മാരോടുമൊരുമിച്ചു
വീരപുംഗവന്‍ രാമന്‍ വാരിധിതടേ ചെന്നു
ഭൂരിസേനയും താനും പാരാതെ പടവീടുമാദരാലുറപ്പിച്ചു;
അന്നേരം വിഭീഷണന്‍ ചെന്നു രാമനെക്കണ്ടു
വന്ദിച്ചു കപികളോടൊന്നിച്ചു വസിപ്പിച്ചു
ഏതുമേ മടിയാതെ സേതുബന്ധനം ചെയ്തു
യാതുക്കള്‍ക്കൊരു ധൂമകേതുവായതും പിന്നെ
സാധുക്കള്‍ക്കൊരു മുക്തിഹേതുവായതും രാമ -
സേതുവെന്നതിനിപ്പോളേതും സംശയമില്ല;
ലംഘിച്ചു സമുദ്രത്തെ ലങ്കയിലകം പുക്കു
ശങ്കിച്ചു വരുന്നോരു ലങ്കാവാസികളെല്ലാം
രൂക്ഷത പെരുകുന്ന രാക്ഷസഭടന്മാരും
തെല്ലും താമസിയാതെ വില്ലും കുന്തവും വാളും
കല്ലും വൃക്ഷവും കൂര്‍ത്ത പല്ലുമെന്നിവകൊണ്ട്
തല്ലും തങ്ങളിലോരോ മല്ലും തള്ളലും വെട്ടും
കൊല്ലുന്നുണ്ടു ഞാനെന്നു ചൊല്ലും ശണ്ഠയുമേറ്റം
കുത്തുകൊണ്ടോരോകൂട്ടം ചത്തു ഘോരമായുള്ള
യുദ്ധമിങ്ങനെ കൂട്ടി വൃദ്ധന്മാരതില്‍ ചിലര്‍
ഉത്തമരതില്‍ ചിലരൂര്‍ദ്ധ്വമായതു നേരം
ധ്രൂമ്രാക്ഷന്‍ മകരാക്ഷന്‍ യൂപാക്ഷന്‍ പൃഥുകായന്‍
താമ്രാക്ഷന്‍ വിരൂപാക്ഷന്‍ ശോണിതാക്ഷനും പിന്നെ

കുംഭന്‍ നികുംഭനകമ്പനെന്നുള്ളൊരു
വമ്പടമുമ്പാം നിലിമ്പാരിവൃന്ദവും
കുംഭനാദന്‍ മേഘനാദനുമെന്നുള്ള
കുംഭീന്ദ്ര വിക്രമന്മാരായ വൈരികള്‍
സംപ്രഹാരാന്തേ മദിച്ചു ദിവം പുക്കു
സംഭ്രമത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു രാവണന്‍
രാവണകണ്ഠങ്ങള്‍ പത്തും കണകൊണ്ടു
രാഘവന്‍ കണ്ടിച്ചു കണ്ടിച്ചു പിന്നെയും
കുണ്ഠതയെന്നിയേ വന്നടുക്കും ദശ -
കണ്ഠനെ ബ്രഹ്മാസ്ത്രമാകുന്ന സായകം
കൊണ്ടു വധിച്ചു പതിപ്പിച്ചു ഭൂമിയില്‍;
കണ്ടു സ്തുതിച്ചു വണങ്ങി സുരന്മാരും
അണ്ടര്‍കോന്‍ താനും സുരസ്ത്രീകളും വന്നു
വേണ്ടുംവിധം പ്രശസ്തം പ്രശംസിച്ചിതു
ഇങ്ങനെ സാധിച്ചു സഖ്യങ്ങളൊക്കെയും
തിങ്ങിന മോദേന രാമഭദ്രസ്വാമി
ലങ്കാധിരാജന്‍ വിഭീഷണന്‍ താനെന്നു
പങ്കേരുഹാക്ഷനും കല്പിച്ചു, സീതയെ
വഹ്നിപ്രവേശന ശുദ്ധയാക്കിക്കൊണ്ടു
ധന്യമാം പുഷ്പകമേറിപ്പുറപ്പെട്ടു
തന്നുടെ സാകേതമന്ദിരം പ്രാപിച്ചു
പട്ടാഭിഷേകവും സാധിച്ചു മന്നിടം
തുഷ്ടിയില്‍ രക്ഷിച്ചു വാഴുന്ന കാലത്തു
ലോകാപവാദേന സീതയെക്കാനനേ
ശോകേന സന്ത്യജ്യ ലോകാധിനായകന്‍
വിശ്വമെല്ലാം വെളുപ്പിച്ചു കീര്‍ത്ത്യാപരം
