കോളണി ഭരണവും തുടർന്നുള്ള സാംസ്കാരിക പരിണാമങ്ങളുമാണു് നവോത്ഥാനത്തിന്റെയും ജ്ഞാനോദയത്തിന്റെയും ഭാഗമായ യൂറോപ്യൻ അറിവുകൾ ലോകഭാഷകളിലെത്താൻ വഴിതെളിച്ചതു്. സാഹസികരും യാത്രികരും മിഷണറികളും കോളണിയൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരും മറ്റും നിരന്തരം നടത്തിയ വിവർത്തന പ്രക്രിയയാണു്. വിവർത്തനം എന്ന ആശയം തന്നെ കൊളോണിയൽരാജ്യങ്ങളിലെത്താൻ കാരണമായതു്. മലയാള വിവർത്തനങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തിൽ സാഹിത്യചരിത്രത്തിന്റെ നെടുംതൂണുകളായ രാമചരിതം, നിരണംകൃതികൾ, എഴുത്തച്ഛൻ കൃതികൾ, കൃഷ്ണഗാഥ തുടങ്ങിയവ വിവർത്തനങ്ങളെന്നു് പരാമർശിക്കാതെ ഭാഷാ സാഹിത്യ വികാസത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക രീതിയെന്ന നിലയിൽ അടയാളപ്പെടുത്തുകയാണു് ചെയ്തുപോന്നതു്. അക്കാലത്തു് വിവർത്തനമെന്ന ആശയത്തിൽ പ്രാചീന മധ്യകാല സാഹിത്യമെന്നും മഹാകാവ്യമെന്നും ഖണ്ഡകാവ്യങ്ങളെന്നും വ്യവഹരിക്കപ്പെട്ടവയിൽ മണിപ്രവാളമൊഴികെയുള്ള ബഹുഭൂരിപക്ഷ രചനകളും മഹാഭാരത-രാമായണാദികളുടെ പൂർണമോ ഭാഗികമോ പദാനുപദമോ ആയ വിവർത്തനങ്ങളോ ആശയാനുവാദമോ ആണു്. ഇതു് മലയാളത്തിന്റെ മാത്രം പ്രത്യേകതയല്ല, ലോകഭാഷകൾ ഭൂരിപക്ഷവും തങ്ങളുടെ ലിഖിത സാഹിത്യത്തിനു് വിത്തുപാകിയതു് വിവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണു് എന്നു കാണാം.

കല്ലിലും കളിമൺ ഫലകങ്ങളിലും മറ്റും നടത്തിരുന്ന മനുഷ്യാവിഷ്കാരങ്ങളുടെ രേഖപ്പെടുത്തൽ പ്രക്രിയ കടലാസിന്റെയും അച്ചടിയുടെയും പ്രചാരത്തോടെ ലളിതവും ജനകീയവുമായി മാറി. എഴുത്തും വായനയും സജീവമായതോടെ മനുഷ്യവംശത്തിൽ (പരി) ഭാഷയിലൂന്നിയ സാംസ്കാരിക പരിവർത്തന പ്രക്രിയയ്ക്കു് തുടക്കം കുറിച്ചു. ബഹുഭാഷകളുപയോഗിക്കുന്ന മനുഷ്യ സമൂഹത്തിൽ പരസ്പരം ആശയ വിനിമയത്തിനു് വിവർത്തനം [1] പ്രധാന മാർഗ്ഗമായി മാറി. മനുഷ്യരുടെ അറിവും ഭാവനയും പരസ്പര വിനിമയം ചെയ്യാനും സാംസ്കാരിക പരിണാമത്തിനു് ചുക്കാൻ പിടിക്കാനും വിവർത്തന പ്രക്രിയയ്ക്കു് ആദ്യകാലം മുതൽ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടു്. ലിഖിത രൂപത്തിലുള്ള പാഠനിർമ്മിതിക്കു് ചരിത്രപരമായ അംഗീകാരം ലഭിച്ചതോടെ മൂലഭാഷയും സ്രോത, ലക്ഷ്യപാഠങ്ങളും മറ്റും ഈ പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമായി. ബൈബിളിൽ പരാമർശിക്കുന്ന പ്രാചീന ഈജിപ്തിലെ വിവർത്തന പ്രവർത്തനങ്ങളും [2] ബാബിലോണിയൻ രാജാവായിരുന്ന ഹമ്മുറാബിയുടെ നിയമങ്ങൾ പരിഭാഷ ചെയ്തതും [3] മൂലഭാഷയായ ഹീബ്രുവിൽനിന്നു് ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിലേക്കു് അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ പണ്ഡിതർ നടത്തിയ ബൈബിൾ വിവർത്തനവും [4] ഉദാഹരണമാണു്. മധ്യകാലഘട്ടങ്ങളിൽ ഗ്രീക്ക്, പേർഷ്യൻ, ഇന്ത്യൻ കൃതികൾ അറബിയിലേക്കു് വിവർത്തനം ചെയ്തിരുന്നതായും രേഖകളുണ്ടു്. [5] ആദ്യകാലം മുതൽ ഇന്നുവരെ പരസ്പരാമുള്ള ആശയ, വിവര വിനിമയത്തിനും ജീവിതത്തിനാവശ്യമായ സാധന സാമഗ്രികളുടെ കൈമാറ്റത്തിനും ഭിന്നഭാഷാ സമൂഹങ്ങൾ വിവർത്തനമെന്ന ഉപാധി ഉപയോഗിച്ചുപോന്നു. ഭാഷാപരിധികൾ കടന്നു് വിജ്ഞാനവും വിനോദവും സംസ്കാരവും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനും മനുഷ്യരെ ലോകമെങ്ങും ഒരുമിപ്പിക്കുന്നതിലും വിവർത്തന പ്രക്രിയ വഹിക്കുന്ന പങ്കു് എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കുന്നതുമാണു്. വിവർത്തനമാണെന്നു് സൂചിപ്പിക്കാതെ രാമചരിതം മുതൽ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടു് അല്ലെങ്കിൽ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം വരെയുള്ള പല ജനുസ്സുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ട രചനകളെ നമ്മുടെ സാഹിത്യ ചരിത്രങ്ങൾ പരാമർശിച്ചതു് ഉദാഹരണമാണു്. കണ്ടെത്തിയ ലിഖിത രേഖകളുടെ കാലം, കർത്താവു്, ദേശം തുടങ്ങിയവ അന്വേഷിക്കുന്ന സാഹിത്യ ചരിത്ര ഗവേഷണ പ്രക്രിയ നടന്ന കാലത്തു് വിവർത്തനങ്ങളെന്നതു് പ്രസക്തമായിരുന്നില്ല. രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട സാഹിത്യമെല്ലാം ദേശത്തിന്റെ ഭാഷാ സാഹിത്യ ചരിത്രമായി അക്കാലത്തു് അംഗീകരിച്ചു.

ഏതൊരു സിദ്ധാന്തവും പോലെ വിവർത്തനത്തെ കുറിച്ചുള്ള ആശയങ്ങളും ലോകത്തെ കുറിച്ചുള്ള പുതിയൊരു കാഴ്ച നൽകുന്നു, മനസ്സു വിശാലമാക്കുന്നു. മലയാളത്തിൽ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടുവരെയുള്ള സാഹിത്യ രചനകൾക്കും ജനുസ്സുകൾക്കും വിവർത്തന കാഴ്ചപ്പാടിലുള്ള വിശദീകരണം കൂടി ആവശ്യമാണു്. ഓരോ കാഴ്ചപ്പാടും സത്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രക്രിയയാണു്. അതു് വസ്തുക്കൾക്കു് പുതിയമുഖം നൽകുന്നു. വിവർത്തനത്തിന്റെ കാഴ്ചയിൽ ആ പരിധിക്കുള്ളിൽ നിന്നുള്ള ലോകത്തെ കാണാൻ കഴിയും. അതേ ലോകം മുമ്പുകണ്ടതുപോലെയല്ല, മറഞ്ഞിരുന്ന കുറേ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ തെളിഞ്ഞുവരും. എല്ലാ സിദ്ധാന്തങ്ങളും ഇത്തരത്തിൽ സർഗ്ഗാത്മകമായി നിർമ്മിച്ച കണ്ണാടികളാണു്. മാർക്സിസം, സ്ത്രീ, ദളിത്, കീഴാള, പരിസ്ഥിതി, ഭിന്നശേഷി തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ നമ്മുടെ ലോകക്കാഴ്ചയിൽ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ ഇതിനകം അറിഞ്ഞതാണു്. മനുഷ്യവംശത്തിന്റെ അനുഭവ, വൈകാരിക ചരിത്രം (emotional history) വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ലോകമെങ്ങുമുണ്ടായ സർഗ്ഗാത്മക കൃതികൾ വിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ടതു് സമൂഹത്തിന്റെ ആവശ്യമാണു്. മനുഷ്യരുണ്ടാക്കിയ അറിവും ആവിഷ്കാരങ്ങളുമെല്ലാം സമൂഹത്തിന്റെ പൊതുവായ സാംസ്കാരിക സമ്പത്താണു്. അതു് തിരിച്ചറിയുന്നതിനു് ഭാഷാവൈവിധ്യം തടസ്സമാകാൻ പാടില്ല. ജീവിതത്തിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ കഴിയുന്നവയാണു് ഓരോ അറിവും ആവിഷ്കാരങ്ങളും. എന്തുകൊണ്ടാണു് ഒരു കൃതി വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ വിവർത്തകർ തീരുമാനിക്കുന്നതു് എന്ന അടിസ്ഥാന ചോദ്യത്തിൽ തന്നെ വിവർത്തനങ്ങളുടെ പ്രസക്തി തുടങ്ങുന്നു. വിവർത്തന പ്രക്രിയ, മൂലകൃതി, വിവർത്തകർ, സ്രോത-ലക്ഷ്യ ഭാഷകൾ തുടങ്ങി വിവർത്തന സംബന്ധിയായ ചിന്തകൾ രൂപപ്പെടുത്തിയതാണു് വിവർത്തന പഠനങ്ങൾ (translation studies).

നാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ബൈബിൾ വിവർത്തകനായ സെന്റ് ജെറോമി ന്റെ [6] വിവർത്തനത്തിന്റെ വിശ്വസ്തതയെക്കുറിച്ചുള്ള കാഴ്ചപ്പാടുകളാണു് വിവർത്തന പഠനത്തിനു തുടക്കം കുറിച്ചതു്. [7] ബൈബിൾ പോലുള്ള മതഗ്രന്ഥങ്ങളും നിയമരേഖകളും സാഹിത്യ കൃതികളുമാണു് ആദ്യകാല വിവർത്തന പഠനങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതു്. ബൈബിളിലെ ‘വെളിപാടു പുസ്തകം’ ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായത്തിൽ

പറയുന്നതുപോലെ ഒന്നും ‘കൂട്ടിച്ചേർക്കാതെയും’ ‘നീക്കംചെയ്യാതെ’യുമാകണമായിരുന്നു [8] വിവർത്തന പ്രക്രിയ എന്നതാണു് വിവർത്തന വിമർശനത്തിന്റെ ആദ്യകാല സ്വഭാവം. സ്രോത ഭാഷാ കൃതിയിൽ എഴുതിയ വചനങ്ങളിൽ എന്തെങ്കിലും ലക്ഷ്യ ഭാഷാ കൃതിയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതോ നീക്കിക്കളയുന്നതോ വിവർത്തന വിമർശകർ ഉരച്ചു് പരിശോധിച്ചുനോക്കി. വിവർത്തകർ എല്ലായ്പോഴും സ്രോത ഭാഷാ രചനയോടും വിശ്വസ്തത പാലിക്കുകയും സമമൂല്യമായ വാക്കും ആശയവുമുള്ള ലക്ഷ്യ ഭാഷാ കൃതി ഉറപ്പുവരുത്തുകയും ചെയ്യേണ്ടിവന്നു. വിശ്വസ്തത (fidelity), സത്യസന്ധത (faithfulness) തുടങ്ങിയ വാക്കുകൾ ആദ്യകാല വിവർത്തന സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ പ്രധാനമായതു് ഇങ്ങനെയാണു്. മൂലപാഠത്തിന്റെ സമഗ്രമായ അർത്ഥത്തെ (semantic fidelity) കൂടാതെ അതിന്റെ സ്വരം (tone), സ്റ്റൈൽ തുടങ്ങിയവയും വിശ്വസ്തതയോടെ ലക്ഷ്യപാഠത്തിൽ സംരക്ഷിക്കേണ്ടിവന്നു. സ്രോത-ലക്ഷ്യ പാഠങ്ങളിലെ സാംസ്കാരികവും ഭാഷാപരവും സാഹചര്യ ബന്ധിതവുമായ വ്യത്യസ്തതകൾ വിവർത്തകർക്കു് എപ്പോഴും വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. ഭാഷകൾ തമ്മിലുള്ള ഘടനാപരവും പദപരവുമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ (linguistic fidelity), ലക്ഷ്യ ഭാഷാ വായനക്കാർക്കു് അനുസൃതമായി നടത്തുന്ന വിവർത്തന ശ്രമങ്ങൾ (pragmatic fidelity) തുടങ്ങിയവ വിശ്വസ്തതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആശയങ്ങളാണു്. വായനാക്ഷമതയും സ്വാഭാവികതയും നിലനിർത്തുക എന്നതും വിവർത്തകർ ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നുന്നുണ്ടു്.

15-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അച്ചടിയന്ത്രങ്ങൾ വ്യാപകമായതിനുശേഷം പുസ്തകങ്ങൾ വർദ്ധിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണു് വിവർത്തനങ്ങളും ധാരാളം ചെയ്തുതുടങ്ങിയതു്. ജോൺ ഡ്രൈഡൻ (John Dryden 1631–1700) [9] അലക്സാണ്ടർ ഫ്രേസർ (Alexander Fraser Tytler, 1747–1813) [10] തുടങ്ങിയ വിവർത്തകരുടെ അനുഭവക്കുറിപ്പുകളിലാണു് വിവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല ആശയങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്നതു്. മൂലകൃതി, ഗ്രന്ഥകർത്താവു്, വിവർത്തകർ എന്നീ

ഘടകങ്ങളിൽ ഊന്നിയതാണു് ഈ കുറിപ്പുകളിലധികവും. കവിതയാണു് ഈ പ്രപഞ്ചത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമെന്നും കവിതാ വിവർത്തനം ഉന്നതമായ സർഗ്ഗശക്തി ആവശ്യമുള്ളതാണെന്നും; അതു് കവികൾതന്നെ ചെയ്യുന്നതാണു് നല്ലതു് എന്നുമുള്ള ആശയങ്ങളുമായി വരുന്ന കാല്പനികകാലമാണു് [11] തുടർന്നു വരുന്നതു്. ഫെഡറിക് ഷെഗലും (Karl Wilhelm Fredric Schlegal, 1772–1829) പി. ബി. ഷെല്ലി യുമാണു് (Percy Bysshe Shelly, 1792–1822) വിവർത്തനാശയങ്ങൾ പങ്കുവെച്ചവരിൽ പ്രമുഖർ. ഫെഡറിക് ഷെയ്മാക്കൽ (Friedrich Schleiemacher, 1768–1834), ഡി ജി റോസെറ്റി (Dante Gabriel Rossetti, 1828–1882) തുടങ്ങിയവർ കാല്പനികാനന്തര കാലത്തു് വിവർത്തനം ചെയ്യുകയും വിവർത്തന പ്രക്രിയയെക്കുറിച്ചു് ചിന്തിക്കുകയും ചെയ്തവരാണു്. വിവർത്തകർക്കു് രണ്ടു മാർഗ്ഗങ്ങളേയുള്ളൂ; ഒന്നുകിൽ എഴുത്തുകാരെ വിട്ടു് വായനക്കാരെ ചേർത്തുനിർത്തുക, അല്ലെങ്കിൽ വായനക്കാരെ വിട്ടു് എഴുത്തുകാരെ ചേർത്തുനിർത്തുക—ഇതാണു് ഷെയ്മാക്കലിന്റെ അഭിപ്രായം. നിരവധി ധ്വനികളുള്ള ‘original’ വിവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്ത റോസെറ്റിയുടെ കവിത്വം വിവർത്തനങ്ങളിലാണു് കൂടുതൽ കാണാൻ കഴിയുന്നതു്. ദാന്തെ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ആദ്യകാല ഇറ്റാലിയൻകവിതകൾ ഇംഗ്ലീഷിലേക്കു് വിവർത്തനം (The Early Italian Poets, 1861) ചെയ്തതു് റോസെറ്റി യാണു്. വായനക്കാരെ മൂലകൃതിയുമായി ചേർത്തുനിർത്തുകയാണു് വിവർത്തനത്തിന്റെ ദൗത്യം എന്നു് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.

കോളനി ഭരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും തീവ്രതയുള്ള കാലമാണു് വിക്ടോറിയൻ കാലഘട്ടം (1885–1903). വിവർത്തനങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ കൊളോണിയലിസത്തിന്റെ ചട്ടക്കൂടിലാണു് അക്കാലത്തു് പ്രവർത്തിച്ചതു്. കോളണി ദേശങ്ങളിലെ ധാരാളം പുസ്തകങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷിലേക്കും വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. വിവർത്തന ചിന്തകൾ വൈവിധ്യവും സങ്കീർണ്ണതയും നിറഞ്ഞതായി. ഫെഡറിക് ഷെയ്മാക്കലി ന്റെ സ്വാധീനം ഇക്കാലത്തും തുടർന്നു. വിവർത്തന ചിന്തകളിൽ മാത്യു ആർനോൾഡ് (1822–1888) [12] , ഫിറ്റ്സ്ജറാൾഡ് (Edward FitzGerald, 1809–1883) [13] , ഫ്രാൻസിസ് ന്യൂമാൻ (1805–1897) [14] തുടങ്ങിയവരാണു് ഇക്കാലത്തെ വിവർത്തന ചിന്തകരിൽ പ്രമുഖർ. വിവർത്തനം പണ്ഡിതദൗത്യമെന്ന ധാരണ, ബോധപൂർവ്വമുണ്ടാക്കുന്ന വൈദേശികത്വം, ലക്ഷ്യ ഭാഷാ വായനക്കാർക്കു് യോജിച്ച വിവർത്തന രീതി, മൂലകൃതിയുടെ അന്തസ്സു് വിവർത്തനത്തിലൂടെ ഉയരുന്നു തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നു. വിക്ടോറിയൻ കാലഘട്ടം ബൗദ്ധികവും സാംസ്കാരികവും സാഹിതീയവുമായ ചിന്തകൾ സംവാദാത്മകമായി ഉയർന്നുവന്ന കാലമായിരുന്നു. മൂലകൃതിയുടെ ആത്മാവും അർത്ഥവും നിലനിർത്തുന്നതോടൊപ്പം രൂപവും ഉള്ളടക്കവും ഉൾക്കൊണ്ടുള്ള ‘സ്വതന്ത്ര’വിവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളും ഉണ്ടായി. സ്രോത-ലക്ഷ്യ ഭാഷകളുടെ ചരിത്ര, സാംസ്കാരിക പരിസരങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. സർഗ്ഗാത്മക കൃതികളുടെ വിവർത്തനത്തിൽ പദാനുപദത്തെക്കാൾ സാംസ്കാരിക വിവർത്തനത്തിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി. എഴുത്തുകാരെ വായനക്കാരിലേക്കു് എത്തിക്കുക (domestication), വായനക്കാരെ എഴുത്തുകാരിലേക്കു് എത്തിക്കുക (foreignization) എന്നീ രണ്ടു വിവർത്തന പ്രക്രിയകൾ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. കാല്പനികതയുമായി ചേർന്നു് വ്യക്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സർഗ്ഗാത്മകത, ഉദാത്തത എന്നീ ആശയങ്ങൾ വന്നതോടെ വിവർത്തകർ ആർട്ടിസ്റ്റുകളെന്ന നിലയിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. അതേസമയം സത്യസന്ധത, സുതാര്യത എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം പരിഭാഷകരുടെ അടയാളങ്ങൾ അവശേഷിപ്പിക്കുന്ന പുനരാവിഷ്കാരങ്ങളെന്ന നിലയിൽ വിവർത്തനങ്ങൾ ഉയർന്നുവരുന്നതും ഇക്കാലത്താണു്. എലിസബത്ത് ബാരറ്റ് ബ്രൗണിങ് (1806–1861), സാറാ ഓസ്റ്റിൻ (1793–1867) തുടങ്ങി സ്ത്രീകൾ വിവർത്തന രംഗത്തു് സജീവമായ കാലം കൂടിയാണിതു്. ചുരുക്കത്തിൽ, മൂലകൃതിയുടെ അപ്രമാദിത്തം നിലനിന്നെങ്കിലും പദാനുപദ വിവർത്തനം, പ്രാചീനത നിലനിർത്തൽ, വിവർത്തകരുടെ പദവി തുടങ്ങി വിവർത്തനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനആശയങ്ങളിൽ ഇളക്കം സംഭവിച്ചു എന്നതാണു് വിക്ടോറിയൻ കാലത്തിന്റെ സവിശേഷത.

വിവർത്തനങ്ങളെന്നു സൂചിപ്പിക്കാതെ സാഹിത്യപാഠങ്ങളെ പഠന വിധേയമാക്കുന്നതു് മലയാള വിമർശനത്തിന്റെ ആദ്യകാലം മുതൽ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. മൂലകൃതിയുമായി താരതമ്യം ചെയ്തു് പാഠങ്ങളുടെ ഗുണദോഷങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്ന രീതിയിൽ തുടങ്ങി, സംസ്കാര പഠനങ്ങളുടെ വർത്തമാന കാലത്തു് വിവർത്തന പഠനങ്ങളെന്ന (translation studies) നിലയിൽ വരെ മലയാളത്തിലെ വിവർത്തന വിമർശനം എത്തിനിൽക്കുന്നതായി കാണാം. മലയാള വിമർശന ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാനികളായ കേസരി ബാലകൃഷ്ണപിള്ള, കുട്ടികൃഷ്ണമാരാര്, മുണ്ടശ്ശേരി, സുകുമാർ അഴീക്കോടു് എന്നിവരെല്ലാം വിവർത്തന വിമർശനം നടത്തുകയും വിവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള തങ്ങളുടെ നിലപാടുകൾ വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടു്. മലയാളത്തിലെ വിവർത്തന വിമർശനം മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളിലാണു് വികസിച്ചതു്.

ആദ്യകാലഘട്ടത്തിൽ വിവർത്തന വിമർശനം ധാരാളം നടത്തിയവരിൽ പ്രധാനി കുട്ടികൃഷ്ണമാരാരാ ണു്. അദ്ദേഹം ആറ്റൂരിന്റെ കേരളശാകുന്തളത്തിനെഴുതിയ പഠനം പ്രഖ്യാതമാണു്. കേരളശാകുന്തളത്തിലെ ഗദ്യഭാഗങ്ങളുടെ വിവർത്തനത്തെ അദ്ദേഹം നിശിതമായി വിമർശിച്ചു. [15] ‘സംസ്കാരലോപ’മെന്ന വിധത്തിൽ നമ്പ്യാർ കൃതികളെ കുട്ടികൃഷ്ണമാരാര് വിമർശിച്ചതും ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണു്.

“മഹാഭാരതകഥ അതിനു മുമ്പും മലയാളത്തിൽ വന്നിട്ടുണ്ടു്. നിരണം പണിക്കന്മാർ, തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മുതലായവർ, തന്മൂലം നമുക്കാരാദ്ധ്യരുമാണു്. എന്നാൽ അവരുടെ രചനകൾ സുസംക്ഷിപ്തങ്ങളും അതുകൊണ്ടുതന്നെ തുലോം വികലങ്ങളുമായിരുന്നു. അതിനൊന്നിനും ഇടവെയ്ക്കാതെ ആ മഹേതിഹാസത്തെ അതേപടി നമുക്കു ഭാഷയിലാക്കിതന്ന കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻതമ്പുരാന്റെ പൂജനീയതയെപ്പറ്റി ഞാനെന്തുപറയട്ടെ?” [16]

മൂലഗ്രന്ഥ പക്ഷപാതിയായ വിവർത്തന വിമർശകനാണു് കുട്ടികൃഷ്ണമാരാരെന്നു വ്യക്തം. കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ തമ്പുരാന്റെ മഹാഭാരത തർജ്ജമയോടാണു് ഏ. ആർ. രാജരാജവർമ്മ യ്ക്കും താല്പര്യം. [17] സംസ്കൃത ക്ലാസ്സിക്കുകളായ രാമായണ മഹാഭാരതങ്ങളോടു് ആഭിമുഖ്യം കാട്ടിയിരുന്ന മാരാരും മറ്റും ഇവയുടെ ഏതുതരത്തിലുള്ള വിവർത്തനത്തെയും മൂലകൃതിയോടു ചേർത്തുവെച്ചു താരതമ്യ വിശകലനം ചെയ്യുകയാണു് ചെയ്തതു്.

“ക്ലാസിക്കുകളിൽ അഭിരമിക്കുന്ന മാരാര് ആ കാവ്യങ്ങളെ ഉപജീവിച്ചെഴുതിയ കൃതികൾ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ, മൂലത്തിന്റെ ദാർശനിക ഗൗരവം നഷ്ടപ്പെടുന്നുവെന്നു തോന്നുന്ന സന്ദർഭങ്ങളിൽ, അത്യന്തം അസഹിഷ്ണുവാകുന്നതു കാണാം. പുരാണ കഥാസന്ദർഭങ്ങളെയും കഥാപാത്രങ്ങളെയും ഉപജീവിക്കുന്ന കവികൾ അവർക്കു ഹിതകരമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുന്നതും വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ നൽകുന്നതും കടുത്ത അക്രമമായേ അദ്ദേഹത്തിനു കാണാനാവൂ”. [18]

നളചരിതം ആട്ടക്കഥയും ചിന്താവിഷ്ടയായ സീതയുമാണു് ഇതിഹാസങ്ങളെ ഉപജീവിച്ചെഴുതിയതിൽ മാരാര് അംഗീകരിക്കുന്ന രണ്ടു രചനകൾ. മഹാഭാരതത്തിലെ ‘ശകുന്തളോപാഖ്യാന’ത്തിനു കാളിദാസൻ വരുത്തിയ മാറ്റങ്ങളെപ്പോലും അദ്ദേഹം അംഗീകരിക്കുന്നതു് വൈമനസ്യത്തോടെയാണു്.

മൂലകൃതിയോടു് ഉരച്ചുനോക്കി നടത്തുന്ന വിവർത്തന വിമർശനത്തിനു് ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണങ്ങളാണു് രാജാങ്കണത്തിലെ ‘നമ്മുടെ സംസ്കാരലോപം’, ‘പഴയ മൂന്നു കൃതികൾ’ എന്നീ പ്രബന്ധങ്ങൾ. ‘പരിപാവനതകൊണ്ടും പ്രകൃതി സൗഭഗംകൊണ്ടും സമൃദ്ധികരത്വംകൊണ്ടും ഭാരതവർഷത്തിലെ കുലാചലങ്ങളായ’ ശ്രീ മഹാഭാരതവും ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണവും സംഭരിച്ചുവെച്ച സംസ്കാര സമ്പത്തു് അവയെ ഉപജീവിച്ചെഴുതിയ കൃതികളിൽ ചോർന്നു പോയതെങ്ങനെ എന്ന അന്വേഷണമാണു് ആദ്യലേഖനത്തിലെ വിഷയം. ഈ രീതിയിൽ വിശകലനം ചെയ്താൽ തുളസീദാസൻ, കമ്പർ, തുഞ്ചത്താചാര്യപാദർ തുടങ്ങിയ മഹനീയരായ മഹാകവികൾപോലും ആക്ഷേപ വിഷയങ്ങളായിപ്പോകുമെന്നും അദ്ദേഹത്തിനറിയാം. പാണ്ഡവമധ്യമനായ ഭീമസേനൻ സൗഗന്ധിക ഹരണത്തിനായി പോകുമ്പോൾ വഴിവിലങ്ങി കിടന്നുറങ്ങുന്ന വാനരനെ കാണുന്ന സന്ദർഭത്തെ മുൻനിർത്തിയുള്ള മലയാള കാവ്യഭാഗങ്ങളാണു് ലേഖനം വിശകലന വിധേയമാക്കുന്നതു്. തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛന്റെ പൈങ്കിളി പാടിയതിനെക്കുറിച്ചു് “മഹാഭാരതകഥയുടെ സംക്ഷിപ്തതരമായ വർണ്ണനയാണല്ലോ എഴുത്തച്ഛന്റെ കിളിപ്പാട്ടു്; ആ നിലയ്ക്കു് സംഗ്രഹമൂലകമായ ന്യൂനതകളെല്ലാം അപരിഹാര്യമാണു്. എന്നാൽ, ആർഷഭൂമിയിലെ ജീവിതത്തിലെങ്ങും പരിലസിക്കുന്ന ആ സംസ്കാരം—ജീവികളെ കവച്ചുകടക്കുന്നതു സർവന്തര്യാമിയായ പരമാത്മാവിനെ അനാദരിക്കലാണെന്ന ബോധം—കൈരളിയുടെ തത്ത്വാചാര്യനായ തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛന്റെ ഈ ഗാഥയിൽ വെറും ചാർച്ചവീഴ്ചകളെ സംബന്ധിച്ച ബോധമായി ചുരുങ്ങിപ്പോയതെങ്ങനെ?” [19]

മഹാഭാരതത്തെ ഉപജീവിച്ചു് വിവിധ ജനുസ്സുകളിൽ രൂപമെടുത്ത പാഠങ്ങളെല്ലാം ഒരുമിച്ചു് വിമർശനം ചെയ്യാൻ മാരാര് മടിച്ചില്ല. ഭാരതചമ്പു, കല്യാണസൗഗന്ധികം (കൊ. വ. എട്ടാംശതകം), കോട്ടയത്തുതമ്പുരാന്റെ കഥകളി, കാർത്തികതിരുന്നാളിന്റെ ആട്ടക്കഥ, കുഞ്ചൻനമ്പ്യാരു ടെ ശീതങ്കൻതുള്ളൽ എന്നിവ മാരാര് വിശകലന വിധേയമാക്കുന്നു. മഴമംഗലം നമ്പൂതിരിയുടെ ഭാഷാനൈഷധചമ്പു, കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുടെ നളചരിതം കിളിപ്പാട്ടു്, ഉണ്ണായിവാരിയരു ടെ നളചരിതം ആട്ടക്കഥ എന്നിവ താരതമ്യം ചെയ്യുന്ന ‘പഴയ മൂന്നുകൃതികൾ’ എന്ന ലേഖനവും ഇതിഹാസ സന്ദർഭങ്ങളോടു് ഉരച്ചുനോക്കുന്ന വിശകലന രീതിയാണു് സ്വീകരിച്ചതു്. ഇതിഹാസ കഥയിൽ ചെയ്യുന്ന കുറ്റമറ്റ പരീക്ഷണം, ഇതിഹാസോക്തിയെ ഏറ്റുപാടുക മാത്രം ചെയ്യുന്നു തുടങ്ങിയ നിരീക്ഷണങ്ങളാണു് നടത്തുന്നതു്. ഉണ്ണായിവാരിയരെ കുറിച്ചു് “അദ്ദേഹത്തിനറിയാം, താൻ ആരുടെയടുത്താണു് പെരുമാറുന്നതെന്നും, അവരെ സൃഷ്ടിച്ചുവെച്ച ആ ഋഷി ആരാണെന്നും തന്റെ കർത്തവ്യമെന്താണെന്നുമെല്ലാം”. മൂലകൃതിയുടെ അപ്രമാദിത്വത്തിനും പ്രഭാവത്തിനും മുന്നിൽ കാവ്യഗുണം നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭീതിയിൽ പരമാവധി വിശ്വസ്തത പാലിച്ചുനിൽക്കുന്ന വിവർത്തന പ്രക്രിയയുമാണു് ഇവിടെ കാണുന്നതു്.

മനുഷ്യചിന്തയുടെ വിവർത്തനമാണു് എഴുതപ്പെടുന്ന പാഠ [20] മെന്ന അടിസ്ഥാന തലങ്ങളിൽ നിന്നു് തുടങ്ങി മൂലപാഠത്തെകുറിച്ചുള്ള പടിഞ്ഞാറൻ ആശയത്തോടു ചേർന്നുപോകുന്ന ചർച്ചകൾ മലയാളത്തിലെ വിവർത്തന പഠനങ്ങളുടെ ആദ്യകാലം തൊട്ടേ സജീവമാണു്. എന്നാൽ, ‘വിവർത്തു്’ എന്ന വേദാന്തത്തിലെ പദത്തിൽ നിന്നാണു് വിവർത്തനം രൂപപ്പെട്ടതു്. ലോകം ബ്രഹ്മത്തിന്റെ വിവർത്തനമാണു്. ഒരുസ്ഥിരസത്തയുടെ പല പ്രതിഭാസങ്ങളാണു് വിവർത്തനങ്ങൾ എന്നർത്ഥം. അപ്പോൾ മൂലവും വിവർത്തനവും തത്തുല്യമല്ല. ഒന്നിനു് സാധ്യമായ അനേകം പ്രതിഭാസങ്ങളിൽ, അവതാരങ്ങളിൽ ഒന്നു മാത്രമാണു് വിവർത്തനം. [21]

എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഇന്ത്യൻ സംജ്ഞകളും ആശയങ്ങളും ഇരിക്കെയാണു് മൂലപാഠത്തിന്റെ അപ്രാപ്യതയിലേക്കുവരെ ആ ചർച്ചകൾ നീണ്ടതു്. ഏതാണു് മൂലപാഠമെന്നതു് പല വിവർത്തന പാഠങ്ങൾക്കും ഒരു പ്രശ്നമാണു്. മൂലപാഠത്തിന്റെ സ്രോത ഭാഷയും (sourse language) ലക്ഷ്യ ഭാഷാവിവർത്തനത്തിനു് അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ഭാഷാപാഠവും ഒന്നാവണമെന്നുമില്ല. [22]

ഇന്ത്യയിലെ രാമായണ- മഹാഭാരത പരിഭാഷകൾ കൊണ്ടാടപ്പെട്ടതും അവ ജന്മമെടുത്ത ഭാഷകളിൽ മൗലിക രചനകളായിത്തന്നെ വാഴ്ത്തപ്പെട്ടതും അവയ്ക്കു് വാല്മീകി യുടെയോ വ്യാസന്റെ യോ മറ്റോ ‘മൂലകൃതി’കളുമായുള്ള സാമ്യങ്ങൾ കൊണ്ടല്ല, പ്രാദേശികഭേദങ്ങളും സമീപനഭേദങ്ങളും ഭാവനയുടെ മൌലിക രീതികളും ശൈലീ വൈശിഷ്ട്യങ്ങളും കൊണ്ടാണു്. [23]

വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ പലരീതിയിൽ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഒരു കേന്ദ്രമാണു് മൂലപാഠമെന്നും വിവർത്തകരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ അതു് കൈകടത്തുമെന്നുമുള്ള വാദങ്ങൾ യൂറോപ്പിൽ ഘടനാവാദാനന്തര ചിന്തകളോടെയാണു് കടന്നുവന്നതു്. ഈ പരിസരത്തിലാണു് വിവർത്തനം ലക്ഷ്യ ഭാഷാ വായനക്കാരെ മുൻനിർത്തിയുള്ള വ്യാഖ്യാനമായും (interpretation) പുനർസൃഷ്ടിയായും (transcreation) മാറിയതു്. [24]

കൃതികൾ വിവർത്തനങ്ങളാണെങ്കിൽ അങ്ങനെതന്നെ പരാമർശിച്ച വിമർശകനാണു് ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി. വിവർത്തനം, പരിഭാഷ, തർജ്ജമ, ആശയാനുവാദം, ഭാഷാന്തരീകൃതം, മലയാളീകരണം തുടങ്ങിയ സാങ്കേതിക പദങ്ങൾ അത്തരം കൃതികളെ പരാമർശിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചു. വള്ളത്തോൾകവിത ഒരു പഠനം (1971) എന്ന പുസ്തകത്തിൽ വള്ളത്തോളിന്റെ വാല്മീകി രാമായണം മുതൽ ഋഗ്വേദം വരെയുള്ള വിവർത്തനങ്ങളും മറ്റു രചനകളും പഠന വിധേയമാക്കുന്നുണ്ടു്.