വിശ്വവീരന്‍ മമ സ്വാമി രഘൂത്തമന്‍
അശ്വമേധമഖം ചെയ്യും ദശാന്തരേ;
വൈദേഹി പെറ്റുതേ രണ്ടു ശിശുക്കളെ
സാദരമന്നു തദ്ബാലരോടൊന്നിച്ചു
വാല്മീകിമാമുനിശ്രേഷ്ഠനും വന്നുടന്‍
രാമായണകഥ കേള്‍പ്പിച്ചു മാമുനി,
ഗീരിനാല്‍ രാമനെ വന്ദിച്ചനന്തരം
വണ്ടാര്‍കുഴല്‍ മണി വൈദേഹി വഹ്നിയില്‍
രണ്ടാമതും പ്രവേശിപ്പാന്‍ നിയോഗിച്ചു;
കൊണ്ടാടിയീലവള്‍, ഭൂമി പിളര്‍ന്നാശു
തണ്ടാരില്‍ മാതുതാന്‍ പാലാഴി പുക്കിതു;
അന്തകന്‍ താനതുനേരമയോദ്ധ്യയില്‍
അന്തണവേഷം ധരിച്ചു വന്നാദരാല്‍
മന്ത്രിച്ചു പോയതു നേരത്തു സൌമിത്രി
യന്ത്രിച്ചു മണ്ടി വൈകുണ്ഠം പ്രവേശിച്ചു;
വെക്കം ഭരതനും ശത്രുഘ്നനും ശംഖ -
ചക്രങ്ങളായിച്ചമഞ്ഞോരനന്തരം
നമ്മോടു യാത്രയും ചൊല്ലി രഘൂത്തമന്‍
നിര്‍മ്മായ വിഷ്ണുസ്വരൂപം ധരിച്ചുടന്‍
പാലാഴിപുക്കു ഫണീന്ദ്രതല്പേ മുദാ
ത്രൈലോക്യനാഥന്‍ വസിപ്പൂ വൃകോദര!
ഞാനും വിഭീഷണന്‍ ജാംബവാന്‍ താനുമീ
മൂന്നുപേരിങ്ങനെ ശേഷിച്ചു ഭൂമിയില്‍;
മറ്റുള്ള വാനരന്മാരുമയോദ്ധ്യയില്‍
പെറ്റു വളര്‍ന്നൊരു നാനാജനങ്ങളും
തെറ്റെന്നു ദേഹം വെടിഞ്ഞു ദേവാലയം
പറ്റി സുഖിച്ചു വസിക്കുന്നു സാദരം.
ഇക്കഥാവര്‍ണ്ണനം ചെയ്യും ജനങ്ങള്‍ക്കു
ദു:ഖങ്ങളെല്ലാമകന്നുപോമത്രയ -
ല്ലുള്‍ക്കാമ്പിലും ജ്ഞാനമുണ്ടാം വൃകോദര!
നീക്കമില്ലേതുമേ മാതൃഗര്‍ഭേ ചെന്നു
പുക്കും പിറന്നും വളര്‍ന്നും മരിക്കുമീ -
ദുഷ്ക്കര്‍മ്മയോഗവും വേര്‍പെടും സംസാര -
മാര്‍ഗങ്ങളും വിടുമാനന്ദസുന്ദര -
സ്വര്‍ഗം ഗമിക്കും, രഘുപ്രവീരന്‍ തന്റെ
സത്ക്കഥാസംവാദമുള്ളവണ്ണം തന്നെ
കേള്‍ക്കുന്നവര്‍ക്കു, ധരിക്ക വൃകോദര!
പൊയ്ക്കൊള്‍ക നീയിനി ഭീമസേന! ഭവാന്‍
മയ് ക്കണ്ണിയാളുടെ മോദം വരുത്തുക
ചൊല്ക്കൊണ്ട കല്യാണസൌഗന്ധികങ്ങളെ
കൈക്കലാക്കിക്കൊണ്ടു പോകെടോ പാണ്ഡവ !
അക്കുസുമങ്ങളും വിത്തേശരാജന്റെ
പുഷ്കരണിതന്നില്‍ നില്ക്കുന്നു നീ ചെന്നു
തക്കത്തിലൊക്കെ ഹരിക്കുന്ന നേരത്തു
വക്കാണമേശുവാന്‍ വന്നടുക്കും ചില
മൂര്‍ഖരായുള്ളൊരു കാവല്ക്കാരരക്കര -
ക്കര്‍ക്കശന്‍ ക്രോധവശന്‍ മഹാ കണ്ടകന്‍
വെക്കമടുത്തു തടുക്കുന്ന നേരത്തു
മുഷ്ക്കരമായ ഗദകൊണ്ടു താഡിച്ചു
ശീഘ്രമങ്ങോടിച്ചുകൊള്‍ക വൃകോദര!
വ്യാഘ്രം വരുമ്പോള്‍കുറുനരിക്കൂട്ടങ്ങ -
ളൊക്കവേ പേടിച്ചു മണ്ടുന്നതു പോലെ
വിക്രമമുള്ള നീ കാര്യം ലഭിക്കെടോ ;”
ഇത്ഥം പറഞ്ഞു മറഞ്ഞു ഹനുമാനു -
മെത്രയും മോദിച്ചു കുന്തീകുമാരനും
തത്ര നിന്നാശു ഗമിച്ചു ദിവ്യസ്ഥലേ
വിത്തേശവാപിയില്‍ ചെന്നിറങ്ങീടിനാന്‍.

കല്ലോലജാലം കളിക്കുന്ന കണ്ടു,
കമലമണിനിറമുടയ കമലമതു കണ്ടു,
കല്യാണിമാരും കുളിക്കുന്ന കണ്ടു,
പൊലിമയൊടു ചടുലജല വടിവുമതു കണ്ടു,
അന്നങ്ങളങ്ങു പറക്കുന്ന കണ്ടു,
അനവരതമവരുടയ നടനമതു കണ്ടു,
ചക്രവാകങ്ങടെ വിക്രമം കണ്ടു.
ചടുലമലര്‍മിഴികളുടെ കളിവിരുതു കണ്ടു,
മത്സ്യങ്ങളോടി നടക്കുന്ന കണ്ടു,
മണിമയിലുമണികുസുമ നിരകളതു കണ്ടു,
മത്തഭൃംഗോദ്യല്‍ പ്രയാണങ്ങള്‍കണ്ടു,
മലര്‍ മധുരതരുനിരകളഥ സപദി കണ്ടു,
സല്സംഗശൃംഗാരഭാവങ്ങള്‍കണ്ടു,
സരസതരസരസിരുഹ നികരമതു കണ്ടു,
ചക്രവാകങ്ങടെ ചാപലം കണ്ടു,
ചടുലതരുണികളുടയ സരസരതി കണ്ടു;
നക്രങ്ങള്‍കേറിക്കിടക്കുന്ന കണ്ടു,
നടുവിലതിചടുല മതിവടിവുമഥ കണ്ടു,
വക്രങ്ങളായുള്ള തീരങ്ങള്‍ കണ്ടു,
വലിയ ജലതിരനിരകള്‍ വിരവിനൊടു കണ്ടു,
ഗന്ധദ്വിപം വന്നിറങ്ങുന്ന കണ്ടു,
ഗളഗളിത വരരണിതകളപൊലിമ കണ്ടു,
ഗന്ധര്‍വിമാര്‍ വന്നു നീന്തുന്ന കണ്ടു,
ഗഗനചരകുലമഖിലമുപരി ബത കണ്ടു,
കല്ഹാരപുഷ്പം നിരന്നങ്ങു കണ്ടു,
പുളിനഭുവി നളിനികടെ തെളിവുമഥ കണ്ടു,
ഐരാവതം വന്നിറങ്ങുന്ന കണ്ടു
അവനുടയ വിഹരണവുമിഹ സപദി കണ്ടു
മാരാരികൂറ്റന്‍ മദിക്കുന്ന കണ്ടു,
മദനനുടെ കൊടിയുടയ മകരമതു കണ്ടു,
ആദിദേവന്റെ തുരഗങ്ങള്‍ കണ്ടു
അരികിലുടനവരുടയ നടനമതു കണ്ടു,
ഇങ്ങനെ സൌഗന്ധികപ്പൊയ്ക കണ്ടു,
ഇരുപുറവുമഥ രജനിചരവസതി കണ്ടു,
ഇംഗിതം ചേരുന്ന പുഷ്പങ്ങള്‍കണ്ടു,
ഇതു സകലമിഹ സുലഭമിതി മനസി കണ്ടു

ചാടി മെല്ലവേ പുഷ്പവാടിയില്‍ ഭീമസേനന്‍
മോടിയില്‍ മുടിതന്നില്‍ ചൂടി നല്ലൊരു പുഷ്പം
പേടിപൂണ്ടു നക്രങ്ങളോടി ദൂരവേ മാറി
താടിമീശയും മേനി മൂടി രോമവുംകൊണ്ടു,
പാടി വാരിജം തന്നിലാടീടുമരയന്നം