“വള്ളത്തോൾ കൃതികൾ എന്നു വിളിക്കാവുന്നവയല്ല ഈ തർജ്ജമകൾ. വേറെയും കവികൾ സംസ്കൃതത്തിൽ നിന്നും പുരാണാദികൾ ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നില്ല. അവയിൽ പലർക്കും ആ തർജ്ജമകളേ സ്വന്തം കൃതികളായവകാശപ്പെടാനുണ്ടാവൂ. വള്ളത്തോളിനു് സ്വന്തം കൃതികൾ വേണ്ടുവോളമുണ്ടല്ലോ… ഭാഷാസാഹിത്യത്തിന്റെ അടിത്തറ കെട്ടിയുറപ്പിക്കാൻ തീർച്ചയായും വേണ്ടതുമായ പ്രാമാണിക കൃതികൾ എല്ലാം തന്നെയും സ്വന്തം കൈയാൽ പരിഭാഷപ്പെടുത്തി എന്നതു് വള്ളത്തോളി നു് അഭിമാനിക്കത്തക്കതാണു്”. [25]

സ്വകൃതികളെന്നും വിവർത്തന കൃതികളെന്നും വേർതിരിക്കാൻ മലയാള സാഹിത്യം ആരംഭിച്ചതു് ഇക്കാലത്താണു്. സാഹിത്യ പഠനങ്ങളിൽ വിവർത്തനങ്ങളെ വേർതിരിച്ചുകാണുന്ന രീതിയും വിവർത്തന സാഹിത്യം മറ്റു് സർഗ്ഗാത്മക രൂപങ്ങളിൽനിന്നു് ഭിന്നമാണെന്ന കാഴ്ചപ്പാടും ഇക്കാലത്തോടെ സാംസ്കാരിക രംഗത്തുണ്ടായി. കവി, വിവർത്തകൻ എന്നീ രണ്ടുതരത്തിലും വ്യക്തിസത്ത (identity) നേടാൻ വള്ളത്തോളിനു കഴിയുന്നു. കവിത്വവും വിവർത്തനവും രണ്ടുതരം സർഗ്ഗാത്മക നൈപുണികളാണെന്നു് സാംസ്കാരികരംഗം അംഗീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി. വിവർത്തകർ എന്ന എഴുത്തുകാരുടെ ഗണം വേർതിരിക്കപ്പെട്ടു. പില്കാലത്തു് ഭാഷയും സാഹിത്യവും പുഷ്ടിപ്പെടുത്തുകയെന്ന വിവർത്തനങ്ങളുടെ ദൗത്യം അംഗീകരിക്കുകയും അത്തരത്തിൽ പഠനങ്ങളുണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. [26]

മലയാളത്തിൽ വിവർത്തനങ്ങളെയും വിവർത്തന പഠനങ്ങളെയും കുറിച്ചു് ചരിത്രപരവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ അന്വേഷണം ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിലാണു് തുടങ്ങുന്നതു്. മലയാളത്തിലെ വിവർത്തന ചിന്തകളിൽ ഗുണ്ടർട്ട് തൊട്ടുള്ളവരുടെ ചരിത്രം ഡോ. ജയാ സുകുമാരൻ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നുണ്ടു്. [27] 1973-ൽ ഒരു സംഘം ലേഖകർ ചിട്ടപ്പെടുത്തി കേരളഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘വിവർത്തനം മലയാളത്തിൽ’ ഈ മേഖലയിലുണ്ടായ ആദ്യകാല പുസ്തകങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണു്. [28] സാഹിത്യ-സാഹിത്യേതര മേഖലകളിലെ വിവർത്തനങ്ങൾ, വിവർത്തനങ്ങളുടെ ചരിത്രം, വിവർത്തനത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ, ഭാഷാശാസ്ത്ര തലം തുടങ്ങിയവ ഈ സമാഹാരത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. നിരൂപകനും കവിയുമായ എൻ. വി. കൃഷ്ണവാരിയർ എഴുതിയ അവതാരിക അക്കാലംവരെയുള്ള വിവർത്തന പഠനത്തിന്റെ സൈദ്ധാന്തികതലം പ്രതിപാദിച്ചു് മലയാളത്തിലെ വിവർത്തന വിമർശനത്തെ സമകാലികമാക്കിത്തീർത്തു. 1965-ൽ ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ജെ. സി. ക്യാറ്റ്ഫോർഡി ന്റെ ഭാഷാശാസ്ത്രത്തെ മുൻനിർത്തി വിവർത്തനത്തെ വിശകലനം ചെയ്യുന്ന A Linguistic Theory of Translation: An Essay on Applied Linguistics അവലംബമാക്കിയാണു് ഈ അവതാരിക എൻ. വി. തയ്യാറാക്കിയതു്. സ്രോത ഭാഷ (source language), ലക്ഷ്യ ഭാഷ (target language) തുടങ്ങിയ സാങ്കേതികപദങ്ങൾ, വിവർത്തനചരിത്രം, ക്യാറ്റ്ഫോർഡിന്റെ ഭാഷാശാസ്ത്രാധിഷ്ഠിതമായ വിവർത്തന നിർവചനം, പ്രയുക്ത ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിന്റെ (applied linguistics) ഭാഗമായി മാറിയ വിവർത്തനശാസ്ത്രം, ലിപ്യന്തരണം (transliteration) തുടങ്ങിയവ ഈ അവതാരിക ചർച്ചചെയ്തു. ഭാഷാശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു് വിവർത്തന പഠനങ്ങളിലെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ചിന്തയോടു ചേർന്നുപോകാൻ മലയാളത്തിലെ വിവർത്തന വിമർശനത്തിനു സാധിച്ചതു് ഇതോടുകൂടിയാണു്. മൂലകൃതിയുടെയും ഗ്രന്ഥകാരന്റെയും അപ്രമാദിത്വത്തിനപ്പുറം മൊഴിമാറ്റം ചെയ്യുന്നതു് ഒരു ഭാഷാവസ്തുവാണു് എന്ന യാഥാർത്ഥ്യത്തിലേക്കു് വിവർത്തന വിചാരത്തെ എത്തിക്കാൻ കൃഷ്ണവാരിയർക്കു് കഴിഞ്ഞു. അർഥവിജ്ഞാനം, സാമൂഹിക ഭാഷാശാസ്ത്രം, ആശയവിനിമയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ (communication theories) തുടങ്ങിയ ഭാഷാശാസ്ത്ര ശാഖകളുടെ വികാസം വിവർത്തന ചിന്തകളിൽ മാറ്റം വരുത്തിയതും അധികം വൈകാതെ മലയാളത്തിലെ വിവർത്തന വിമർശനം സ്വീകരിച്ചു. [29]

യൂജിൻ എ. നൈഡ യും (Eugene Nida 1914–2011) ജെ. സി. ക്യാറ്റ്ഫോർഡു മാണു് ഇക്കാലഘട്ടത്തിലെ വിവർത്തന ചിന്തകർ. മൂലകൃതിയെ ലളിതവും അർത്ഥപ്രസക്തിയുമുള്ള കെർണലുകൾ (kernels) ആക്കുക, ഘടനാപരമായി ലളിതമായ രീതിയിൽ അർത്ഥം ലക്ഷ്യ ഭാഷയിലേക്കു മാറ്റുക, ലക്ഷ്യ ഭാഷയിൽ അർത്ഥതലത്തിലും ഘടനാതലത്തിലും തുല്യമായ വാക്യം രൂപപ്പെടുത്തുക—ഇങ്ങനെയാണു് കെർണൽ നിർമ്മിതിയിലെ വിവർത്തന പ്രക്രിയ. ലോകത്തിലെ എല്ലാ ഭാഷകളുടെയും കെർണലുകൾ സമാനമാണെന്നു് നൈഡ കരുതി. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വിവർത്തന ചിന്തയിലും പ്രയോഗത്തിലുമുണ്ടായ വിപ്ലവം എന്നാണു് ജോർജ് സ്റ്റെയ്നർ ഇക്കാലത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതു്. [30] കെർണൽ രീതി (kernel method) ഉപയോഗിച്ചു് നൈഡ തയ്യാറാക്കിയ വിവർത്തനതന്ത്രം മെഷീൻ ട്രാൻസ്ലേഷന്റെ പുതിയ കമ്പ്യൂട്ടർ കാലത്തിലേക്കു വരെ എത്തിച്ചു. [31]

ഭാഷാശാസ്ത്രം, അർത്ഥവിജ്ഞാനീയം, ബൈബിൾ വിവർത്തനം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണു് അമേരിക്കൻ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ യൂജിൻ നൈഡ യൂജിൻ നൈഡ സങ്കല്പനങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചതു്. വിശ്വസ്തതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു് സമമൂല്യതയെക്കുറിച്ചാണു് (equivalence) അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചതു്. സ്രോതപാഠത്തിന്റെ ഘടനയും ഉള്ളടക്കവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രൂപപരമായ സമമൂല്യതയെ (“formal equivalence tends to emphasize fidelity to the language structure of the original language”) കൂടാതെ അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുവെച്ച ലക്ഷ്യ ഭാഷാ വായനക്കാരെ മുൻനിർത്തിയുള്ള ചലനാത്മക സമമൂല്യത (dynamic equivalence -“the relationship between receptor and message should be substantially the same as that which existed between the original receptors and the message”) എന്ന സങ്കല്പനം ഏറെ ശ്രദ്ധ നേടി. മൂലപാഠത്തോടുള്ള വിശ്വസ്തതയേക്കാൾ ലക്ഷ്യപാഠത്തിന്റെ വായനക്കാർക്കു് അതു് പ്രാധാന്യം നൽകി. സ്രോതപാഠം എങ്ങനെയാണോ ഫലമുണ്ടാക്കിയതു് അതേ അനുഭവത്തെ പുനരുല്പാദിപ്പാക്കാനുള്ള ശ്രമമാണു് ചലനാത്മക സമമൂല്യതയുള്ള വിവർത്തനത്തിലുള്ളതു്. നൈഡ വിശ്വസ്തത എന്ന ആശയത്തിനു് നൽകിയ കൂടുതൽ സാധ്യതകൾക്കു് പില്ക്കാല വിവർത്തന പഠന ചിന്തകളിൽ വലിയ ചലനമുണ്ടാക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.

വിവർത്തനത്തെ ആശയവിനിമയ മാർഗ്ഗം എന്ന നിലയിലാണു് നൈഡ കണ്ടതു്. ഭാഷാപരവും സാംസ്കാരികവുമായി വൈവിധ്യമുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വിടവു് ഇല്ലാതാക്കാനാണു് വിവർത്തനം ലക്ഷ്യമാക്കുന്നതു്. പദങ്ങളുടെ വെച്ചുമാറ്റമല്ല, സ്രോത ഭാഷാ പാഠത്തിന്റെ സമാനാർത്ഥം ലക്ഷ്യ ഭാഷയിലും കൈമാറ്റം

ചെയ്യുന്നുവെന്നതാണു് ഉറപ്പുവരുത്തേണ്ടത് (semantic transfer). സ്രോതപാഠത്തിലെ ആശയ പരിസരങ്ങളും സാംസ്കാരിക സൂചനകളും ലക്ഷ്യപാഠത്തിന്റെ വായനക്കാർക്കു് ലഭിക്കേണ്ടതുണ്ടു് (cultural transfer) എന്നീ ആശയങ്ങൾ അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. പാഠപരിസരം എന്ന ആശയത്തിനു് പ്രാധാന്യം നൽകി. ഓരോ പദവും ശൈലിയും പാഠപരിസരത്തെ സംബന്ധിച്ചു് പ്രധാനമാണു്. വിവർത്തനത്തിലും ഇതു് പരമപ്രധാനമാണു്. പദങ്ങളിലും ശൈലികളിലും അർത്ഥം ഉള്ളടങ്ങിയതെങ്ങനെയെന്നു് ഭാഷാപരിസരത്തിലാണു് (linguistic context) അന്വേഷിക്കേണ്ടതു്. പാഠം എങ്ങനെ വായിക്കുന്നു, വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ സാംസ്കാരികപരിസരവും (cultural context) പ്രധാനമാണു്. സ്രോതപാഠം എത്തരത്തിലാണോ വായനക്കാർക്കു് അനുഭവപ്പെട്ടതു് അത്തരത്തിലുള്ള ഫലം ലക്ഷ്യ ഭാഷാ വായനക്കാർക്കു് ലഭിക്കുമ്പോഴാണു് സമമൂല്യതയുള്ള വിവർത്തനമെന്നു പറയാൻ കഴിയുന്നതു്. ഇരുഭാഷകളിലും സംസ്കാരത്തിലുമുള്ള പാണ്ഡിത്യം വിവർത്തകർക്കു് ഇവിടെ സഹായകരമാകും.

സ്രോതപാഠത്തിന്റെ വിവർത്തനക്ഷമതയും (translatability) വിവർത്തകർ നേരിടുന്ന പരിമിതിയും നൈഡ ചർച്ച ചെയ്തിട്ടുണ്ടു്. ഒരു വാക്യത്തിലെ തന്നെ എല്ലാ ഘടകങ്ങളും വിവർത്തനത്തിനു് വഴങ്ങണമെന്നില്ല എന്നു് നൈഡ സമ്മതിക്കുന്നു. സ്രോതലക്ഷ്യ ഭാഷകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യാകരണപരമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ,

പദാവലി, വാക്യഘടന തുടങ്ങിയവയിൽ നിന്നും ഭാഷാപരമായ പരിമിതികളും സാംസ്കാരിക സമ്പ്രദായങ്ങൾ ജീവിത മനോഭാവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ സാംസ്കാരിക പരിമിതിയും വാചകത്തിന്റെ രൂപം, തരം, ശൈലി തുടങ്ങിയ പാഠവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരിമിതികളും അദ്ദേഹം പരിഗണിക്കുന്നു. ഇത്തരം പരിമിതികൾ മറികടന്നു് വിശ്വസ്തത നിലനിർത്താൻ പല മാർഗ്ഗങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ വിവർത്തകർ നിർബന്ധിതരാകുന്നു. ഭാഷാശാസ്ത്രം കൂടാതെ ചിഹ്നശാസ്ത്രം, ആശയവിനിമയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക പഠനം എന്നിങ്ങനെ വിവർത്തനത്തെ നിരവധി ജ്ഞാനശാഖകളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച നൈഡയുടെ സമീപനരീതി പില്ക്കാലത്തു് വിവർത്തന പഠനത്തിൽ വളരെ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. മൂലപാഠവുമായുള്ള താരതമ്യം എന്ന പഠനരീതിയിൽ നിന്നും വിവർത്തന പഠനങ്ങൾ വികസിക്കാൻ കാരണമായതു് നൈഡയുടെ ഈ അന്തർവൈജ്ഞാനിക സമീപനമാണു്. [32]

നൈഡയോടൊപ്പം തന്നെ പരിഗണിക്കേണ്ട വ്യക്തിയാണു് റഷ്യൻ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനും ചിഹ്നസൈദ്ധാന്തികനുമായ റോമൻ ജാക്കോബ്സൻ (Roman Jacobson, 1896–1982). ഭാഷ സൂചകങ്ങളുടെ ഘടനയാണു് എന്ന ചിഹ്നശാസ്ത്ര ആശയങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതു് വിവർത്തർക്കു് പ്രയോജനകരമാണെന്നു് അദ്ദേഹം

വാദിച്ചു. [33] പാഠത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പരിസരവും അതു് സ്രോത ഭാഷാ സമൂഹത്തിൽ ഉളവാക്കിയ ഫലങ്ങളും തിരിച്ചറിയുന്ന സാംസ്കാരികാവബോധമാണു് (cultural sesitivity) വിവർത്തകർക്കു് ആവശ്യം. പില്ക്കാലത്തു് വിവർത്തന പഠനത്തിൽ സാംസ്കാരിക പഠനത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിനു് ഇതു് കാരണമായി. [34] സ്രോത ഭാഷാ പാഠത്തിന്റെയും പാഠഭാഗങ്ങളുടെയും സാംസ്കാരിക സാഹചര്യം മനസ്സിലാക്കുന്നതിലാണു് (contextual understanding) വിവർത്തകർ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതു്. സാഹിത്യ വിവർത്തനത്തിൽ പ്രായോഗികവും സൗന്ദര്യാത്മകവുമായ സർഗ്ഗാത്മക അനുവർത്തനമാണു് (creative adaptation) ജാക്കോബ്സൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നതു്. സ്രോത ഭാഷാ പാഠത്തിന്റെ വൈകാരിക, വൈചാരിക, സൗന്ദര്യാത്മക പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിവർത്തകർ ഗ്രഹിച്ചിരിക്കണം.

ഒരു ഭാഷയിൽ നിന്നും മറ്റൊരു ഭാഷയിലേക്കുള്ള പരമ്പരാഗത വിവർത്തന സങ്കല്പനങ്ങളെ (inter lingual translation) കൂടാതെ പാഠത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനങ്ങളും വിശദീകരണങ്ങളും പുനരുല്പാദനങ്ങളുമായി ഒരേ ഭാഷയിൽ തന്നെ നടക്കുന്ന വിവർത്തനങ്ങൾ (Intra lingual translation), ഭാഷയിൽ നിന്നും സംഗീതം, ചിത്രം, ശില്പം, സിനിമ, നൃത്തം, നാടകം എന്നിങ്ങനെ ഒരു ചിഹ്നവ്യവസ്ഥയിൽ നിന്നും മറ്റൊരു ചിഹ്നവ്യവസ്ഥയിലേക്കു് നടത്തുന്ന വിവർത്തനങ്ങൾ (inter semiotic translation) തുടങ്ങി വിവർത്തനമെന്ന മേഖല വിപുലപ്പെടുത്തിയതു് ജാക്കോബ്സനാണു്. ചിഹ്നശാസ്ത്രത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾ മുൻനിർത്തി ഭാഷകൾ സ്വാഭാവികമായും ഘടനാപരമായും വ്യത്യസ്തങ്ങളായതിനാൽ തുല്യമായ വിവർത്തനത്തിനു് സാധ്യതയില്ല എന്നു് അദ്ദേഹം അസന്നിഗ്ദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സമമൂല്യപാഠത്തെ

നിർമ്മിക്കലാണു് സാധ്യമായതു്. ഭാഷാശാസ്ത്രത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പദങ്ങളും അവയുടെ അർത്ഥവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, ഭാഷയുടെ കാവ്യാത്മകതയും സൗന്ദര്യാത്മകതയും സർഗ്ഗാത്മക വിവർത്തനത്തിൽ പ്രസക്തമാകുന്നതെങ്ങനെ തുടങ്ങിയവ ജാക്കോബ്സൻ വിശദീകരിച്ചു. പാഠത്തിന്റെ രൂപവും ശബ്ദവും സൗന്ദര്യാത്മകതയും ഉള്ളടക്കത്തോളം തന്നെ പ്രധാനമാണു്. വ്യത്യസ്ത ഭാഷകൾക്കു് വ്യത്യസ്തമായ ആവിഷ്കരണരീതികളാണു് ഉള്ളതു്. രൂപകങ്ങളും ഉപമകളും അതിനു ഭംഗി നൽകുന്നു. ഓരോ ഭാഷയുടെയും ആവിഷ്കാരത്തിലെ മുൻഗണനകൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിലാണു് വിവർത്തനക്ഷമത (translatability) നിലകൊള്ളുന്നതു്. അർത്ഥം പദത്തിനുള്ളിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നില്ല. അതു് ഉപയോഗിക്കുന്ന പരിസരം അഥവാ സാഹചര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഒരു വാക്കും അടുത്തവാക്കും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, ക്രമം, താനം തുടങ്ങിയവയും അർത്ഥത്തെ നിർണ്ണയിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ ലക്ഷ്യപാഠ നിർമ്മിതി അഥവാ വിവർത്തന പ്രക്രിയ പാഠത്തിൽ നിന്നും അതിന്റെ പരിസരത്തിലേക്കു് മാറ്റുകയാണു് റോമൻ ജാക്കോബ്സൻ ചെയ്തതു്. [35] വിവർത്തന പഠനം സംസ്കാര പഠനമായി മാറുന്നതാണു് പില്ക്കാലത്തെ കാഴ്ച.

സാഹിത്യമുൾപ്പെടെയുള്ള കലകൾ സാംസ്കാരിക രൂപങ്ങളെന്ന (cultural form) നിലയിലാണു് അക്കാദമിക മേഖലയിൽ ഇന്നു് പരിഗണിക്കുന്നതു്. കലകളിലടങ്ങിയ സാംസ്കാരിക വ്യവഹാരങ്ങളുടെ കാരണവും അർത്ഥവും മൂല്യവും പ്രാധാന്യവും പരസ്പരബന്ധവും കണ്ടെത്തുന്നതാണു് അക്കാദമിക പഠനങ്ങളുടെ പൊതുരീതിശാസ്ത്രം. സാംസ്കാരിക പാഠങ്ങളിലെ ഭാഷ, പഴഞ്ചൊല്ലുകൾ, പുരാവൃത്തങ്ങൾ, തത്വസംഹിതകൾ, ആചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, പ്രതീകങ്ങൾ, സംഘടിത സ്മരണകൾ, ഫലിതങ്ങൾ, ആശംസാ രീതികൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, ജീവിത വീക്ഷണം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ അവയുടെ സാമൂഹിക സാംസ്കാരിക തലത്തെ വേർതിരിച്ചെടുക്കാനാവും. സാമൂഹിക പ്രത്യയശാസ്ത്രം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന സൂചനകളും അർത്ഥതലങ്ങളും ഈ സൂചകങ്ങളിൽ ഉള്ളടങ്ങിയിരിക്കും. മലയാളത്തിൽ കുമാരനാശാനും നാരായനും സാറാജോസഫും രചനകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സൂചകങ്ങളുടെ കാലികവും സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ വ്യതിരിക്തതകൾ ഉദാഹരണമാണു്. ഈ തിരിച്ചറിവിൽ നിന്നാണു് വിവർത്തനങ്ങളെയും വിവർത്തന പ്രക്രിയയെയും പരിഗണിക്കേണ്ടതു്. ഭാഷാവിനിമയമെന്ന നിലയിൽ വിവർത്തനം ആദ്യം പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നതു് ഒരു സാംസ്കാരിക പ്രതിനിധാന പ്രക്രിയ ആയാണു്. സാംസ്കാരിക പഠനങ്ങളുടെ (cultural studies) ജ്ഞാനമണ്ഡലത്തിൽ വിവർത്തനങ്ങളുടെ സാംസ്കാരിക വിനിമയ പ്രക്രിയ കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മവും രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. അതായതു്, മൂലപാഠത്തിനും (original text) അതു് പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന സാമൂഹിക,സാംസ്കാരിക തലങ്ങൾക്കുമുള്ള പ്രസക്തിയെ കുറിച്ചു് പുനർവിചിന്തനം ആവശ്യമായി വന്നിരിക്കുന്നു. റോമൻ ജാക്കോബ്സന്റെ ചിന്തകളിൽ നിന്നാണു് സാംസ്കാരിക പഠനത്തിന്റെ വിശാലതയിലേക്കു് കടക്കാനുള്ള സൈദ്ധാന്തികത വിവർത്തന പഠനങ്ങൾക്കു് ലഭിച്ചതു്.

സാംസ്കാരിക പഠനം മനുഷ്യ ജീവിതത്തിന്റെ സമഗ്രമായ അനുഭവങ്ങളെയാണു് വിശകലനം ചെയ്യുന്നതു്. സാംസ്കാരികപ്രതിഭാസങ്ങൾ, ആചാരങ്ങൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ തുടങ്ങി വിവിധ സന്ദർഭങ്ങളിൽ സംസ്കാരം ഉല്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതും ഉപഭോഗം ചെയ്യുന്നതും അനുഭവിക്കുന്നതുമായ രീതികൾ വിശകലനം ചെയ്യുന്ന രീതിശാസ്ത്രമാണതു്. പ്രത്യയശാസ്ത്രം, ജാതി, വർഗ്ഗഘടനകൾ, ദേശീയരൂപീകരണങ്ങൾ, വംശീയത, ലൈംഗികാഭിമുഖ്യം, ലിംഗഭേദം, തലമുറകൾ തുടങ്ങിയവ സംസ്കാരം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നതും അനുഭവിക്കുന്നതുമായ ചില ഇടങ്ങളാണു്. ഇത്തരത്തിൽ സമൂഹത്തിൽ മനുഷ്യർ നടത്തുന്ന എല്ലാവിധ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും ഇടപെടലുകളുടെയും സ്വഭാവ രൂപീകരണത്തിന്റെയും ചിന്തകളുടെയും പിന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആശയങ്ങളെ, അതായതു് വ്യക്തികളുടെ സാംസ്കാരിക രൂപീകരണങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണമാണു് സാംസ്കാരിക പഠനത്തിലുള്ളതു്. [36] സ്ഥിരവും പരിമിതവും സുസ്ഥിരവും വ്യതിരിക്തവുമായ അസ്തിത്വങ്ങളായല്ല, മറിച്ചു് നിരന്തരം ആശയവിനിമയം ചെയ്യുന്ന, വ്യക്തികളിൽ മാറ്റങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നതുമായ സമ്പ്രദായങ്ങളും പ്രക്രിയകളും ആയിട്ടാണു് സാംസ്കാരിക പഠനം ഇവയെ കാണുന്നതു്. പ്രാദേശികമായും ആഗോളമായും അധികാരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിലും വിതരണത്തിലും സംസ്കാരം വഹിക്കുന്ന പങ്കു് അന്വേഷിക്കാനാണു് ശ്രമിക്കുന്നതു്. ചരിത്രം, അധികാര ഘടനകൾ, പ്രത്യയശാസ്ത്രം, സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ, രാഷ്ട്രീയം, അറിവു്, സാങ്കേതിക വിദ്യ, പരിസ്ഥിതി എന്നിവയുമായി വ്യക്തിയുടെ ദൈനംദിന ജീവിതം എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നു് സാംസ്കാരിക പഠനം പരിശോധിക്കുന്നു. ഭാഷയ്ക്കും ആശയവിനിമയ പ്രക്രിയയും അതുവഴി വിവർത്തനവും ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണു്. വിവർത്തനങ്ങൾ സാംസ്കാരിക വിനിമയങ്ങളെയും ധാരണകളെയും ഭാവുകത്വത്തെയും എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു, വിവർത്തന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ സാംസ്കാരിക ചലനാത്മകതയിൽ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നെല്ലാമുള്ള വിശകലനത്തിലാണു് വിവർത്തന പഠനങ്ങൾ സാംസ്കാരിക പഠനങ്ങളായി മാറുന്നതു്.

വ്യക്തി, ഭാഷ, സംസ്കാരം, കാലം തുടങ്ങി ജീവിതത്തിന്റെ വ്യത്യസ്തതകളെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യാൻ വിവർത്തനം ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാംസ്കാരിക രൂപങ്ങൾക്കു് കഴിയും. ഇത്തരത്തിൽ സാഹിത്യപാഠം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക തലം സ്രോതഭാഷാ സംസ്കാരത്തിൽ നടത്തുന്ന ഇടപെടലുകൾ വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. കുമാരനാശാനും സാറാജോസഫും നാരായനും മലയാള സാഹിത്യത്തിലും കേരളീയസമൂഹത്തിലും നടത്തിയ സാംസ്കാരികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ഇടപെലുകൾ അവയുടെ വിവർത്തനങ്ങൾക്കും ബാധകമാണു്. കുമാരനാശാന്റെ കവിതകൾ ഇംഗ്ലീഷിലേക്കു വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ പലതരത്തിലുള്ള പ്രതിനിധാന പ്രക്രിയയാണു് അവിടെ നടക്കുന്നതു്. പ്രാഥമികമായി, ഒരു മലയാള രചനയുടെ മൊഴിമാറ്റമാണതു്. കേവലം ലളിതമായ ഭാഷാ കൈമാറ്റ പ്രക്രിയയല്ല. വായനാ സമൂഹം മാറുന്നു; ആശാൻ കവിത തികച്ചും അപരിചിതമായ സാംസ്കാരിക, രാഷ്ട്രീയ ഇടത്തിൽ/കാലത്തിൽ വായിക്കാനിടയാകുന്നു. കുമാരനാശാൻ എഴുതിയ കേരളീയ ചരിത്ര, സാമൂഹിക, സാഹിതീയ പരിസരങ്ങൾ അറിയാത്തവരാണു് ലക്ഷ്യ ഭാഷാ വായനക്കാർ. അവിടെ ആശാൻ കവിത പുനർവായിക്കപ്പെടുകയാണു്. വിവർത്തകരുടെ ജോലി പാഠത്തിന്റെ അർത്ഥം പരിഭാഷപ്പെടുത്തുകയല്ല, സ്രോത ഭാഷാ ജീവിതത്തെ ലക്ഷ്യ ഭാഷയിലേക്കു് പുനർസൃഷ്ടിക്കുകയാണു്. വാൾട്ടർ ബഞ്ചമിൻ (Walter Benjamin) പറയുന്നതുപോലെ കവിതയുടെ ‘ശേഷജീവിതം’ (afterlife) [37] ആണതു്. മലയാളത്തിൽ ആശാൻ കവിത വിനിമയം ചെയ്ത വസ്തുതകളോ ആശയങ്ങളോ ആവണമെന്നില്ല പരിഭാഷയിൽ വിനിമയം ചെയ്യുന്നതു്.

“വിവർത്തനം ഒരു രൂപമാണു്. ഒരു രൂപമെന്ന നിലയിൽ ഇതിനെ മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ നമ്മൾ മൂലകൃതിയിലേക്കു് പോകേണ്ടതുണ്ടു്… ഒരു കൃതി വിവർത്തന ക്ഷമമാണോ അല്ലയോ എന്നതിനു് രണ്ടർത്ഥങ്ങളുണ്ടു്. ഒന്നു്: അതിന്റെ വായനക്കാരുടെ കൂട്ടത്തിലെവിടെയെങ്കിലും അതു വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ പ്രാപ്തിയുള്ള ഒരാൾ ഉണ്ടോ? രണ്ടു്, ഒരുപക്ഷേ, കൂടുതൽ പ്രസക്തമായതു്: അതിന്റെ പ്രകൃതം വിവർത്തനത്തിനു് വഴങ്ങുമോ, രൂപത്തിന്റെ സവിശേഷത കൊണ്ടു് അതു് വിവർത്തനം ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ടോ? ആദ്യത്തേതിന്റെ ഉത്തരം സന്ദർഭാനുസരണം മാത്രം ലഭിക്കുന്നതാണെങ്കിൽ രണ്ടാമത്തേതു് താത്വികമായി ഉരുത്തിരിയേണ്ട ഒന്നാണു്… വിവർത്തനം ഒരു സർഗ്ഗരൂപമാണെങ്കിൽ വിവർത്തന ക്ഷമത ചില കൃതികളുടെ സവിശേഷ ഗുണമായിരിക്കും.” [38]

എഴുതിയ കാലമല്ല വിവർത്തനത്തിന്റെ കാലം. കാലമാണു് രൂപം നിർമ്മിച്ചതു്. കുമാരനാശാന്റെ ശില്പചാതുരിയും പ്രശക്തിയും പ്രസക്തിയും മലയാള സാഹിത്യചരിത്രത്തിൽ ഇന്നോളമുള്ള ശേഷജീവിതവും പ്രധാനമാണു്. സമീപകാലത്തു് നടക്കുന്ന ആശാൻ കൃതികളുടെ പരിഭാഷാ ശ്രമത്തിൽ ഇക്കാലമത്രയും നടന്ന പഠനങ്ങളും ഗവേഷണങ്ങളും ചർച്ചകളും ഉൾപ്പെടാതിരിക്കില്ല. ‘നൂറ്റാണ്ടുകളിലൂടെ യാത്രചെയ്യുമ്പോൾ ഒരു കൃതിയുടെ ഇനവും തരവും മാറും’ [39] എന്നതും ബഞ്ചമിൻ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. രാമചരിതവും അദ്ധ്യാത്മ രാമായണവും നമ്പ്യാർ കൃതികളും ഓർക്കുക. വസ്തുതകളും ആശയങ്ങളും മൂലകൃതിയിൽ നിന്നും പരിഭാഷപ്പെടുത്തുക എന്നതാണു് വിവർത്തനത്തിന്റെ ധർമ്മമായി സ്വീകരിക്കുന്നതെങ്കിൽ അത്തരം വിവർത്തനങ്ങൾക്കു് കാര്യമില്ല എന്നതാണു് ബഞ്ചമിന്റെ അഭിപ്രായം. [40]

“ഉള്ളടക്കമല്ല രൂപമാണു് പരിഭാഷ… ഭാഷ രൂപമാണു് എന്നു പറഞ്ഞാൽ അതിന്റെ അർത്ഥം ഭാഷയുടെ സൂചക തലത്തിനു്, അതിന്റെ ഭൗതിക ഘടനയ്ക്ക്, അർത്ഥ തലത്തെക്കാൾ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുക എന്നു കൂടിയാണു്. ഭാഷയുടെ ഭൌതികതയുടെ അടിസ്ഥാനം തന്നെ അതിന്റെ സൂചക തലമാണു്… മൂലഭാഷയിലെ സൂചകങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പരസ്പര ബന്ധത്തിലൂടെ വളർന്നു വരുന്നതാണു് ഭാഷയുടെ രൂപഘടന. ഒരേ വസ്തുവിനെ വിവിധ വാക്കുകളിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അർത്ഥ സൂചനകൾ വിവക്ഷിക്കുന്ന ഭാഷയുടെ കഴിവിനെയാണു് പ്രതീകവൽക്കരിക്കുന്നതു്. ഇതു് പരിഭാഷയുടെ മാത്രമല്ല, ഭാഷയുടെ തന്നെ പ്രത്യേകതയായാണു് ബഞ്ചമിൻ കാണുന്നതു്. വിവർത്തനീയത (translatability) എന്നാണു് ഈ ഭാഷാഗുണത്തെ അദ്ദേഹം വിളിക്കുക. വിവർത്തനീയതയാണു് ഒരു കൃതിയെ—അതു് മറ്റു ഭാഷകളിലേക്കു് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിൽ പോലും—ഇതര ഭാഷകൾക്കു കൂടി ഉൾക്കൊള്ളാവുന്ന പാഠമാക്കി പരുവപ്പെടുത്തുന്നതു്. വിവർത്തനീയമായ കൃതികൾക്കു് സഹജമായിത്തന്നെ ഒരുതരം വൈദേശികതയോ സാർവലൌകികതയോ ഉണ്ടെന്നു വേണമെങ്കിൽ പറയാം” [41]

സ്രോതഭാഷാ വായനക്കാർ മുൻവിധിയോടെയും ആരാധനയോടും വീക്ഷിക്കുന്ന കുമാരനാശാനോ സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ കാവ്യരചനാ കാരണങ്ങളോ അവിടെയില്ല. ഇത്തരം സാഹിതീയ പരിസരത്തിലാണു് വിവർത്തകർ സ്വാതന്ത്ര്യം അനുഭവിക്കുന്നതു്. മൂലരചനയെ അതേപടി പകർത്താനാവാത്തതിനാൽ ഏതൊരു സാഹിതീയ വിവർത്തനവും പുനർസൃഷ്ടിയായി മാറും.

ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലല്ലാതെ ഇംഗ്ലീഷ് പോലുള്ള മറുനാടൻ ഭാഷകളിലേക്കു് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ അതിനൊരു സംവാദത്തിന്റെ സ്വഭാവം കൂടിയുണ്ടു്. സാംസ്കാരിക നിർമ്മിതി എന്ന നിലയിൽ വിവർത്തനം ഭാഷയും സംസ്കാരവും തമ്മിലുള്ള ഗുണപരമായ സംവാദത്തിനു് ഇടം നല്കുന്നുണ്ടു്. ഇത്തരത്തിൽ സംവാദത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഏറ്റവും ഗുണമേന്മയേറിയ നിർമ്മിതി ഏതു് എന്നതാണു് പ്രധാനം. ഈ വിവർത്തന ഉല്പന്നമാണു് മലയാള സാഹിത്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു് ഭാഷ, സംസ്കാരം, കാലം എന്നിവ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നതു്. ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിൽ മലയാള സാഹിത്യം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യാൻ ഏതൊക്കെ രചനകൾക്കാണു് കഴിയുക, കഴിഞ്ഞതു് എന്നതു പ്രധാനമാണു്. എന്തുകൊണ്ടു് സാഹിത്യ വിവർത്തനം? എന്തുകൊണ്ടു് കുമാരനാശാൻ? എന്നീ ചോദ്യങ്ങൾക്കാണു് പ്രസക്തി. ലക്ഷ്യ ഭാഷയിലും സാഹിതീയ സംസ്കാരത്തിലും ഗ്രാഹ്യമുള്ള വിവർത്തകർ വിവർത്തന കൃതികളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും വിവർത്തന രീതിയിലും ഇടപെടുന്നുണ്ടു്. സാംസ്കാരികമായ, രാഷ്ട്രീയമായ ഇടപെടലാണതു്. ഓരോ വാക്കും സാംസ്കാരികമാണു്. മൂലരചയിതാവു് രൂപപ്പെടുത്തിയ സാംസ്കാരിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്നും വിവർത്തകർ തങ്ങളുടേതായ സാംസ്കാരിക യാഥാർത്ഥ്യം രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. സാറാജോസഫ്, നാരായൻ തുടങ്ങിയവരുടെ രചനകൾ പ്രബല സംസ്കാരത്തിൽ നിന്നു് ഭിന്നമായ പ്രാന്തവത്കൃത സമൂഹത്തിന്റെ ജീവിത വീക്ഷണങ്ങളും വ്യവഹാരങ്ങളും ശൈലികളുമാണു് പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നതു്. സാംസ്കാരിക വിനിമയം എന്ന ലക്ഷ്യത്തിനപ്പുറത്തു് ചില രാഷ്ട്രീയ സാധ്യതകൾ കൂടി ഇത്തരം രചനകളുടെ വിവർത്തന പ്രക്രിയയ്ക്കുണ്ടു്. സമൂഹത്തിലെ ഏകപക്ഷീയമായ നിലപാടുകളും ശരികളും പ്രതിരോധിക്കുന്ന സാമൂഹിക പ്രക്രിയയാണു് ഈ എഴുത്തുകാരുടേതു്. ഇവരുടെ രചനകൾ വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ അവ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന സാമൂഹികതലം, പ്രതിചരിത്രമെഴുത്തു്, പ്രത്യധീശത്വം, മുഖ്യധാരാ സാഹിത്യത്തിൽ നടത്തുന്ന ഇടപെടൽ തുടങ്ങിയ സൂക്ഷ്മരാഷ്ട്രീയ തലം കൂടി ലക്ഷ്യപാഠ നിർമ്മിതിയിൽ പ്രധാനമാണു്. ഈ തിരിച്ചറിവും തെരഞ്ഞെടുപ്പുമാണു് വിവർത്തനമെന്ന ശേഷജീവിതത്തെ ശ്രേഷ്ഠമാക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകം.

സവിശേഷമായ സാമൂഹിക രാഷ്ട്രീയതലം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന മൂലപാഠത്തിന്റെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തന്നെ വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലെ രാഷ്ട്രീയതലം ആരംഭിക്കുന്നു. സംസ്കാര പഠനത്തിൽ രാഷ്ട്രീയം എന്ന പദം അധികാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം എന്നാണർത്ഥം. സാംസ്കാരിക തലത്തിൽ മൂലപാഠം വെറും ‘കൃതി’യല്ല (work); അതു് പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന പരിസരമാണു്, ‘ഇട’മാണു് (space) എന്നർത്ഥം. ഇംഗ്ലീഷ് പോലുള്ള അധികാരഭാഷയിലേക്കുള്ള (language of power) വിവർത്തനമാകുമ്പോൾ [42] ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു തലം കൂടിയുണ്ടു്. മലയാള സാഹിത്യ ചരിത്രത്തിന്റെ പ്രതിനിധാനമെന്ന നിലയിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തന ശേഖരത്തിൽ അതു് വിനിമയം ചെയ്യുന്നു. ലോകഭാഷകളിലെ റൊമാന്റിക് പ്രസ്ഥാനത്തോടും നവോത്ഥാന ആശയങ്ങളോടും ചേർത്തു് കുമാരനാശാൻ കൃതികൾ സംവേദനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഇതിനിടയിൽ മധ്യസ്ഥത (agency) വഹിക്കുന്ന വിവർത്തകർ നിഷ്ക്രിയരല്ല, മറിച്ചു് അവരുടെ സ്വതന്ത്രമായ പ്രവർത്തനങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും നിലപാടുകളുമാണു് വിവർത്തനമെന്ന അന്തിമ ഉല്പന്നം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതു്. ലോകമെങ്ങുമുള്ള അധീനവർഗ്ഗ ബൗദ്ധിക രാഷ്ട്രീയ സംഘങ്ങളോടു് ചേർന്നുനിൽക്കണോ എന്ന നിലപാടു് വിവർത്തനത്തിൽ പ്രധാനമാവുന്നു. വിവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു കൃതിക്കു് ലഭിക്കുന്ന മൂല്യവർദ്ധിത (value addition) പ്രക്രിയയാണു്. കീഴാള സാഹിത്യത്തിൽ (subaltern literature) നാരായനും സ്ത്രീരചനകളിൽ (women writing) സാറാജോസഫും കണ്ണിചേരുന്നതു് മൊഴിമാറ്റത്തിലൂടെയാണു്.

ഭാഷാശാസ്ത്രവും സാഹിത്യ സിദ്ധാന്തങ്ങളും സാമൂഹിക ശാസ്ത്രവും സാംസ്കാരിക പഠനങ്ങളും വിവർത്തനത്തിന്റെ വിശകലന പ്രക്രിയയിൽ ഇടപെടുന്നതാണു് പിന്നീടുള്ള വിവർത്തന പഠനത്തിന്റെ ചരിത്രം. സാംസ്കാരികവും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരവുമായ പരിപ്രേക്ഷ്യത്തിൽ വിവർത്തനത്തിലെ വിശ്വസ്തത എന്ന സങ്കല്പനത്തെ വിശദീകരിച്ച സൈദ്ധാന്തികനാണു് ലോറൻസ് വെനുറ്റി (Lawrence Venuti). നിരവധി വിമർശന പഠനങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുള്ള അദ്ദേഹം വിവർത്തകർക്കു് പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നതിനു വേണ്ടി വാദിച്ചു. [43] വിവർത്തകർ അദൃശ്യരായി വിവർത്തനത്തിൽ സ്രോതപാഠത്തിന്റെ വൈദേശികത്വം (foreignness) നിലനിർത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചു് അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നു. ലക്ഷ്യപാഠം കൂടുതൽ ദൃശ്യമാകുന്നതരത്തിൽ അതു് സ്രോതസംസ്കാരത്തിന്റെ വ്യതിരിക്തതകൾ നിലനിർത്തുന്നു. സ്രോത പാഠത്തിന്റെ സാംസ്കാരികവും ഭാഷാപരവുമായ പ്രത്യേകതകൾ ലക്ഷ്യ ഭാഷാ വായനക്കാർക്കു് ലഭിക്കുന്നു. ലക്ഷ്യ പാഠത്തിനു പിന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സങ്കീർണ്ണവും സർഗ്ഗാത്മകവുമായ വിവർത്തന പ്രക്രിയയ്ക്കാണു് പ്രാധാന്യം. വിവർത്തകർ ദൃശ്യത (visibility) നേടി അംഗീകരിക്കപ്പെടണമെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. സംസ്കാര വിനിമയത്തിന്റെ മധ്യവർത്തികൾ എന്ന നിലയിൽ വിവർത്തകരുടെ പദവി, വിവർത്തനത്തിന്റെ സങ്കീർണതയും സർഗ്ഗാത്മകതയും, സ്രോതപാഠത്തിന്റെ ആസ്വാദനത്തിൽ നിന്നും ലക്ഷ്യപാഠരൂപീകരണത്തിൽ വിവർത്തകരുടെ പങ്കു് തുടങ്ങിയവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചർച്ചകളിൽ പ്രാധാന്യം നേടി.

‘Foreignization’ കൂടാതെ അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുവെച്ച സങ്കല്പനമാണു് ‘Domestication’. അതു് സ്രോതപാഠത്തിന്റെ വൈദേശികത്വം നിലനിർത്തുന്നതിനു ഭിന്നമായി ഭാഷാപരവും സാംസ്കാരികവുമായ അപരിചിതത്വം ഇല്ലാതാക്കി ലക്ഷ്യ ഭാഷയ്ക്കിണങ്ങും വിധം വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതാണു്. ഇതു് വിവർത്തകരുടെ അദൃശ്യതയ്ക്കു് (Translator’s invisibility) വഴിതെളിക്കുന്നു എന്നാണു് വെനുറ്റിയുടെ വാദം. [44] വിവർത്തകരുടെ ധാർമ്മികമായ ഉത്തരവാദിത്തത്തെക്കുറിച്ചു് അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചു. സ്രോത ഭാഷാ സംസ്കാരത്തിനും ഭാഷാപ്രകടന രീതിക്കും മുൻഗണന കൊടുക്കുന്ന വിവർത്തനത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള ശ്രമമാണതു്. വൈദേശിക പാഠത്തിന്റെ അപരിചതത്വം കളയുന്ന ‘Domestication’ രീതി വിവർത്തന പ്രക്രിയ ലഘൂകരിക്കും. അതേസമയം സ്രോതപാഠത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലം ലക്ഷ്യ ഭാഷാ വായനക്കാർക്കു് തിരിച്ചറിയുന്നതിനു വേണ്ടി വൈദേശിക ഘടകങ്ങൾ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ നിലനിർത്തുന്നതു് ലക്ഷ്യ ഭാഷയുടെ ഭാഷാപരവും സാംസ്കാരികവുമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കു് വിരുദ്ധമായി വന്നേക്കാം. ലക്ഷ്യ ഭാഷയുടെ സ്വാഭാവികതയും ഭംഗിയും ഒഴുക്കും തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന വാക്യഘടനയും പദാവലിയും വിവർത്തനത്തെ വൈകൃതമാക്കും. സാംസ്കാരികമായ പൊരുത്തക്കേടുകൾ ലക്ഷ്യപാഠ വായനയ്ക്കു് അരോചകമോ അസംബന്ധമോ ആകും. വിവർത്തനത്തിലെ കാടത്തം (barbarism in translation) എന്നാണു് വെനുറ്റി ഇതു് പരാമർശിക്കുന്നതു്. വിശ്വസ്തത നിലനിർത്താനുള്ള അമിത ശ്രമങ്ങൾ വിവർത്തനം പാടേ പരാജയപ്പെടുത്തുന്ന നിലയിലെത്തിക്കും. മികച്ച ഭാഷാവബോധം, സാംസ്കാരികമായ അനുവർത്തനം (cultural adaptation), സർഗ്ഗാത്മകമായ പ്രശ്നപരിഹാര ശ്രമങ്ങൾ (creative problem-solving) എന്നിവയിലൂടെ ഈ പ്രശ്നങ്ങൾ മറികടക്കാൻ കഴിയുമെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ലക്ഷ്യസംസ്കാരത്തിലെ പ്രബലമായ ആശയങ്ങളിലും ധാരകളിലും വിള്ളലുകളുണ്ടാക്കാൻ വിവർത്തനങ്ങൾക്കു് സാധിക്കും. തുടങ്ങി വിശ്വസ്തതയിൽ ഒതുങ്ങിനിന്ന വിവർത്തന പഠനത്തെ സാംസ്കാരികവും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരവുമായ വിമർശമാക്കാൻ വെനുറ്റിക്കു് കഴിഞ്ഞു. വിമർശനാത്മക സാംസ്കാരിക പഠനത്തിന്റെ ഭാഗമായി വിവർത്തന പഠനവും മാറിയതു് ഇക്കാലത്താണു്. [45] വിവർത്തകരുടെ തന്ത്രങ്ങളും തീരുമാനങ്ങളും, സാംസ്കാരിക ചരിത്രപരമായ പരിസരത്തിൽ വിവർത്തനം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, സാമ്പത്തികവും സ്ഥാപനപരവുമായ ഇടപെടലുകൾ വിവർത്തനങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നതു്, തുടങ്ങിയ മേഖലകൾ തുറന്നതു് വിവർത്തനത്തെ സാംസ്കാരിക വിഭവമെന്ന നിലയിൽ വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിനു് സഹായകമായി. ചുരുക്കത്തിൽ വിമർശനാത്മകവും ധാർമ്മികവും സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യമുള്ളതുമായ ഒന്നായി വിവർത്തന പഠനം മാറിയതു് വെനുറ്റിയുടെ ഇടപെടലിലാണു്.

ഒരു ജ്ഞാനമേഖല എന്ന നിലയിൽ വിവർത്തന പഠനങ്ങൾ വളരുന്നതിൽ ബൈബിൾ വിവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചു് വന്ന അന്വേഷണങ്ങൾക്കു് വലിയ പങ്കുണ്ടു്. മുമ്പു സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, ന്യായപ്രമാണത്തിൽ നിന്നും വള്ളിയോ പുള്ളിയോ മാറ്റം വരരുതു് എന്ന കല്പനയ്ക്കു മേൽ വിവർത്തനം ചെയ്ത ബൈബിൾ മാതൃകകളിൽ നിന്നാണു് വിവർത്തന വിമർശനം അതിന്റെ രീതികളും രൂപങ്ങളും വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതു് എന്നു് ജെയിംസ് ഹോംസും [46] മറ്റും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടു്. മികച്ചതു്/മോശം, വിശ്വസ്തം/അവിശ്വസ്തം, പദാനുപദ വിവർത്തനം, ഇരുപാഠങ്ങളുടെ സമതുലനം, സ്വതന്ത്രം, വിവർത്തകരുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രം, വിവർത്തന തന്ത്രങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക വിനിമയം, വിവർത്തനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള താരതമ്യപഠനം, അനുവർത്തനം, കൊളോണിയൽ, പോസ്റ്റ് കൊളോണിയൽ, ഫെമിനിസ്റ്റ് വിവർത്തനം തുടങ്ങി ആദ്യകാലം തൊട്ടുള്ള വിവർത്തന പഠനങ്ങളിലും സിദ്ധാന്തങ്ങളിലും ബൈബിൾ വിവർത്തനങ്ങൾ കാര്യമായി ഇടപെടുകയുണ്ടായി. [47] ഉദാഹരണമായി, Jesus said to them, ‘I am the bread of life; he who comes to me shall not hunger, and he who belives in me shall never thirst and him who come to me I shall not throw out’ John 6: 35–37 [48] എന്ന ഭാഗം Joann Haugerud വിവർത്തനം ചെയ്തതു് നോക്കുക.

Jesus said to them, ‘I am the bread of life; anyone to comes to me shall not hunger, and anyone belives in me shall never thirst and those who come to me I shall not throw out’ [49] ഭാഷയിലെ ലിംഗഭേദത്തെ പൊളിച്ചുകളഞ്ഞ ഫെമിനിസ്റ്റ് വിവർത്തനങ്ങൾ ഇക്കാര്യത്തിൽ എടുത്തു പറയേണ്ടതാണു്.

ബൈബിൾ വിവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു് മലയാളത്തിലും ധാരാളം പഠനങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടു് [50] ‘ബൈബിൾ വിവർത്തനം’ [51] , ‘ബൈബിൾ വിവർത്തനം ചില പ്രശ്നങ്ങൾ’ [52] , ‘ബൈബിൾ തർജ്ജമകൾ മലയാളത്തിൽ’ [53] , ‘മാണിക്കത്തനാരുടെ ബൈബിൾ പരിഭാഷാശൈലി’ [54] —മലയാളത്തിലെ വിവർത്തന വിമർശനത്തിന്റെ സൈദ്ധാന്തികമായ വളർച്ച ഈ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്നു കണ്ടെടുക്കാൻ കഴിയും. ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലെ ബൈബിൾ വിവർത്തനങ്ങളെ കുറിച്ചു് പൊതുവെ പരാമർശിക്കുന്ന എൻ. സാമിന്റെ ലേഖനം 1811-ൽ ബോംബെയിലെ കൂരിയർ പ്രസിൽ അച്ചടിച്ച ആദ്യമലയാള ബൈബിൾ വിവർത്തനം, 1822-ൽ കോട്ടയം സി. എം. എസ്. പ്രസ്സിൽ അച്ചടിച്ച ബെയ്ലി യുടെ പുതിയനിയമ പരിഭാഷ, 1842-ൽ സമ്പൂർണ്ണ ബൈബിൾ വിവർത്തനം, 1868-ൽ മംഗലാപുരത്തു നിന്നും ഗുണ്ടർട്ടി ന്റെ പുതിയ നിയമ പരിഭാഷ, 1905-ൽ എറണാകുളത്തുനിന്നും പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മഞ്ഞുമ്മൽ ആശ്രമത്തിലെ വൈദികർ ചെയ്ത പരിഭാഷ എന്നിവ പദതലത്തിലും പ്രധാനമായും വാക്യതലത്തിലും താരതമ്യ പഠന വിധേയമാക്കുന്നു. സത്യവേദ പുസ്തകം (1910), മലയാളം ബൈബിൾ (ഓശാന പബ്ലിക്കേഷൻ, 1983) എന്നിവയിലെ സംജ്ഞാനാമങ്ങളിലും പദഘടനയിലും വാക്യഘടനയിലും വന്ന മാറ്റങ്ങളാണു് ഡോ. കെ. രഗു പരിശോധിക്കുന്നതു്. ക്രൈസ്തവമത രൂപീകരണത്തിൽ ബൈബിൾ തർജ്ജമകൾ വഹിച്ച പങ്കിനെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണത്തിനു് ഊന്നൽ കൊടുക്കുന്നതാണു് സ്കറിയ സക്കറിയ മുന്നോട്ടു വെയ്ക്കുന്ന വിമർശനപാഠം.

“കേരളത്തിൽ ബൈബിൾ തർജമയ്ക്കു് ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെടുന്നവരെ കഴിഞ്ഞകാലത്തും ഇന്നും അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഒരു പ്രശ്നമുണ്ടു്. ഭാരതത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രദേശത്തും അനുഭവപ്പെടാത്ത ഒരു പ്രശ്നം. മലയാളത്തിൽ ബൈബിൾ തർജമ ഉണ്ടാകുന്നതിനു

നൂറ്റാണ്ടുകൾ മുമ്പുതന്നെ മലയാളനാട്ടിൽ ക്രിസ്തുമതം വേരുറച്ചിരുന്നു. ക്രൈസ്തവർ ഒരു സമുദായമായി വളർച്ച പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അവരുടെ മതജീവിതത്തോടു ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു മതഭാഷയും പ്രചരിച്ചിരുന്നു. ഏതു് ഉപഭാഷയെപ്പോലെയും ക്രൈസ്തവരുടെ മതഭാഷയും തനിമയുള്ളതായിരുന്നു. മതസംബന്ധമായ കാര്യങ്ങളെ കുറിക്കുന്ന നിരവധി പദങ്ങൾ ആ ഭാഷയിൽ സുലഭമായിരുന്നുതാനും… കേരള ക്രിസ്ത്യാനികളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം കുർബാന, ഈശോ, ഉപവി, അരൂപി, റൂഹാദുക്കുദിശ, മിശിഹ തുടങ്ങിയ പദങ്ങൾക്കെല്ലാം വൈകാരികാർത്ഥമുണ്ടു്. ബൈബിൾ തർജമയ്ക്കു് ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെടുന്നവർ ഒന്നുകിൽ ഈ പദാവലി സ്വീകരിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ സർവജനങ്ങൾക്കും മനസ്സിലാകുന്ന ജനകീയശൈലി സ്വീകരിക്കണം.” [55]

തർജ്ജമ പഠനത്തിൽ ലക്ഷ്യ ഭാഷയിലെ വായനക്കാർ, സംസ്കാരം, ചരിത്രം തുടങ്ങിയവ കൂടി പരിഗണിക്കണമെന്ന സൂചനയാണിതു്. ‘തർജ്ജമ പഠനവും ക്ലാസ്സിക് മലയാള പഠനവും സമകാലിക വിജ്ഞാന വ്യവസ്ഥയിൽ’ എന്ന മറ്റൊരു ലേഖനത്തിൽ ‘കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ബൈബിൾ വിവർത്തനത്തിൽ പുരോഹിതാധികാരികൾ ഒറ്റപ്പെട്ട നിലയിൽ നടത്തുന്ന തിരുത്തലുകൾ വലിയ സ്വത്വസംഘർഷത്തിന്റെ ഭാഷാചിഹ്നങ്ങളായി വേണം മനസ്സിലാക്കാൻ’ [56] എന്നിങ്ങനെ വിവർത്തന പഠനത്തെ സ്വത്വപഠനത്തിന്റെ (identity studies) സൈദ്ധാന്തിക പരിസരത്തിലെത്തിക്കുന്നു.

“ബൈബിളിലെ പ്രളയകഥ ഭാഷയ്ക്കുള്ളിലെ തർജ്ജമയും അന്തർഭാഷാ തർജ്ജമയും ചിഹ്നതർജമയും പിന്നിട്ടാണു് നോഹ (Noah) എന്ന തട്ടുപൊളിപ്പൻ സിനിമയാകുന്നതു്. ബൈബിളും തിരക്കഥയും സിനിമയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ ശ്രേണീകൃതമായി മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. ഓരോ വ്യവസ്ഥയിലും തനിമയോടെ പ്രവർത്തിക്കുകയാണു് തർജമകൾ. അവയെ മൂലം/ലക്ഷ്യം എന്നു വിപരീതത്തിലാക്കുന്നതു ശരിയല്ല. ശ്രേണീകൃതമായ ഒരു ഭാഷാവ്യവഹാരമല്ല തർജമ എന്ന തിരിച്ചറിവു നിർണ്ണായകമാണു്. എന്നാൽ ഓരോ തർജമയിലും യുഗചൈതന്യവും പ്രകരണബലവും കണ്ടറിയാൻ സമകാലിക തർജമ പഠനത്തിനു കഴിയും” [57]

“തർജമ പഠനം തർജമയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന കർതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണമായി വികസിക്കണം. തർജമയുടെ മൂല്യനിർണയം തന്നെ തർജമക്കാരന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ മുൻനിർത്തിയാകണം… ഒരു തർജമയും ചീത്ത തർജമയല്ല. ഓരോ തരം ബുദ്ധിവിസ്താരങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ തർജമകളെ വിലയിരുത്താൻ അവസരമുണ്ടാകുന്നു.” [58]

എന്നിങ്ങനെ വിവർത്തന പഠനത്തിലെ പുതിയ നിലപാടുകൾ മലയാളത്തിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നതു് സ്കറിയ സക്കറിയയാണു്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന ദശകങ്ങളിലെത്തുമ്പോൾ മാനവിക വിജ്ഞാന മേഖലയിൽ താരതമ്യ സാഹിത്യ പഠനത്തിന്റെയും സാഹിത്യ ചരിത്ര വിജ്ഞാനത്തിന്റെയും മർമ്മമായി സംസ്കാര പഠനം മാറുന്നതിനെക്കുറിച്ചും സ്കറിയ സക്കറിയ വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ടു്. [59] വിമർശന പഠനം (critical study) എന്ന നിലയിലേക്കു് വിവർത്തന പഠനം മാറുന്നതു് സമീപ കാലത്തു മാത്രമാണു്. ഹോംസിന്റെ ചിന്തകളിൽ നിന്നും വിവർത്തനത്തിന്റെ കാര്യകാരണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്ന സ്കോപ്പോസ് തിയറി, റഷ്യൻ ഫോർമലിസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആശയങ്ങൾ, ഇറ്റാമർ ഇവൻസൊഹറും ഗിദയോൻ ടൂറിയും ആവിഷ്കരിച്ച ബഹുവ്യവസ്ഥാ സിദ്ധാന്തം (polysystem theory) തുടങ്ങി അന്തർവൈജ്ഞാനികമായ (ആധുനിക ഭാഷകളും ഭാഷാശാസ്ത്രവും താരതമ്യ സാഹിത്യം, സാംസ്കാരിക പഠനം, തത്വചിന്ത, സാമൂഹികശാസ്ത്രം, തുടങ്ങിയവ) വിവർത്തന പഠനങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ കടന്നുവന്നതിനു പിന്നിൽ പ്രൊഫ. സ്കറിയ സക്കറിയയുടെ ഇടപെടലുകൾ [60] ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണു്.

മാനവികമായ കാര്യങ്ങളാണു് വിവർത്തന പ്രക്രിയയ്ക്കു് പിന്നിലുള്ളതു്. വ്യക്തികൾ അവരവർക്കു വേണ്ടിയും മറ്റുള്ളവർക്കു വേണ്ടിയും വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലേർപ്പെടുന്നു. ജീവിതത്തിൽ സംതൃപ്തി ലഭിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിലാണു് മനുഷ്യർ ഏർപ്പെടുന്നതു്. സർഗ്ഗാത്മക രചനയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ലോകസാഹിത്യത്തിലെ അതുല്യ രചനകൾ സ്വന്തം ഭാഷയിലെത്തിക്കാനാണു് വിവർത്തരുടെ ശ്രമം. സ്വന്തം വായനാനുഭവം മറ്റുള്ളവരിലേക്കു് എത്തിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണവർ നടത്തുന്നതു്. വിവർത്തനത്തെ കൃതിയുടെ ശേഷജീവിതമെന്നു് (afterlife) വിശേഷിപ്പിച്ച വാൾട്ടർ ബഞ്ചമിൻ തന്റെ വിഖ്യാതമായ ‘The task of the Translator’ (1923) എന്ന പ്രബന്ധത്തിൽ സ്വന്തം വായനാനുഭവത്തിന്മേലുള്ള ആത്മീയമായ പ്രവർത്തനം/പരിശ്രമം (spiritual endeavour) എന്നും ഏറ്റവും മഹത്തായതു്/പാവനമായതു് എത്തിപ്പിടിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണു് ഓരോ വിവർത്തനത്തിലും നടക്കുന്നതു് എന്നും വിവരിക്കുകയുണ്ടായി. സാഹിത്യ വിവർത്തനത്തിൽ മൂലപാഠത്തിനും ഭാഷയ്ക്കും അധീശത്വ സങ്കല്പനത്തിൽ നിന്നും മാറി ഭാഷകളെല്ലാം ശുദ്ധവും ഉന്നതവും സാർവ്വത്രികവുമാണെന്ന ആശയം (The concept of pure language) അദ്ദേഹം കൊണ്ടുവന്നു. വിവർത്തന പ്രക്രിയ ഇരുഭാഷകളുടെയും വിനിമയത്തിനും പ്രകാശനത്തിനും കാരണമാകുന്നു. വിവർത്തനം സ്രോത-ലക്ഷ്യ ഭാഷകളുടെ അഭിവൃദ്ധിക്കാണു് ആത്യന്തികമായി വഴിവെക്കുന്നതെന്നാണു് ബഞ്ചമിന്റെ വാദം. വിവർത്തനം സ്രോതപാഠത്തിനു് പുതുജീവിതം നൽകുന്നു. വിവർത്തനത്തെ പുനരുല്പാദനം എന്ന തരത്തിലല്ല കാണേണ്ടതു്, സ്രോതപാഠത്തിന്റെ സാംസ്കാരികവും ധ്വന്യാത്മകവുമായ സവിശേഷതകൾക്കും സാധ്യതകൾക്കും കുറച്ചുകാലം കൂടി ആയുസ്സു ലഭിക്കുകയാണു് ചെയ്യുന്നതു്. വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ വിശ്വസ്തതയോടൊപ്പം സർഗ്ഗാത്മകമായ സ്വാതന്ത്ര്യമാണു് പാഠത്തിന്റെ അർത്ഥപൂർണ്ണവും സൗന്ദര്യാത്മകവുമായ വിവർത്തനത്തിനു് ആവശ്യമെന്നു് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. സ്രോതപാഠത്തിന്റെ അവിവർത്തനീയമായ (untranslatable) അംശങ്ങളിൽ വിവർത്തകരുടെ സർഗ്ഗാത്മകമായ പ്രശ്നപരിഹാരമാണു് മാർഗ്ഗം. ‘ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസാധകർ തന്റെ ചെറുകഥകൾ translate ചെയ്യാനല്ല, rewrite ചെയ്യാനാണു് പറഞ്ഞതു്’ എന്ന രവീന്ദ്രനാഥടാഗോറിന്റെ പരാമർശവും വിവർത്തന ചിന്തകളിൽ ചർച്ചാവിഷയമായി. Translate, rewrite, Creative translation, interpretation, recreation തുടങ്ങിയ പദങ്ങളെല്ലാം നിരന്തരം പ്രശ്നവൽക്കരിച്ചവരിൽ ലെഫവെർ (Andre Lefevere, 1945–1996), സൂസൻ ബാസ്നെറ്റ് (Susan Bassnett, 1945-) തുടങ്ങിയവരും ഉൾപ്പെടുന്നു.

വിവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാൾട്ടർ ബഞ്ചമിന്റെ ചിന്തകൾ ദറിദയുടെ ഘടനാവാദനന്തര, അപനിർമ്മാണ ആശയങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചു. സ്രോത, ലക്ഷ്യ പാഠദ്വന്ദ്വത്തിൽ അന്തർലീനമായ original (മൂലം), secondary (ദ്വിതീയം) ആശയങ്ങളെ മങ്ങലേല്പിക്കാനും അദ്ദേഹത്തിനു കഴിഞ്ഞു. വിവർത്തന പഠനങ്ങളിലെ സമമൂല്യത, വിശ്വസ്തത തുടങ്ങിയ അംഗീകൃത സങ്കല്പനങ്ങളെ പൊളിച്ചുകൊണ്ടാണു് ഘടനാവാദാനന്തര വിവർത്തന പഠനങ്ങൾ വന്നതു്. ഒരു പദത്തിന്റെ സ്ഥിരവും നിശ്ചിതവുമായ അർത്ഥം എന്ന ധാരണയ്ക്കു് ഫൂക്കോ (Michel Foucault), ദറിദ (Jacques Darrida), ബാർത്ത് (Roland Barthes) തുടങ്ങിയവരുടെ ആശയങ്ങൾ മാറ്റം വരുത്തി. ലോറൻസ് വെനുറ്റി യുടെ സാംസ്കാരികവും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരവുമായ ചിന്തകളും ഇക്കാലത്തു് വിവർത്തന ചിന്തകളിൽ ഇടപെട്ടു.

സാംസ്കാരികവും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരവുമായ ആശയങ്ങൾ നിരവധി ഘടനാവാദാനന്തര വിവർത്തന സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ടു്. [61] 1990-കളോടെ വിവർത്തക ചിന്തകനായ ആന്ദ്രേ ലെഫവറെ മൂലകൃതിയോടുള്ള വിശ്വസ്തതതയല്ല, കൃത്യമായ പ്രത്യയശാസ്ത്ര, സൗന്ദര്യശാസ്ത്രനിലപാടുള്ള പുനർരചനയോ പൊളിച്ചെഴുത്തോ ആണു് വിവർത്തനമെന്നു് വ്യക്തമാക്കി. ആന്ദ്രേ ലെഫവെറും സൂസൻ ബാസ്നെറ്റും മുന്നോട്ടുവെച്ച ‘പുനർരചനയുടെ സാംസ്കാരികതല’മെന്ന (Rewriting—Culture school of Translation Studies) ആശയവും പ്രധാനമാണു്. സൂസൻ ബാസ്നെറ്റ് അവതരിപ്പിച്ച (Translation Studies, 1991) വിവർത്തന ചരിത്ര നിർമിതിയെ ഉപജീവിക്കുന്ന പഠനങ്ങളാണു് മലയാള വിവർത്തന പഠനങ്ങളിൽ പിന്നീടുണ്ടായതു്. ബാസ്നെറ്റ് മാത്രമല്ല, തിയോ ഹെർമ്മൻസ് (Theo Hermans), മേരി സ്നൈൽ ഹോൺബി (Mary Snell Hornby), മൈക്കൽ ക്രോണിൻ (Michael Cronin), ഹരീഷ് ത്രിവേദി (Harish Trivedi) തുടങ്ങി നിരവധിപ്പേർ സംസ്കാര പഠനത്തിന്റെ പുതുവഴികളുമായിച്ചേർന്നു് നവീകരിച്ച വിവർത്തന പഠനരീതി ലോകമെമ്പാടും പ്രയോഗത്തിൽവന്നു.

വിവർത്തനം ഭാഷകൾ തമ്മിലല്ല, സംസ്കാരങ്ങൾ തമ്മിലാണു് എന്നായിരുന്നു ഇവർ പൊതുവിൽ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതു്. വിവർത്തകർ സ്വയം നവീകരിച്ച പ്രത്യയശാസ്ത്ര—സൗന്ദര്യശാസ്ത്ര സങ്കല്പനങ്ങളെയോ ലക്ഷ്യ സംസ്കാരത്തിൽ അധീശത്വം പുലർത്തുന്ന പ്രത്യയശാസ്ത്ര—സൗന്ദര്യശാസ്ത്ര സങ്കല്പനങ്ങളെയോ ഉപജീവിച്ചു് നടത്തുന്ന പുനർരചനകളായിരുന്നു ഇവർക്കു് വിവർത്തനം. [62]

മലയാളത്തിലുണ്ടായ ഇതിഹാസങ്ങളുടെയും പുരാണങ്ങളുടെയും വിവർത്തനങ്ങളെ പുനരന്വേഷിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങളിലും ചർച്ചകളിലും ഈ ആശയങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനം കണ്ടെത്താം.

എത്ര രാമന്മാരുണ്ടോ അത്രയും രാമായണങ്ങളുമുണ്ടു് ഏഷ്യയിലെമ്പാടും. എല്ലാ പരിഭാഷകളും എല്ലാ സ്വതന്ത്രകൃതികളും രാമായണം ഭാവനയുടെ ഒരു പാരമ്പര്യമാണെന്നു് സ്ഥാപിക്കുന്നു… രാമായണത്തെയും പലതരം ഭാവനകൾക്കു് വിഹരിക്കാനുള്ള ഇടമായിത്തന്നെയാണു് ഏഷ്യക്കാർ കണ്ടുപോന്നിട്ടുള്ളതു്. ഭിന്നലിംഗങ്ങൾക്കും വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും ലിംഗവിഭാഗങ്ങൾക്കും ഭാഷാവിഭാഗങ്ങൾക്കും സ്വന്തം സാമൂഹ്യാഭിലാഷങ്ങളും പ്രത്യയശാസ്ത്ര ഉല്കണ്ഠകളും തീർക്കാനുള്ള വലിയ ഒരരങ്ങ്. വിവർത്തനം, അനുവർത്തനം, സ്വതന്ത്രകൃതി ഇവ തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകൾ മുമ്പുണ്ടായ രാമായണങ്ങൾക്കു് വളരെക്കുറച്ചേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ഇന്ത്യയിലെ തുളു, ഭീലി, സന്താളി, ഭോജ്പുരി തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെട്ട ഭാഷകൾ കൂടാതെ തായ്, ടിബറ്റൻ, ആസമീസ്, ബാലിനീസ്, കംബോഡിയൻ, ചൈനീസ്, ജാവനീസ്, ലാവോനീഷൻ, മലേഷ്യൻ ഭാഷകളിലും കഥകളി, രാംലീല, രാമനാട്ടം, പാവക്കൂത്തു്, യക്ഷഗാനം, നിഴൽക്കുത്തു്, പലതരം നടോടിനാടകങ്ങൾ, ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ, ചിത്രതയ്യൽ, ഗുഹാചിത്രങ്ങൾ, ശില്പങ്ങൾ ഇവയുടെയൊക്കെ മുദ്രയോ രേഖയോ നിറമോ ആകാരമോ കൊണ്ടു സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷകളിലും നൂറുകണക്കിനു രാമായണങ്ങൾ കാണാം. സംസ്കൃതത്തിൽ ഇരുപത്തിയഞ്ചിലേറെ പാഠങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ മലയാളത്തിലും രാമചരിതവും കണ്ണശ്ശരാമായണവും അദ്ധ്യാത്മരാമായണവും ഇരുപത്തിനാലു വൃത്തവും കേരളവർമ്മ രാമായണവും രാമചന്ദ്രവിലാസവും രാമായണം ആട്ടക്കഥയും രാമായണ മഞ്ജരിയും ഭാഷാരാമായണ ചമ്പുവും പാതാള രാമായണവും മാപ്പിള രാമായണവും വയനാടൻ ആദിവാസി രാമായണവുമുൾപ്പെടെ ഒട്ടേറെ രാമായണങ്ങളും രാമായണാധിഷ്ഠിതമായ ഇരുന്നൂറിലേറെ കൃതികളുമുണ്ടു്… ഇതിലേതെങ്കിലും ഒരു രാമായണം ആധികാരികം എന്നു വാദിക്കാനാവില്ല. [63] എന്നു് സച്ചിദാന്ദൻ വിശദീകരിക്കുന്നതു് വിവർത്തന പഠനത്തിന്റെ പുത്തൻ കാഴ്ചപ്പാടുകളിലാണു്.

മലയാളത്തിൽ വിവർത്തന പഠനത്തിൽ വന്ന പരിണാമങ്ങൾ ഗീതാഞ്ജലി തർജ്ജമയെക്കുറിച്ചു് വന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഉദാഹരിച്ചു് വെളിപ്പെടുത്താൻ കഴിയും. ‘ഗീതാഞ്ജലി—മൂലവും പരിഭാഷകളും’ [64] എന്ന ലേഖനം മൂലകൃതിയായ ബംഗാളി പാഠത്തിലെ ഒരു ഗാനത്തോടു് ടാഗോറിന്റെ തന്നെ ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷയും എൻ. ഗോപാലപിള്ള നടത്തിയ സംസ്കൃത വിവിർത്തനവും കെ. സി. പിള്ളയും വി. എസ്. ശർമ്മയും ചേർന്നു് ചെയ്ത ഗദ്യവിവർത്തനവും ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പി ന്റെ പദ്യവിവർത്തനവും തമ്മിൽ നടത്തുന്ന താരതമ്യപഠനമാണു്.

“മൂലകൃതിയിലെ പ്രയോഗങ്ങളുടെ സ്വാരസ്യം സംവേദനം ചെയ്യാൻ ഓരോ തരത്തിൽ വിവർത്തകർ ശ്രമിക്കുന്നു… വിവർത്തനങ്ങൾ എത്ര എണ്ണം വെച്ചു് താരതമ്യം ചെയ്തു് തൃപ്തിയോ അതൃപ്തിയോ പ്രകടിപ്പിച്ചാലും ഒന്നു് പ്രത്യേകം പറയാം. ‘ഏക്ടി നമസ്കാരേ പ്രഭു’ എന്ന ഗീതത്തിന്റെ സംഗീതാത്മകതയിലടങ്ങുന്ന ഭാവസൗന്ദര്യം ഏതു വിവർത്തനത്തിനും പൂർണ്ണമായി ലഭിച്ചില്ലെന്നു വരും… ഉദാഹരിച്ച വിവർത്തനങ്ങളിലൊന്നും അപകടകരമായി യാതൊന്നും സംഭവിച്ചിട്ടില്ല എന്നും സംഭവിക്കാവുന്ന സ്വാഭാവിക പരിണാമമേ ഉണ്ടായിട്ടുള്ളൂ എന്നും കൂടി പറയട്ടെ” [65] എന്ന നിഗമനമാണു് ഈ ലേഖനത്തിനുള്ളതു്. എന്നാൽ, മൂലവും പരിഭാഷയും തമ്മിലുള്ള താരതമ്യപഠനത്തിൽ നിന്നും ഭിന്നമാണു് ‘ഗീതാഞ്ജലീതർജ്ജമ’ എന്ന ഡോ. വി. ദേവിപ്രസാദിന്റെ ലേഖനം. [66] മലയാളത്തിൽ വന്ന പന്ത്രണ്ടോളം പരിഭാഷകളെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിനു മുമ്പെ ലേഖകൻ മൂലകൃതിയുടെ അനന്യതയും രചനാപരിസരവും വിവരിച്ചു് ‘എന്തുകൊണ്ടു് ഗീതാഞ്ജലി വിവർത്തനം’ എന്ന ചോദ്യത്തിനു് ഉത്തരം തേടുന്നു.

“ഇരുഭാഷകൾക്കും സംസ്കാരങ്ങൾക്കും തമ്മിലുള്ള ജൈവഘടകമാണു് അതിന്റെ പ്രചോദനഘടകങ്ങളിൽ ഒന്നു്. ബംഗാളി സാഹിത്യ ഭാഷയിൽ കാണുന്ന സംസ്കൃത പദ പ്രാചുര്യം ആ ഭാഷ എളുപ്പത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ മലയാളിയെ സഹായിച്ചു. എന്നാൽ എന്തുകൊണ്ടാണു് ഗീതാഞ്ജലി മറ്റു ഭാഷകളിലേക്കു് ഇത്രയധികം വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടാൻ കാരണമായതു്. ടാഗോർ ഒരു മതസ്ഥനല്ല. ഏതെങ്കിലും പുതിയ ശാസ്ത്രതത്വങ്ങളുടെ പ്രോദ്ഘാടകനുമല്ല. വശ്യവചസ്സായ ഒരു കവിയുടെ സൃഷ്ടി, നോബൽ സമ്മാനാർഹമായ ഏക ഭാരതീയ കൃതി എന്നീ ഉത്തരങ്ങളും തൃപ്തികരമല്ല, പിന്നെയോ വളരെക്കാലമായി നമ്മുടെ ദൃഷ്ടിപഥത്തിൽ പെടാതെ കിടന്നിരുന്ന അമൂല്യങ്ങളായ ആർഷസൂക്തികളെ അതിന്റെ നിയതാർത്ഥത്തിൽ ആവിഷ്കരിച്ചു ഫലിപ്പിച്ചു എന്നതാകണം അതിനു കാരണം.”

ഓരോ കൃതിയും വിവർത്തനം ചെയ്യാനുള്ള സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവും സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ കാരണങ്ങൾ അന്വേഷിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയിലേക്കു് വിർത്തന പഠനങ്ങൾ മാറുന്നു. ഇക്കാരണങ്ങൾ കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മവും വിപുലവുമായി അന്വേഷിക്കുകയാണു് ‘ഗീതാഞ്ജലി: പരിഭാഷയുടെ ജീവിതത്തുടർച്ചകൾ’ [67] എന്ന ലേഖനം.

മലയാള സാഹിത്യചരിത്രത്തിലെ സവിശേഷമായ ദിശാവ്യതിയാനം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നവയാണു് ടാഗോർകൃതികളുടെ പരിഭാഷകൾ… ഇന്ത്യൻ നവോത്ഥാനത്തിന്റെ ദൈവരൂപങ്ങളായി വംഗ ദേശത്തെയും അവിടെയുള്ള സാഹിത്യത്തെയും തിരിച്ചറിയുന്ന പ്രവണതയുടെ തുടർച്ചയായിരുന്നു ടാഗോർകേന്ദ്രിതമായ ആരാധന. ബംഗാളിലെ ദേശീയ/സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പരിഷ്കൃതിയുടെ ചിഹ്നങ്ങളായാണു് അന്നൊക്കെ മലയാളം എതിരേറ്റിരുന്നതു്. ക്രമേണ മലയാള സംസ്കാര മണ്ഡലത്തിന്റെ നിർമ്മിതിയിലും പരിണതിയിലും അവയുടെ ഇടപെടലുകൾ നിർണായകമായി. സാമൂഹിക പ്രക്രിയ എന്ന നിലയ്ക്കു് മലയാള സാംസ്കാരികതയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്ര രൂപീകരണത്തിലും സാഹിത്യ ചരിത്രത്തിന്റെ ആധുനികീകരണത്തിലും നിരന്തര സാന്നിധ്യമാവുന്ന തർജ്ജമകളെ രാഷ്ട്രീയ വിവക്ഷകളുള്ള സർഗ്ഗ പ്രവർത്തനമെന്ന നിലയിൽ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ടു് (അതിൽത്തന്നെ, പു. 169) എന്ന തുടക്കംതന്നെ, മാറിയ വിവർത്തന വിമർശനത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന വിധത്തിലാണു്. [68] വിവർത്തന രചനകളെ അവ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന സ്ഥലം, കാലം, വ്യവഹാരിക മണ്ഡലം എന്നിവയെ കൂടി പരിഗണിച്ചുകൊണ്ടു് വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ടു്;

ഏതൊരു സ്വതന്ത്ര സാഹിത്യ സൃഷ്ടിയും പോലെതന്നെ. ആരു്, ഏതുഭാഷയിൽ, ഏതുകൃതി, എപ്പോൾ, ഏതു ഭാഷയിലേക്കു് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു എന്നതു് ഒരു രാഷ്ട്രീയ സാംസ്കാരിക ചോദ്യത്തിനാണു് [69] പ്രസക്തിയുള്ളതു്. സാംസ്കാരിക ചരിത്ര കാലാവസ്ഥയിലെ നിർണായക സന്ധികളിലും പ്രതിസന്ധികളിലുമാണു് തർജ്ജമകൾ ഇടതടവില്ലാതെ ഉണ്ടായിക്കൊണ്ടിരുന്നതെന്ന ഇറ്റാമർ ഇവൻ സൊഹറി [70] ന്റെ ആശയത്തെ ചേർത്തുവെച്ചുകൊണ്ടാണു് ഗീതാഞ്ജലി പരിഭാഷയുടെ സാംസ്കാരികതലം പി. എസ്. രാധാകൃഷ്ണൻ അന്വേഷിക്കുന്നതു്.

ഒന്നുകിൽ സാഹിത്യത്തിന്റെ വികാസദശയുടെ ആദിമകാലത്തോ അല്ലെങ്കിൽ സാഹിത്യം ഉപരിപ്ലവവും താൻപോരിമയില്ലാത്തതെന്നും സ്വയം വിലയിരുത്തുമ്പോഴോ ആയിരിക്കുമതു്. ഇതിലില്ലെങ്കിൽ പിന്നെ സാഹിത്യ മണ്ഡലത്തിൽ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിലുള്ള ദിശാവ്യതിയാനമോ പ്രതിസന്ധിയോ ഭീകരമായ ശൂന്യതയോ സംഭവിച്ചിരിക്കണം. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപകുതിയിൽ ബംഗാളി സാഹിത്യത്തെയും ടാഗോറിനെയും കേന്ദ്രീകരിച്ചുണ്ടായ സങ്കല്പനങ്ങളിൽ ഇവ മൂന്നും മാറിയും മറിഞ്ഞും ഇടകലർന്നിട്ടുണ്ടെന്നു കാണാം. താമസിയാതെ ഇതു് ടാഗോറിലേക്കു് മാത്രമായി ചാലുമാറുകയായിരുന്നു” (170).

ജയദേവനും ചൈതന്യനും ചണ്ഡീദാസനും ഉൾപ്പെട്ട വൈഷ്ണവ കാവ്യസമുച്ചയത്തിൽ നിന്നും ബൌൾ ഗാനങ്ങളുടെയും ഉപനിഷത്തുകളുടെയും ആശയ ലോകത്തിൽ നിന്നും പൂർണ്ണസ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയ കൃതിയല്ല ഗീതാഞ്ജലിയും മറ്റു് ടാഗോർകൃതികളും എന്ന തിരിച്ചറിവാണു് ലേഖനം നൽകുന്നതു്. “പൂർവപാഠങ്ങളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണസ്വാതന്ത്ര്യം അവകാശപ്പെടാവാത്ത ഗീതാഞ്ജലിയുടെ ജീവിതത്തുടർച്ചകൾ അതിനുണ്ടായ തർജ്ജമകളാണു് സാധ്യമാക്കുന്നതു്”. [71] മൂലത്തിൽ നിന്നു ഭിന്നമായ സർഗപ്രക്രിയയായി തർജ്ജമയെ പരിഗണിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിലേക്കാണു് ഈ വിമർശനം നീങ്ങുന്നതു്. വാൾട്ടർ ബഞ്ചമിന്റെയും ദറിദയുടെയും ആശയങ്ങൾ വാദങ്ങളുറപ്പിക്കാൻ യുക്തിയുക്തം ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടു്.