വാടീടാത്ത പുഷ്പങ്ങള്‍തേടീടും ചക്രവാകം
കോടിസാരസങ്ങളില്‍ കൂടിയെത്രയുമുള്ളില്‍
പേടികാരണം തദാ സാരസങ്ങളില്‍ നിന്നു
സാരസങ്ങളുമെല്ലാം ദൂരത്തു പറന്നങ്ങു
തീരത്തു വസിക്കുന്നു;
സാരസ്യമുടയോരു വീരന്‍ ഭീമസേനന്‍ താന്‍
ചാരുത്വമിയലും കല്ഹാരത്തെക്കരം കൊണ്ടു
കണ്ടിച്ചു മുതലയെ മണ്ടിച്ചു വരുന്നതും
കണ്ടപ്പോളരക്കരും ശുണ്ഠിച്ചു പുറപ്പെട്ടു,
ശണ്ഠക്കായൊരുമ്പെട്ടു കുണ്ഠന്‍മാര്‍ പലര്‍ കൂടി
ച്ചെണ്ടക്കാര്‍ക്കഭിമാനംകൊണ്ടാപത്തിടകൂടി :

“കല്ഹാരപുഷ്പങ്ങള്‍കട്ടുപറിക്കുന്ന
കള്ളാ നിനക്കടി കിട്ടുമെന്നിങ്ങനെ
കൊള്ളാമഹംഭാവമെന്തെടാ കശ്മലാ!
വെള്ളത്തില്‍ നിന്നങ്ങു കേറി നിന്നീടുക;
കല്യാണസൌഗന്ധികം വന്നു മോഷ്ടിച്ചു
മെല്ലെത്തിരിച്ചങ്ങു കൊണ്ടുപോവാന്‍ നിന -
ക്കില്ലെടാ സാമര്‍ത്ഥ്യമല്ലോ മഹാജള!
നില്ലെടാ നിന്റെ വിനാശം വരും ദൃഢം
ഞങ്ങടെ തമ്പുരാനായ ധനേശ്വരന്‍
ഞങ്ങളെക്കാവല്ക്കു കല്പിച്ചിരിക്കുന്നു;
എങ്ങാനുമീവക പുഷ്പം ലഭിക്കുമോ ?
ചങ്ങാതി മോഹിച്ചതെല്ലാം വൃഥാഫലം
കല്പവൃക്ഷങ്ങടെ പുഷ്പങ്ങളെക്കാളു -
മത്ഭുതമാകുന്ന കല്ഹാരപുഷ്പങ്ങള്‍
കെല്പൊടു കൊണ്ടുവന്നുണ്ടാക്കി തമ്പുരാന്‍
എപ്പോഴുമങ്ങിതല്ലാതില്ല ചിന്തിതം;
ഒമ്പതുകൂട്ടം നിധി വച്ചിരിക്കുന്ന
തമ്പുരാനിപ്പോളതിലും വിശേഷിച്ചു
പൊന്‍ പൂവിലേറെയുണ്ടെന്നു ധരിക്ക നീ
വമ്പു തുടര്‍ന്നാല്‍ കണക്കല്ല പൂരുഷ!
തമ്പുരാനിപ്പോളുടുപ്പാന്‍ കൊടുക്കുന്ന
പെമ്പിറന്നോര്‍ പത്തുനൂറില്‍ കുറവില്ല,
പൊന്‍ പൂവു ചൂടാനവര്‍ക്കു കൊടുക്കണ -
മമ്പതുമമ്പതും നിത്യം ചെലവുണ്ട്.
അമ്മമാര്‍ക്കൊക്കെയും വെവ്വേറെ വെവ്വേറെ
ചെമ്മേ പകുത്തു കൊടുക്കുന്ന ഞങ്ങള്‍ക്കു
തിന്മാന്‍ പുകയില വെറ്റില പാക്കെന്ന -
തമ്മമാര്‍ തന്നു പുലര്‍ത്തുന്നതെന്നറി;
കുറ്റം വരുത്തിപ്പുറത്തിറക്കീടുവാന്‍
മറ്റുള്ള മന്ത്രികള്‍നോക്കുന്നതു കൊണ്ടു
ചെറ്റും ഫലിക്കയില്ലമ്മമാര്‍ ഞങ്ങള്‍ക്കു
കൊറ്റിനും തേപ്പാനുമെല്ലാം തരുമല്ലോ.
മോഷണം തെല്ലുണ്ടിവര്‍ക്കെന്നു ഞങ്ങടെ
ദൂഷണക്കാര്‍ ചെന്നു മൂപ്പിലെ കേള്‍പ്പിച്ചാല്‍
ഏഷണിക്കാരും പലരുണ്ടവരുടെ
ഭീഷണികൊണ്ടു ഭയമില്ല ഞങ്ങള്‍ക്ക് ;
പെണ്പിറന്നോര്‍ ചെന്നുണര്‍ത്തിച്ചതൊന്നുമി -
ത്തമ്പുരാന്‍ കേള്‍ക്കാതിരിക്കില്ല നിശ്ചയം
പൊന്‍ പൂവു കാക്കുന്ന ഞങ്ങളെ വച്ചേച്ചു
പെണ്പിറന്നോര്‍ക്കന്യ സംസാരമില്ലെടോ:
കാരിയക്കാരുണ്ടു മേനോക്കിയച്ചനു -
ണ്ടാരിയപ്പട്ടരച്ചന്മാര്‍ പലരുണ്ട്
കോയിമ്മമാരുണ്ടടുക്കളക്കാരുണ്ട്
നായന്മാരായുള്ളകമ്പടിക്കാരുണ്ട്
ലന്തക്കുഴല്ക്കാര്‍ പതിനെട്ടു പുള്ളിയു -
ണ്ടന്തമില്ലിപ്പോളളകാപുരിതന്നി -
ലന്തണന്മാരും പ്രഭുക്കളും ഭൃത്യരും
ചന്തമേറീടും പണിക്കരച്ചന്മാരും
എന്തിനനേകം പറഞ്ഞിട്ടു കാരിയം
ചിന്തിച്ചു കണ്ടാലിതിന്നൊത്ത രാജ്യമി -
ന്നന്തികം തന്നിലും ദൂരത്തുമില്ലെന്നു
സന്തതം ചൊല്ലുന്നു സര്‍വ്വജനങ്ങളും;
ഈവണ്ണമുള്ള കുബേരന്റെ നാട്ടിനു
നീ വന്നു കേറിക്കവര്‍ന്നുതുടങ്ങിയാ -
ലീവന്ന ഞങ്ങളിലേകനുള്ളന്നു നീ
ഭാവിച്ചതൊന്നും നടക്കില്ലയേതുമേ.
ഇക്കണ്ട ഞങ്ങള്‍െക്കജമാനനേകനു -
ണ്ടുള്‍ക്കാമ്പിലായാള്‍ക്കു തെല്ലും ഭയമില്ല,
ചൊല്ക്കൊണ്ട രാക്ഷസന്‍ ക്രോധവശനെന്നു
ദിക്കുകളൊക്കെ ജയിച്ചൊരു പൂരുഷന്‍;
ക്രോധവശനെന്നു പേരു കേട്ടാല്തന്നെ
ബോധംവരും നിനക്കായാടെ വിക്രമം,
വമ്പനാമങ്ങോര്‍ കയര്‍ത്തുവരുന്നതിന്‍
മുമ്പേ തെരിക്കനെപ്പൊയ്ക്കൊള്‍ക നീ ശഠ!
പൊന്‍ പൂപറിക്കുന്ന നിന്നെപ്പിടിപെട്ടു
ചെമ്പുകിടാരത്തിലിട്ടു വറുക്കാതേ
തമ്പുരാന്‍ തൃക്കാലിണയാണ ഭോഷ്ക്കല്ല
ഡംഭു കാട്ടാതെ നടക്ക നീ ദുര്‍മ്മതേ!
ശംഭുസഖന്റെ സരസ്സിലെ പുഷ്പം ത -
രിമ്പുപോലും കൊണ്ടുപോവാന്‍ കഴിവരാ.”