വിവർത്തകരുടെ പങ്കാളിത്തം കുറേക്കൂടി ദൃശ്യമാകാൻ തുടങ്ങിയതു് ഇക്കാലത്താണു്. വാക്കുകൾ മാറ്റിവെയ്ക്കുന്ന പ്രവർത്തന രഹിതമായ (passive) ക്രിയയല്ല, മറിച്ചു് അർത്ഥനിർമ്മിതിയും പാഠരൂപീകരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തന ഭരിതമായ (active) ഒന്നാണു് വിവർത്തനം. പരമ്പരാഗത ‘വിശ്വസ്തതാ’ സങ്കല്പനത്തിൽ നിന്നും ഏറെ വ്യത്യാസം വിവർത്തകരുടെ മധ്യസ്ഥതയ്ക്കുണ്ടു് (agency). വിവർത്തകർ അദൃശ്യതയിൽ നിന്നും ദൃശ്യതയിലേക്കെത്തുന്നതു് ഘടനാവാദാനന്തര ചിന്തകളിലാണു്. [72] ഏജൻസി എന്ന സങ്കല്പനത്തിലൂടെ വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ വിവർത്തകരുടെ സജീവ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പിക്കാൻ ഘടനാ വാദാനന്തര കാലത്തിനു് കഴിഞ്ഞു. വിവർത്തകരുടെ നിഷ്ക്രിയത്വമല്ല, മറിച്ചു് അവരുടെ സ്വതന്ത്രമായ പ്രവർത്തനങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും നിലപാടുകളുമാണു് അന്തിമ ഉല്പന്നം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതു്. [73] സ്വന്തം ധാരണ, വ്യാഖ്യാനം, ഉദ്ദേശ്യം, പരിമിതികൾ, നൈപുണി, അനുഭവങ്ങൾ, ഇരുഭാഷകളും സംസ്കാരങ്ങളുമായുള്ള പരിചയം എല്ലാം വിവർത്തനം ഉൾക്കൊള്ളുന്നുണ്ടു്. വിവർത്തകർ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സാമൂഹിക സാംസ്കാരിക പരിസരം, ചരിത്ര സന്ദർഭങ്ങൾ, മൂല്യങ്ങൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ, പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾ, വിവർത്തനത്തിലേർപ്പെടാനുള്ള കാരണം (Skopos) തുടങ്ങിയവയെല്ലാം വിവർത്തനത്തിൽ ഇടപെടുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിവുകൾ വിവർത്തകരുടെ ദൃശ്യതയിലേക്കു് മാത്രമല്ല, പോസ്റ്റ് കൊളോണിയൽ, സ്ത്രീവാദ വിവർത്തന സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെയും മറ്റും ആശയങ്ങൾക്കു് ബലിഷ്ഠമായ അടിത്തറ നൽകുന്നു.

അർത്ഥവും അറിവും രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനു പിന്നിൽ അധികാര ഘടനകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നതു് എങ്ങനെ എന്നാണു് ഡിസ്കോഴ്സ് (discourse) എന്ന സങ്കല്പനത്തിൽ ഫൂക്കോ വിശദീകരിക്കുന്നതു്. [74] വിവർത്തനത്തെ വെറും ഭാഷാപരമായ പ്രവർത്തനം എന്നല്ല ഫൂക്കോ കാണുന്നതു്. വാക്കുകളിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അധികാര ബന്ധങ്ങളും അവയുൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു വ്യവഹാരമാണു്. പ്രബല, പാർശ്വവൽകൃത ഭാഷകൾ, കൊളോണിയൽ, പോസ്റ്റ് കൊളോണിയൽ പരിസരങ്ങൾ, പ്രാദേശികവും ആഗോളവുമായ പരിസരം തുടങ്ങിയ അധികാര ബന്ധങ്ങൾ വിവർത്തനത്തിൽ ഇടപെടുന്നുണ്ടു്. വിവർത്തന പാഠങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിലും വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിലും ഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിലും ഒഴിവാക്കുന്നതിലും ഊന്നിപ്പറയുന്നതിലും ഈ അധികാര ബന്ധങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടു്. വിവർത്തനങ്ങൾ പഠനത്തിനെടുക്കുമ്പോൾ ഇത്തരം വ്യവഹാരങ്ങളിലാണു് ശ്രദ്ധ പുലർത്തേണ്ടതു്. സ്ത്രീ, ദളിത്പക്ഷ വിവർത്തനങ്ങളിൽ പർശ്വവൽകൃത ശബ്ദങ്ങൾക്കു് ഊന്നൽ കൊടുക്കുന്നതും പ്രബലാധികാരത്തെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നതും ഉദാഹരണമാണു്. ലക്ഷ്യപാഠത്തിൽ അറിവു നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ വിവർത്തകർക്കാണു് മുഖ്യപങ്കു്. ചരിത്രപരമായ സന്ദർഭങ്ങൾ വിവർത്തനത്തെ സ്വാധീനിക്കും. ഗീതാഞ്ജലിയുടെയും റുബയ്യാത്തിന്റെയും ശാകുന്തളത്തിന്റെയും വിവർത്തനചരിത്രം ഉദാഹരണമായി എടുക്കാം. വിവർത്തന മാനദണ്ഡങ്ങളും സമ്പ്രദായങ്ങളും വികസിച്ചതിനു പിന്നിലും അധികാരവും അറിവും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടു്. സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ആക്ടിവിസ്റ്റു് എന്ന തരത്തിലുള്ള വിവർത്തന പ്രവർത്തനമാണു്. കൊളോണിയൽ അധികാരത്തെ വിവർത്തനത്തിലൂടെ ഉല്പാദിക്കുന്നതും പ്രതിരോധിക്കുന്നതും പുനർനിർമ്മിക്കുന്നതുമായ ഉദാഹരണങ്ങൾ ധാരാളം കൊളോണിയൽ, പോസ്റ്റ് കൊളോണിയൽ സന്ദർഭങ്ങളിലെ വിവർത്തനങ്ങളിലും വിവർത്തന പഠനങ്ങളിലും ധാരാളമുണ്ടു്. ജെൻഡർ വ്യവഹാരങ്ങൾ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നു, ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു, വെല്ലുവിളിക്കുന്നു എന്നതു് ബൈബിൾ വിവർത്തനം തൊട്ടുള്ള പാഠങ്ങൾ തെളിവാണു്.

വിവർത്തനവും ലിംഗഭേദവും തമ്മിലുള്ള വിഷയങ്ങൾ ഫെമിനിസത്തിന്റെ പ്രായോഗിക പരിസരത്തിൽ വളരെയധികം ചർച്ചയ്ക്കു വന്നിട്ടുണ്ടു്. [75] ‘എന്താണു് സ്ത്രീ’യെന്ന ഉത്തമബോധ്യത്തോടെയും സ്ത്രീയെന്ന നിലയിൽ വായന നടത്തിയുമാണു് ഫെമിനിസ്റ്റു ചിന്തകർ അക്കാദമിക മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതു്. പിതൃകേന്ദ്രിത സാംസ്കാരിക വീക്ഷണത്തിലാണു് വിവർത്തന പഠനത്തിൽ മൂലകൃതിയും വിവർത്തനവും പ്രതിനിധാനം ചെയ്തതു്. ‘സ്ത്രീകളെപ്പോലെ വിവർത്തനം ഒന്നുകിൽ മനോഹരമാണു് അല്ലെങ്കിൽ വിശ്വസ്തമാണു്’ (like women,…, translations should be either beautiful or faithfull) വിവാഹത്തിനും വിവർത്തനത്തിനും ഒരുപോലെ പ്രയോഗിക്കുന്ന ഈ പരാമർശം പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫ്രാൻസിൽ രൂപമെടുത്തതാണു്. തികച്ചും സ്ത്രീവിരുദ്ധമായ ഈ ആശയം മൂലകൃതിയുടെ ആണത്തത്തിനും കർതൃത്വാധികാരത്തിനും (authorship) മൂല (original) പ്രഭാവ മനോഭാവത്തിനും തുടങ്ങി വിവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാവിധ ലിംഗഭേദ ചിന്തകൾക്കും വിരാമമിടാൻ ഘടനാവാദാനന്തര കാലത്തു് സ്ത്രീവാദ ചിന്തകൾ ഉപയോഗിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ ആക്ടിവിസം എന്ന നിലയിൽ സ്ത്രീവിവർത്തന ചിന്തകൾ വികസിക്കുന്നതു് പില്ക്കാലത്താണു് [76] യൂറോസെൻട്രിക് അഥവാ പാശ്ചാത്യാശയങ്ങളുടെ സങ്കുചിതത്വത്തെ മറികടക്കാൻ ശ്രമിച്ചും വ്യത്യസ്ത ദേശങ്ങളിലും കാലങ്ങളിലും അജണ്ടകളിൽ വേണ്ട മാറ്റം വരുത്തിയും രാഷ്ട്രീയ ശബ്ദങ്ങൾ ഉയർത്തിയും ഫെമിനിസ്റ്റ് ചിന്തകൾ ശ്രദ്ധേയമായി. [77] സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യം ഉൾപ്പെടെ സാഹിതീയവും അല്ലാത്തതുമായ കാര്യങ്ങളിൽ ജാഗ്രത പാലിക്കേണ്ടതും ഫെമിനിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളിൽ അവ ഏറ്റവും പ്രധാനമാകുന്നതും ഇക്കാലത്താണു്. ലാറി ചേംബർലൈൻ (Lori Chamberlain) വിവർത്തന പഠനത്തിലെ ‘ലിംഗഭേദ’, ‘സ്ത്രീവിരുദ്ധ’, ‘രണ്ടാംകിട’ പരാമാർശങ്ങൾ പ്രത്യേകമായെടുത്തു് പഠനം നടത്തിയതാണു് ‘Gender and the metaphorics of translation’ (1988) എന്ന ലേഖനം. [78] പിതൃകേന്ദ്രിത അധികാര ഘടന മുൻനിർത്തി സാഹിത്യ, വിവർത്തന പഠനങ്ങളിലെ സ്ത്രീപക്ഷ ആശയങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതു് 1970-80കളിൽ അഥവാ ഫെമിനിസത്തിന്റെ രണ്ടാം തരംഗത്തിന്റെ അവസാനത്തിലാണു്. ഭാഷയിലെ ആണധികാരത്തെക്കുറിച്ചും Gender and Language വിഷയത്തിൽ ലോകഭാഷകളെ മുൻനിർത്തിയും ചർച്ചകളും സംവാദങ്ങളും നടന്നു. വിവർത്തനത്തിലൂടെ ആണധികാര സ്വഭാവമുള്ള ഭാഷയെ മറികടക്കാൻ (hijacking) കഴിയും. [79] ആധിപത്യത്തിന്റെ എല്ലാ രൂപങ്ങൾക്കും എതിരായ ചെറുത്തുനില്പു് എന്ന ആശയം വിവർത്തനം ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധകൊടുക്കാൻ ഫെമിനിസ്റ്റ് ചിന്തകരെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ലാറി ചേംബർലൈൻ കൂടാതെ Sherry Simon, Barbara Godard, Susanne de Lotbiniere എന്നിവരും ഫെമിനിസ്റ്റ് വിവർത്തന ചിന്തകരിൽ പ്രധാനികളാണു്. [80] ഷെറി സൈമണിന്റെ [81] Gender in Translation: Cultural Identity and the Politics of Transmission എന്നതിലൂടെ [82] വിവർത്തനത്തിലെ ഫെമിനിസ്റ്റ് കാഴ്ചപ്പാടുകൾക്കു് കൂടുതൽ അംഗീകാരം കിട്ടി. ഫെമിനിസ്റ്റ് വിവർത്തനത്തിനു് പുതിയ സാംസ്കാരികാർത്ഥങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനും സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾക്കു് കാരണമാകാനും കഴിയും.

വിവർത്തനം എന്നതു് ഭാഷയെക്കുറിച്ചോ പാഠത്തെക്കുറിച്ചോ മാത്രമുള്ളതല്ല, അധികാരം, സ്വത്വം, സാംസ്കാരിക ഇടങ്ങൾ, ആഗോള മുതലാളിത്തം തുടങ്ങി നിരവധി ആശയങ്ങളുമായി ചേർന്നാണു് നിൽക്കുന്നതു്. [83] The Cambridge Handbook of Translation [84] -ന്റെ പതിനാലാം അധ്യായം വിവർത്തനവും ലൈംഗികതയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചാണു്. [85] The Routledge Handbook of Translation and Sexuality [86] വിവർത്തന പഠനങ്ങളും ക്വീർ പഠനങ്ങളും ചേരുന്ന ഇന്റർ ഡിസിപ്ലിനറി സമീപനങ്ങൾ ചർച്ചചെയ്യുന്നതോടൊപ്പം ലൈംഗികതയെക്കുറിച്ചുള്ള സാംസ്കാരികാശയങ്ങൾ ലോകഭാഷകളിലുടനീളം വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിന്റെ രീതികളും അന്വേഷിക്കുന്നു. ഗായത്രി ചക്രവർത്തി സ്പിവാക് സൂചിപ്പിക്കുന്ന ‘ഉത്തരവാദിത്ത വിവർത്തന’മെന്ന (responsible translation) ആശയം ടാഗോറിന്റെ കൃതികൾ ഉദാഹരണമാക്കി വിശദീകരിക്കുന്ന ‘A Manifesto for Postcolonial Queer Translation Studies’ (Rahul K. Gairola), ആഗോളാനന്തര കാലത്തിലെ വിവർത്തനങ്ങളിൽ LGBT പോലുള്ള വ്യത്യസ്തമായ അന്തർസ്വത്വങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തേണ്ടതിന്റെ പ്രസക്തി വിശദമാക്കുന്ന ‘Displacing LGBT: Global Englishes Activism and Translated Sexualities’ (Serena Bassi) എന്നീ ലേഖനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന Feminist Translationl Studies: Local and Transnational Perspectives (2017) [87] എന്നീ ലിംഗഭേദവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന പുതിയ പുസ്തകങ്ങളെല്ലാംതന്നെ ലൈംഗിക സ്വത്വങ്ങളെയും ഉൾപ്പെടുത്തുന്ന ചർച്ചകൾ നടത്തുന്നുണ്ടു്.

പോസ്റ്റ് സ്ട്രക്ചറലിസം പാഠത്തിനുള്ള ബഹുത്വം (multiplicity), ശിഥില രൂപം (fragmentation) തുടങ്ങിയവ വെളിപ്പെടുത്തിയതു് വിവർത്തന പഠനത്തിലും പ്രധാനമായി. എല്ലാ പാഠങ്ങളും സങ്കീർണ്ണമാണു്. ഏകശിലാരൂപമല്ല അതിനുള്ളതു്. വിവിധതരം ശബ്ദങ്ങളും ഘടകങ്ങളും ചേർന്നതാണു് ഓരോ പാഠവും. ഒന്നിലധികം സാധുവായ വ്യാഖ്യാനങ്ങളും ശരികളുമാണു് ഓരോ പാഠത്തിലുമുള്ളതു്. ഈ സങ്കീർണ്ണതയിലും ബഹുത്വത്തിലുമാണു് വിവർത്തകർ ഇടപെടുന്നതു്. വിവർത്തകർ നടത്തുന്ന പൊളിച്ചെഴുത്തുകളുടെ ചരിത്രം ആൻ ഫ്രാങ്കിന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളെ മുൻനിർത്തി കെ. എം. ഷെറീഫ് വിശദമാക്കുന്നതു് ശ്രദ്ധേയമാണു്. [88] ഒരു വാക്യത്തിൽ ഒന്നിലധികം ശബ്ദങ്ങളുടെയും വ്യവഹാരങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യവും പരസ്പരബന്ധവും ഉണ്ടെന്നു് മിഖായേൽ ബക്തിനാ ണു് ബഹുസ്വരത (polyphony) എന്ന സങ്കല്പനത്തിലൂടെ വ്യക്തമാക്കിയതു്. ദസ്തയേവ്സ്കി യുടെ നോവലുകളുടെ പഠനത്തിലാണു് ബഹുസ്വരതയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയം വികസിപ്പിച്ചതു്. സ്വതന്ത്രവും പരസ്പര ബന്ധമില്ലാത്തതുമായ ഒന്നിലധികം ശബ്ദങ്ങളും ബോധങ്ങളും ദസ്തയേവ്സ്കി കൃതികളിൽ സഹവർത്തിത്വത്തോടെ വർത്തിക്കുന്നതു് അദ്ദേഹം കാണിച്ചു. വാക്യത്തിനുള്ളിലെ ബഹുസ്വരത സംരംക്ഷിക്കുന്നതിനാണു് സർഗ്ഗാത്മക കൃതികളുടെ വിവർത്തകർ പരിഗണന നൽകേണ്ടതു്. സ്രോത പാഠത്തിലെ വ്യത്യസ്ത ശബ്ദങ്ങളും വീക്ഷണങ്ങളും ലക്ഷ്യ പാഠത്തിലും പരിപാലിക്കേണ്ടതുണ്ടു്. രചയിതാവിന്റെ സ്വരം, ആഖ്യാതാവിന്റെ സ്വരം, വിവിധ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ തനതു സംഭാഷണരീതികൾ, ഭാഷാഭേദങ്ങൾ, വ്യതിരിക്തതകൾ തുടങ്ങിയ ഭാഷാവൈവിധ്യം എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത ആഖ്യാന സ്വരങ്ങൾ വിവർത്തനത്തിലും നിലനിർത്തേണ്ടതുണ്ടു്. പാഠത്തിൽ ഉൾച്ചേർന്ന സാംസ്കാരിക സൂക്ഷ്മശബ്ദങ്ങളും പ്രധാനമാണു്. ലക്ഷ്യ ഭാഷയുടെ ഭാഷാപരവും ശൈലീപരവുമായ സവിശേഷതകൾ ചേർത്തുവെച്ചാണു് സ്രോത ഭാഷാ പാഠം പുനർനിർമ്മിക്കേണ്ടതു്. ധാർമ്മികവും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരവുമായ പരിഗണനകൾക്കു് മുൻഗണന നൽകി സ്രോത പാഠ സമഗ്രത വിവർത്തനത്തിലെത്തിക്കാനാണു് ശ്രമിക്കേണ്ടതു്. ഇവിടെ വാക്യത്തിന്റെ ബഹുസ്വരതയും മൂലഗ്രന്ഥത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക സമ്പന്നതയും ഒഴിവാക്കുന്ന വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലെ തദ്ദേശവൽക്കരണ (domestication) പരിപാടി അത്ര വിജയിക്കില്ല.

ഘടനാവാദാനന്തര ചിന്തകളാണു് വിവർത്തന പ്രക്രിയയുടെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചു് ചിന്തിക്കാൻ ഇടയാക്കിയതു്. [89] പാഠത്തിന്റെ സാംസ്കാരികവും സാന്ദർഭികവുമായ സംവേദനക്ഷമതയുടെ പ്രാധാന്യം, വിവർത്തനത്തിനു് ഇടയാക്കിയ സാഹചര്യം (context), സംസ്കാരം, അധികാര ബന്ധങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ ഇടപെടുന്നുണ്ടു്. മലയാളത്തിലേക്കു് രാമചരിതവും അധ്യാത്മ രാമായണവും നമ്പ്യാർകൃതികളും വന്നതു് ഓരോരോ സാംസ്കാരിക സാഹചര്യത്തിലാണു്. സ്രോതപാഠത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക സൂചനകളും പരിസരങ്ങളും മനസ്സിലാക്കുന്നതു പോലെ ലക്ഷ്യ സംസ്കാരത്തിന്റെ സന്ദർഭം വിവർത്തന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നതും പ്രധാനമാണു്. ഇന്ത്യൻ പ്രാചീന രചനകളുടെയും ഇന്ദുലേഖയുടെയും മഹാശ്വേതാദേവിയുടെ ‘സ്തനദായിനി’യുടെയും മറ്റും കൊളോണിയൽ കാലത്തെ ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തനങ്ങൾ തെളിവാണു്. [90] കൊളോണിയൽ ആധിപത്യത്തെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ചെറുക്കുന്നതിനും അട്ടിമറിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഉപകരണമായി വിവർത്തനം വർത്തിക്കുന്നതു് ഇത്തരത്തിലാണു്. പാഠത്തിന്റെ സങ്കരസ്വഭാവം (hybridity) എങ്ങനെ വിവർത്തനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നതാണു് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതു്. എപ്പിക്യൂറിയനിസം എന്ന ആശയത്തിൽ ആത്മീയ ദർശനമുള്ള ഒമർഖയാമിന്റെ റുബയ്യാത്തിനു് ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തനം നടത്തിയതിനു് പിന്നിൽ അധികാര ഘടനയിൽ വിവർത്തകർ എടുത്ത സ്വാതന്ത്ര്യമാണു്. വിട്ടുകളയണോ വിളക്കിച്ചേർക്കണോ മാറ്റിഎഴുതണോ എന്ന സ്വാതന്ത്ര്യം വിവർത്തകർക്കു് നൽകുന്നതു് നിലവിലുള്ള അധികാരഘടനയാണു്. വില്യം ജോൺസ് ചെയ്ത അഭിജ്ഞാന ശാകുന്തളത്തിന്റെ വിവർത്തനം കോളണിയധികാരത്തിൽ നടത്തിയ തദ്ദേശവൽക്കരണത്തിനു് മറ്റൊരുദാഹരണമാണു്. [91] വിവർത്തനവും രാഷ്ട്രീയവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമാണു് പ്രധാനം. ഘടനാവാദാനന്തര, കോളോണിയനന്തര, ഫെമിനിസ്റ്റ് സൈദ്ധാന്തിക, പ്രായോഗിക ചട്ടക്കൂടുകൾ [92] ഉപയോഗിച്ചാണു് വിവർത്തനങ്ങളുടെ നൈതികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ തലങ്ങൾ പഠന വിധേയമാക്കുകയാണു് The Politics of Translation (1993) എന്ന പുസ്തകത്തിൽ ഗായത്രി ചക്രവർത്തി സ്പിവാക്ക് ചെയ്തതു്.

ഭാഷ അധികാരത്തിന്റെയും പോരാട്ടത്തിന്റെയും നിർമ്മിതിയാണു്. അധികാരം, സാംസ്കാരിക വ്യത്യാസം, പ്രാതിനിധ്യം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങളാണു് സ്പിവാക്കിന്റെ ചിന്തകളിൽ മുഴങ്ങിക്കേട്ടതു്. ഭാഷാപരമായ ഒന്നു് എന്നതിൽക്കവിഞ്ഞു് സ്രോത പാഠത്തിന്റെ സാംസ്കാരികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ സന്ദർഭങ്ങളെ ബഹുമാനിക്കുന്ന ധാർമ്മിക പ്രവർത്തിയാണു് വിവർത്തനം. ഒരു കൊളോണിയൽ ഉല്പന്നമാണു് വിവർത്തനമെന്നു് അവർ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. കോളനി ജനതയുടെ മേൽ കൊളോണിയൽ ഭാഷകളും സംസ്കാരങ്ങളും അടിച്ചേല്പിക്കാനും തദ്ദേശിയ ഭാഷകളും സംസ്കാരങ്ങളും ഇല്ലാതാക്കാനുമാണു് വിവർത്തനങ്ങൾ ശ്രമിച്ചതു്. അടിച്ചമർത്തലിന്റെ മാത്രമല്ല, ശാക്തീകരണത്തിന്റെ ഉപകരണമാകാനും വിവർത്തനത്തിനു് കഴിയും. ചിത്ര പണിക്കർ താൻ ചെയ്ത യുലീസസ് വിവർത്തന പ്രക്രിയ എങ്ങനെ പോസ്റ്റ് കൊളോണിയൽ വിവർത്തനമായി മാറുന്നു എന്നു് ‘യുലീസസിനു് മലയാളത്തിൽ ഒരു മൊഴിമാറ്റം: വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ സൈദ്ധാന്തീകരണത്തിനുള്ള സ്ഥാനം’ എന്ന ലേഖനത്തിൽ വിവരിക്കുന്നതു് കോളനിയനന്തര വിവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമായാണു്. [93] ആധിപത്യത്തെ ചെറുക്കുന്നതും പാർശ്വവല്കൃതർക്കു് ശബ്ദം കൊടുക്കുന്നതുമായ പ്രത്യധീശത്വ (counter—hegemonic) വിവർത്തനങ്ങളാണു് ആവശ്യം. സ്രോത പാഠത്തിൽ അന്തർലീനമായ അധികാര ഘടനകളെയും സാംസ്കാരിക മാനങ്ങളെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്ന അപനിർമ്മാണ സമീപനമാണു് ആവശ്യം. ലക്ഷ്യ ഭാഷാ സംസ്കാരത്തിലെ പ്രബലാഖ്യാനങ്ങളിൽ വെല്ലുവിളി ഉയർത്താനും സാമൂഹിക നീതി പ്രത്സാഹിപ്പിക്കാനും കഴിയുന്ന ആക്ടിവിസമാണു് വിവർത്തനമെന്നാണു് സ്പിവാക്ക് വാദിക്കുന്നതു്. കൊളോണിയൽ പാഠങ്ങളും കീഴാളപാഠങ്ങളും വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതു് സാംസ്കാരിക സാമ്രാജ്യത്തിനെതിരായ ചെറുത്തുനില്പാണു്. പാഠത്തിന്റെ ലിംഗപരത ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുകയും ലക്ഷ്യപാഠത്തിൽ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതു് സ്പിവാക്ക് ഓർമ്മിപ്പിച്ചു…

മനുഷ്യരാശിയുടെ തുടക്കം മുതലുള്ള ആഖ്യാനങ്ങളോടു ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന വലിയൊരു ശൃംഖലയ്ക്കുള്ളിലാണു് എല്ലാ സാഹിത്യ സൃഷ്ടികളും എന്നു് തിരിച്ചറിയുന്ന അനുവർത്തന പഠനങ്ങൾ (adaptation studies) [94] എന്ന ജ്ഞാനശാഖയിലേക്കു് വിവർത്തനമുൾപ്പെടുള്ള ആവിഷ്കാര രൂപങ്ങൾ മാറുന്നതു് സമീപകാലത്താണു്. ചലച്ചിത്ര, സ്ക്രീൻ പഠനങ്ങൾ, സാഹിത്യ നിരൂപണം, ദൃശ്യപ്രകടന കലകൾ, നവമാധ്യമങ്ങൾ, ട്രാൻസ്മീഡിയ കഥപറച്ചിൽ എന്നിങ്ങനെ പരിമിതപ്പെടുത്താനാവാത്തവിധം വിഷയങ്ങളെ ഈ മേഖല ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. സിനിമയും നോവലും അരങ്ങും പോലെയുള്ള പരിചിത രൂപങ്ങൾ ഇന്റർഡിസിപ്ലിനറി സ്വഭാവമുള്ള റീമേക്കുകൾ, ഫാൻ ഫിക്ഷൻ, തീം അനുഭവങ്ങൾ തുടങ്ങി ഡിജിറ്റൽ മാനവികതയുടെ എണ്ണിയാലൊതുങ്ങാത്ത വരാനിരിക്കുന്ന ഉള്ളടക്കങ്ങളെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളാൻ തക്കവിധം രീതിശാസ്ത്ര ഭദ്രതയുള്ളതാണു് അഡാപ്റ്റേഷൻ പഠനങ്ങൾ. [95]

നേർവിവർത്തനങ്ങൾക്കു് പുറമേ ഒരേ ഭാഷയ്ക്കകത്തു് നടക്കുന്ന പലതരം പരാവർത്തനങ്ങളെയും (നോവലിൽ നിന്നും നാടകം, കവിതയിൽ നിന്നും മിനിക്കഥ, കുട്ടികൾക്കു് വേണ്ടിയുള്ള പുനരാഖ്യാനങ്ങൾ തുടങ്ങി പുറന്താൾക്കുറിപ്പു് വരെ) വിവിധങ്ങളായ മാധ്യമാന്തര പുനർരചനകളെയും (നോവൽ റേഡിയോ നാടകമോ സിനിമയോ ചിത്രകഥയോ ടി വി സീരിയലോ ആകുന്നതു്, പുരാവൃത്തം ഓപ്പറയാകുന്നതു് തുടങ്ങി) അവർ വിശകലനം ചെയ്തു… യക്കോബ്സൻ എല്ലാ പുനർരചനകളെയും വിവർത്തനം എന്നു വിളിച്ചതിൽ സംജ്ഞാപരമായ പ്രശ്നം ഉണ്ടായിരുന്നു. വിവർത്തനത്തെ പുനർരചനാ രൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായിക്കാണുമ്പോഴാണു് ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കുന്നതു്. വിവർത്തനത്തെ മറ്റു പുനർരചനാ രൂപങ്ങളോടൊപ്പം ഒരു കുടക്കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്ന… ആന്ദ്രേ ലെഫവർ ആകട്ടെ സാഹിത്യ വിമർശനത്തെപ്പോലും വിവർത്തനം പോലെ പുനർരചനാ രൂപമായിട്ടാണു് കണ്ടതു്… കഥകളും മറ്റും ഉപയോഗിച്ചു തയ്യാറാക്കുന്ന വീഡിയോ ഗെയിമുകളെപ്പോലും adaptaion എന്നു് ലിൻഡ ഹച്ചിയൻ (Linda Hutcheon) വിളിച്ചു. [96]

ഇതിഹാസ കാവ്യങ്ങൾ മാത്രമല്ല, പാശ്ചാത്യ സാഹിത്യ കൃതികളും സ്വതന്ത്രമായി പുനർരചിച്ച ചരിത്രം മലയാള സാഹിത്യത്തിനുണ്ടു്. ഓസ്കാർ വൈൽഡി ന്റെ Lady Windermere’s Fan നാലപ്പാട്ടു് നാരായണമേനോൻ വേശുവമ്മയുടെ വിശറിഎന്ന പേരിൽ സ്വതന്ത്രമായി വിവർത്തനം ചെയ്യുകയായിരുന്നു… പെരുമ്പടവം ശ്രീധരന്റെ ഒരു സങ്കീർത്തനം പോലെ ദസ്തോവ്സ്കി യുടെ പല കൃതികളെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാമുകി അന്നയുടെ ആത്മകഥയെയും ഉപജീവിക്കുന്ന ഒരു ബഹുപാഠാന്തര ആഖ്യായികയാണു്. [97] എന്നുതുടങ്ങി, കഥകളിയും ചവിട്ടുനാടകവും സിനിമ, നാടകങ്ങൾ, ബാലസാഹിത്യം, ചിത്രകഥകൾ, തുടങ്ങി സീരിയലുകൾ, ഇന്റർനെറ്റ് വ്യവഹാരങ്ങൾ വരെ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്ന അനുവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചു് കെ. എം. ഷെറീഫ് വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ടു്.

ഇത്തരത്തിൽ മലയാളത്തിലെ വിവർത്തന വിമർശനത്തിന്റെ ചരിത്രവും രീതിശാസ്ത്രവും അന്വേഷിച്ചാൽ വിവർത്തന ചിന്തകൾ വരുന്നതിനു മുമ്പുനടന്ന പഠനങ്ങളിൽ നിന്നു തുടങ്ങി സംസ്കാര പഠനത്തിന്റെ പുതിയ സാഹചര്യത്തിൽ നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ വരെയുണ്ടു്. മൂലകൃതിയുമായി ചേർത്തുവെച്ചു് താരതമ്യപഠനത്തിന്റെ സൈദ്ധാന്തിക പരിസരങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയാണു് ആദ്യകാലങ്ങളിൽ അന്വേഷണങ്ങൾ നടന്നതു്. വിവർത്തന പ്രക്രിയയുടെ പ്രായോഗികവും ഭാഷാശാസ്ത്രപരവുമായ സിദ്ധാന്തങ്ങളും പ്രയോഗങ്ങളും വിവരിക്കുന്ന പുസ്തകങ്ങളും ചിന്തകളും കടന്നുവന്ന രണ്ടാംഘട്ടത്തിൽ (1970–2000) നിരവധി പഠനങ്ങളുണ്ടായി. അന്വേഷണത്തിന്റെ കേന്ദ്രം മൂലകൃതിയിൽ നിന്നും വിവർത്തന പാഠങ്ങളിലേക്കു് മാറിവന്നു. വിവർത്തനത്തിന്റെ വർത്തമാനകാലം ആഗോളവൽക്കരണവും സാങ്കേതികവിദ്യയും കൊണ്ടുവന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ-ഡിജിറ്റൽ സാധ്യതകളുടേതാണു്. ലോകഭാഷകളെല്ലാം യുനിക്കോഡിലെത്തി, ഡിജിറ്റലൈസേഷൻ നടത്തി വിവർത്തന പ്രക്രിയ സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ ഏറ്റെടുത്തു് വേഗത്തിലാക്കിയ കാലമാണു് ഇന്നുള്ളതു്. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവഹാരിക മണ്ഡലത്തിൽ വിവർത്തന സാഹിത്യം വരുത്തിയ ഇടപെടലുകളെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണങ്ങൾ ഇനിയും നടക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. മലയാളത്തിൽ വിവർത്തന കൃതികൾ പഠന വിധേയമാകുന്നതുതന്നെ വിരളമാണു്. ധാരാളം വിവർത്തകരും വിവർത്തനങ്ങളും വിമർശനത്തിന്റെയോ സാഹിത്യചരിത്രത്തിന്റെയോ ഭാഗമാകാതെ പോകുന്നു. വിവർത്തന പ്രക്രിയയുടെ സർഗ്ഗാത്മകതയും [98] സാംസ്കാരിക, സംവേദന പ്രാധാന്യവും തിരിച്ചറിഞ്ഞു് അവയെ സാഹിത്യചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായി വിശകലനം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടു്. വിവർത്തകരും വിവർത്തനവും സർഗ്ഗരചനയിലെ രണ്ടാംതരക്കാരല്ല. അവരും അവരുടെ രചനകളും സാമൂഹിക വ്യവഹാര മണ്ഡലത്തിൽ ചലനങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നുണ്ടു്. ആ ഇടപെടലുകളും സൂക്ഷ്മനിരീക്ഷണത്തിനു വിധേയമാക്കേണ്ടതുണ്ടു്. ഏറ്റവും പുതിയ സംവേദന പഠനങ്ങൾ [99] വരെ ഉപയോഗിച്ചു് മലയാളത്തിലെ വിവർത്തന പഠനങ്ങൾക്കു് ദിശാബോധം നൽകിയ പ്രൊഫ. സ്കറിയ സക്കറിയ യുടെ ലേഖനങ്ങൾ വഴികാട്ടിയാണു്.

മധ്യകാല യൂറോപ്യൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഉദാത്ത മാതൃകയായി [1] എക്കാലത്തും പ്രകീർത്തിക്കപ്പെടുന്ന കാവ്യരചനയാണു് ദാന്തെ (Dante Alighieri 1265–1321)യുടെ ഡിവൈൻ കോമഡി (Divine Comedy). പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പിറവിക്കു് തൊട്ടുമുമ്പും ശേഷവുമുള്ള യൂറോപ്പ്, മതാധിപത്യ-ഫ്യൂഡലിസ്റ്റ് ഇറ്റലി, പ്രാഗ്മുതലാളിത്ത ഫ്ളോറൻസ് തുടങ്ങിയവ ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ സ്ഥലകാല നിർമ്മിതിയിലൂടെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെന്ന നിലയിൽ പിൽക്കാലത്തു് ചർച്ച ചെയ്യുകയും അതു് യൂറോപ്യൻ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറുകയും ചെയ്തു. രൂപഭാവ തലങ്ങളിൽ ഈ കലാശില്പം ആധുനിക സംവേദനക്ഷമതയ്ക്കു് നല്കിയ ആഘാതം ചെറുതല്ല. കാവ്യരചനയുടെ പരമ്പരാഗത രീതി/ഘടനയിൽ നിന്നു് മാറി ദാന്തെ ആവിഷ്കരിച്ച പുതുരീതി ഇറ്റാലിയൻ സാഹിത്യത്തിൽ മാത്രമല്ല, യൂറോപ്യൻ സാഹിത്യത്തിലാകെ വിപ്ലവകരമായ തരംഗങ്ങളാണുണ്ടാക്കിയതു്. പാശ്ചാത്യ/മധ്യകാല യൂറോപ്യൻ സംസ്കാരത്തിലെ ശരിതെറ്റുകളെ മാനുഷിക യുക്തിയുടെയും തത്ത്വചിന്തയുടെയും ശാസ്ത്രീയതയുടെയും ദൈവിക നീതിയുടെയും വെളിച്ചത്തിൽ നിരൂപണം ചെയ്യുന്ന ഡിവൈൻ കോമഡിയെ സാർവ്വലൗകികമാക്കിയതിൽ ഒരു ഘടകം അതിലെ ബൈബിളിനു സമാനമായ ഭാഷയും സംസ്കാരവുമാണു്. സാഹിത്യ പഠനത്തിലെ സൈദ്ധാന്തികവും രീതിശാസ്ത്രപരവുമായ പുതിയ പ്രവണതകൾക്കു് വഴങ്ങുന്ന കാവ്യഘടനയും അർത്ഥ സമ്പന്നതയുമാണു് ഈ കലാസൃഷ്ടിയെ ഇന്നും ശ്രദ്ധേയമാക്കുന്നതു്.

ഇന്ത്യയിലെ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലുണ്ടായ ആദ്യവിവർത്തനം എന്ന നിലയിൽ ഈ കാവ്യവിസ്മയം ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലാണു് മലയാളത്തിലെത്തിയതു്. കവി കൂടിയായ ശ്രീ. കിളിമാനൂർ രമാകാന്തൻ ഡിവൈൻ കോമഡി എന്ന പേരിൽത്തന്നെ ചെയ്ത സമ്പൂർണ്ണവിവർത്തനം [2] കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതു് 2001-ലാണു്. ഇന്ത്യയിൽ കോളനീകരണത്തിന്റെയും നവോത്ഥാനത്തിന്റെയും ജ്ഞാനോദയ പ്രക്രിയയുടെയും പിന്നീടു് ആധുനികീകരണത്തിന്റെയും ഭാഗമായി യൂറോപ്യൻ കൃതികളുടെ വിവർത്തനങ്ങൾ ധാരാളം നടത്തിയിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി, നാഷണൽ ബുക്ക് ട്രസ്റ്റ് (NBT) തുടങ്ങിയ ഔദ്യോഗിക (വിവർത്തന) പ്രസിദ്ധീകരണ സ്ഥാപനങ്ങളും നൂറുകണക്കിനു വരുന്ന സ്വകാര്യ പ്രസിദ്ധീകരണ സ്ഥാപനങ്ങളും വിവർത്തന പ്രക്രിയയ്ക്കു് ആക്കം നല്കുന്ന മറ്റു് പ്രവർത്തനങ്ങളുമൊക്കെ ഇന്ത്യയിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. എന്നിട്ടും അതുല്യമായ ഈ വിശ്വസാഹിത്യ സൃഷ്ടി പൂർണ്ണരൂപത്തിൽ വിവർത്തനത്തിനു് തെരഞ്ഞെടുത്തതു് ആറുനൂറ്റാണ്ടിനു ശേഷമാണു്. അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ ഉള്ള ഈ നിരസനത്തിന്റെ നീണ്ട കാലയളവിനു് കാരണമെന്തു് എന്ന ചോദ്യത്തിലാണു് മലയാള വിവർത്തനത്തിന്റെ സാഹിതീയവും രാഷ്ട്രീയവും സാംസ്കാരികവുമായ പ്രസക്തി കുടിക്കൊള്ളുന്നതു്. ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിൽ നവോത്ഥാനത്തിനും ജ്ഞാനോദയത്തിനും കാരണമായ അല്ലെങ്കിൽ അതിനുശേഷം വിവർത്തനം ചെയ്ത/ചെയ്യാത്ത വിദേശഭാഷാ രചനകളുടെ ചരിത്രമെടുത്തു പരിശോധിച്ചാൽ ഈ ജ്ഞാനനിർമ്മിതിയിൽ ഇടപെടുന്ന രാഷ്ട്രീയ/അധികാര തലങ്ങൾ വെളിപ്പെടുന്നു. ശ്രീ. കിളിമാനൂർ രമാകാന്തൻ നടത്തിയ ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ മലയാള വിവർത്തനവും അതു് മുന്നോട്ടു വെയ്ക്കുന്ന സാധ്യതകളുമാണു് വിവർത്തനത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതു്.