ഇത്തരം ഘോഷിച്ചു ചെന്നടുത്തീടുന്ന
നക്തഞ്ചരന്മാരെയൊക്കെ ഗദകൊണ്ടു
താഡിച്ചു താഡിച്ചു മണ്ടിച്ചു മണ്ടിച്ചു
താമസിയാതെ കയര്‍ത്തു വൃകോദരന്‍;
തല്ലു കൊണ്ടീടിന കിങ്കരന്മാരുടെ
കണ്ണു പോയി ചിലര്‍ കാലുപോയി ചിലര്‍
എല്ലൊടിഞ്ഞു ചിലര്‍ പല്ലുപോയെന്നല്ല
വല്ലാതെ ദേഹം വളഞ്ഞുപോയി ചിലര്‍
ഒക്കവേ ചെന്നങ്ങു ക്രോധവശന്‍ തന്റെ
കാല്ക്കല്‍ പതിച്ചു പറഞ്ഞുതുടങ്ങിനാര്‍:
“വക്കാണമേറുന്ന പൊണ്ണത്തടിയനാം
ധിക്കാരി മാനുഷന്‍ പോന്നുവന്നിങ്ങനെ
ചൊല്ക്കൊണ്ട കല്യാണസൌഗന്ധികക്കൂട്ട -
മൊക്കെപ്പറിച്ചു കരസ്ഥമാക്കിക്കൊണ്ടു
നില്ക്കുന്ന നേരത്തു ഞങ്ങള്‍ വിരോധിച്ചു
മുഷ്ക്കുള്ളവനിഹ തെല്ലും ഭയമില്ല ;
എന്നല്ല ഞങ്ങളെത്തല്ലിയോടിച്ചവന്‍
പിന്നെയും പുഷ്പം പറിക്കുന്നു കശ്മലന്‍
ദണ്ഡുമെടുത്തങ്ങുയര്‍ത്തിപ്പിടിച്ചുടന്‍
കണ്ണും ചുവത്തിക്കയര്‍ത്തു വരുന്നൊരു
കാലനെപ്പോലെ കരുത്തുള്ളവന്‍ തന്നെ
കാലനും കൂടെത്തടുപ്പാന്‍ വശമല്ല ;
കാവല്ക്കു കല്പിച്ച കിങ്കരന്മാര്‍ ഞങ്ങള്‍
ധാവനം ചെയ്തുപോയെന്നതേ തന്നല്ല
മൂക്കു മുറിഞ്ഞിതു മുഞ്ഞി ചതഞ്ഞിതു
കാല്ക്കു മുടക്കം ചിലര്‍ക്കു വന്നൂ പിന്നെ,
നാക്കു മുറിഞ്ഞുപോയ് വാക്കു പുറപ്പെടാ
ചാക്കു മാത്രംപുനരാര്‍ക്കും ലഭിച്ചീല,
നോക്കുന്ന ദിക്കിലപ്പൊണ്ണന്‍ ഗദയുമായ്
പാര്‍ക്കുന്നു കൊല്‍ വാന്‍ വരുന്നെന്നു തോന്നുന്നു ;
രാക്ഷസാധീശ്വര രാജരാജന്‍ തന്റെ
രൂക്ഷനായുള്ളൊരു ഭൃത്യന്‍ മഹാബലന്‍
കാല്‍ ക്ഷണം വൈകാതെ ചെന്നപ്പുരുഷനെ
കാലനൂര്‍ക്കാക്കുവാനെന്തേ മടിക്കുന്നു ?”
എന്നുള്ള കിങ്കരന്മാരുടെ വാക്കു കേ -
ട്ടൊന്നു കയര്‍ത്തു പുറപ്പെട്ടു തല്‍ക്ഷണം
വാളും പരിചയും കൈയിലാക്കിക്കൊണ്ടു
ചീളെന്നു ചെന്നു തടഞ്ഞു നിശാചരന്‍;
“നില്ലെടാ മൂഢ! നിനക്കിന്നു നമ്മുടെ
കല്ഹാരപുഷ്പം കവര്‍ന്നതു കാരണം
വല്ലാത്തഹംഭാവമെല്ലാം ശമിപ്പതി -
നുള്ളൊരു സംഗതി വന്നുകൂടി ജള!
വിക്രമിയാകുന്ന ക്രോധവശന്‍ പണ്ടു
ശക്രനെച്ചെന്നു ജയിച്ചു പലകുറി
ദിക്കുംഭികുംഭങ്ങള്‍തല്ലിത്തകര്‍ത്തൊരു
ദിക്കുകള്‍പത്തും ജയിച്ചു വിളങ്ങുന്ന
നക്തഞ്ചരേന്ദ്രനെപ്പേടികൂടാതെ നീ
മത്തനായ് വന്നിങ്ങധികസൌഗന്ധികം
കട്ടുകൊണ്ടോടുവാന്‍ ഭാവിക്കയാലിന്നു
വെട്ടുകൊണ്ടന്തകന്‍ വീടു പുക്കീടുമേ.
അഷ്ടലോകാധിപന്‍ മാരില്‍ വച്ചെത്രയും
ശ്രേഷ്ഠനാം വിത്തേശനാഥന്റെ പുഷ്പങ്ങള്‍
കിട്ടുമോ മൂഢ! നിനക്കെടാ ദുര്‍മ്മതേ!