സമൂഹചരിത്രവും സാങ്കേതിക വികാസവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണു് സാഹിത്യവും വിവർത്തനവുമടക്കമുള്ള സാംസ്കാരിക രൂപങ്ങളെ ആധുനിക കാലത്തു് വിലയിരുത്താൻ കഴിയുക. പ്രാചീനകാലം മുതൽ ഇന്ത്യയിൽ ധാരാളം വിവർത്തനങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ടു്. എന്നാൽ ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസ പ്രക്രിയയും പിൽക്കാല വിവർത്തനചരിത്രവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം അവഗണിക്കാവുന്നതല്ല. ആര്യസംസ്കാരത്തോടും ക്ലാസ്സിക്കൽ ഭാഷയായ സംസ്കൃതത്തോടുമുള്ള ചായ്വു്, കൊളോണിയൽ ആധിപത്യം, ഇന്ത്യൻ ദേശീയത, കമ്മ്യൂണിസമടക്കമുള്ള ആശയങ്ങളുടെ കടന്നുവരവു് എന്നിങ്ങനെ ഓരോകാലത്തും പ്രബലമായിരുന്ന രാഷ്ട്രീയം, മതം, വിദ്യാഭ്യാസം, മാധ്യമങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അധികാര കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇന്ത്യയിൽ വിവർത്തന ചരിത്രത്തെ സ്വാധീനിച്ചതായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ടു്. [3] കടലാസിന്റെ കണ്ടുപിടുത്തം, അച്ചടിയുടെ ആവിർഭാവം, സാമൂഹിക മുന്നേറ്റം, ഉയർന്ന സാക്ഷരതാ നിരക്കു്, സംസാര ഭാഷയുടെ വരമൊഴി രൂപ (ഗദ്യ) നിർമ്മിതി, വ്യാപകമായ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങി പരിവർത്തന പ്രക്രിയയുടെ വിശാല ഭൂമികയിലാണു് വിവർത്തനങ്ങളുടെ ആധുനിക ചരിത്രവും നിലകൊള്ളുന്നതു്. കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ നടന്ന മിഷണറി പ്രവർത്തനങ്ങളും ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസവുമാണു് ഇന്ത്യയിലെ/കേരളത്തിലെ വിവർത്തന പ്രക്രിയയ്ക്കു് കാരണമായതു്. കൊളോണിയൽ ആധിപത്യത്തിന്റെയും ക്രിസ്തീയ മതനവീകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെയും ഉല്പന്നം എന്ന നിലയിൽ ഈ വിവർത്തനങ്ങൾക്കു് സാംസ്കാരിക നിർമ്മിതിയിൽ കൃത്യമായ പ്രത്യയശാസ്ത്ര നിലപാടുകൾ നടപ്പിലാക്കാനുണ്ടായിരുന്നു എന്നതു് ഇന്നു നാം തിരിച്ചറിയുന്ന വസ്തുതയാണു്. എല്ലാ വ്യവഹാരങ്ങൾക്കും ഇത്തരത്തിൽ സാമൂഹിക സത്തകളെ രൂപപ്പെടുത്താനും നിർമ്മിക്കാനുമായി എന്തെങ്കിലും സംഭാവന നല്കാനുണ്ടാകും. സാഹിത്യ ചരിത്രത്തിൽ വിവർത്തനങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചും പങ്കിനെക്കുറിച്ചുമുള്ള നിർവ്വചനങ്ങളോ പഠനങ്ങളോ അധികമുണ്ടായിട്ടില്ല. [4] അധീശത്വപരവും മതപരവുമായ പ്രശ്നങ്ങളെ മാറ്റി നിർത്തിയാൽ ഇന്ത്യയിലെ പ്രാദേശികഭാഷകളെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിലും സാഹിത്യചരിത്രത്തെ മാറ്റിമറിക്കുന്നതിലും മാത്രമല്ല, സാഹിത്യത്തിന്റെ ആധുനികീകരണത്തിലും സാഹിത്യ സമ്പത്തിന്റെ വിപുലീകരണത്തിലും വിവർത്തനങ്ങൾ വഹിച്ച പങ്കു് ചെറുതല്ല. അതു സമ്മതിച്ചുതന്നെ വേണം ഏതു സാഹചര്യത്തിലാണു് ഒരു കൃതി വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതു്, എന്തു് ഉപയോഗമാണു്/ധർമ്മമാണു് അതിനു നിർവഹിക്കാനുള്ളതു് എന്നു് അന്വേഷിക്കേണ്ടതു്. രാഷ്ട്രീയം അഥവാ അധികാരവും ഭാഷയും തമ്മിലുള്ള ഗാഢബന്ധം നിരന്തരം ഓർക്കേണ്ടതുമുണ്ടു്.

കൊളോണിയൽ അധികാര രൂപമായ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാകൃതികൾ കോളണി ഭരണത്തിൽ മാത്രമല്ല, വർത്തമാന കാലത്തും വിശുദ്ധ/മഹത്ഗ്രന്ഥങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നതു് ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളുടെ വിവർത്തന ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന അധ്യായമാണു്. ആശയങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുകയും പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാൻ പര്യാപ്തമായ സാംസ്കാരിക രൂപം എന്ന നിലയിൽ ഓരോ വിവർത്തന ശ്രമവും അധികാരി വർഗ്ഗത്തിനു് കീഴ്പ്പെട്ടു നില്ക്കുന്നവയാണു്. അവ പരോക്ഷമായി, ചിലപ്പോൾ പ്രത്യക്ഷമായും, അധികാരത്തിന്റെ രഹസ്യ തന്ത്രങ്ങൾ നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട രേഖകളെന്ന നിലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവയുമാണു്. അതായതു് തികച്ചും നിഷ്കളങ്കമായ ഒന്നു് എന്ന നിലയിലല്ല സാഹിത്യകൃതിയുടെ വിവർത്തനത്തെ കാണേണ്ടതു്; മറിച്ചു്, അധികാര ശ്രേണീകരണത്തിന്റെയും പ്രത്യയശാസ്ത്ര പ്രതിബദ്ധതയുടെയും പ്രവർത്തനങ്ങൾ അവയിലുണ്ടു്. വിവർത്തനമെന്ന സർഗ്ഗാത്മക ദൗത്യത്തോടു നീതി പുലർത്താൻ ആശയ/അധികാരപരമായ സമ്പൂർണ്ണ അടിമത്തത്തിൽ നിന്നു് വ്യത്യസ്തമായ സാമൂഹിക ഇടം കൈവശമുള്ള വിവർത്തകനു മാത്രമേ കഴിയൂ.

ഏതു് കൃതിയാണു് വിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ടതു? ഏതു് കൃതിയാണു് വിവർത്തനം ചെയ്തതു്? ആരാണതു് തീരുമാനിച്ചതു്? എന്നതിലാണു് വിവർത്തന പാഠത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വിശകലനം തുടങ്ങേണ്ടതു്. [5] 18, 19 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഷേയ്ക്സ്പിയർ യൂറോപ്പും കടന്നു് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടതിന്റെ രാഷ്ട്രീയമാനം കോളണിയനന്തര കാലത്തു് ഏറെ ചർച്ചചെയ്തു കഴിഞ്ഞതാണു്. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണു് ദാന്തെ എന്ന വിശ്വമഹാകവിയും യൂറോപ്യൻ സാഹിത്യത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും ഏറെ സ്വാധീനിച്ച ഡിവൈൻ കോമഡിയും എന്തുകൊണ്ടു് ഇക്കാലമത്രയും ഇന്ത്യൻ ഭാഷകൾക്കു് അന്യമായി എന്നതു് പ്രസക്തമാകുന്നതു്. സർഗ്ഗാത്മകതയുടെ പൂർത്തീകരണമെന്ന നിലയിൽ മാത്രം മലയാളത്തിലേക്കു് അതു വിവർത്തനം ചെയ്ത ശ്രീ. രമാകാന്തനും ഇതേ പ്രസക്തിയുണ്ടു്. സാഹിതീയമായ ഒരധികാരസ്ഥാനം വിവർത്തകൻ പ്രതീക്ഷിച്ചിരിക്കാം എന്നതിലപ്പുറം സ്രോതകൃതിയുടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനു പിന്നിലും മൂന്നു പതിറ്റാണ്ടു നീണ്ടുനിന്ന വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലും ആസൂത്രിതമായ ഒന്നും കണ്ടെത്താനാവില്ല. [6] നിലവിലുള്ള സാഹിത്യാഭിരുചിക്കിണങ്ങിയതോ വിപുലമായ വായനാ സമൂഹത്തെ മുൻകൂട്ടി കണ്ടോ ചെയ്ത പ്രക്രിയ അല്ല ഇതു്. സാഹിത്യ സംസ്കാരത്തിൽ വരുത്തേണ്ട മാറ്റത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള സമ്മർദ്ദമോ മറ്റു് സ്ഥാപിത, പ്രത്യയശാസ്ത്ര താല്പര്യങ്ങളോ [7] ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ വിവർത്തനത്തിനു കാരണമാകുന്നില്ല. മറിച്ചു്, വിവർത്തകന്റെ നിശ്ചയവും സോദ്ദേശ്യവുമാണിവിടെ പ്രവർത്തിച്ചതു്.

കേരളത്തിലെ പ്രസാധന രംഗത്തു് മത്സര സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ യുദ്ധകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്തെത്തുന്ന വിവർത്തനങ്ങൾ ചരക്കുവത്കരിക്കപ്പെടുന്ന കാലത്താണിതു് സംഭവിക്കുന്നതു്. നോബൽജേതാവായ പൗലോ കൊയ്ലോ യുടെ പന്ത്രണ്ടു പുസ്തകങ്ങൾ ഒരു ലക്ഷത്തിലധികം കോപ്പി വിറ്റഴിച്ചതു പോലുള്ള വിവർത്തന ആഘോഷമാണു് മലയാളത്തിലുള്ളതു്. മുമ്പു സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ഏതു കൃതി, ആരു്, ആരെ, ഏതു രൂപത്തിൽ വിവർത്തനം ചെയ്യാനേല്പിക്കുന്നു, ആരാണതു് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതു്, അവകാശം ആർക്കു് തുടങ്ങി തികച്ചും രാഷ്ട്രീയമായ ചോദ്യങ്ങൾ ആശയ സംവേദന ശേഷിയുള്ള ഈ വിവർത്തനങ്ങൾക്കു മേൽ പതിയേണ്ടതുണ്ടു്. പുതിയ സാംസ്കാരിക, സൗന്ദര്യാത്മക, രാഷ്ട്രീയ മൂല്യങ്ങളും മാതൃകകളും മുന്നോട്ടുവെച്ചു് ഓരോ പ്രാദേശിക സമൂഹത്തിലും ഭാഷയിലും സാഹിതീയ പ്രക്രിയയിലും നിരവധി പ്രതിഫലനങ്ങൾക്കു് കാരണമായ ചരിത്രമാണു് വിവർത്തനങ്ങൾക്കും പറയാനുള്ളതു്. സമൂഹത്തെയും ഭാഷയെയും സാഹിത്യ സാംസ്കാരിക ഘടനയെയും സ്വാധീനിക്കാൻ കഴിവുള്ളവയാണു് വിവർത്തനങ്ങൾ എന്നതിനു് പാവങ്ങൾ (വിക്ടർ ഹ്യൂഗോ, വിവ. നാലപ്പാട്ടു് നാരായണമേനോൻ) അടക്കമുള്ള വിവർത്തനകൃതികൾ തെളിവു നല്കുന്നുമുണ്ടു്. പൗലോ കൊയ്ലോ പോലുള്ളവരുടെ (സൽ) കീർത്തിയെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുക എന്നതിനപ്പുറം വിവർത്തനവും എന്തു ദൗത്യമാണു് മലയാള നോവൽ സാഹിത്യത്തിലും സമൂഹത്തിലും നിർവ്വഹിക്കുന്നതു് എന്ന അന്വേഷണം പ്രധാനമാണു്. [8] വിവിധ മാധ്യമ പ്രചാരണത്തിലൂടെ ഏതുല്പന്നവും വിറ്റഴിക്കാനാവുന്ന ഇക്കാലത്തു് മലയാളത്തിലെ ഏതെങ്കിലുമൊരു മികച്ച രചനയ്ക്കു് ഇത്രമാത്രം പരസ്യം ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ, അതു് വായനക്കാരിലെത്തുന്നുണ്ടോ എന്നതും അന്വേഷിക്കേണ്ടതാണു്. പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ പരിശ്രമഫലമായ ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ വിവർത്തനവും വിവർത്തകനും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോകുന്നതു് ഇങ്ങനെ വിപണിയിലൂന്നിയ സാംസ്കാരിക ഘടനയിലേക്കു തരംതാണ ഏതൊരു സമൂഹത്തിന്റെയും ദുരവസ്ഥയാണു്.

സർഗ്ഗധനനായ ഒരു വിവർത്തകനെ സംബന്ധിച്ചു് കലാപരമായ രൂപം എന്നതു് ഒരു മധ്യവർത്തി മാത്രമാണു്. ഭൂതകാല സംസ്കാരത്തിന്റെ വിശിഷ്ടവും പ്രബലവുമായിരുന്ന അവശിഷ്ടങ്ങളുടെ അടയാളങ്ങൾ പിന്തുടർന്നു്, പദപരിച്ഛേദം നടത്തി, അവയുമായി സംവദിക്കുകയും ബാഹ്യരേഖ ചമയ്ക്കുകയുമാണു് ഓരോ വിവർത്തകനും/വിവർത്തനവും ചെയ്യുന്നതു്. കഴിഞ്ഞ കാലത്തെയും നിലവിലുള്ള യാഥാർത്ഥ്യത്തെയും ചോദ്യം ചെയ്തു് മനുഷ്യ മനസ്സിൽ ബൗദ്ധികമായി ഇടപെടുക എന്നതാണു് കലാരൂപങ്ങളുടെ കർത്തവ്യം. ഇത്തരത്തിൽ ഡിവൈൻ കോമഡി മുന്നോട്ടുവെയ്ക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങളും ചിന്തകളും ഇന്നും പ്രസക്തമാണു് എന്ന തിരിച്ചറിവാണു് വിവർത്തനത്തിനു പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളിലൊന്നു്. കവിപ്രതിഭയുള്ള വിവർത്തകനു് ഡിവൈൻ കോമഡി പകർന്നു നല്കിയ അനുഭൂതിയെ വൈകാരികാനുഭൂതിയായി മാറ്റി ആത്മീയ സ്വഭാവമുള്ള ഒരുതരം പ്രചോദനമായി രൂപപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞു. 1970-കളിൽ തുടങ്ങിയ ഈ ബൃഹത്സംരംഭം 2001 വരെ നീണ്ടുനിന്നു എന്നതു് ഈ പ്രചോദനം അല്പകാലത്തേക്കുള്ളതായിരുന്നില്ല എന്നതിനു തെളിവാണു്. പ്രകാശിതമാകാൻ വെമ്പുന്ന കലാരൂപത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള സംഘർഷം തന്നെയാണു് വിവർത്തകനെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതു്. മനുഷ്യ ജീവിതത്തെ വെളിപ്പെടുത്താൻ തക്കവിധം സമ്പന്നവും പ്രവർത്തന നിരതവും ശക്തവുമായ സർഗ്ഗാത്മകത തന്നെയാണു് മികച്ച വിവർത്തന നിർമ്മിതിക്കും കാരണം. പ്രചോദനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ആന്തരികമായ പൊരുത്തം സ്വന്തം മാനസികാവസ്ഥയുടെ സഹായത്തോടെ മൂലകലാശില്പം ഉടച്ചുവാർക്കാൻ/പൊളിച്ചെഴുതാൻ വിവർത്തകനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ വേദനകളും സഹനങ്ങളും ഉദാത്തമായി ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഡിവൈൻ കോമഡി മലയാള ഭാഷയിൽ എത്തിക്കുന്നതിലൂടെ വിശ്വസാഹിത്യത്തിൽ ഒന്നാമതായി വാഴ്ത്തപ്പെടുന്ന കവിയെയും കലാശില്പത്തെയും മലയാള സാഹിത്യത്തിനു് പരിചയപ്പെടുത്തുക കൂടിയാണു്. ഇതു വഴി മലയാള സാഹിത്യ ചരിത്രത്തിലും ഒരുതരം ശുദ്ധീകരണ/നവീകരണ പ്രക്രിയ നടക്കുന്നുണ്ടു്. ലോകത്തെയും പ്രകൃതിയെയും കുറിച്ചുള്ള ദാന്തെയുടെ മാന്ത്രികമായ തിരിച്ചറിവു് ഏതൊരു മനുഷ്യ സമൂഹത്തെയും ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണു് ചെയ്യുന്നതു്. ദാന്തെ നല്കുന്ന ഈ അധികോർജ്ജം മലയാളി സമൂഹത്തിലും എത്തിക്കുക എന്നതാണു് ശ്രീ. രമാകാന്തന്റെ വിവർത്തന ദൗത്യം.

ബൈബിൾ പരാമർശങ്ങളുടെ ആധിക്യം കൊണ്ടു് മഹത്തായ ക്രിസ്ത്യൻ കാവ്യം എന്നു് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഡിവൈൻ കോമഡി ഒരേസമയം ക്ലാസിക്കും പ്രാദേശിക സ്വഭാവം ഉൾചേർന്നതുമാണു്. ഇറ്റലിയിലെ പൗര/രാഷ്ട്രീയ സമൂഹത്തിലെ സാംസ്കാരിക സൂചനകളും മൂല്യബോധവും ഇടകലർത്തി മധ്യകാല യൂറോപ്പിന്റെ ചരിത്രവും ജീവിതവും സംസ്കാരവും പ്രതിപാദിക്കുകയാണു് ദാന്തെ ചെയ്യുന്നതു്. ഫ്ളോറൻസിന്റെ പ്രാദേശിക ചരിത്രവും ധീരയോദ്ധാക്കളും മതപുരോഹിതന്മാരും എഴുത്തുകാരും ബന്ധുമിത്രാദികളും വൈയക്തികമായി കടന്നുവരുന്ന ഡിവൈൻ കോമഡി മനുഷ്യ ജീവിതത്തിന്റെ ശരി-തെറ്റുകളെ വിചാരണ ചെയ്യുന്നു. ബൈബിൾ സംബന്ധിയായ പരാമർശങ്ങൾ, ഇറ്റലിയുടെ ചരിത്രവും സാംസ്കാരിക സൂചനകളും, വൈയക്തിക പരാമർശങ്ങൾ എന്നിവ കൂടാതെ അക്കാലത്തു് യൂറോപ്പിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന പ്രപഞ്ച ഘടനാ വിജ്ഞാനവും ഭൗതിക ശാസ്ത്രവും കാവ്യഘടനയുടെ ഭാഗമാണു്. കാവ്യത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഇത്തരം പരാമർശങ്ങൾ തികച്ചും നാടകീയമായും അർത്ഥവത്തായും കാവ്യാത്മകമായും ഉൾക്കൊള്ളിക്കുന്നിടത്താണു് ദാന്തെ യുടെ മഹത്വവും സാർവ്വകാലികതയും കുടികൊള്ളുന്നതു്. ഒന്നാം സർഗ്ഗം (canto) മുതൽ കാടു്, കുന്നു്, പുലി, സിംഹം, പെൺചെന്നായ് തുടങ്ങി നിരവധി പ്രതീകങ്ങളും ബിംബങ്ങളും കാവ്യത്തിന്റെ അന്യാപദേശ (allegory) ഘടന വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അതുല്യമായ ദൃശ്യഭാവനയാണു് ദാന്തെയുടേതു്. പദങ്ങളിലൂടെ തെളിയുന്ന നിശ്ചിതമായ അർത്ഥങ്ങളല്ല; മറിച്ചു് പ്രതീകങ്ങളും ബിംബങ്ങളും വൈകാരിക ചലനങ്ങളും ഗതകാല സ്മരണകളും വൈയക്തികാനുഭൂതികളും അതിനെ നാടകീയതയും തീക്ഷ്ണതയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന സൂചകങ്ങളായി മാറ്റുകയാണു് ചെയ്യുന്നതു്. ഓരോ അന്യാപദേശ വിശകലനവും അർത്ഥത്തെ കൂടുതൽ അഗാധതയിലേക്കു നയിക്കുന്നു. [9] ഇത്തരം മധ്യകാല കാവ്യഘടനയും രീതിയുമാണു് എഴുനൂറു വർഷത്തിനു ശേഷവും ദാന്തെ കൈയെത്താ ദൂരത്താണു് എന്ന തോന്നലുളവാക്കുന്നതു്.

മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ആന്തരികതയെ സ്ഥലകാലങ്ങൾ, വ്യത്യസ്തരായ കഥാപാത്രങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അതുല്യമായ കാവ്യഭാവന കൊണ്ടും കാവ്യഘടന കൊണ്ടും ആവിഷ്കരിക്കുന്ന ‘അകംകവിത’കളുടെ ഗണത്തിലാണു് ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ സ്ഥാനം. ഇഹലോക ജീവിതത്തിൽ നിന്നു ഭിന്നമായി നരക കാണ്ഡം (Inferno—Hell), ശുദ്ധീകരണ കാണ്ഡം (Purgatory), സ്വർഗ്ഗ കാണ്ഡം (Paradise) എന്നിങ്ങനെ മൂന്നിടങ്ങളായി അപര ലോകങ്ങളെ വിഭജിച്ചു് [10] മനുഷ്യ ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥവും അയഥാർത്ഥവുമായ എല്ലാത്തരം പാപ്പരത്തത്തെയും സഹനങ്ങളെയും ശരിതെറ്റുകളെയും നന്മതിന്മകളെയും സമകാലികമായി അവതരിപ്പിക്കുകയാണു് ദാന്തെ ചെയ്യുന്നതു്. ദാന്തെയുടെ സമകാലികർ, സുഹൃത്തുക്കൾ, ശത്രുക്കൾ, ചരിത്രകാരന്മാർ, ഇതിഹാസ തുല്യർ തുടങ്ങിയവരെല്ലാം കഥാപാത്രങ്ങളായി കടന്നുവരുന്നു. മതപരവും രാഷ്ട്രീയവും ധാർമ്മികവുമായി സ്വദേശത്തു് കവി നേരിടേണ്ടിവന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ, അധികാര കേന്ദ്രങ്ങളെന്ന നിലയിൽ മതവും രാഷ്ട്രവും നല്കിയ അനുഭവങ്ങൾ, അധികാരത്താൽ നയിക്കപ്പെടുന്ന മനുഷ്യന്റെ ചെയ്തികൾ, വൈകാരികമായും ധാർമ്മികമായും സാധാരണ മനുഷ്യനെന്ന നിലയിൽ നേടിയ തിരിച്ചറിവുകൾ തുടങ്ങി തന്റെ ആത്മാവിനെ സ്വാധീനിച്ചതും മാറ്റിമറിച്ചതും കാവ്യഭാവനയെ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതുമായ നിരവധി സംഗതികൾ പ്രതീകങ്ങളായും ബിംബങ്ങളായും സ്വപ്നങ്ങളായും ദർശനങ്ങളായും ജീവിതചിത്രങ്ങളായും അന്യാപദേശ കഥകളായും ഡിവൈൻ കോമഡിയിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇവയൊക്കെത്തന്നെയും ഇറ്റലിയിലെ പ്രാദേശിക സംസ്കാരത്തിന്റെ സൂചനകൾ കലർന്നതാണെങ്കിലും അതു് പൊതുവായ യൂറോപ്യൻ സംസ്കാരമായും സാവ്വലൗകികമായ ഒന്നായും മാറ്റാൻ ദാന്തെയുടെ കാവ്യഭാവനയ്ക്കു് കഴിഞ്ഞു. ഈവിധ ഭൗതിക സൂചനകളെ വിട്ടുകളയാതെ മനുഷ്യൻ ഭൂമിയിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നതു്, അതിനു തുണയായി മാറുന്ന നൈതികവും ബൗദ്ധികവുമായ മൂല്യബോധം, ഭൂമിയിലെ സന്തോഷമല്ല നിത്യതയിലെ സന്തോഷം, മനുഷ്യ ജീവിതത്തിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ, ആവേശങ്ങൾ, വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ, സംഘർഷങ്ങൾ, പൂർണ്ണതയിലേക്കുള്ള വഴിയെന്ന നിലയിൽ സ്വയംതിരിച്ചറിവു് തുടങ്ങി മനുഷ്യ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇതിഹാസമാണു് ഡിവൈൻ കോമഡി. ഈ മനുഷ്യചരിതമാണു് ഈ കൃതിയെ ഉദാത്തമാക്കുന്നതും. അഗാധവും ശാന്തവുമായ ഒന്നിലേക്കു് ലയിക്കുന്നതും നിരന്തരം അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതും ഞെട്ടിക്കുന്നതുമായ കാവ്യാനുഭവത്തിന്റെ ഭീകരത ഓരോ നിമിഷവും ആഴത്തിലും സമഗ്രതയിലും അനുഭവിച്ചതിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയാണു് ശ്രീ. രമാകാന്തനെ മൊഴിമാറ്റ പ്രക്രിയയിലേക്കു് നയിച്ചതു്.

സാഹിതീയമായ സ്ഥലകാല രൂപനിർമ്മിതിയുടെ അത്യുത്തമ ഉദാഹരണമാണു് ഡിവൈൻ കോമഡി. കാലത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ദാന്തെ കാണിക്കുന്ന അനന്യവും മാതൃകാപരവുമായ കൈയടക്കം കവി കൂടിയായ വിവർത്തകനിൽ താല്പര്യമുണർത്തും വിധമാണു്. ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾക്ക് [11] പ്രധാനമായും മൂന്നുതരം വീക്ഷണങ്ങളാണുള്ളതു്. ഒന്നാമത്തേതു്, അതിന്റെ ശാസ്ത്രീയതയിൽ ഊന്നിയുള്ളവയാണു്. പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യൂറോപ്പിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ശാസ്ത്രാവബോധത്തെ ഈ കൃതി പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. ഉദാഹരണമായി അക്കാലത്തെ ഭൗതിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിലാണു് നരകം, ശുദ്ധീകരണ സ്ഥലം, സ്വർഗ്ഗം എന്നീ മൂന്നു മണ്ഡലങ്ങൾ ദാന്തെ സൃഷ്ടിച്ചതു്. അതായതു് അന്നു നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ശാസ്ത്രീയ അറിവുകൾ ഈ സാങ്കല്പിക ലോകങ്ങൾക്കു് സാഹിതീയ ഇടം ഒരുക്കുന്നതിൽ ദാന്തെയെ സഹായിച്ചു. ഡിവൈൻ കോമഡിയിൽ ജറുശലേമിന്റെ അടിവശത്തു് നരകവും സമുദ്രത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തു് ഭൂമധ്യരേഖയുടെ അടിയിലായി ശുദ്ധീകരണസ്ഥലവും സ്ഥാനപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. പാഠത്തിൽനിന്നു് വേർതിരിച്ചെടുക്കാവുന്ന ശാസ്ത്രീയ അറിവുകൾ—നക്ഷത്രങ്ങളും സൂര്യനും ജ്യോതിർശാസ്ത്രപരമായ മറ്റു് ചിഹ്നങ്ങളും—മനുഷ്യ വംശത്തിന്റെ/യൂറോപ്പിന്റെ അറിവിന്റെ ചരിത്രം കൂടിയാണു്. സ്വർഗ്ഗമണ്ഡലത്തിൽ ചൊവ്വ (Mars), വ്യാഴം (Jupiter) എന്നീ സ്വർഗ്ഗീയ ഘടകങ്ങളുടെ ഭ്രമണപഥങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള വ്യക്തമായ സൂചനകളുമുണ്ടു്. ഭൂമിയുടെ വലയത്തിൽ അവ രേഖപ്പടുത്തിയതു് പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ശാസ്ത്രീയ വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവാണു്. ശുദ്ധീകരണ കാണ്ഡത്തിലെ നിരവധി സർഗ്ഗങ്ങളിലും മധ്യകാല യൂറോപ്പിന്റെ ശാസ്ത്രീയ അറിവുകൾ ചേർത്തുവെച്ചിട്ടുണ്ടു്. ഇരുപത്തിയേഴാം സർഗ്ഗം ആരംഭിക്കുന്നതു് നോക്കുക:

ജറുശലേമിൽ സൂര്യോദയ സമയം, സ്പെയിനിൽ അർദ്ധരാത്രി, ഇന്ത്യയിൽ നട്ടുച്ച എന്ന ശാസ്ത്രീയമായ കാലമാണു് ദാന്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നതു്.

രണ്ടാമതായി, ഈ മൂന്നുമണ്ഡലങ്ങളുടെ ഭൗതിക സ്ഥലനിർണ്ണയവും സ്ഥാന നിർണ്ണയവും ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസത്തിലൂന്നിയും വായിച്ചെടുക്കാം. ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസത്തിനുള്ളിൽ നിന്നു് ഭൗതികമായ നിരവധി ചോദ്യങ്ങൾ ദാന്തെ ഉന്നയിക്കുന്നു. ഉദാഹരണമായി, മനുഷ്യശരീരത്തിനും ആത്മാവിനും മരണശേഷം എന്തു സംഭവിക്കുന്നു? ദൈവമാണു് മനുഷ്യരെ സൃഷ്ടിച്ചതെങ്കിൽ ശാരീരികമായി അവർ ഭിന്നരായിരിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ടു്? മനുഷ്യൻ പാപം ചെയ്യുന്നതെന്തു കൊണ്ടാണു്? ചുരുക്കത്തിൽ ഭൗതിക ശാസ്ത്രത്തിലെ പുത്തനറിവുകൾ മനുഷ്യന്റെ മാനസിക ഘടനയിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിത്തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നതിന്റെ സാംസ്കാരികമായ അടയാളമാണു് ഡിവൈൻ കോമഡി. ഇറ്റലിയിൽ രാജ്യാധികാരവും പോപ്പിന്റെ മതാധികാരവും സംബന്ധിച്ച സംഘർഷത്തിന്റെ നിരവധി സൂചനകൾ നല്കി യൂറോപ്പിന്റെ രാഷ്ട്രീയ തലത്തിലുണ്ടായ പരിവർത്തന ദശയെ ഡിവൈൻ കോമഡി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. പിൽക്കാലത്തു് ഇറ്റലിയുടെ വിഭജനത്തിനുവരെ കാരണമായ, അധികാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സമരങ്ങളിലും സംഘർഷങ്ങളിലും നേരിട്ടിടപെട്ട ദാന്തെയ്ക്കു് നാടുകടത്തൽ ശിക്ഷ ലഭിച്ചപ്പോഴാണു് ഡിവൈൻ കോമഡി രചിച്ചതു്. ദാന്തെയ്ക്കു പരിചയമുള്ള/കേട്ടിട്ടുള്ള ആളുകളെല്ലാം ഈ മൂന്നു മണ്ഡലത്തിലുമായി കടന്നുവരുന്നു. അങ്ങനെ ഡിവൈൻ കോമഡി ഇറ്റലിയുടെ പ്രാദേശിക ചരിത്രം കൂടിയായി മാറുന്നു. രാജാവും രാജകുടുംബാംഗങ്ങളും, പ്രശസ്തവും അപ്രശസ്തവുമായ കുടുംബങ്ങൾ, കൊല്ലപ്പെട്ടവരും കൊലപാതകികളും, നിയമപാലകർ, പുരോഹിതർ, റോമാക്കാരും ഗ്രീക്കുകാരുമായ കവികളും കലാകാരന്മാരും, നർത്തകർ, ശില്പികൾ, ചിത്രകാരന്മാർ, അക്കാലത്തും ചരിത്രത്തിലും നടന്ന യുദ്ധങ്ങൾ, സുന്ദരികളും കുലീനകളുമായ സ്ത്രീകൾ, കപ്പിത്താൻമാർ, കുന്നുകളും നദികളും, ഗ്രീക്ക് ഇതിഹാസങ്ങൾ, നരക-ശുദ്ധീകരണ കാണ്ഡങ്ങളിൽ ദാന്തെയും വെർജിലും (Virgil) കിഴക്കു നിന്നു് പടിഞ്ഞാറോട്ടു് നീങ്ങുന്നതിന്റെ ചലനങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ, ഫലവൃക്ഷങ്ങൾ, കൃഷിത്തോപ്പുകൾ, ഗ്രീക്ക് മിത്തോളജിയിലെ നിരവധി കഥാപാത്രങ്ങൾ, കാലാകാലങ്ങളായി ക്രിസ്തുമതം നേരിട്ട അക്രമങ്ങൾ, ഫ്ളോറൻസിലെ സ്ത്രീ-പുരുഷന്മാരുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ, അവരുടെ വ്യക്തിപരമായ പ്രത്യേകതകൾ, ഓരോ സർഗ്ഗത്തിലും കടന്നുവരുന്ന നിരവധിയായ ബൈബിൾ പരാമർശങ്ങൾ. ഇവയത്രയും ഇറ്റലിയുടെ യഥാർത്ഥ ചരിത്രം തന്നെയായിരുന്നു എതാണു് പ്രധാനം. അക്കാലത്തെ ഇറ്റാലിയൻ സമൂഹത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രം—ജീവിത നിലവാരം, തൊഴിൽ, നൈതികത, വൈകാരിക ജീവിതം—മുഴുവൻ ഡിവൈൻ കോമഡി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഫ്ളോറൻസിനെയും ഇറ്റലിയെയും അതുവഴി നൈതികവും സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ലോകത്തെ മുഴുവൻ അതു് പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു സാംസ്കാരിക രൂപമെന്ന നിലയിൽ പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ലോകചരിത്രത്തെയാണതു് വെളിപ്പെടുത്തുന്നതു്.

ക്രിസ്തീയ രാജത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആത്മീയ ചിന്തകളും വിശ്വാസവും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയിലാണു് ദാന്തെ എഴുതിയതു്. തന്റെ രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസം വളരെ വ്യക്തമായിത്തന്നെ കവി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അഴിമതിക്കാരും മതപുരോഹിതരുമായ രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ നരക കാണ്ഡത്തിലാക്കി തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെ മഹത്വവത്കരിക്കുന്ന ഡിവൈൻ കോമഡി ദാന്തെയുടെ നൈതിക ജീവിതത്തിന്റെ ആത്മീയ രേഖയാണു്. തനിക്കു ചുറ്റും കണ്ട പാപം നിറഞ്ഞ ജീവിതവഴികളും സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ വളർന്നുവരുന്ന അഴിമതിയുമാണു് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിഷയം. സ്വർഗ്ഗ കാണ്ഡത്തിൽ തന്റെ നൈതിക ദർശനം ദാന്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നുമുണ്ടു്. ദയ, നീതി, സത്യം എന്നിവയുടെ ശരിയായ പാത തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള തിരിച്ചറിവും ആഹ്വാനവുമാണു് ഈ കൃതി. തനിക്കു ലഭിച്ച ബൈബിൾ പഠനത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ ശിക്ഷാവിധികളും സ്വർഗ്ഗീയ പ്രതിഫലങ്ങളും ചിത്രീകരിക്കുന്നതിലൂടെ ജൈവികവും ആത്മീയവുമായ നിരവധി സംശയങ്ങൾക്കു് ഉത്തരം കണ്ടെത്താനും കഴിയും. പാപത്തിൽ നിന്നു് ശുദ്ധീകരണം നേടാൻ പ്രാർത്ഥന എങ്ങനെ സഹായിക്കുന്നു എന്നും മാമോദീസാ മുങ്ങിയ ക്രിസ്ത്യാനികൾ പോലും സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്താൻ കഴിയാതെ ആയിരക്കണക്കിനു വർഷം ശുദ്ധീകരണ സ്ഥലത്തു് കിടക്കേണ്ടി വരുന്നതും ഉയർന്ന ഇടമായ സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്തിച്ചേരാനുള്ള തടസ്സങ്ങളും ശുദ്ധീകരണ കാണ്ഡത്തിലെ വിഷയമാണു്. മനുഷ്യ ജീവിതത്തിൽ അവരവരുടെ ആത്മീയ ചുമതലകൾ നിർവ്വഹിക്കാതിരിക്കുന്നതാണു് ദാന്തെയുടെ നിശിത വിമർശനത്തിടയാക്കുന്നതു്. മനുഷ്യൻ, വ്യക്തി എന്ന നിലയിൽ സമൂഹത്തോടു ചെയ്യേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെ കുറിച്ചാണു് കാവ്യം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതു്. ഡിവൈൻ കോമഡി മറ്റെന്തിലുമുപരി ഒരു ഇതിഹാസമായി മാറുന്നതു് ഈ ചിന്തകൾ കൊണ്ടുകൂടിയാണു്. ക്രിസ്ത്യൻ മതവിശ്വാസമനുസരിച്ചു് നരക-സ്വർഗ്ഗങ്ങളിലേക്കുള്ള ഒരു യാത്ര എന്നതിനപ്പുറം മനുഷ്യനെക്കുറിച്ചാണതു് സംസാരിക്കുന്നതു്.

പ്രണയത്തെ അനശ്വരവും അനിർവ്വചനീയവുമായ മാനുഷികഗുണമെന്ന നിലയിൽ ആദർശവത്കരിച്ചു് ഉദാത്തകാവ്യമാതൃകയായി മാറിയ ഡിവൈൻ കോമഡി ഉൾപ്പെടെയുള്ള കലാശില്പങ്ങളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു ദാന്തെയ്ക്കു് ഒമ്പതു വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ബിയാട്രിസ് എന്ന പെൺകുട്ടിയോടു് ആദ്യദർശനത്തിൽ തോന്നിയ അന്ധമായ പ്രണയമാണു്. തീവ്രവും നിരസിക്കപ്പെട്ടതുമായ ആ പ്രണയവും ബിയാട്രിസിന്റെ മരണവുമാണു് ദാന്തെയുടെ എല്ലാ സൈദ്ധാന്തിക പ്രായോഗികപ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനം. എന്നാൽ, വെറുമൊരു പ്രണയസാഹിത്യമല്ല ദാന്തെ രചിച്ചതു്. സാംസ്കാരികവും തത്വചിന്താപരവുമായ പുതിയ ചിന്തകളും അന്വേഷണങ്ങളുമാണു് മനുഷ്യജീവിതത്തെക്കുറിച്ചു് അദ്ദേഹം ഉയർത്തിയതു്. അതിനടിസ്ഥാനമായി ഈ പ്രണയം നിലകൊള്ളുന്നു എന്നുമാത്രം. ഇറ്റലിയിലെ മത-രാഷ്ട്രീയ ചിന്തകരും പ്രസ്ഥാനങ്ങളുമായി അടുപ്പം പുലർത്തിയ ദാന്തെ ആത്മകഥാപരമായ വസ്തുതകളെ എല്ലായ്പോഴും സംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണു് പ്രതിപാദിച്ചതു്. The vita nuova അഥവാ New Life എന്ന ആദ്യ കൃതിയിൽ, തന്നെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്ന കാവ്യദേവത എന്ന മട്ടിൽ ബിയാട്രിസ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുണ്ടു്. സുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീയെന്ന യാഥാർത്ഥ്യത്തോടെയാണു് ബിയാട്രിസിന്റെ ചിത്രീകരണം. അതിനു് മായിക പരിവേഷം നല്കി അമൂർത്തമാക്കാൻ ദാന്തെ തുനിയുന്നില്ല. തന്നെ തീവ്രപ്രണയത്തിലേക്കും കാവ്യപ്രചോദനത്തിലേക്കും നയിച്ചതാണു് ആ സ്ത്രൈണ സൗന്ദര്യം. ശുദ്ധീകരണ കാണ്ഡത്തിൽ ബിയാട്രിസ്സിനെ കണ്ടുമുട്ടുന്ന രംഗം ദാന്തെയുടെ അനുരാഗത്തിന്റെ തീവ്രതയാണു് വ്യക്തമാക്കുന്നതു്.