കിട്ടും തലക്കിട്ടു വെട്ടുമെന്നോര്‍ക്ക നീ ;
മറ്റുള്ള ദിക്കില്‍ നടന്നു ഫലിപ്പിച്ചു
മറ്റുള്ള വിദ്യകളെല്ലാം പ്രയോഗിച്ചു
തെറ്റെന്നു കിട്ടും വിരുതു കെട്ടിക്കൊണ്ടു
മുറ്റും നടക്കുന്ന കൂട്ടങ്ങളൊക്കെയും
ഇദ്ദിക്കില്‍ വന്നു മടങ്ങാതെയാരുമി -
ല്ലിത്രനാളും കണ്ടുപോരുന്നതിങ്ങനെ ;
ഇന്നു വിരുതഴിപ്പിക്കുന്നതുണ്ടു ഞാന്‍
എന്നോടെതിര്‍പ്പാന്‍ മതിയാകയില്ല നീ
പെട്ടെന്നു നിന്നെ ജയിച്ചീല ഞാനാകി -
ലിട്ടതല്ലെന്റെ പേരച്ഛനാണ നിന്റെ
മസ്തകം വെട്ടിപ്പിളര്‍ക്കുന്നതുണ്ടു ഞാന്‍
ഹന്ത സന്നാഹപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു ഞാന്‍
മണ്‍കുടം മങ്ങലി ചട്ടി കലങ്ങളും
മണ്‍‌കൊണ്ടു കൊട്ടിയുണ്ടാക്കും കുശവന്‍ താന്‍
പങ്കജസംഭവബ്രഹ്മാവു താനെന്നു
സങ്കല്പമുള്ളോര്‍ മുഴക്കുന്നു സാമ്പ്രതം ;
സൃഷ്ടിക്കു ചേര്‍ന്നുള്ളതിന്നു വിരിഞ്ചനു
പുഷ്ടിക്കു ചേരും പ്രവൃത്തിയെന്നിങ്ങനെ
അഷ്ടിക്കുവേണ്ടിക്കലം കൊട്ടിവില്ക്കുന്ന
ചേട്ടക്കഹംഭാവമെയ്യോ! ശിവ! ശിവ!
എന്നതുപോലെ ജനങ്ങളെല്ലാം സമ -
മെന്നു നിനക്കുള്ളിലുണ്ടാമഹംഭാവം
ഇക്കാലമായതു പൊക്കം പിടിപ്പിപ്പ -
നീക്കണ്ടരാത്രിഞ്ചരേന്ദ്രന്‍ മഹാബലന്‍
അര്‍ക്കനെക്കണ്ടൊരു മിന്നാമിനുങ്ങുപോ -
ലക്കണക്കായ് വരും നിന്റെ പരാക്രമം.

അളകാമന്ദിരം തന്നിലിളകാതെയിരിക്കുന്ന
ഇളിബിളിസുതന്‍ തന്റെ കളികുളികുളംതന്നില്‍
കിളിര്‍ത്തുണ്ടായൊരു പുഷ്പമൊളിച്ചുകൊണ്ടുപോവാനായ്
പുളച്ചുവന്നൊരു നിന്റെ തിളപ്പു പൊങ്ങി വിങ്ങുന്നു
വെളിച്ചണ്ണക്കിടാരത്തില്‍ വലിച്ചിട്ടു വറുക്കാതെ
നിലച്ചീടില്ലെനിക്കുള്ളില്‍ ജ്വലിച്ചീടുന്നൊരു കോപം
കുലച്ചു വില്ലതു നന്നായ് തൊടുത്തു ബാണമെയ്യുമ്പോള്‍
മലച്ചുവീണു നീയങ്ങു മരിച്ചുപോമതല്ലെങ്കില്‍
പിടിപ്പിന്‍ മുഷ്ടികള്കൊണ്ടു കൊടുപ്പിന്‍ നിങ്ങളങ്ങോട്ടു
നടപ്പിന്‍ മന്ദനെക്കെട്ടിയെടുപ്പിന്‍ മന്ദിരേ ചെന്നു
കടപ്പിന്‍ ചോരനെക്കൊന്നു മുടിപ്പിന്‍ മന്നനോടിത്ഥം
വചിച്ചു കാഴ്ചയായ് വച്ചു വണങ്ങിപ്പോരുവിന്‍ നിങ്ങള്‍.”