ദാന്തെയ്ക്കു് ബിയാട്രിസ്സും അർത്ഥവത്തായ ഒരു പ്രതീകമാണു്. എന്താണു് പ്രണയമെന്നും മനുഷ്യനു് ഔന്നത്യം നല്കുന്ന വിധത്തിൽ അതു് പ്രവർത്തിക്കുന്നതെങ്ങനെയെന്നും സ്ത്രീ-പുരുഷ പ്രണയത്തിന്റെ ഉദാത്തതയെന്തെന്നുമുള്ള ചിന്തകൾ കാവ്യകേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നു് മാറിപ്പോകാതെ നിലനിർത്തുന്നതാണു് ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ വിജയം. അതുല്യമായ രൂപഘടനയോടൊപ്പം അനന്യമായ പ്രണയത്തിന്റെ ഭാവതലത്തെ ചേർത്തുവച്ചാണു് അതു സാധ്യമാക്കിയതു്. ആത്മീയവും സാംസ്കാരികവുമായ പക്വത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ദാന്തെയുടെ കലാസൃഷ്ടികൾ ആത്യന്തികമായി മനുഷ്യന്റെ നന്മയാണു് കേന്ദ്രമാക്കുന്നതു്. നന്മ വ്യക്തിയുടെ പാരമ്പര്യവുമായോ സാമ്പത്തികശേഷിയുമായോ ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ടതല്ല; മറിച്ചു് ബൗദ്ധികവും നൈതികവും തികച്ചും പ്രകൃതിദത്തവുമാണു്. ഇത്തരത്തിൽ മാനുഷികതയെ കുറിച്ചുള്ള വിധിന്യായങ്ങളാണു് ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ കാതൽ. മനുഷ്യ ജീവിതത്തിന്റെ കടമകളും കർത്തവ്യങ്ങളും അതു് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ദുഃഖങ്ങളും പ്രതീക്ഷകളും നിറഞ്ഞ മനുഷ്യ ജീവിതത്തിന്റെ കാവ്യാത്മകമായ ‘ദാന്തെചിന്തകൾ’ മലയാളത്തിലെത്തിക്കുകയാണു് ശ്രീ. കിളിമാനൂർ രമാകാന്തൻ ചെയ്തതു്.

ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ ഇതിവൃത്ത ഘടന വളരെ ലളിതമാണു്. പരിത്രാണത്തിലേക്കുള്ള ദാന്തെയുടെ തീർത്ഥാടനമാണതു്. ആയിരത്തി മുന്നൂറാമാണ്ടു് ദാന്തെ യുടെ മുപ്പതാം വയസ്സിൽ ദുഃഖവെള്ളിയാഴ്ച ദിവസം രാത്രി, ഒരു ഇരുണ്ട വനത്തിൽ ഭയത്തിന്റെ മുൾമുനയിൽ സ്വയം നഷ്ടപ്പെടുന്നതിൽ നിന്നാണു് കാവ്യത്തിന്റെ തുടക്കം. പ്രതീകങ്ങളുടെയും ബിംബങ്ങളുടെയും പെരുമഴയാണു് പിന്നീടു്. തന്റെ മുൻഗാമിയായ ഇറ്റാലിയൻ കവി വെർജിലിനൊപ്പം യാത്രയാരംഭിക്കുന്ന ദാന്തെ മൂന്നുലോകങ്ങളിലൂടെയും കടന്നുപോകുന്നു. നരകത്തിലും ശുദ്ധീകരണ കാണ്ഡത്തിലും നയിക്കുന്നതു് വെർജിലാണു് [14] , സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രണയ ഭാജനമായിരുന്ന ബിയാട്രിസ്സും. ശരിതെറ്റുകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന നിരവധി നിയമങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ, മതങ്ങൾ എന്നിവ തിരിച്ചറിഞ്ഞും ചോദ്യംചെയ്തും നരകത്തിലെ ഒമ്പതു വലയങ്ങളിലൂടെ ദാന്തെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഡിവൈൻ കോമഡിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ചതും താല്പര്യ ജനകവുമായ ഭാഗമാണിതു്. ഇവിടെ ദൈവം പൂർണ്ണമായും അദൃശ്യനാണു് എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ടു്. വൈവിധ്യമാർന്ന ജീവിത ചിത്രങ്ങളും ആശയങ്ങളും പ്രതീകങ്ങളും കൊണ്ടു് സമ്പന്നമാണു് നരക കാണ്ഡം. പ്രകൃതിദത്തമായ അവകാശങ്ങളും ബുദ്ധിശക്തിയും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും ഉള്ള സ്വതന്ത്രവ്യക്തിയാണു് മനുഷ്യരെല്ലാം. ഓരോരുത്തർക്കും വ്യക്തിപരമായ നിലനില്പുണ്ടെങ്കിലും വിശാല മാനവിക പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗം കൂടിയാണതു്. ജ്ഞാനോദയത്തിന്റെ സങ്കേതങ്ങളായ ഉദാരമാനവികതയുടെ (Liberal Humanism) ആശയങ്ങളാണു് ഡിവൈൻ കോമഡിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതു്. [15] ദാന്തെയുടെ നല്ല സുഹൃത്തും ഫ്ളോറൻസിലെ സംഗീതജ്ഞനുമായിരുന്ന കാസെല്ലയെ ശുദ്ധീകരണ സ്ഥലത്തു് കണ്ടുമുട്ടുന്നതു് നോക്കുക:

പാപം ഏറ്റുപറഞ്ഞവരും പശ്ചാത്തപിച്ചവരുമാണു് ശുദ്ധീകരണ സ്ഥലത്തുള്ളതു്. ശിക്ഷാകാലാവധി കഴിഞ്ഞു് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു് നിത്യമായി രക്ഷപ്പെടാനുള്ളവരാണവർ. ശുദ്ധീകരണ സ്ഥലത്തു് ശിക്ഷാവിധിക്കർഹമായ ഏഴുതരം പാപങ്ങളെ ദാന്തെ ശ്രേണീകരിക്കുന്നു. അഹന്ത, അസൂയ, വിദ്വേഷം, അലസത, ദുരാഗ്രഹം (അവയുടെ വിപരീത/മറു വശങ്ങളും) [17] , ഭോഗേച്ഛ, അത്യാർത്തി തുടങ്ങിയ ഗൗരവമാർന്ന പാപങ്ങൾ ചെയ്തവർ ഏറ്റവും താഴെയും ലഘുപാപങ്ങൾ ചെയ്തവർ നിത്യരക്ഷയുടെ സമീപത്തു് കൊടുമുടിയുടെ ഉന്നത ശൃംഗങ്ങളിലും. കൊടുമുടിയുടെ ഏഴാമത്തെ തലം വരെ വെർജിൽ ദാന്തെയെ നയിക്കുന്നു. മാനവിക യുക്തിയുടെ പ്രതീകമായി ഡിവൈൻ കോമഡിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന വെർജിലിനു് പക്ഷേ, സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കുന്നില്ല. [18] മാനുഷികമായ യുക്തിചിന്ത സ്വർഗ്ഗലബ്ധിക്കർഹമായ ഒന്നല്ല എന്നാണു് ദാന്തെയുടെ മതം. അതിനു് മാമോദീസ മുങ്ങണം. സ്വർഗ്ഗ കാണ്ഡത്തിൽ ഒമ്പതു വലയങ്ങളാണുള്ളതു്. ഓരോ ആകാശവും ഓരോ കൂട്ടം ആളുകളെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. ഉദാഹരണമായി അഞ്ചാം മണ്ഡലത്തിൽ രക്തസാക്ഷികളും ആറിൽ നീതിമാന്മാരുമാണു്. കാവ്യാവസാനത്തിൽ ദൈവത്തെ കാണാനുള്ള ദാന്തെയുടെ ആഗ്രഹം അസ്പഷ്ടമായ ഒരു തേജസ്സിന്റെ രൂപത്തിൽ സഫലമാകുന്നുമുണ്ടു്. ത്രിത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ദൈവശാസ്ത്രപരമായ വ്യാഖ്യാനങ്ങളോടു് ചേർന്നു പോകുന്നതു കൂടിയാണതു്. മനുഷ്യ ഭാവനയുടെ മകുടമെന്നു് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ഈ രചന മാനുഷികമായ മറ്റു സ്വർഗ്ഗ-നരകങ്ങളെ നിർമ്മിക്കുന്നു. അമൂർത്തമായതിനെ മൂർത്തമായി ആവിഷ്കരിക്കുകയാണു് ദാന്തെ ചെയ്യുന്നതു്. ശരിതെറ്റുകളെ നിർണ്ണയിച്ചു് ജീവിതത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനും നിർണ്ണയിക്കാനും അതു് പ്രേരണ നല്കുന്നു. മനുഷ്യ സമൂഹത്തിൽ തന്റെ ഇടത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തിരിച്ചറിവിനും ഡിവൈൻ കോമഡി കാരണമാകുന്നുണ്ടു്. നിരന്തര വൈഷമ്യങ്ങളും പ്രതികൂലാവസ്ഥയും നിറഞ്ഞ മനുഷ്യ ജീവിതം ഐശ്വര്യത്തിലേക്കു കടക്കുന്നതിന്റെ—എല്ലാ ദുഃഖവെള്ളിയാഴ്ചയ്ക്കു് ശേഷവും ഉയർപ്പ് ഞായർ വരുന്നുണ്ടു് എന്നതിന്റെ—അന്യാപദേശാവിഷ്കാരമാണതു്.

ട്രാജഡിയെയും കോമഡിയെയും വിഭജിക്കുന്നതു് അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ സാഹിത്യ സിദ്ധാന്തങ്ങളാണു്. [19] മാനുഷികയുക്തിയാൽ മറികടക്കാൻ കഴിയുന്ന വിലകുറഞ്ഞ മാനുഷിക വികാരങ്ങൾ ദ്യോതിപ്പിക്കുന്ന നാടകങ്ങളെയാണു് കോമഡിയെന്നു് അരിസ്റ്റോട്ടിൽ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതു്. തനി ഗ്രാമ്യമായത് (‘a rustic song’) എന്നാണു് ദാന്തെയുടെ നിർവചനം. തന്റെ സുഹൃത്തായ കാൻ ഗ്രാൻഡെക്കെഴുതിയ (Can Grande) കത്തിൽ കോമഡി എന്ന പേരിട്ടതിനു് ദാന്തെ ന്യായീകരണം നല്കുന്നുമുണ്ടു്. അത്ര ഉന്നതമായ കാവ്യരീതിയിലൊന്നുമല്ല താനെഴുതിയതെന്നും അതു് തികച്ചും സുചിന്തിതമായ പഠന പ്രക്രിയയ്ക്കു് പുറത്തുള്ളതാണെന്നും (‘an unstudied and low style’) അദ്ദേഹം വിവരിക്കുന്നു. [20] അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ ക്ലാസ്സിക്കൽ കാലഘട്ടത്തിൽ നിന്നു് ദാന്തെയുടെ മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെത്തുമ്പോൾ സംഭവിച്ച മാറ്റമാണിതു വ്യക്തമാക്കുന്നതു്. ജ്ഞാനോദയത്തിന്റെയും നവോത്ഥാനത്തിന്റെയും തുടക്കത്തിൽ യൂറോപ്യൻ സാഹിത്യത്തിൽ സംഭവിച്ച സാംസ്കാരിക മാറ്റ/ഭാവുകത്വവ്യതിയാനത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന കൃതി കൂടിയാണു് ഡിവൈൻ കോമഡി. നാടക രൂപമായിരുന്ന കോമഡി ഗദ്യപദ്യങ്ങളിൽ പുതുരൂപങ്ങളന്വേഷിക്കുന്നു. ക്ലാസ്സിക്കൽ സ്വാധീനങ്ങളിൽ നിന്നു് കുതറിമാറി പുതിയ അനുഭവ മേഖലകളിലേക്കു് സാഹിത്യം കടന്നു. ഗൗരവം/ഗൗരവേതരം എന്നിങ്ങനെ ശുദ്ധസാഹിത്യ രൂപങ്ങളുടെ അതിർവരമ്പുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ട കോമഡി നാടക രൂപത്തിൽ നിന്നു് മാറി കൂടുതൽ ആഖ്യാനപരമായി തീർന്നു. സാഹിത്യ രൂപങ്ങളിലെ അരിസ്റ്റോട്ടലിയൻ മാനദണ്ഡങ്ങളെ യൂറോപ്യൻ സാഹിത്യ രൂപങ്ങൾ പുനർനിർണ്ണയം ചെയ്യുന്നതിനെയും ഡിവൈൻ കോമഡി പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നുണ്ടു്. ഗ്രീക്ക്, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷകളിലെ മികച്ച ട്രാജഡികൾ വിവർത്തനത്തിലൂടെ മലയാളത്തിനു് പരിചിതമാണെങ്കിലും ഒരു യൂറോപ്യൻ കോമഡി സാഹിത്യ രൂപം പരിചയപ്പെടുത്തുക എന്നതാണു് മലയാള വിവർത്തനത്തിന്റെ മറ്റൊരു ദൗത്യം.

ഋജുവും വ്യക്തവും ശക്തിമത്തും സമാന്തരവുമായ കഥപറച്ചിൽ രീതിയാണു് ദാന്തെയുടേതു്. വിവർത്തനത്തിനു് ഏറ്റവും വഴങ്ങുന്ന രീതിയെന്നാണു് പൊതുവെ പറയപ്പെടുന്നതു്, മലയാളത്തിൽ പൂർണ്ണമായൊരു വിവർത്തനമുണ്ടായതു് മുൻസൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ 2001-ലാണെന്നു മാത്രം. എന്നാൽ, അറുന്നൂറു വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷവും യൂറോപ്പിൽ ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ വിവർത്തനങ്ങൾക്കും അനുകരണങ്ങൾക്കും സന്ദർഭ സ്വീകരണങ്ങൾക്കും കുറവൊന്നുമില്ല. [21] വ്യത്യസ്ത വായനകളും പുനരെഴുത്തുകളും ട്രാൻസ് മീഡിയ ആവിഷ്കരണങ്ങളും ധാരാളം പുറത്തു വരുന്നു. വർത്തമാന കാലത്തു് ദാന്തെ വിവർത്തനത്തിന്റെയും സ്വാധീനത്തിന്റെയും ചരിത്രം കുറച്ചൊന്നു പരിശോധിച്ചാൽ ഡിവൈൻ കോമഡി നിർമ്മിച്ച തുടർചലനങ്ങളുടെ ആഴവും പരപ്പും വ്യക്തമാകും. സിനിമ, ആനിമേഷൻസ്, കോമിക്സ്, ആർകിടെക്ചർ, ഗ്രാഫിക് നോവൽ, കമ്പ്യൂട്ടർ ഗെയിംസ് തുടങ്ങി അത്യന്താധുനിക സാംസ്കാരിക രൂപങ്ങളെപ്പോലും പ്രചോദിപ്പിച്ച രചനയാണതു്. നിരവധി കമ്പ്യൂട്ടർ ഗെയിമുകളുടെ രൂപനിർമ്മിതി ‘ഇൻഫേർണോ’യിലെ നരക ചിത്രീകരണത്തിന്റെ മാതൃകയുൾക്കൊണ്ടാണു്. വിജയപരാജയങ്ങളുടെ ആകുലതകളുണർത്തി പടിപടിയായി വിജയത്തിലെത്തുന്ന ഏതു് വീഡിയോ ഗെയിമും ഡിവൈൻ കോമഡിയോടു് കടപ്പെട്ടതാണു്. ‘ ഇൻഫേർണോ’ എന്ന പേരിൽ ഒരു സൗജന്യ ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റം പോലുമുണ്ടത്രേ. ചോസർ, ജോൺ മിൽട്ടൻ തുടങ്ങി ബോർഹസ് വരെയുള്ള എഴുത്തുകാരിൽ ദാന്തെ ചെലുത്തിയ സ്വാധീനം ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിൽ പഠന വിധേയമായിട്ടുണ്ടു്. 1911-ൽ ഇൻഫേർണോ എന്ന നിശ്ശബ്ദ സിനിമയിൽ തുടങ്ങി 3ഡി ആക്ഷൻ സിനിമയിൽ വരെ യൂറോപ്പിൽ ഇന്നും ഡിവൈൻ കോമഡി ജീവിക്കുന്നു. ലോകപ്രശസ്ത ശില്പങ്ങൾ, കെട്ടിട നിർമ്മിതികൾ, ഇല്ലസ്ട്രേഷൻസ്, പെയിന്റിങ്സ് തുടങ്ങി ദൃശ്യസംസ്കാരത്തിലും നിരവധി മ്യൂസിക് ആൽബങ്ങളിലും ദാന്തെയുടെ സ്വാധീനമുണ്ടു്. ഇങ്ങനെ ഒരു ക്ലാസ്സിക്കൽ കൃതി സമകാലിക ജനപ്രിയ സംസ്കാരത്തിലെ കലാരൂപങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്ന രീതിയും അതിന്റെ ആശയ രൂപീകരണവും കൂടുതൽ പഠനാർഹമാണു്. കൊളോണിയൽ സാഹിത്യ അവബോധവും അടിമത്തവും സൃഷ്ടിച്ച വിവർത്തന പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഫലമാവാം ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ വിവർത്തനം മലയാളത്തിൽ ഇത്രയും വൈകാൻ കാരണമായതു്. ആധിപത്യസ്വഭാവമുള്ള കൊളോണിയൽ ഭാഷയിൽ നിന്നും വിവർത്തനത്തിലൂടെ മലയാളത്തിലെത്തിയ ഷേക്സ്പിയർ കൃതികൾക്കു് മലയാള സാഹിത്യത്തിലും ജീവിതത്തിലും സിനിമയടക്കമുള്ള ജനപ്രിയ കലകളിലും ഇന്നുമുള്ള ശക്തമായ സ്വാധീനം കാണാതിരിക്കാനാവില്ല. ഈ മാനസികാടിമത്തത്തിന്റെ അതിർത്തികൾ ഭേദിച്ചു് മാതൃഭാഷയോടുള്ള ധാർമ്മികോത്തരവാദിത്തം നിറവേറ്റുകയാണു് വിവർത്തകൻ ചെയ്യുന്നതു്.

ലക്ഷ്യ ഭാഷയുടെ സംസ്കാരത്തിനനുസരിച്ചു്, ചിരപരിചിതമായ കാവ്യശൈലി ഉപയോഗപ്പെടുത്തി നടത്തിയ വിവർത്തനമാണു് ശ്രീ. കിളിമാനൂർ രമാകാന്ത ന്റേതു്. നരക കാണ്ഡം, ശുദ്ധീകരണ കാണ്ഡം, സ്വർഗ്ഗ കാണ്ഡം എന്ന വിഭജനം, ‘സർഗ്ഗ’ങ്ങളായി (ആകെ നൂറു സർഗ്ഗങ്ങൾ) തിരിച്ചതു്, വെർജിലിനു നല്കുന്ന ഗുരുനാഥൻ എന്ന സംബോധന തുടങ്ങിയവ ഇന്ത്യൻ കാവ്യപാരമ്പര്യത്തിനുള്ള പ്രത്യക്ഷ ഉദാഹരണങ്ങളാണു്. മലയാളിക്കു് സുപരിചിതമായ ദ്രാവിഡ വൃത്തത്തിൽ പരമാവധി ലളിത പദാവലികൾ വിന്യസിപ്പിച്ചു് പദ്യരൂപത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയ മലയാള വിവർത്തനം ഏറെ പ്രശംസാർഹമാണു്.

തുടങ്ങിയ വിവർത്തന വായനയിലെവിടെയും പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇറ്റലിയിൽ രചിച്ച ഒരു വൈദേശിക രചന എന്ന ബോധം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല. ഈ വായനാനുഭവം ഗ്രന്ഥാവസാനം വരെ നിലനിർത്താൻ കഴിയുന്നുമുണ്ടു്. സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക ഭൂതകാലവും കവിപ്രതിഭയും സർവ്വോപരി ഈ ഉൽകൃഷ്ട രചന സ്വഭാഷയിൽ പരിചയപ്പെടുത്തണം എന്ന ശാഠ്യവും വിവർത്തനത്തെ സ്വാഭാവികമാക്കുന്നു. വിപണിയുടെയോ വില്പനയുടെയോ സമ്മർദ്ദമില്ലാത്തതിനാൽ സ്വതന്ത്രമായ വിവർത്തന ശൈലി സ്വീകരിച്ചതിലൂടെ മലയാള സാഹിത്യപാരമ്പര്യത്തിനു് മൂല്യവത്തായ സംഭാവന നല്കാൻ വിവർത്തകനു് കഴിഞ്ഞു. സ്വന്തം ഭാഷയെ വളരെ സ്വതന്ത്രമായി മൂലകൃതിക്കുമേൽ പ്രകാശിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നതു പോലെയാണു് വായനാനുഭവം. വിവർത്തന കൃതി ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തോടും വായനാ രീതിയോടും ചേർന്നു നില്ക്കുന്നതു് അതുകൊണ്ടാണു്. [25] മധ്യകാല മലയാള സാഹിത്യത്തിന്റെ സാഹിത്യ സ്വഭാവത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന ഭാഷാവൃത്ത ഘടനയിലുള്ള രചന കൂടാതെ വിവർത്തന പാഠത്തിലെ പദഘടന പരിശോധിച്ചാൽ നാട്ടുഭാഷയുടെ തനിമയാണു് വെളിപ്പെടുക.

സ്വസമൂഹത്തിന്റെ സഹസ്രാബ്ദശേഖരിതമായ പാരമ്പര്യ മൂല്യങ്ങളിൽ നിന്നുമാത്രമേ എഴുത്തു് എന്ന പ്രക്രിയ സാധ്യമാകൂ. ഇന്ത്യയിലെ എഴുത്തുകാരുടെ പാരമ്പര്യമെന്നതു് ഇന്ത്യൻ ഭൂതകാലത്തിന്റെ അതീതാവസ്ഥയും വർത്തമാന സാന്നിധ്യവും മാത്രമല്ല; അതു് നവോത്ഥാന കാലത്തു് ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യ പാരമ്പര്യത്തെയാകെ സ്വാധീനിച്ച ഹോമറിന്റെ കാലം മുതലുള്ള യൂറോപ്യൻ സാഹിത്യവും മൂല്യബോധവും കൂടിയാണെന്ന തിരിച്ചറിവാണു് ഈ വിവർത്തന രീതിക്കു പിന്നിലുള്ളതു്. ഡിവൈൻ കോമഡി വിവർത്തനം ചെയ്യണമെന്ന തീരുമാനത്തിനു പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ച ഒരു കാരണവും ഇതാകണം. വിശ്വസാഹിത്യം മുഴുവൻ സ്വായത്തമാകുന്ന അല്ലെങ്കിൽ സ്വചരിത്രമായി മാറുന്ന സാംസ്കാരികാവസ്ഥയിലേക്കു് മലയാളി എഴുത്തുകാരും വായനക്കാരും ഇതിനകം മാറിയിരുന്നു. ഈ ചരിത്ര/പാരമ്പര്യ ബോധമാണു് ഡിവൈൻ കോമഡി വിവർത്തനത്തെ നയിക്കുന്നതു്. മലയാളത്തിനു ലഭിച്ച ഈ വിവർത്തനം മലയാള സാഹിത്യ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഉറപ്പുള്ള തുടർക്കണ്ണിയായി വർത്തിക്കുന്നതും അതുകൊണ്ടാണു്.

തനിക്കു ലഭിച്ച കാവ്യാനുഭവ പൂർത്തീകരണത്തിനു വേണ്ടി ദാന്തെ ഉപയോഗിച്ചതു് ഇറ്റലിയിലെ സാധാരണഭാഷയാണു്. [28] കാവ്യാനുഭവത്തിന്റെ ഈ പൂർണ്ണതയ്ക്കു വേണ്ടിയാണു് ശ്രീ. രമാകാന്തനും സ്വഭാഷയിൽ ശ്രമിക്കുന്നതു്. നരക കാണ്ഡത്തിൽ നരക നദിയുടെ വർണ്ണനയുടെ ചിലഭാഗങ്ങൾ നോക്കുക. നഗ്നരായ ആത്മാക്കളുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ…

മഹത്തായ കാവ്യരചനയ്ക്കു് മഹത്തായ പദസഞ്ചയം ആവശ്യമാണെന്നാണു് ദാന്തെയും വിവർത്തനായ കവിയും സാധൂകരിക്കുന്നതു്. കാവ്യം വിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ടതു് കവി തന്നെയാണു് എന്ന കാല്പനിക വിശ്വാസത്തെ ഉറപ്പിക്കുന്ന നിരവധി വരികൾ വിവർത്തനത്തിൽ നിന്നു് കണ്ടെടുക്കാൻ കഴിയും. ‘താഴ്‌വരക്കുന്നിൽ കാൽക്കൽ വീഴുന്ന രംഗം തന്നിൽ’ (പു. 1, ബൈബിളിലെ ദേവഗിരി), ‘കാരുണ്യപൂർവ്വം കാണും നാരി’ (പു. 12, കന്യകാമറിയം), ‘അന്നേരമനന്ത കാലങ്ങളിൽ’ (പു. 42, അന്ത്യവിധി) എന്നിങ്ങനെ ബൈബിൾ പ്രതീകങ്ങളെപ്പോലും തിരിച്ചറിയാനാകാത്തവിധം മലയാളീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. [30] ഡിവൈൻ കോമഡി പോലൊരു വിവർത്തന പാഠത്തിനു് അത്യന്താപേക്ഷിതമായ അടിക്കുറിപ്പുകളിലൂടെയാണവ തിരിച്ചറിയുന്നതു്. അതുപോലെ, പതിനൊന്നാം സർഗ്ഗം മുഴുവൻ നരകത്തിന്റെ പ്രതീകമാണു്. (ലൈംഗിക കാര്യങ്ങളിലും മറ്റും) ആത്മനിയന്ത്രണമില്ലാത്ത അവസ്ഥ (Incontinence), അക്രമാസക്തമായ പെരുമാറ്റം (Violence), ചതി അഥവാ കരുതിക്കൂട്ടിയുള്ള ദ്രോഹചിന്ത (Fraud) എന്നീ മൂന്നുതരം പാപങ്ങളും അവയ്ക്കുള്ള ശിക്ഷാവിധികളുമാണു് പതിനൊന്നാം സർഗ്ഗത്തിൽ വിവരിക്കുന്നതു്. ക്രിസ്ത്യൻ മൂല്യബോധത്തിന്റെയും പാപബോധത്തിന്റെയും ഉൾബോധത്തിൽ നിന്നു് രൂപപ്പെടുന്ന ഈ നരക ദർശനം മലയാള വിവർത്തനത്തിൽ തികച്ചും പരിചിതമെന്ന നിലയിലാവുന്നതു് വിവർത്തകന്റെ കൈയടക്കം കൊണ്ടാണു്.

നരകത്തിൽ നിന്നു് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു് ദാന്തെ നടത്തുന്ന യാത്രയുടെ അനുയാത്രികനായി മാറിയ വിവർത്തകൻ മാനവികതയുടെ ആത്മീയവും ഭൗതികവുമായ പുതുക്കൽ പ്രക്രിയയിൽ മലയാളിയെയും പങ്കാളിയാക്കുന്നു. വിവർത്തന പ്രക്രിയ സർഗ്ഗാത്മകമായി തീരുന്നതു് ഇവിടെയാണു്. അഥവാ സാഹിത്യ വിവർത്തനത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത്തരത്തിലുള്ള സർഗ്ഗാത്മക വിവർത്തനം മാത്രമാണു് സാധ്യമായതു്.

ഒരു കാവ്യരൂപം വിവർത്തനം ചെയ്യാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ ഏതു വീക്ഷണതലത്തിൽ/ഏതുതരം വായനക്കാരെ ലക്ഷ്യംവെച്ചുകൊണ്ടു് എന്നതു് മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിക്കേണ്ടതുണ്ടു്. അതു് മൂലകൃതിയിൽ താല്പര്യമുണർത്തുകയും മറ്റു വിവർത്തനങ്ങളിലേക്കും വ്യാഖ്യാനങ്ങളിലേക്കും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഡിവൈൻ കോമഡിക്കു് ഗദ്യവിവർത്തനമൊരുക്കിയ H. R. Huse എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തകൻ താളവും വൃത്തവും നഷ്ടപ്പെടുത്തിയതിനെ ന്യായീകരിക്കുന്നതു് ‘ഭൂരിഭാഗം ആധുനിക വായനക്കാരും ശ്രദ്ധിക്കുന്നതു് ധർമ്മോപദേശപരവും താത്വികവും ആഖ്യാനപരവുമായ അംശത്തെയാണു്’ എന്നു പരാമർശിച്ചാണു്. എങ്കിലും താനൊരുക്കിയ ഗദ്യവിവർത്തനത്തിനു് നിശ്ചിത രൂപവും താളവും നല്കാനുള്ള വിവർത്തകന്റെ ശ്രമത്തിൽ നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യാകുലത തന്നെയാണുള്ളതു്. [32] ഹ്യൂസിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് ഗദ്യപരിഭാഷയാണു് മലയാള പദ്യവിവർത്തനത്തിനു് ഏറ്റവും പ്രയോജനപ്പെട്ടതു് എന്നു് ശ്രീ. രമാകാന്തൻ എഴുതിയിട്ടുണ്ടു്. [33] തനിക്കു ലഭിച്ച ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തനങ്ങളെല്ലാം [34] ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയ വിവർത്തകൻ സങ്കീർണ്ണമായ പ്രതീകങ്ങൾക്കും ചരിത്രസൂചനകൾക്കും എഴുത്തുകാരുടെയും മതപുരോഹിതന്മാരുടെയും മറ്റും പരാമർശങ്ങൾക്കും ആവശ്യമായ ലഘുവിശദീകരണങ്ങൾ ഓരോ സർഗ്ഗത്തിലും നല്കിയാണു് മലയാള വിവർത്തനം നിർവഹിച്ചതു്. ഉത്കൃഷ്ട രചനകൾ ഒരിക്കലും ആശയം പൂർത്തിയാകാത്ത വിധത്തിൽ നിരവധി വായനകൾക്കും വ്യാഖ്യാനങ്ങൾക്കും വഴങ്ങുകയും വിധേയമാകുകയും ചെയ്യും. അതിൽ ഏതു് വ്യാഖ്യാനമാണു് വിവർത്തനത്തിനു് സ്വീകരിക്കേണ്ടതെന്ന തീരുമാനമാണു് വിവർത്തനത്തെ നിർണ്ണയിക്കുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകം. ഇറ്റലിയുടെ ചരിത്രം, ബൈബിൾ പരാമർശങ്ങൾ, ബിംബങ്ങളുടെ അനന്തമായ അർത്ഥസാധ്യതകൾ തുടങ്ങിയ സങ്കീർണ്ണഘടകങ്ങൾക്കു് അമിതപ്രാധാന്യം നല്കാതെ ദാന്തെ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച മാനവികതയ്ക്കും മനുഷ്യ മഹത്വത്തിനും ഊന്നൽ നല്കുകയാണു് ശ്രീ. രമാകാന്തൻ ചെയ്തതു്. മലയാള വിവർത്തകൻ ലക്ഷ്യമാക്കിയ വായനാ സമൂഹവും വ്യത്യസ്തമാണു്. പൊതുവെ ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ വായന സങ്കീർണ്ണമാണു്. പ്രതിഭാധനനായ എഴുത്തുകാരനു് വാക്കുകൾ അടയാളങ്ങൾ മാത്രമാണു്. കവിയുടെ അനുഭവങ്ങളും ആലോചനകളും സാമൂഹിക ചിഹ്നങ്ങളും അന്തർസംഘർഷങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ അടയാളങ്ങൾ വിവർത്തനത്തിനു വഴങ്ങുന്നതല്ല. ഇതു് തിരിച്ചറിയുന്ന വിവർത്തകൻ മൂലകൃതിയുടെ പ്രസക്തി തിരിച്ചറിയുകയും വിവർത്തനം ലക്ഷ്യ ഭാഷയിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക നവീകരണ ദൗത്യത്തിനു് മുൻതൂക്കം നല്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ ഏറെ ദുഷ്കരമായനുഭവപ്പെടുന്ന ഡിവൈൻ കോമഡിയുടെ നാനാർത്ഥ സമ്പന്നത പൂർണ്ണമാക്കാൻ വിവർത്തകൻ ആയാസപ്പെടുന്നില്ല. ഓരോ സർഗ്ഗത്തിലും ഹ്യൂസ് നല്കിയതു പോലെ, പ്രധാന ഇമേജുകളുടെ ഒന്നിലധികം അർത്ഥങ്ങൾ നല്കിപ്പോലും വായനയിൽ തടസ്സമുണ്ടാക്കാൻ വിവർത്തകൻ തയ്യാറായില്ല. തന്റെ വിവർത്തനത്തിന്റെ രീതിശാസ്ത്രം മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിക്കുന്ന വിവർത്തകനു് മൂലകൃതിയുടെ വിവർത്തന ക്ഷമതയെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും. വിവർത്തനത്തിന്റെ ആശയ വിനിമയ ക്ഷമത ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതു് ഈ വീക്ഷണ ഗതിയുമായാണു്. ദാന്തെ യുടെ മധ്യകാല രീതിയെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന ഈ പരോക്ഷ പരിഭാഷ (indirect translation) ഡിവൈൻ കോമഡിയിലെ ബാഹ്യസൂചനകൾ അഥവാ വാക്കുകളും പ്രസ്താവങ്ങളും പകർന്നു നല്കുന്ന സന്ദേശത്തെ അർത്ഥപരമായി മലയാള ഭാഷയിലേക്കു് വിനിമയം ചെയ്യുന്നുണ്ടു്. ഓരോ വിവർത്തനവും സ്രോത ഭാഷാ കൃതിയെ പുനർസൃഷ്ടിക്കുകയും അതിനു് പുനർജീവിതം നല്കുകയുമാണു് ചെയ്യുന്നതു്. മൂലകൃതിയിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുപോക്കാണു് ഓരോ വിവർത്തനവും സാധ്യമാക്കുന്നതു്. വിവർത്തന പ്രക്രിയയുടെ വിജയം കൂടിയാണതു്.

മലയാള ഭാഷയിൽ വിവർത്തനങ്ങളും വിവർത്തകരും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന കാലമാണിതു്. വളരെയധികം അന്യഭാഷാ രചനകൾ പ്രസാധകരിലൂടെ മലയാളത്തിലെത്തുന്നുണ്ടു്. മലയാളത്തിലേക്കു് സാഹിത്യ സംബന്ധിയായ രചനകൾ വിവർത്തനം ചെയ്തവരുടെ പേരുകൾ ശേഖരിച്ചാൽ സ്ത്രീ നാമധേയങ്ങൾ ധാരാളം കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. [35] അമ്പാടി ഇക്കാവമ്മ, ലീലാ സർക്കാർ, ഗീത, ആർ. കെ. ജയശ്രീ, എം. പി. സലില, ഡോ. പാർവ്വതി ജി. എയ്തൽ, റസീന കെ. കെ., റീത്ത എ., എം. ദിവ്യ, റോഷ്നി സ്വപ്ന, കെ. പി. പ്രമീള, പ്രഭാ ആർ. ചാറ്റർജി, പ്രഭാ സക്കറിയാസ്, രമാ മേനോൻ, ശ്രീലതാ നെല്ലുളി, സാജിത എം., പി. സീമ, പി. ഉഷാദേവി, അനാമിക, റിൻസി എബ്രഹാം, ശശികല ആർ. മേനോൻ, കമലാദേവി, സ്വാതി എച്ച്. പത്മനാഭൻ, പത്മാ കൃഷ്ണമൂർത്തി, ആശാലത, മഞ്ജുളമാല, രോഹിണി നായർ, മിനി മേനോൻ, ഡോ. സുധാ ബാലകൃഷ്ണൻ, ഡോ. ഫാത്തിമ ജിം, കെ. പി. സുമതി, എം. പി. ശ്രീജ, ജാനകി, സുഭദ്രാ പരമേശ്വരൻ, മുത്തുലക്ഷ്മി, ജ്യോതിബായ് പരിയാടത്തു്, ചന്ദ്രമതി, ഇന്ദുമേനോൻ, അനിത എം. പി., ഡോ. പി. കെ. രാധാമണി, എസ്. ശാരദക്കുട്ടി, മഞ്ജുളവാര്യർ, ഓമന, അഞ്ജന ശശി, സ്മിത മീനാക്ഷി, ജോളി വർഗീസ്, ജെനി ആൻഡ്രൂസ്, ബി. എം. സുഹ്റ, ശ്രീദേവി എസ്. കർത്ത, ഉഷാ നമ്പൂതിരിപ്പാട്, നിലീനാ എബ്രഹാം, ടി. ആർ. ജയശ്രീ, മ്യൂസ് മേരി ജോർജ്, ആൻസി ഈപ്പൻ, സുഭദ്രമ്മ, കൃഷ്ണവേണി, സി. കബനി, ഷീബ ഇ. കെ., എം. കെ. ഗൗരി, ശൈലജാ രവീന്ദ്രൻ, അഞ്ജനാ ശങ്കർ, എ. കാമാക്ഷിക്കുട്ടിയമ്മ, പ്രിയ എ. എസ്., സുനീത ബി., വത്സാ വർഗീസ്, ശ്രീദേവി കെ. നായർ, മിസിസ്സ് തങ്കം നായർ, രാധിക സി. നായർ, ജയശ്രീ രാമകൃഷ്ണൻ, സുധാ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ പ്രസന്ന കെ. വർമ്മ,… ഈ പേരുകളിൽ ചിലതെല്ലാം മറ്റു് സാഹിത്യമേഖലയിൽ സുപരിചിതമാണു്. സ്ത്രീവിവർത്തകരുടെ ഈ നീണ്ടനിര നല്കുന്ന പ്രാഥമികമായ അറിവു് മാതൃഭാഷയ്ക്കപ്പുറം മറ്റൊരു ഭാഷയിൽ കൂടി ഗാഢജ്ഞാനം നേടിയ, ഭാഷാപ്രയോഗത്തിൽ അന്തർദ്ദർശനമുള്ള നിരവധി സ്ത്രീകൾ കേരളത്തിലുണ്ടു് എന്നതാണു്. ഉഭയഭാഷാ ജ്ഞാനം അഥവാ സ്രോത ഭാഷയിലും (source language) ലക്ഷ്യ ഭാഷയിലുമുള്ള (target language) അറിവാണു് വിവർത്തകർക്കു വേണ്ട അടിസ്ഥാന യോഗ്യത. സാഹിത്യ വിവർത്തനത്തെ സംബന്ധിച്ചു് അതു് ഇരുഭാഷകളിലുമുള്ള സംസ്കാരം, ചരിത്രം, പ്രാദേശിക ഭേദങ്ങൾ, സാഹിത്യ ചരിത്രം തുടങ്ങി സൂക്ഷ്മവും വ്യത്യസ്തവുമായ നിരവധി അറിവുകൾ ചേർന്നതാണു്. ഇരുസംസ്കാരത്തിന്റെയും ഭാഷയുടെയും മധ്യസ്ഥത വഹിച്ചുകൊണ്ടു മാത്രമേ സാഹിത്യ വിവർത്തനം സാധ്യമാകൂ.

രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറി നെയും ടോൾസ്റ്റോയി യെയും ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്ക്കറെ യും ഹെലൻ കെല്ലറെ യും മലയാളത്തിലെത്തിച്ചവരിൽ സ്ത്രീവിവർത്തകരാണു് കൂടുതൽ. ചെക്കോവും ജലാലുദ്ദീൻ റൂമിയും ആൽബേർ കാമു വും സാർത്രും കാരെൻ ആംസ്ട്രോങും മീന കന്ദസ്വാമി യും മലയാളത്തിലെത്തിയതു് സ്ത്രീകളുടെ കൈവഴക്കത്തിലാണു്. ഗിരീഷ് കർനാഡി ന്റെ നാടകങ്ങളും ഹോമറിന്റെ ഇലിയഡും ഡി. എച്ച്. ലോറൻസി ന്റെ രചനകളും മാക്സിം ഗോർക്കി യുടെ അമ്മയും മലയാളികൾ വായിച്ചതു് സ്ത്രീ വിവർത്തകരുടെ ഭാഷാ നിപുണതയിലാണു്. ‘ഒരച്ഛൻ മകൾക്കയച്ച കത്തുക’ളും ഷേയ്ക്സ്പിയർ നാടകങ്ങളും ഷെർലക്ക് ഹോംസി ന്റെ കുറ്റാന്വേഷണകഥകളും തിരുക്കുറലും ചരക പൈതൃകവും സ്ത്രീയുടെ വിവർത്തന പാടവത്തിൽ മലയാളി വായിച്ചു. പൗലോ കൊയ്ലോ യും ഒർഹാൻ പാമുക്കും തസ്ലീമ നസ്രീനും മിലൻ കുന്ദേര യും ശിവാജി സാവന്തും ചിന്നപ്പഭാരതിയും അമൃതാ പ്രീതവും മലയാളിയുടെ അനുഭവമായതു് സ്ത്രീകളുടെ വിവർത്തന ശേഷിയിലാണു്. [36] അതുകൊണ്ടുതന്നെ മലയാള സാഹിത്യത്തിന്റെയും ഭാവുകത്വത്തിന്റെയും സർവ്വതോന്മുഖമായ വളർച്ചയ്ക്കും വികാസത്തിനും സഹായകരമായ വിവർത്തനങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ സാഹിത്യ ചരിത്രത്തിനും ഇവരെ കണ്ടില്ലെന്നു് നടിക്കാനാവില്ല. അധ്യാപകർ, ഗവേഷകർ, ശാസ്ത്രജ്ഞർ, എഴുത്തുകാർ, ഡോക്ടർമാർ, പത്രപ്രവർത്തകർ, രാഷ്ട്രീയനേതാക്കൾ തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രാമുഖ്യം നേടിയ കേരളീയ സ്ത്രീകളുടെ ചരിത്രത്തിലേക്കു് വിവർത്തകരുടെ ഈ വലിയ കൂട്ടം ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടു്.

ഇത്രയധികം സ്ത്രീകൾ വിവർത്തനം എന്ന മേഖലയിൽ ഇടപെടുന്നതു് കേരളത്തിലെ സ്ത്രീ മുന്നേറ്റ ചരിത്രത്തിനും അവഗണിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ വിവർത്തകർ ലിംഗഭേദമില്ലാതെ ലോകമെമ്പാടും നേരിടുന്ന അവഗണന മലയാളത്തിലുമുണ്ടു്. അന്യഭാഷാ രചന മലയാളികൾക്കു് പരിചയപ്പെടുത്തിയ വിവർത്തകരെന്ന നിലയിൽ സാഹിത്യ ചരിത്ര ചർച്ചകളിലോ, മറ്റു് സംവാദങ്ങളിലോ പ്രസിദ്ധീകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ കാറ്റലോഗുകളിലോ പോലും കടന്നുവരുന്നില്ല. [37] അതേസമയം, സാംസ്കാരിക രംഗത്തു് ഈ വിവർത്തന ശ്രമങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവെയ്ക്കുന്ന ഇടപെടലുകൾ നിസ്സാരമല്ല താനും. മലയാളത്തിലെ വിവർത്തന രംഗത്തു് സ്ത്രീകൾ കടന്നുവന്നതിന്റെ സാഹചര്യങ്ങളും സാധ്യതകളും സ്ത്രീ രചന എന്നനിലയിൽ വിവർത്തനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയവും അതു് സ്ത്രീ സ്വത്വനിർമ്മിതിയിൽ ഇടപെടുന്ന രീതിയും പ്രധാനമാണു്. വിവർത്തന പഠനത്തിലെ സാംസ്കാരികമായ വഴിത്തിരിവോടെ വിവർത്തകർ എന്ന വിഭാഗത്തിനു് പ്രാധാന്യം കൈവന്നു. വിവർത്തകർ എന്ന സ്വത്വത്തിനു (identity) പുറമെ സ്ത്രീകൾ എന്നു് സമൂഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ആശയങ്ങളിൽ (അശക്ത, വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടവർ, പരാശ്രയർ തുടങ്ങി) നിന്നു ഭിന്നമായി സ്വയം ദൃശ്യരാകാൻ ഈ തൊഴിൽ സഹായിക്കുന്നു. ലോക ഭാഷകളിലെല്ലാം ഉള്ളടങ്ങിയ പുരുഷാധിപത്യ സ്വഭാവം ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള വഴിയായും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ സ്ത്രീകളുടെ വിവർത്തന പ്രക്രിയ മാറുന്നുണ്ടു്.

വിവർത്തനം കലയും നൈപുണ്യവും എന്നതിനൊപ്പം തൊഴിലാണു് എന്നതു് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട വസ്തുതയാണു്. വർത്തമാനകാലത്തെ പുതിയ തൊഴിലിടങ്ങളിലൊന്നാണു് വിവർത്തനത്തിന്റേതു്. ഈ തൊഴിലിടത്തിന്റെ സ്വഭാവം സവിശേഷ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. ആഗോളവത്കരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടക്കുന്ന അറിവിന്റെ വിതരണത്തിൽ പങ്കാളിയാകുക എന്നതാണു് വിവർത്തകരുടെ കടമ. അങ്ങനെ ലോകമെമ്പാടും വിവർത്തനം എന്ന പുതിയ തൊഴിലും വിവർത്തകരെന്ന പുതിയ തൊഴിലാളികളും രൂപം കൊണ്ടു. ഇക്കാലത്തിനുമുമ്പും വിവർത്തനങ്ങളും വിവർത്തകരും ധാരാളമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ചരക്കിന്റെയും തൊഴിലിന്റെയും സ്വഭാവം അതിനില്ലായിരുന്നു. ആഗോള പുസ്തക പ്രസാധന രംഗത്തെ ചരക്കുവത്കരണത്തിന്റെ ഭാഗമാണു് ഇന്നു് പുറത്തിറങ്ങുന്ന വിവർത്തനങ്ങളധികവും. രാമചരിതകാരൻ, എഴുത്തച്ഛൻ, കുഞ്ചൻനമ്പ്യാർ തുടങ്ങി നാലപ്പാടനും കിളിമാനൂർ രമാകാന്തനും വരെയുള്ളവരെപ്പോലെ താല്പര്യം തോന്നിയ രചനകൾ മാതൃഭാഷയിലേക്കോ അന്യഭാഷയിലേക്കോ മൊഴിമാറ്റുക/പുനരാവിഷ്കരിക്കുക എന്നതിനപ്പുറം—അവർക്കു് മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിച്ചു് പ്രസാധകർക്കുവേണ്ടി ചെയ്യുന്ന ഒരു തൊഴിൽ അല്ലായിരുന്നു വിവർത്തനം—ഇന്നു് സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തന സ്വഭാവമുള്ള ഒരു തൊഴിലാണു് വിവർത്തനം. [38] പ്രസാധകരാണു് രചയിതാവിനും വിവർത്തകർക്കും ഇടയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതു്. ആഗോളവൽക്കരണത്തിനു [39] ശേഷം വലിയ മൂലധനമാണു് ലോകമാസകലമുള്ള പുസ്തക വിതരണശൃംഖലകളിൽ വിവർത്തനങ്ങൾക്കു് വേണ്ടി നിക്ഷേപിച്ചിരിക്കുന്നതു്. അതിന്റെ ലാഭ/മൂലധനത്തിൽ പങ്കാളിയാകുകയും കണ്ണിചേരുകയുമാണു് ഇക്കാലത്തു് വിവർത്തകരുടെ ദൗത്യം. ഈ മൂലധന വിപണിയിൽ വിവിധ ഭാഷകളിലേക്കു് മൊഴിമാറ്റം നടത്താനുള്ള അധികാര പത്രങ്ങളാണു് ദിനംതോറും രൂപമെടുക്കുന്നതു്. അതിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ തൊഴിലാണു് വിവർത്തകർ ചെയ്യുന്നതു്. ഏതു് പുസ്തകമാണു് വിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ടതു്, വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ എത്രത്തോളം സ്വാതന്ത്ര്യമെടുക്കാം, എത്ര സമയമെടുക്കാം എന്നെല്ലാം തീരുമാനിക്കുന്നതു് പ്രസാധന രംഗത്തെ ഇടപാടുകാരാണു്. ഇവിടെ നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ നിശ്ചിത പണത്തിനു് തീർത്തു കൊടുക്കുന്ന ഉല്പന്നമായി വിവർത്തനം മാറുന്നു. വിവർത്തനമെന്നതു് കാനേഷുമാരി നിർവചനംപോലെ ഓരോ വാക്കിനും/പേജിനും നിശ്ചിത വരുമാനമുള്ള ഒരു തൊഴിലും, വമ്പിച്ച ലാഭം ലക്ഷ്യമിടുന്ന ചരക്കും മൂലധന വിപണിയിലെ പങ്കാളിത്തവുമായി മാറുന്നു.

മനുഷ്യ വിഭവശേഷിയുടെ (human resources) [40] ഫലപ്രദമായ ഉപയോഗത്തിലൂടെയാണു് വേഗതയാർന്ന സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതു്. ഓരോ സമൂഹത്തിന്റെയും ഭൗതികവും സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ വളർച്ചയ്ക്കു് എല്ലാവിഭാഗം ജനങ്ങളുടെയും കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം ആവശ്യമാണു്. വ്യക്തികളുടെ ബുദ്ധിവൈഭവവും കഴിവുകളും വൈദഗ്ദ്ധ്യവും ചേർത്തുവെച്ചു് വലിയൊരു തൊഴിൽ

ശക്തിയാക്കി മാറ്റിയാണു് ഇത്തരം മനുഷ്യ മൂലധനം (human capital) സ്വരൂപിക്കുന്നതു്. ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മണ്ഡലങ്ങളിലും എല്ലാ വിഭാഗം ജനങ്ങൾക്കും തുല്യ അവകാശവും തങ്ങളുടെ കഴിവുകൾ വിനിയോഗിക്കാനുള്ള അവസരവുമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ അതു് സാധ്യമാകൂ. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ആധുനിക സമൂഹത്തിലെ പുതിയസാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളോടൊപ്പം കടന്നുവന്ന ആശയമാണു് ലിംഗസമത്വമെന്നതു് (gender equality) [41] സമൂഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവും സാംസ്കാരികവുമായ വികസനത്തിൽ പങ്കാളിയാകാനും അതിന്റെ ഫലമനുഭവിക്കാനും സ്ത്രീ-പുരുഷ ഭേദമെന്യേ എല്ലാവർക്കും അവകാശമുണ്ടു്. തങ്ങളുടെ കഴിവുകൾ വിനിയോഗിക്കാൻ തുല്യസാഹചര്യവും അന്തസ്സും അനുഭവ സിദ്ധമാകേണ്ടതുണ്ടു്. ഇത്തരത്തിൽ ഒരു മനുഷ്യാവകാശ (human rights) പ്രശ്നം കൂടിയാണു് ലിംഗസമത്വം. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ മൗലിക തത്വമാണതു്. [42]

മാനവ വിഭവശേഷി ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണു് സാർവ്വത്രിക വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിച്ചതു്. ലിംഗസമത്വത്തിനു് ആക്കം കൂട്ടാനും അതു സഹായകരമായി. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ലിംഗ സമത്വത്തെ കുറിച്ചു് അറിവു നല്കുന്ന പാഠഭാഗങ്ങൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഭാഗമായതു് അങ്ങനെയാണു്. സാമ്പത്തിക വികസനത്തിൽ സ്ത്രീപങ്കാളിത്തം കൂടി ഉറപ്പിക്കുന്നതു് വമ്പിച്ച സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിലേക്കു് നയിക്കുമെന്ന തിരിച്ചറിവു് ഇന്നു് ലോകരാഷ്ട്രങ്ങൾക്കുണ്ടു്. സുപ്രധാന/നയപരമായ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കുന്ന പദവികൾ കൈയാളുന്ന വിദ്യാസമ്പന്നരായ സ്ത്രീകൾ ഇന്നു് വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ ധാരാളമുണ്ടു്. ലിംഗസമത്വത്തിനു് വിദ്യാഭ്യാസ ലബ്ധി വഹിക്കുന്ന പങ്കു് വിശദമാക്കുന്ന നിരവധി പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ യുനസ്കോ പോലുള്ള സംഘടനകളുടേതായിട്ടുണ്ടു്. [43] ഏതായാലും മത, ദേശ, വർഗ്ഗ, വംശ ഘടകങ്ങൾ രൂപീകരിച്ച പാരമ്പര്യ ലിംഗ പദവിയിൽ നിന്നു് ഭിന്നമായ സാമൂഹിക ഉടമ്പടിയാണു് വിദ്യാസമ്പന്നരായ സമൂഹത്തിനുള്ളിലുള്ളതെന്നു് അംഗീകരിക്കേണ്ടതുണ്ടു്. ലിംഗ പദവിയുടെ പാരമ്പര്യ ഘടകങ്ങളിൽ വിള്ളലുണ്ടാക്കാൻ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രക്രിയയ്ക്കു് കഴിഞ്ഞു എന്നർത്ഥം. ഇങ്ങനെ സ്വകാര്യ-പൊതു മണ്ഡലങ്ങളിൽ ജനാധിപത്യ രൂപത്തിലുള്ള ഫലപ്രദവും പ്രവർത്തന നിരതവുമായ ലിംഗ സമത്വത്തിലൂന്നിയ ബന്ധം വിദ്യാഭ്യാസ പ്രക്രിയയിലൂടെ രൂപമെടുത്തെങ്കിലും പലതരത്തിലുള്ള അസന്തുലിതാവസ്ഥ ഇന്നും നിലവിലുണ്ടു്. പൊതു, രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക, പ്രാദേശിക, ദേശീയ തലങ്ങളിൽ സാമൂഹിക മാറ്റത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള സ്ത്രീയുടെ ഇടപെടൽ, അതു് സാഹചര്യങ്ങളിലുണ്ടാക്കുന്ന സമ്മർദ്ദങ്ങൾ, വിവർത്തനമെന്ന സവിശേഷവും അനൗപചാരികമെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്നതുമായ തൊഴിലിൽ ഏർപ്പെട്ട സ്ത്രീകളുടെ അനുഭവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ അന്വേഷണം പ്രധാനമാണു്.

ഉഭയ ഭാഷാ പാണ്ഡിത്യം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലെന്ന നിലയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലെ സർവ്വപ്രധാനമായ വസ്തുതയാണു്. സ്ത്രീയും വിദ്യാഭ്യാസ പ്രക്രിയയും എന്ന വിഷയം അന്വേഷിച്ചാൽ സ്ത്രീയെഴുത്തിന്റെ ചരിത്രാരംഭത്തിലേക്കു തന്നെയാണു് എത്തുക. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം മേരി വൂൾസ്റ്റൻ ക്രാഫ്റ്റ് (Mary Wollstonecraft, 1759–1797) എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ചിന്തകയുടെ പ്രശസ്തമായ സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കു് വേണ്ടിയുള്ള ന്യായംനിരത്തലുകൾ (A Vindication of the Rights of Women, 1792) [44] എന്ന പുസ്തകത്തിലാണു് സ്ത്രീ വിദ്യാഭ്യാസത്തെ കുറിച്ചുള്ള വാദങ്ങൾ ലോകത്തു് ആദ്യമായി ഉയർന്നതു്. സ്ത്രീകൾ മനുഷ്യരിലുൾപ്പെട്ടതാണെന്നും ആണിനുള്ളതുപോലെ തുല്യ അവകാശങ്ങൾക്കു് അർഹരാണെന്നും അവർ വാദിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസം വഴി മാത്രമേ സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹിക പദവി ഉയർത്താൻ കഴിയൂ. അതു് രാജ്യത്തിനാവശ്യമാണു്; കാരണം അവർ മക്കൾക്കു് നല്ല വിദ്യാഭ്യാസം നല്കും; ഭർത്താക്കന്മാരോടു് സുഹൃത്തുക്കളെന്ന നിലയിൽ പെരുമാറുകയും ചെയ്യും. അറിവു് നേടുകയെന്നതു് ജന്മാവകാശമാണു്; മനസ്സിന്റെയും ശരീരത്തിന്റെയും ശക്തിയിലൂടെ മാത്രമേ മനുഷ്യനു് സന്തോഷം നിലനിർത്താനാവൂ എന്നിങ്ങനെയുള്ള വൂൾസ്റ്റൻ ക്രാഫ്റ്റിന്റെ ന്യായങ്ങൾ അക്കാലത്തു് വളരെ വിപ്ലവകരമായിരുന്നു. നിരവധി വിമർശനങ്ങളുയർന്നുവെങ്കിലും [45] വൂൾസ്റ്റൻ ക്രാഫ്റ്റിൽ നിന്നു തുടങ്ങുന്ന സ്ത്രീചരിത്രം സമൂഹത്തിലെ മാനവ വിഭവശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ വഹിച്ച പങ്കു് ചെറുതല്ല. അതുവരെ പരമ്പരാഗതവും അടിച്ചേല്പിക്കപ്പെട്ടതും പ്രതിഫലമില്ലാത്തതുമായ അകംതൊഴിലുകളിലേർപ്പെട്ടിരുന്നു് പൊതുമണ്ഡലത്തിൽ ‘നിഷ്ക്രിയ’രായിരുന്ന പകുതിയിലധികം വരുന്ന സ്ത്രീ സമൂഹത്തെ ഉണർത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങളാരംഭിച്ചതു് ഇതേത്തുടർന്നാണു്. വിദ്യാഭ്യാസവും ആത്മാഭിമാനവും വർദ്ധിപ്പിച്ചു് കർത്തവ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും സ്വന്തം കഴിവുകളെക്കുറിച്ചും ആത്മവിശ്വാസമുയർത്തി സാമൂഹിക വികസനത്തിൽ നേർപങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനാണു് സ്ത്രീ സ്വാതന്ത്ര്യ വാദികൾ ശ്രമിച്ചതു്. സ്ത്രീ പഠനങ്ങളും രചനകളും വിദ്യാഭ്യാസ പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമായി വന്നതു് സ്ത്രീ ചരിത്രം, സാമൂഹിക പദവി, ലിംഗ പദവിയുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്ര തലങ്ങൾ, മനുഷ്യ ബന്ധങ്ങളിലെ അസമത്വങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായകരമായി.

സ്ത്രീ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പുവരുത്തിയുള്ള സാമൂഹിക പുരോഗതിയാണു് ഇന്ത്യയടക്കമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ഇന്നു് ലക്ഷ്യമിടുന്നതു്. അന്താരാഷ്ട്ര തൊഴിൽ സംഘടനയുടെ (International Labour Organization—ILO) കണക്കുകൾ പ്രകാരം 2004-നും 2011-നുമിടയ്ക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ വളർച്ചാനിരക്കു് 7% ആണെങ്കിലും സ്ത്രീ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തം 35%-ൽ നിന്നു് 25% ആയി കുറയുകയാണുണ്ടായതു്. അയൽ രാജ്യമായ ബംഗ്ലാദേശിൽ 43% സ്ത്രീകൾ തൊഴിലെടുക്കുന്നുണ്ടു്. അതേസമയം വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകൾ മുന്നിലാണു് താനും. ഈ കണക്കുകളിലൊന്നും സ്ത്രീകളുടെ പകലന്തിയോളം പണിയെടുത്താലും തീരാത്ത വീട്ടകങ്ങളിലെ പരമ്പരാഗത ‘നിർബന്ധിത’ തൊഴിലുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല. അതിനു് സാമ്പത്തികമായ അടിസ്ഥാനവുമില്ല. അതിൽ നിന്നുണ്ടാക്കുന്ന ഉല്പന്നം വില്പന സാധ്യതയുള്ള ചരക്കുമല്ല. പിതൃകേന്ദ്രിത വ്യവസ്ഥിതിയിലെ പഴകിയ ലിംഗപദവി നിയമങ്ങൾ സ്ത്രീക്കു് നൽകിയ കുടുംബത്തിലെ അകംജോലികൾ—പാചകം, വീടും പരിസരവും വൃത്തിയാക്കൽ, കുട്ടികളുടെയും മാതാപിതാക്കളുടെയും പരിപാലനം, വളർത്തുമൃഗങ്ങളുടെ പരിപാലനം, അടുക്കളക്കൃഷി തുടങ്ങി ചെയ്തുതീർക്കാനാവാത്ത അനവധി തൊഴിലുകൾ—സ്ത്രീയുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണു്. അവയൊന്നും ‘തൊഴിലു’കളല്ല. [46] ഇവ ചെയ്തുതീർക്കാതെ പുറംജോലിക്കു പോകുന്നതു് പിതൃകേന്ദ്രിത കുടുംബ വ്യവസ്ഥ അനുകൂലിക്കുന്നതല്ല. മുൻസൂചിപ്പിച്ച കണക്കനുസരിച്ചു് ഇന്ത്യയിലെ 60% സ്ത്രീകളും കൂലിയില്ലാത്ത അകംജോലികൾ മാത്രം ചെയ്തു് രാജ്യത്തിന്റെ ശാക്തീകരണമേഖലയ്ക്കു ‘പുറത്താ’ണു് നില്ക്കുന്നതു്. ജനസംഖ്യാ നിരക്കിൽ 48.5% വരുന്ന സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തം കൂടി ഓരോ സമൂഹവും അതിന്റെ വളർച്ചാനിരക്കിൽ ഉറപ്പു വരുത്തേണ്ടതുണ്ടു്. [47] 2010-ൽ UNDP പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിയ 155 രാജ്യങ്ങളുടെ Gender Inequality Index (GII)-ൽ 130-ാമതു് മാത്രമാണു് ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാനം. 2014-ൽ 127, 2022-ൽ 108, 2023-ൽ 127 എന്നിങ്ങനെയാണു് സമകാലിക കണക്കുകൾ. [48]

സാർവ്വത്രിക വിദ്യാഭ്യാസം, മെച്ചപ്പെട്ട ആരോഗ്യം, ജനനനിരക്കു്, ശിശുപരിപാലനം തുടങ്ങിയ രംഗങ്ങളിൽ സാമൂഹിക പുരോഗതി നേടിയ ഇടമെന്ന നിലയിൽ പ്രശസ്തമാണു് കേരളം. മാനവവികസന സൂചികയിൽ വികസിത രാജ്യങ്ങളോടൊപ്പമാണു് ഇക്കാര്യങ്ങളിൽ കേരളത്തിന്റെ സ്ഥാനം. [49] വിദ്യാഭ്യാസം വഴി ഒട്ടേറെപ്പേർ സാമൂഹികപുരോഗതി നേടിയ സംസ്ഥാനമാണിതു്. അതുകൊണ്ടാണല്ലോ ഒരുകാലത്തു് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ദരിദ്രരായിരുന്ന ജനത ഇന്നു് രാജ്യത്തെ ഉയർന്ന ജീവിത നിലവാരത്തിൽ എത്തി നില്ക്കുന്നതു്. വിദ്യാഭ്യാസം വഴി ലഭിച്ച അവസര സമത്വത്തിലൂടെ നേടിയെടുത്തതാണു് ഈ നേട്ടങ്ങൾ. [50] എന്നാൽ സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെയും രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തേക്കുള്ള കടന്നുവരവിന്റെയും കണക്കുകളിൽ കേരളത്തിന്റെ നില തുച്ഛമാണു്. സ്ത്രീ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്ത നിരക്കിൽ (Female work participation rate—FWPR) 1991-ലെ കാനേഷുമാരി അനുസരിച്ചു് ഇന്ത്യയിൽ സ്ത്രീപങ്കാളിത്തം ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഇടം കേരളമാണു്. [51] ‘കാനേഷുമാരി കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നതു് 1991-ൽ 15.9% ആയിരുന്ന സ്ത്രീപങ്കാളിത്തം 2001-ൽ 15.3% ആയി കുറഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്നാണു്. [52] 2021-22-ൽ കേരളത്തിൽ 25.6 ശതമാനവും ഇന്ത്യയിൽ 37 ശതമാനവുമാണു്. വികസിത രാജ്യങ്ങളിലെ കണക്കുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ അന്തരം വളരെ ഉയർന്നതാണു്. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ 15-നും 64-നുമിടയിൽ പ്രായമുള്ള തൊഴിലെടുക്കുന്ന സ്ത്രീകളുടെ ശതമാനം ഏറ്റവും കുറവു് ഇറ്റലിയും (45%) കൂടുതൽ ഡെൻമാർക്കുമാണു് (72%). [53] 2011 കാനേഷുമാരിയിൽ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്ത തോതിൽ (Labour Participation Rate (LPR)) കേരളത്തിന്റെ സ്ഥിതി അല്പം കൂടി മെച്ചപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടു്; 24.8%. പുരുഷന്മാരുടേതു് 57.8% വും. 1995–2015 കാലയളവിൽ ലോകമാസകലമുള്ള സ്ത്രീ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്ത നിരക്കു് 52.4%ൽ നിന്നും 49.6% ആയി കുറയുകയാണു് ചെയ്തതു്. പുരുഷന്മാരുടേതു് 79.9%ൽ നിന്നും 76.1% ആയും. ലിംഗപരമായ വിടവു് 27% ആണു്. 2030 ആകുമ്പോഴേക്കും തൊഴിലവസരങ്ങളുടെ തുല്യത എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യമാണു് ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭ ലക്ഷ്യം വെയ്ക്കുന്നതു്. [54]

ലിംഗപദവി, വിദ്യാഭ്യാസം, മാനവവിഭവ ശേഷി തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകൾ ഇത്തരത്തിൽ സങ്കീർണ്ണവും പരസ്പര ബന്ധിതവുമായി നിലനില്ക്കെയാണു് കേരളത്തിൽ വിവർത്തനം എന്ന തൊഴിലെടുക്കുന്ന സ്ത്രീകളുടെ അനുഭവങ്ങളും തൊഴിൽ സാഹചര്യവും വിശകലനം ചെയ്യുന്നതു്. [55] അതു് കേരളീയസ്ത്രീയുടെ തൊഴിൽപങ്കാളിത്തത്തിന്റെ പരിസരവും വിവർത്തനമെന്ന തൊഴിലിന്റെ സവിശേഷ സ്വഭാവവും സ്ത്രീ വിവർത്തനത്തിന്റെ സർഗ്ഗ, സൈദ്ധാന്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളും തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കും. ഇരുഭാഷകളിലുമുള്ള അറിവും സാഹിത്യ സംബന്ധിയായ അന്തർജ്ഞാനവും ഉള്ളതിനാൽ താനേറെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു സർഗ്ഗാത്മക രചന വിവർത്തനം ചെയ്തു് മാതൃഭാഷയ്ക്കു് നല്കാം എന്ന വിചാരം കൊണ്ടോ തനിക്കു മാത്രമേ ഇതു് വിവർത്തനം ചെയ്യാനാകൂ എന്ന ഉൾവിളികൊണ്ടോ അല്ല മുൻസൂചിപ്പിച്ച നൂറോളം വരുന്ന സ്ത്രീ വിവർത്തകരിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലേർപ്പെട്ടതു്. 1990-കൾക്കു് ശേഷം അതു് ആഗോളീകരണത്തിന്റെയും ആഗോള പുസ്തക വിപണിയുടെയും മുതലാളിത്ത സ്വഭാവത്തിന്റെ ഫലമായി രൂപംകൊണ്ട പുസ്തക പ്രസാധന രംഗത്തെ ചരക്കുവല്ക്കരണത്തിന്റെയും ഉല്പന്നങ്ങളാണു് എന്നു പറയേണ്ടിവരും. കമ്പോളത്തിന്റെ ആവശ്യത്തിനനുസരിച്ചു് വിവർത്തകർ ഓരോ ഭാഷയിലും ആവശ്യമായി വന്നതാണു് ഭാഷാ പാണ്ഡിത്യമുള്ള സ്ത്രീകളെ തേടി അവസരങ്ങൾ വന്നതിനുള്ള പ്രധാനകാരണം. ഈ കൃതി വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയതു് ആരു്? ആരാണു് പ്രതിഫലം നല്കുന്നതു? സ്രോത ഭാഷാ രചനയുടെ കർത്താവു് ആരാണു്? ചുമതലപ്പെടുത്തിയതും സൃഷ്ടികർത്താവും ഒരാളാണോ? ആരുമായിട്ടാണു് വിവർത്തകരുടെ ഇടപാടു് എന്നതനുസരിച്ചാണു് ആരോടാണു് ഉത്തരവാദിത്തം എന്നതു് തീരുമാനിക്കാൻ സാധിക്കുക. അതായതു്, മുന്നസ്തിത്വമുള്ള (pre-exit) ലക്ഷ്യങ്ങളാണു് വിവർത്തനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതു്. വിവർത്തകർ മറ്റൊരാൾക്കുവേണ്ടി ജോലിചെയ്യാൻ അധികാരപത്രം കൈയിലുള്ളയാൾ (commissioned translator) മാത്രമാണു്. മറ്റൊരാളുടെ പ്രേരണയിൽ വേറൊരാളുടെ പാഠം വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതാണു് ഇത്തരം വിവർത്തനങ്ങൾ. [56] ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മലയാളത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ വിവർത്തനങ്ങളുടെയും അവ തയ്യാറാക്കിയ വിവർത്തകരുടെയും കണക്കെടുത്താൽ ഇതു് വ്യക്തമാകും. വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ എത്രത്തോളം സ്വാതന്ത്ര്യമെടുക്കാം, എത്ര സമയമെടുക്കാം എന്നൊക്കെയുള്ള തീരുമാനങ്ങളുണ്ടാകുന്നതു് വിവർത്തകരും ഇടപാടുകാരും തമ്മിലാണു്. എഴുതിയതു് സമൂഹത്തിലെത്തിക്കുക എന്നതു് എഴുത്തുകാരുടെയും പ്രാഥമികമായ ആവശ്യമാണു്. പ്രസാധകർ നേരിട്ടേല്പിക്കുമ്പോൾ അച്ചടി ഒരു പ്രശ്നമല്ല. വിശ്വസിച്ചേല്പിച്ച ജോലിയ്ക്കു് തക്ക പ്രതിഫലവും ലഭിക്കും.

ഈ തൊഴിലിൽ ഏർപ്പെടുന്നവർ ആരാണു്? ഉഭയ ഭാഷാ പാണ്ഡിത്യം, വിഷയ ഗ്രാഹ്യത, പുനഃസൃഷ്ടിക്കുള്ള കഴിവു് എന്നിവയാണു് അതിനു വേണ്ട അടിസ്ഥാന യോഗ്യത. അതായതു് ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയവരാണു് ഇതിനു പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നതു്. സാഹിത്യ വിവർത്തനങ്ങളെ മാത്രം പഠന വിധേയമാക്കിയാൽ തൊഴിലാളിക്കു് സർഗ്ഗാത്മകമായ പുനഃസൃഷ്ടിക്കുള്ള കഴിവുകൂടി വേണം. ഈ യോഗ്യതകളെല്ലാം തികഞ്ഞ നിരവധി വിവർത്തകർ കേരളത്തിലെ പ്രസാധന ശാലകളുമായി ചേർന്നു് ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ടു്. അക്കൂട്ടത്തിൽ ധാരാളം സ്ത്രീ നാമധേയങ്ങൾ രണ്ടായിരത്തിനുശേഷം മലയാളത്തിലിറങ്ങിയ വിവർത്തന പുസ്തകങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. എന്തുകൊണ്ടാണു് സ്ത്രീകൾ കൂടുതലായി വിവർത്തനം എന്ന തൊഴിലിലേക്കു് കടന്നുവരുന്നതു്? കമ്മീഷൻ ചെയ്തെത്തുന്ന വിവർത്തനങ്ങളുടെ കാലത്തു് അറിവും കഴിവും പാണ്ഡിത്യവുമുള്ളവരെ പ്രസാധകർ തെരഞ്ഞെടുക്കുകയാണു് ചെയ്യുന്നതു്. ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സ്ത്രീകൾ കടന്നുകൂടാനുള്ള പ്രാഥമികകാരണം കേരളത്തിൽ സാർവ്വത്രിക വിദ്യാഭ്യാസം നടപ്പിലായതിനു ശേഷം ലിംഗപദവി ഭേദമില്ലാതെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടാനുള്ള സാഹചര്യം രൂപമെടുത്തതാണു്. വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ ജീവിത സാഹചര്യം മെച്ചപ്പെടുത്താമെന്ന കേരളീയരുടെ പൊതുബോധം, ധാരാളം വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സാഹചര്യങ്ങൾ വിവർത്തനം എന്ന തൊഴിലിൽ സ്ത്രീകൾക്കു് പ്രാധാന്യം ലഭിക്കാൻ കാരണമായി.

2015–16ൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിനു ചേർന്ന കേരളത്തിലെ പെൺകുട്ടികൾ 72.61% ആണു്. കേരള പഠനം കണ്ടെത്തിയ കണക്കിലും ബിരുദ-ബിരുദാനന്തര യോഗ്യതകൾ നേടിയവരിൽ സ്ത്രീകളാണു് കൂടുതൽ (ബിരുദം–സ്ത്രീകൾ 9.1%, പുരുഷന്മാർ 8.9%, ബിരുദാനന്തരബിരുദം–സ്ത്രീകൾ 2.1%, പുരുഷന്മാർ 1.7%.) [57] മാത്രവുമല്ല, സെൻസസ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നതനുസരിച്ചു് സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്ത നിരക്കിൽ ഏറ്റവുമധികം സ്ത്രീകൾ സേവന മേഖലയിലാണു് തൊഴിൽ ചെയ്യുന്നതു്. ഡോക്ടർ (25%), കോളേജ്/ഹയർ സെക്കന്ററി അധ്യാപകർ (39.4%), സ്കൂൾ ടീച്ചർ (66.9%), ഓഫീസ് ഗുമസ്തർ (31.5%), മറ്റു് അധ്യാപകർ (53.1%), പാരലൽ കോളേജ് അധ്യാപകർ (60%), അങ്കൺ വാടി/നഴ്സറി ടീച്ചർ (100%), നഴ്സറി സഹായി (100%). [58] ഇതിൽ അധ്യാപകരുടേതിനു തുല്യമായ ശേഷിയാണു് (ഭാഷാപ്രയോഗം) വിവർത്തനമെന്ന തൊഴിലിന്റെയും നിലനില്പു്. അതുകൊണ്ടു്, അധ്യാപന ജോലി പോലെ ലിംഗസമത്വമുള്ള ഇടമാണു് വിവർത്തന രംഗവും എന്നു് പ്രാഥമിക നിഗമനത്തിൽ എത്താം. (കൃത്യമായ കണക്കെടുപ്പു് നടന്നിട്ടില്ലെങ്കിലും വിവർത്തന മേഖലയിൽ ഇന്നു് പകുതിയിലധികവും സ്ത്രീകളാണു് പ്രവർത്തിക്കുന്നതു്.) വിവർത്തന രംഗത്തെ ലിംഗസമത്വം പിതൃകേന്ദ്രിത വ്യവസ്ഥയെ പൊളിച്ചെടുത്തു് നേടിയെടുത്തതല്ലെന്നതു് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ടു്. പിതൃകേന്ദ്രിത വ്യവസ്ഥ സ്ത്രീകൾക്കായി അംഗീകരിച്ച/മാറ്റിവെച്ച ‘സുരക്ഷിത’മായ തൊഴിലുകളാണു് അധ്യാപനവും മറ്റും. നഴ്സിങ് പോലുള്ള ആതുര ശുശ്രൂഷാ ജോലികളും സ്ത്രീക്കാണു് ചേരുക. വീട്ടുജോലി, അലക്കു് തുടങ്ങി ചില തൊഴിലുകൾ സ്ത്രീകളുടേതു മാത്രമാണു്. വീട്ടുജോലിയിൽ പ്രധാന ഇനമാണു് രോഗീശുശ്രൂഷ. നിലവിലുള്ള വ്യവസ്ഥയുടെ അംഗീകാരത്തോടും സമ്മതത്തോടും എല്ലാവിധ വിധേയത്വത്തോടുമാണു് സ്ത്രീകൾ ഇത്തരം തൊഴിലുകളിൽ പങ്കാളിയാകുന്നതു്. വിവർത്തന രംഗവും ഇതിൽനിന്നും വ്യത്യസ്തമല്ല.

സവിശേഷമായ ഒരു തൊഴിലാണു് വിവർത്തകർ ചെയ്യുന്നതു്. അതിനു് പ്രത്യേക തൊഴിലിടങ്ങൾ ആവശ്യമില്ല. സമയത്തിന്റെ പരിധികളില്ല. എവിടെയിരുന്നു വേണമെങ്കിലും ആ ജോലി ചെയ്യാം, വീട്ടിലിരുന്നോ യാത്രചെയ്യുമ്പോഴോ പ്രത്യേക മുറിയിൽ മേശപ്പുറത്തുവെച്ചോ മടിയിൽവെച്ചോ അതു് ചെയ്യാം; കടലാസിലോ കമ്പ്യൂട്ടറിലോ മൊബൈൽ ഫോണിലോ മൂലകൃതി അന്യഭാഷയിലേക്കു് പകർത്താം. അതിനെ കുറിച്ചുള്ള ആലോചനകളും ചർച്ചകളും നടത്താനും പ്രത്യേക സമയമോ സന്ദർഭമോ പരിസരമോ ആവശ്യമില്ല. ഓരോരുത്തർക്കും ഇഷ്ടമുള്ള ഇടത്തുവെച്ച് (അടുക്കളയുമാകാം!), ഇഷ്ടമുള്ള സമയത്തു്. നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ അതു് പൂർത്തിയാക്കണം എന്നു മാത്രം. മറ്റു ജോലിയോടൊപ്പമോ ഒരു ഹോബി പോലെയോ വിവർത്തനം ചെയ്യാം. ഇത്തരത്തിൽ സവിശേഷവും അനൗപചാരികവുമായ തൊഴിലാണു് വിവർത്തനമെന്നതു്.