ഇത്തരം ദുര്‍ വാക്കുരക്കുന്ന ദുഷ്ടരോ -
ടുത്തരം സത്വരം ചൊന്നാന്‍ വൃകോദരന്‍:
“മത്തരാം നിങ്ങടെ വംശം മുടിച്ചു ഞാ -
നുത്തരാശാവരനായ കുബേരന്റെ
പത്തനം കുത്തിക്കുഴിച്ചങ്ങതില്‍‌പ്പെട്ട
വിത്തങ്ങളെല്ലാം കരസ്ഥമാക്കീടുവന്‍
പത്തിലൊന്നു കുറവുള്ള നിക്ഷേപങ്ങ
ളൊത്തവണ്ണം ചെന്നു വേഗേന ഭൂതലം
കുത്തിക്കുഴിച്ചങ്ങെടുത്തു ഞാനാശു പോ -
യെത്തുന്നതുണ്ടു മല്‍ പത്തനേ സത്വരം ;
പോടാ! കരാള! നിശാചര! നീ ശഠ!
മൂഢ! രണത്തിനു വാടാ തൃണസമ!
കൂടപ്രയോഗം തുടങ്ങുന്ന നേരത്തു
നാടും തകര്‍ത്തുടനോടും ജള ! നിന്റെ -
നാടു വെടിഞ്ഞങ്ങു പാടുപെടും കാല -
നോടുള്ള സംഗമം കൂടാതെ പോകയില്‍ ;

തന്നെത്താനറിയാതെ തന്നെക്കാള്‍ ബലമുള്ള
ധന്യന്‍മാരോടു ചെന്നു സന്നാഹം തുടര്‍ന്നെന്നാല്‍
പിന്നെത്താനറിയാറാമെന്നു നീ ധരിച്ചാലും
മന്നിലും സുരലോകം തന്നിലും പുകഴ്ന്നൊരു
മന്നവന്‍ വൃകോദരന്‍ ഞാനെന്നു ധരിച്ചാലും
ഇന്നുള്ള വിരുതന്മാരൊന്നും നമ്മുടെ നേരെ
നിന്നു സംഗരം ചെയ്കയില്ല ശങ്കയില്ലേതും
അയ്യോ! രാക്ഷസാധമ! നീയോ നമ്മോടു യുദ്ധം -
ചെയ്യാമെന്നൊരു ബാണമെയ്യാനായ് പുറപ്പെട്ടു;
അയ്യോ! ഭോഷരേ! നിങ്ങളയ്യായിരവും കോടി
ലക്ഷവും സ്വരൂപിച്ചിട്ടെക്ഷന്മാര്‍ക്കരചന്റെ
പക്ഷമായ് പുറപ്പെട്ടു തല്‍ക്ഷണം വരുന്നാകി -
ലിക്ഷണമടിച്ചു ഞാന്‍ തല്‍ക്ഷണം മുടിച്ചീടും,
പക്ഷികള്‍ക്കൊരുപോലെ ഭക്ഷിപ്പാന്‍ വകയാക്കും;”

ഇത്ഥം പറഞ്ഞു ഗദകൊണ്ടു വേഗേന
യുദ്ധം തുടങ്ങി മടങ്ങാതെ പാണ്ഡവന്‍
നക്തഞ്ചരന്മാരുമത്യന്തകോപേന
യുക്തമായ് ഘോരപ്രയോഗം തുടങ്ങിനാര്‍ ;
രൂക്ഷമാംവണ്ണം കയര്‍ത്തു വരുന്നൊരു
യക്ഷലക്ഷത്തെയും തല്‍ക്ഷണം മാരുതി
ക്ഷിപ്രം ഗദ കൊണ്ടു താഡിച്ചു മണ്ടിച്ചു
പുഷ്പങ്ങളെല്ലാമറുത്തു സ്വരൂപിച്ചു
കെട്ടിത്തലയിലെടുത്തു പുറപ്പെട്ടു
പെട്ടെന്നു ചെന്നു കപീന്ദ്രനെ വന്ദിച്ചു;
ഗന്ധവാഹാത്മജന്‍ മോദേന സാദരം
ഗന്ധമാദനാരണ്യേന പോയ് ചെന്നുടന്‍
തത്ര വടിവൊടു വായുസുതന്‍ ധര്‍മ്മ -
പുത്രരേയും ഭാര്യ തന്നെയും കണ്ടുടന്‍
സന്തുഷ്ടനായ് നിന്നു വന്ദിച്ചു ജ്യേഷ്ഠനെ;
ചന്തമേറും നല്ല പുഷ്പങ്ങളൊക്കവേ
ദ്രൌപദി തന്നുടെ കൈയ്യില്‍ കൊടുത്തിതു
ഭൂപതിനന്ദനന്‍ ഭൂപന്‍ മഹാരഥന്‍.
ഇങ്ങനെ കല്യാണസൌഗന്ധികാര്‍പ്പണം
മംഗളം! ചാരുകല്യാണം! ശുഭം! ശുഭം!