പിതൃമേധാവിത്ത സമൂഹത്തിൽ സ്ത്രീയുടെ തൊഴിലുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്ന അലിഖിതമായ സാംസ്കാരിക നിയമങ്ങളിൽ ഈ തൊഴിലിടം തടസ്സമായി നില്ക്കുന്നതേയില്ല. ഭാര്യയും അമ്മയും മകളുമായ സ്ത്രീ പുറംജോലിക്കു പോകുന്നതു് ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തിൽ പല കുടംബത്തിന്റെയും അഭിമാന പ്രശ്നമാണു്. കുടുംബത്തിനുള്ളിൽ നിരവധി ജോലികളിൽ സ്ത്രീകൾ വ്യാപൃതരാണു്. ഭാര്യ, അമ്മ, മകൾ എന്നീ മൂന്നുത്തരവാദിത്തങ്ങളിൽ ചെയ്തുതീർക്കാൻ നിരവധി കടമകൾ അഥവാ തൊഴിലുകൾ കുടുംബത്തിനുള്ളിൽ തന്നെയുണ്ടു്. മാതാപിതാക്കളുടെയും ഭർത്താവിന്റെയും ശുശ്രൂഷ, കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ പരിപാലനം, ഭക്ഷണം തുടങ്ങി കൃഷിയും മൃഗപരിപാലനവും വരെ അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മുമ്പുസൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ വേതനമില്ലാത്ത തൊഴിലുകൾ. സമൂഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായി കരുതുന്ന കുടുംബത്തിലെ ഇത്തരം ജോലികളുടെ വിതരണത്തിലെ ലിംഗപരമായ അസമത്വമാണു് സ്ത്രീയുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്ത സൂചിക താഴാനുള്ള പ്രധാന കാരണമായതു്. വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ ഇതു് മറികടക്കുന്നതിനു് സ്ത്രീകൾ സമയബന്ധിത ജോലികളിൽ (പാർടു് ടൈം ജോലികൾ) ഏർപ്പെട്ടു് തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പുവരുത്തുന്നു. ഉദ്യോഗസ്ഥരായ സ്ത്രീകളിൽ മൂന്നിലൊന്നു പേരുടെ തൊഴിൽ സമയം ആഴ്ചയിൽ 35 മണിക്കൂറിൽ താഴെ മാത്രമാണു്. [59] വിവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമയ ക്രമവും ഇത്തരത്തിൽ പരിധികളില്ലാത്ത, അയവുള്ള ഒന്നാണു്. അതുകൊണ്ടു കൂടിയാവാം ഇത്രയധികം സ്ത്രീകൾ ഈ രംഗത്തേക്കു് കടന്നുവരാനിടയായതു്. 18നും-60നും ഇടയ്ക്കു് പ്രായമുള്ള സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണങ്ങളാണു് പൊതുവെ സർവെകളിൽ നടത്താറു്. പതിനെട്ടു വയസ്സിൽ വിവാഹം കഴിയുന്ന പെൺകുട്ടിക്കു് മക്കൾ പക്വതയിലെത്തുംവരെ അഥവാ നാല്പതു വയസ്സുവരെയെങ്കിലും പ്രാരാബ്ധങ്ങളുടെ കാലമാണു്. വിവാഹം താമസിക്കുന്തോറും പ്രാരാബ്ധകാലവും ദീർഘിക്കുന്നു. മക്കളുടെ പരിപാലനത്തിനായി ജോലി വേണ്ടെന്നുവെയ്ക്കുന്ന സ്ത്രീകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കൂടുതലാണു്. [60] മാതാപിതാക്കന്മാരുടെ ഉത്തരവാദിത്തവും സ്ത്രീകൾക്കാണു്.

വിവർത്തന രംഗത്തിലേക്കു് വരുന്ന ഓരോരുത്തർക്കും ഈ തൊഴിൽ ഏറ്റെടുക്കുന്നതിനു പിന്നിൽ ഓരോ കാരണവും ലക്ഷ്യവുമാണുള്ളതു്. കേരളീയരിൽ യുദ്ധവിരുദ്ധ മനോഭാവം വളർത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ച പതിനഞ്ചോളം റഷ്യൻ, ജർമ്മൻ നോവലുകൾ മലയാളത്തിലേക്കു് വിവർത്തനം ചെയ്ത സുഭദ്രാ പരമേശ്വരന്റെ (1920–1967) അനുഭവം നോക്കുക:

സാമ്പത്തിക വൈഷമ്യം പിടിമുറുക്കിയതോടെ റഷ്യൻ നോവലുകൾ മലയാളത്തിലേക്കു് അമ്മ വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. റഷ്യൻ സാഹിത്യ കൃതികൾ മലയാളത്തിലേക്കു് വിവർത്തനം ചെയ്താൽ സോവിയറ്റു് എംബസി ധനസഹായം നല്കുമായിരുന്നു. [61]

സ്വന്തം വിഭവശേഷിയുടെ വിനിയോഗത്തിനായി സ്ത്രീ നടത്തുന്ന നിശ്ശബ്ദ വിപ്ലവമായാണു് വിവർത്തനം പോലുള്ള തൊഴിൽ രംഗത്തെ കാണേണ്ടതു്. ഗർഭകാലമെന്നോ വയസ്സുകാലമെന്നോ ഭേദമില്ലാതെ ആവേശപൂർവ്വം ആ വിപ്ലവത്തിൽ ഓരോരുത്തരും പങ്കാളിയാകുന്നതാണു് മലയാളത്തിലെ സമകാലിക വിവർത്തന രംഗത്തു് കാണാൻ കഴിയുന്നതു്. വിവർത്തനം പോലെ പാർട് ടൈം തൊഴിലുകളാണെങ്കിലും ക്രിയാത്മകമായി എന്തെങ്കിലും ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നു എന്നതാണു് സ്ത്രീയ്ക്കു് ലഭിക്കുന്ന ആഹ്ലാദം. ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്നു് മലയാളത്തിലേക്കും തിരിച്ചും നിരവധി വിവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയ എം. കെ. ഗൗരി എഴുതുന്നതു പോലെ, “മറ്റു് ചിന്തകളൊന്നും അലട്ടാനനുവദിക്കാതെ ലോകത്തിന്റെ, കണ്ടിട്ടും കേട്ടിട്ടുമില്ലാത്ത കോണുകളിലേക്കു്, അനുഭൂതികളിലേക്കു്, കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ അഭിരമിക്കുകയാണു്” [62] സ്ത്രീ വിവർത്തകർ ചെയ്യുന്നതു്. ഏതെങ്കിലും തൊഴിലിൽ പങ്കാളിയാകാനുള്ള സ്ത്രീയുടെ കനത്ത ആഗ്രഹത്തിന്റെ പ്രതികരണങ്ങളായി ഇവയെ കാണാവുന്നതാണു്. കുടുംബത്തിലെ നിരന്തരമായ, ആവർത്തന വിരസമായ, നിർബന്ധിത സേവനം പോലെ ചെയ്യുന്ന ജോലികളിൽ നിന്നു് ഒരു മാറ്റം ഏതു് സ്ത്രീയാണു് ആഗ്രഹിക്കാത്തതു്? (ആറുമാസത്തെ താല്കാലിക ജോലി ലഭിച്ചു് സർക്കാരാഫീസുകളിലെത്തുന്ന വീട്ടമ്മമാരുടെ ആഹ്ലാദം ശ്രദ്ധിച്ചാൽ ഇതു് മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കും). വിവർത്തന പ്രക്രിയയുടെ സ്വത്വാവിഷ്കരണ സ്വഭാവവും തൊഴിലെന്ന നിലയിൽ ലഭിക്കുന്ന സംതൃപ്തിയും തിരിച്ചറിയുമ്പോഴാണു് ഒരാൾ തന്റെ പ്രവർത്തന മണ്ഡലമായി അതിനെ മാറ്റുന്നതു്. സ്ത്രീകൾക്കെല്ലാം ഈ ഇച്ഛാശക്തിയാണാവശ്യം. വ്യവസ്ഥയുടെ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്കിടയിലും ജീവിതത്തിന്റെ ഗതി നിർണ്ണയിക്കാനുള്ള വ്യക്തിയുടെ അവകാശമാണിതു്.

പൗലോ കൊയ്ലോയുടെ കൃതികൾ വിവർത്തനം ചെയ്തു് മലയാളത്തിൽ ശ്രദ്ധേയയായ വിവർത്തക രമാ മേനോൻ കുടുംബത്തിന്റെയും മക്കളുടെയും അധ്യാപന ജോലിയുടെയും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെല്ലാം കഴിഞ്ഞു് മകന്റെ പ്രേരണയാലാണു് ആൽക്കെമിസ്റ്റു് മലയാള വിവർത്തനം ചെയ്തതു്. [63] ഉദ്യോഗവും മക്കളുടെ പരിപാലനവും കൊണ്ടു് അമ്മയുടെ കഴിവു് തിരിച്ചറിയുന്ന സന്ദർഭങ്ങൾ വേറെയുമുണ്ടു്. മകന്റെ നിർബന്ധം കൊണ്ടാണു് ആദ്യവിവർത്തന ശ്രമമായ ഐതിഹ്യമാല (കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി) ഇംഗ്ലീഷിലേക്കാക്കിയതെന്നു് കഥാകാരി കൂടിയായ ശ്രീകുമാരി രാമചന്ദ്രനും എഴുതുന്നു. [64]

ജോലി ലഭിച്ച ഇടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുരക്ഷിത പ്രശ്നങ്ങളാണു് സ്ത്രീയെ തൊഴിലിൽ നിന്നു് അകറ്റി നിർത്തുന്ന മറ്റൊരു ഘടകം. ഇരുട്ടും മുമ്പെ വീട്ടിലെത്തണം തുടങ്ങി നിരവധി യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ സ്ത്രീ നേരിടുന്നു. നിർഭയ, സൗമ്യ തുടങ്ങിയ അനുഭവങ്ങൾ ഭയജനകം തന്നെ. തൊഴിൽ ചെയ്തു് സമൂഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിൽ പങ്കാളിയാകാൻ സ്ത്രീക്കു് തടസ്സം നില്ക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണിവയെല്ലാം. ഈ തടസ്സങ്ങൾ മറികടക്കാനുതകുന്ന തൊഴിലിടമാണു് വിവർത്തനത്തിന്റേതു്. സ്ത്രീ സൗഹൃദപരമായ ഇത്തരം തൊഴിലിടങ്ങൾ കോവിഡ് കാലത്തു് രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടു്. സോഫ്റ്റ്വെയർ മേഖലയിലെ തൊഴിലുകൾ അതു് ഇപ്പോഴും തുടരുന്നതായും കാണുന്നു. എന്നാൽ പിതൃമേധാവിത്വ ഘടനയിലെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെല്ലാം നിർവഹിച്ചുകൊണ്ടു് ചെയ്യുന്ന ഈ ഇരട്ട ജോലിഭാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ഉയർന്നുവരുന്നുണ്ടു്. റിട്ടയർ ചെയ്തതിനു ശേഷം വിവർത്തന രംഗത്തെത്തിയവരും മലയാളത്തിലെ സ്ത്രീ വിവർത്തകരിലുണ്ടു് (ഉദാ. രമാമേനോൻ). വിശ്രമമില്ലാതെ തൊഴിൽചെയ്തു ശീലിച്ച സ്ത്രീകൾ തനിക്കിഷ്ടപ്പെട്ട, തന്റെ അധ്വാനം ചരിത്രം മാനിക്കുമെന്നു് ഉറപ്പുള്ള രംഗം തിരിച്ചറിഞ്ഞതാണു് കാരണം. മാത്രവുമല്ല, സർഗ്ഗപ്രക്രിയയുടെ ഹരം ഒരിക്കൽ അനുഭവിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും അതിനായി ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും.

തൊഴിലിന്റെയും തൊഴിലിടത്തിന്റെയും അനൗപചാരികത, പ്രസിദ്ധീകരണത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന അംഗീകാരം, സാമ്പത്തികലബ്ധി തുടങ്ങി വിവർത്തനരംഗത്തു് ഇന്നു് നിലനില്ക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളാണു് വിദ്യാസമ്പന്നരായ സ്ത്രീവിവർത്തകർ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതു്. അവരുടെ പ്രയത്ന ശീലവുമായി ചേർത്തുവേണം ഇതു് കാണേണ്ടതു്. അതിനിടയിലെവിടെയും പിതൃകേന്ദ്രിത വ്യവസ്ഥ നിഷ്കർഷിക്കുന്ന കടമകളൊന്നും മാറ്റിവെയ്ക്കുന്നില്ല, മറക്കുന്നുമില്ല. പ്രശസ്ത നോവലെഴുത്തുകാരി കൂടിയായ ബി. എം. സുഹ്റ വിവർത്തനത്തിലേക്കു് കടന്നുവന്നതു് വിവരിക്കുന്നതു് നോക്കുക:

സ്ത്രീയുടെ കടമകളെക്കുറിച്ചു സമൂഹം പുലർത്തുന്ന സ്റ്റീരിയോ ടൈപ്പ് ചിന്തകളോടു് സ്ത്രീയുടെ ആഗ്രഹങ്ങളും കഴിവുകളും സംഘർഷത്തിലാകുന്നതു് ഇവിടെ വ്യക്തമാണു്. ഇത്തരത്തിൽ വൈയക്തിക തലത്തിൽ നിരാശയും പ്രവർത്തന രാഹിത്യവും അനുഭവിക്കുന്നവരാണു് സ്ത്രീകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും. ആ അലട്ടലിൽ നിന്നാണു് എന്തെങ്കിലും ചെയ്തേ പറ്റൂ എന്ന നിലയിലേക്കു് സ്ത്രീ എത്തിപ്പെടുന്നതു്. പുതുതലമുറയിലെ കവി കൂടിയായ ജെനി ആൻഡ്രൂസിന്റെ സാഹചര്യം നോക്കുക:

എഴുത്തു് എന്ന വിഭവശേഷി സ്ത്രീ സാമൂഹികോന്നമനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിനു പിന്നിലനുഭവിക്കുന്ന പരാധീനതകളാണു് ഈ വിവരണങ്ങളിലുള്ളതു്. ഇഷ്ടപ്പെട്ട തൊഴിലിനോടു്, അതു് തരുന്ന സന്തുഷ്ടിയോടുള്ള മനോഭാവം കൂടി ഇവിടെ വ്യക്തമാണു്. ഇഷ്ടപ്പെട്ട ജോലി ചെയ്യാനായി വ്യവസ്ഥയ്ക്കുള്ളിൽ നിന്നുതന്നെ സമയം കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞവരാണു് സ്ത്രീ വിവർത്തകരെല്ലാം. ആത്മാഭിമാനത്തോടെ ജോലിചെയ്യുന്ന ഇവർ ജീവിത വിജയം നേടിയ സ്ത്രീകളെന്ന നിലയിൽ എല്ലാവർക്കും മാതൃകയാകേണ്ടവരാണു്. അവരുടെ ജീവിതചര്യയിലെ ചില അനുഭവങ്ങൾ നോക്കുക:

തൊഴിലിനും കുടുംബ ജീവിതത്തിനും ഇടയ്ക്കുള്ള നേർത്ത അതിർത്തികളിലെ കയറ്റിറക്കങ്ങൾ. സ്ത്രീ ഏതു തൊഴിലും ചെയ്യുന്നതു് ഇത്തരം സംഘർഷങ്ങളിൽ നിന്നുകൊണ്ടാണു്. കടമകളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും സദാ അലട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ഇരുഭാഗവും—തൊഴിലും കുടുംബാന്തരീക്ഷവും—സമതുലിതമാകേണ്ടതുണ്ടു്. ലിംഗസമത്വത്തിലൂടെയാണതു് സാധ്യമാക്കേണ്ടതു്. ഭാര്യയുടെയും അമ്മയുടെയും കടമകൾ നിർവഹിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ ഒഴിവുസമയങ്ങൾ ഫലഭരിതമാക്കാൻ പ്രയത്നിച്ചു് തന്റേതായൊരു ചരിത്രം സൃഷ്ടിക്കാനാണു് വിവർത്തന രംഗത്തെ സ്ത്രീ ശ്രമിക്കുന്നതു്. ടോണി മോറിസന്റെ നോവലും മറ്റും മലയാളത്തിലെത്തിച്ച പ്രഭാ സക്കറിയാസ് എഴുതുന്നതു് അർത്ഥപുഷ്ടമായ ഗർഭകാലത്തെ കുറിച്ചാണു്.

ജീവിതത്തിന്റെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും തന്റേതായ ഇടം കണ്ടെത്താൻ സ്ത്രീ ശ്രമിക്കുന്നതിന്റെ അടയാളങ്ങളായി വേണം ഈ തുറന്നെഴുത്തുകളെ കാണേണ്ടതു്. ജീവിതത്തിന്റെ സ്വാഭാവികതകളെ അതായി കാണുകയും സ്വജീവിത വിജയത്തിനു വേണ്ടി ഓരോ നിമിഷവും പ്രയത്നിക്കുന്ന വ്യക്തിസത്തയായി സ്ത്രീ ഇവിടെ വളരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ പങ്കാളിയാകുന്ന സ്ത്രീവിവർത്തകരുടെ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ സ്ത്രീ വിവർത്തനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.

ലിംഗഭേദത്തിലൂന്നിയുള്ള സ്ത്രീ പഠനങ്ങളിൽ ഈ സാഹചര്യങ്ങൾ ഏറെ പ്രധാനമാണു്. അതുപോലെയാണു് വിവർത്തന പ്രക്രിയയ്ക്കു് ആവശ്യമായ സമയം ജീവിതത്തിൽ നിന്നു് മാറ്റിവെയ്ക്കുക എന്നതും. ഏറ്റവുമടുത്ത സമമൂല്യപദം പ്രയോജനപ്പെടുത്താനുള്ള സാവകാശം വിവർത്തനത്തിനു് ലഭിക്കണം. അതിനുള്ള സമയം വ്യക്തി ജീവിതത്തിൽ ബാക്കി വെയ്ക്കേണ്ടതു് സ്ത്രീ വിവർത്തകരുടെ ആവശ്യമായി വരുന്നു. പ്രസാധകരുടെ സമയം പാലിക്കാൻ ഗവൺമെന്റു ജോലി ഉപേക്ഷിച്ചാലോ എന്നാലോചിക്കുന്നവരും ജോലിയിൽ നിന്നു് വിരമിച്ചതിനു ശേഷം സജീവ വിവർത്തകരായവരും സ്ത്രീ വിവർത്തരുടെ കൂട്ടത്തിലുണ്ടു്. അവർക്കു് രേഖപ്പെടാതെ പോകുന്ന സ്വജീവിതത്തെക്കാൾ വിലമതിക്കുന്നതാണു് വിവർത്തനം എന്ന സാഹിതീയ പ്രക്രിയ.

മുൻനിര പ്രസാധന ശാലകൾ വിവർത്തനം ചെയ്യാനായി തെരഞ്ഞെടുക്കുക എന്നതു് ഒരു വ്യക്തിയുടെ കഴിവിനും അറിവിനും ലഭിക്കുന്ന ബഹുമതിയായാണു് കാണേണ്ടതു്. ‘ഇതൊന്നു് വിവർത്തനം ചെയ്തു് തരുമോ’ എന്നതാണു് വിവർത്തകർക്കു് ലഭിക്കുന്ന ആദ്യ അഭ്യർത്ഥന. വിവർത്തനത്തിനു വേണ്ട പാണ്ഡിത്യവും അറിവും കഴിവും നേടിയ ഒരു കൂട്ടം സ്ത്രീകളെ തേടി ഈ അഭ്യർത്ഥന എത്തുന്നു എന്നതാണു് ഇവിടെ പ്രധാനം. അറിവിന്റെയും കഴിവിന്റെയും ഈ രംഗത്തു് പുരുഷനു തുല്യമായി സ്ത്രീ പ്രവർത്തിക്കുന്നു/പരിഗണിക്കുന്നു എന്നതു് ലിംഗപദവിയിലെ സമത്വത്തിലേക്കു വിരൽ ചൂണ്ടുന്നുണ്ടു്. പക്ഷപാതമില്ലാത്തതും സമതുലിതവുമായ ഒരു പൊതുമണ്ഡലത്തിലാണു് സ്വതന്ത്രമായ ചിന്തകളും പ്രവർത്തനങ്ങളും ഇടപെടലുകളും സാധ്യമാകുന്നതു്. (പ്രസാധകരുടെ മുന്നിൽ ചിലവുകുറഞ്ഞ വിവർത്തകരായി മാറുന്നുണ്ടോ എന്നതു് സൂക്ഷിക്കേണ്ട സംഗതിയാണു്).

കാലങ്ങൾ നീണ്ടുനില്ക്കുന്ന വായനക്കാരിലേക്കാണു് ഓരോ പുസ്തകവും പിറന്നുവീഴുന്നതു്. സാഹിത്യ വിവർത്തനത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം സ്രോത പാഠത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം, പ്രയോജനം, ലക്ഷ്യം എന്നിവ അറിയുന്നതു് മൂലഗ്രന്ഥത്തോടും ലക്ഷ്യ ഭാഷാ വായനക്കാരോടുമുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം നിറവേറ്റാൻ വിവർത്തകരെ സഹായിക്കും. നിരവധി കോപ്പികൾ വിറ്റഴിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ കമ്മീഷൻ വ്യവസ്ഥയിലെത്തുന്ന വിവർത്തനങ്ങൾ ലക്ഷ്യപാഠത്തിന്റെ ഉല്പാദനവും വിതരണവും ഉറപ്പുവരുത്തുന്നു. ആഗോള സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയുടെയും വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യയുടെയും വളർച്ച അറിവിന്റെയും സർഗ്ഗ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും ഉല്പാദന-വിതരണ ക്രമങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തിയതു് വിവർത്തന രംഗത്തും പ്രകടമാണു്. [69] വിവർത്തനം തുടങ്ങുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ ഇവിടെ വായനക്കാരെ ഉറപ്പുവരുത്തുന്നുണ്ടു്. സ്രോത പാഠത്തിനു പുറത്തുള്ള വായനക്കാരെയാണു് ഓരോ വിവർത്തന പാഠവും സംബോധന ചെയ്യുന്നതു്. നോബൽ പ്രൈസ് പോലുള്ള അംഗീകാരത്തിന്റെയോ വിവാദങ്ങളുടെയോ ചരിത്ര പരാമർശങ്ങളുടെയോ ബോധപൂർവ്വമുണ്ടാക്കുന്ന പ്രചാരണത്തിന്റെയോ പിൻബലത്തിലാണു് വർത്തമാന കാലത്തു് വിവർത്തന ഗ്രന്ഥം വായനക്കാരിലെത്തിക്കുന്നതു്. അതിനിടയിൽ സ്ത്രീ വിവർത്തകരുടെ ഭാഷാ നിപുണത മധ്യസ്ഥം വഹിക്കുന്നു എന്നേയുള്ളൂ.

വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതു് സ്ത്രീയാകുമ്പോൾ വിവർത്തന പ്രക്രിയയെന്നതു് വെറും ഭാഷാവ്യാപാരമല്ല; അതായതു്, സ്രോത ഭാഷയിൽ നിന്നു് ലക്ഷ്യ ഭാഷയിലേക്കുള്ള അപഗ്രഥന ഉത്ഗ്രഥനങ്ങൾ മാത്രമല്ല അതു്. ആത്മീയവും ഭൗതികവും സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവും സാംസ്കാരികവുമായ എല്ലാ പ്രതിസന്ധികളും മറി കടക്കാനുതകുന്ന പ്രക്രിയയാണെന്നു് വിവർത്തകരുടെ അനുഭവങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. ‘ഫലത്തെക്കാൾ കർമ്മത്തെ സ്നേഹിക്കാനിടയാകുന്ന കർമ്മം’ എന്നു് വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന ജെനി ആൻഡ്രൂസ് ആ ആത്മീയ പ്രക്രിയ വിവരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതു് ഇങ്ങനെയാണു്:

പുസ്തകങ്ങളിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ എന്നോടിണങ്ങി, ഇഷ്ടം കൂടി, ചിലപ്പോൾ അവർ വിമുഖതയോടെ ദീർഘനേരം പിടി തരാതെ നിന്നു, എന്നെ തിരുത്തി. ചിലപ്പോൾ പരകായ പ്രവേശം നടത്തി എന്നിലേക്കവർ കുടിയേറി. മനോഹരമായ അനുഭവം. ഗ്രന്ഥകാരനോടൊപ്പം, ഗ്രന്ഥകാരിക്കൊപ്പം ആഴങ്ങളിലേക്കാണ്ടിറങ്ങുവാൻ, അവർ സഞ്ചരിച്ച വഴികളിലൂടെ ചുറ്റിത്തിരിയുവാൻ പരിഭാഷ അവസരം തന്നു. ഹൃദയവും മനസ്സും പരിസരങ്ങളെ വിട്ടു് അവർക്കൊപ്പം അലയുകയും, വീണ്ടും പരിസരങ്ങളിലേക്കു തിരിച്ചെത്തുകയും ചെയ്തു. ഫലത്തിൽ പരിഭാഷ എനിക്കു് ഒരു ആത്മീയ സാധനയാണു് [70]

ജീവിതത്തിലെ തകർച്ചകളിൽ നിന്നു കരകേറാനുള്ള ഔഷധമായി ഈ സർഗ്ഗപ്രക്രിയ അനുഭവിച്ചവരുമുണ്ടു്.

എന്നു് കൃഷ്ണവേണിയും

എന്നു് ഡോ. ഐറിസും എഴുതിയതു് അതിനാലാണു്. ഇഷ്ടത്തോടെ ചെയ്യുന്ന ഏതു കർമ്മവും ഫലപ്രദമായ ഒരു ദിവ്യൗഷധം തന്നെ. വിഭവശേഷി സ്വയം തിരിച്ചറിഞ്ഞു് പ്രയോഗിക്കാനവസരം കിട്ടിയ സ്ത്രീ താനേറെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതു ചെയ്യാനായി സ്ഥിരജോലി വേണ്ടെന്നുവെയ്ക്കാൻ കൂടി ധൈര്യപ്പെട്ടു. സുനീത ബാലകൃഷ്ണൻ, ഗൗരി എം. കെ. എന്നീ വിവർത്തകർ ഉദാഹരണമാണു്. അതേസമയം ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഈ തൊഴിൽ മറ്റു ജോലിക്കൊപ്പം കൊണ്ടുപോകാൻ ശ്രമിക്കുന്നവരാണു് സ്ത്രീ വിവർത്തകരിലേറെയും. പിതൃകേന്ദ്രിത വ്യവസ്ഥയുടെ അദൃശ്യ അലിഖിത നിയമങ്ങൾക്കുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ടുതന്നെ കേരളത്തിലെ വിദ്യാസമ്പന്നരായ സ്ത്രീകൾ വിവർത്തനം എന്ന തൊഴിലിടം നിലനിർത്തുന്നു; വിവർത്തകരെന്ന ദൃശ്യത നേടുന്നു.

സർഗ്ഗാത്മക സൃഷ്ടികളുടെ ദുർബലവും തരംതാണതുമായ പാഠഭേദം എന്ന പദവിയാണു് ചരിത്രത്തിലുടനീളം വിവർത്തനത്തിനു ലഭിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും സ്ത്രീകൾ ആദ്യകാലം മുതലേ ഇതിനെ ശക്തമായ ആത്മപ്രകാശന മാർഗ്ഗമായി തിരഞ്ഞെടുത്തതായി കാണാം. അക്ഷര ലോകത്തേക്കുള്ള കിളിവാതിലായും സമകാലിക ബൗദ്ധിക, രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തേക്കു് സംഭാവന നല്കാനുള്ള വഴിയായും വിവർത്തനം സ്ത്രീകളെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ടു്. [73] എന്ന സമകാലിക വിവർത്തകയായ സി. കബനിയുടെ നിരീക്ഷണം പ്രധാനമാണു്.

സത്യത്തിനും കെട്ടുകഥകൾക്കും ഇടയ്ക്കുനിർത്തി സ്ത്രീയുടെ സർഗ്ഗാത്മക രചനകൾക്കു മേൽ പിതൃകേന്ദ്രിത വ്യവസ്ഥയുടെ ചോദ്യങ്ങളുയർന്നപ്പോഴും [74] വിപ്ലവകരമായ ആശയങ്ങൾ വിനിമയം ചെയ്യുന്ന വിവർത്തനങ്ങൾ മൂല ഗ്രന്ഥകർത്താവിന്റെ നിഴലിലായതിനാൽ പരിധിക്കപ്പുറമുള്ള കുറ്റപ്പെടുത്തലുകൾ അവിടെ എത്തിയില്ല. ഈ സാഹചര്യങ്ങൾ കൂടി സ്ത്രീവിവർത്തകർക്കു് അവരുടെ തൊഴിൽ തുടരുന്നതിനു് സഹായകരമായിട്ടുണ്ടു്. നിലവിലുള്ള സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയിൽ വിള്ളലുകളുണ്ടാക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴൊക്കെ അതിനുള്ള എതിർപ്പുകളും രൂപപ്പെടുക സ്വാഭാവികമാണു്. സ്ത്രീജീവിതാനുഭവങ്ങൾ സാംസ്കാരിക പ്രതിനിധാനങ്ങളാക്കി മാറിയപ്പോഴെല്ലാം എതിർപ്പുകളും രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടു്. സ്ത്രീ എഴുതുന്നതിലെ ‘ഞാൻ’ എന്ന പ്രഥമ പുരുഷ ആഖ്യാതാവു് പിതൃകേന്ദ്രിത വ്യവസ്ഥ ഉറ്റുനോക്കുന്ന ഒന്നാണു്. ആ ഒളിഞ്ഞു നോട്ടങ്ങളിൽ നിന്നും ചുഴിഞ്ഞു നോട്ടങ്ങളിൽ നിന്നും വിവർത്തനം സുരക്ഷിതമാണു്.

വിവർത്തക എന്ന സ്വത്വപ്രതിനിധാനത്തിൽ ‘ഞാൻ’ വേണ്ടാ എന്നതു് സ്ത്രീ വിവർത്തകർ ആഘോഷമാക്കി മാറ്റി. സ്ത്രീയുടെ സ്വതന്ത്ര രചനകൾ സത്യത്തിനും കെട്ടുകഥയ്ക്കും ഇടയിൽ നിർത്തി പിതൃകേന്ദ്രിത അധികാരം ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതു് ഇവിടെയില്ല. സ്ത്രീ എന്ന വിവർത്തക മറ്റൊരാളുടെ നിഴലിലാണല്ലോ നില്ക്കുന്നതു്! വിവർത്തനത്തിൽ ഒരാളുടെ സ്വത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഒന്നിൽ നിന്നു് മറ്റൊരാൾ ഉല്പാദനം നടത്തുകയാണു് ചെയ്യുന്നതു്. [75] സ്ത്രീ ജീവിതാനുഭവവും പ്രതിനിധാനവും തമ്മിൽ വേർതിരിവുണ്ടെന്ന ധാരണ സൃഷ്ടിക്കാൻ സ്ത്രീ നടത്തുന്ന വിവർത്തനങ്ങൾക്കു് കഴിയുന്നുണ്ടു്. അതേസമയം വിവർത്തനങ്ങളിലൂടെ പുതിയ പ്രതിനിധാന/പ്രകടന രൂപങ്ങൾ തേടുകയാണു് സ്ത്രീ ചെയ്യുന്നതു്. സ്വയം പുനർനിർണ്ണയിക്കുകയും പുനർനിർവ്വചിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതും സ്ത്രീ-പുരുഷഭേദമില്ലാത്തതുമായ പുതിയ പ്രകടന രൂപങ്ങളിലൊന്നാണു് വിവർത്തനവും. സർഗ്ഗപ്രക്രിയയുടെയും പ്രതിനിധാനത്തിന്റെയും ഇത്തരം പുതുരൂപങ്ങൾ പരോക്ഷമായി സ്ത്രീസമൂഹത്തെ ശാക്തീകരിക്കുകയും സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം ത്വരിതപ്പെടുത്തുകയുമാണു് ചെയ്യുന്നതു്.

പഠിച്ചും അനുഭവിച്ചും സ്വായത്തമാക്കിയ ഭാഷ പ്രയോഗിക്കാനവസരം ലഭിച്ചതിന്റെ ആഹ്ലാദം, വാക്കുകൾക്കു മറുഭാഷ കണ്ടെത്താൻ ലഭിക്കുന്ന സർവ്വസ്വാതന്ത്ര്യം, അനന്തമായ പ്രശ്നപരിഹാര പ്രക്രിയ, ആശയ പൂർണ്ണതയ്ക്കു വേണ്ടിയുള്ള നിരന്തര ശ്രമം, ഒടുവിൽ പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ, അതു് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുമ്പോഴൊക്കെയുള്ള ആത്മാഭിമാനം, സാമ്പത്തികമായ സ്വാശ്രയത്വം തുടങ്ങി പലതും ഒരു വിവർത്തനം പൂർത്തിയാക്കിയാലും വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ തൊഴിലിലേക്കുതന്നെ മടങ്ങാൻ പ്രേരണ നല്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണു്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ജീവിതത്തിൽ നിന്നു് വിവർത്തകയെന്ന സ്വത്വത്തിന്റെ നിലനിൽപിനു് ആവശ്യമായ സമയം അവർ കണ്ടെത്തുന്നു. രമാമേനോൻ തന്റെ അനുഭവക്കുറിപ്പിൽ പറയുന്നതു് നോക്കുക:

സാധാരണ ഒരു വീട്ടമ്മയുടെ വളരെ സാധാരണമായ ലോകം, അനുഭവങ്ങൾ. എന്നാൽ വിവർത്തനത്തിൽ ചെന്നുപെട്ടതോടെ… എന്റെ ലോകം വിശാലമായി… അതിനു തക്കവണ്ണം കാഴ്ചകൾ വളർന്നു. ഏതെല്ലാം തരത്തിലുള്ള പുസ്തകങ്ങൾ, പ്രമേയങ്ങൾ, ഭാഷാശൈലികൾ… ഓരോ പുസ്തകവും ഓരോ പ്രവാഹമായി… അതിലൂടെ എന്റെ മനസ്സും സ്വച്ഛന്ദം തുഴഞ്ഞുനീങ്ങി. [76]

ഒരു ഭാഷയിൽ നിന്നു് മറ്റൊന്നിലേക്കു മാറ്റുന്ന ജാലവിദ്യയിൽ രസിക്കുന്നതു കൊണ്ടാണു് വിവർത്തന ശ്രമങ്ങൾ തുടരുന്നതെന്നാണു് കെ. ജി. ശങ്കരപിള്ള, സേതു, സി. വി. രാമൻപിള്ള തുടങ്ങിയവരുടെ രചനകൾ ഇംഗ്ലീഷിലേക്കു് വിവർത്തനം ചെയ്ത പ്രേമ ജയകുമാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നതു്. [77] ഏതായാലും മലയാളത്തിൽ ഇന്നു് മറ്റു് സർഗ്ഗാത്മകമേഖലകളിൽ കഥ, കവിത, നോവൽ, നാടകം തുടങ്ങിയവയിലെ എഴുത്തുകാരുടെ എണ്ണത്തിൽ നിന്നു് വളരെ മുന്നിലാണു് സ്ത്രീവിവർത്തകർ എന്നു് ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ തന്നെ വ്യക്തമാകും. പ്രസാധകരുടെ കൂടി പിന്തുണയിൽ വിവർത്തന രംഗത്തു് ഇത്രയധികം സ്ത്രീകൾ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അതു് അറിവിന്റെയും കഴിവിന്റെയും അംഗീകാരം കൂടിയാണു്. ഭാഷാപാണ്ഡിത്യം അഥവാ ഭാഷാ പ്രയോഗത്തിന്റെ സർഗ്ഗാത്മക ശേഷിയിൽ തുല്യപദവി നേടാൻ കേരളത്തിലെ വിദ്യാസമ്പന്നരായ സ്ത്രീകൾക്കു് കഴിഞ്ഞു എന്നർത്ഥം.

സ്ത്രീപക്ഷ രചനകളോടും അവയുടെ വിവർത്തനങ്ങളോടും പുലർത്തുന്ന നിലപാടുകളും വിവർത്തനത്തിനെടുക്കുന്ന രചനകളും ശ്രദ്ധിച്ചാൽ ഇവർ പുലർത്തുന്ന സ്ത്രീപക്ഷ മനോഭാവം വ്യക്തമാകും.

സ്ത്രീകൾ എഴുതിയതോ അവരോടു് തെളിഞ്ഞ മനസ്സോടെ അനുഭാവമുള്ളവർ എഴുതിയതോ ആയ പുസ്തകങ്ങൾ ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ വിവർത്തനത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഇതു് ഞാൻ എന്നോടുതന്നെ പുലർത്തു സത്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണു്. [78]

തലമുതിർന്ന വിവർത്തകയായ വാസന്തി ശങ്കരനാരായണന്റെ വാക്കുകൾ അതു് തെളിയിക്കുന്നുമുണ്ടു്. ഇത്രയധികം സ്ത്രീകൾ വിവർത്തനരംഗത്തു് കടന്നുവരുമ്പോൾ സമൂഹത്തിലെ സ്ത്രീ സ്വത്വഘടനയിൽ പല പരിവർത്തനങ്ങളും സംഭവിക്കുന്നുണ്ടു്. പ്രാഥമികമായി ദേശം, വർഗ്ഗം, ലിംഗം എന്നിവ നിർമ്മിക്കുന്ന സ്വത്വത്തിൽ എഴുത്തുപോലുള്ള പ്രതിനിധാന പ്രക്രിയകൾക്കു് ചില കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകൾ നടത്താൻ കഴിയും. ഒരു പുസ്തകമെഴുതുക എന്നതു് വ്യക്തിയുടെ അകംപുറം സ്വത്വത്തിൽ വലിയ പരിവർത്തനങ്ങളാണുണ്ടാക്കുന്നതു്. മറ്റുള്ളവരാൽ തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നതാണു് ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും സ്വത്വം. ഒരു സാംസ്കാരിക ബൗദ്ധിക പ്രവർത്തനമെന്ന നിലയിൽ സാമൂഹികാംഗീകാരമുള്ള വിവർത്തക എന്നു് സമൂഹം തിരിച്ചറിയുന്നതു് പ്രധാനമാണു്. മകൾ, ഭാര്യ, അമ്മ, അധ്യാപിക, ബാങ്ക് ഉദ്യോഗസ്ഥ തുടങ്ങി നിലവിലുള്ള സ്വത്വത്തിൽ സ്ത്രീ കഠിനാധ്വാനത്തിലൂടെ നേടിയെടുക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടിച്ചേർക്കലാണതു്. വ്യക്തിയുടെ അസ്തിത്വ നിർണ്ണയത്തിലും ഇതു് പ്രധാനപ്പെട്ടതാണു്. ആത്മീയവും ഭൗതികവുമായ പല സാമൂഹിക പ്രതിസന്ധികളും മറികടക്കാൻ ഈ പുതിയ മേൽവിലാസം സ്ത്രീയ്ക്കു് സഹായകമാകുന്നുണ്ടു്. അതുകൊണ്ടു്, വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ സ്ത്രീ ഉപയോഗിക്കന്ന ഭാഷാ നൈപുണി എന്നതു് സ്ത്രീ എഴുത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപം തന്നെയാണു്. സ്വതന്ത്ര രചന നേരിടുന്ന പ്രസാധനത്തിന്റെ വെല്ലുവിളികളൊന്നുമില്ലാതെ സമൂഹത്തിൽ സ്വയം അടയാളപ്പെടുത്താൻ വിവർത്തനം സ്ത്രീ എഴുത്തുകാരെ സഹായിക്കുന്നു. സ്വജീവിതം വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ രേഖപ്പെടുന്നുണ്ടു് എന്ന തിരിച്ചറിവാണു് വിവർത്തനത്തിനു വേണ്ട സമയം ജീവിതത്തിൽ ബാക്കിവെയ്ക്കുന്നതിനു് വിദ്യാസമ്പന്നരായ സ്ത്രീകൾക്കു പ്രേരണയാകുന്നതു്.

ഇത്തരത്തിൽ, ഒരു പിതൃകേന്ദ്രിത സമൂഹത്തിൽ സ്ത്രീയ്ക്കു് നിലവിലുള്ളതിൽ നിന്നു് ഭിന്നമായി പുതിയ മേൽവിലാസം സൃഷ്ടിക്കുന്ന എല്ലാ പ്രതിനിധാനങ്ങളും ഒരുതരം രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയ തന്നെയാണു്. ഒരു പ്രവർത്തനത്തിൽ പുരുഷന്റെ സ്ഥാനത്തു് സ്ത്രീയെ പരിഗണിക്കുന്നു എന്നതു മുതൽ വിവർത്തനത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നതും പുനർസൃഷ്ടിക്കുന്നതുമായ എല്ലാ ഭാഷാപ്രയോഗങ്ങളും ജീവിതാനുഭവങ്ങളും സാമൂഹികാനുഭവങ്ങളും രാഷ്ട്രീയമെന്ന നിലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സ്ത്രീരചനകളാൽ സമ്പന്നമാണു് സമകാലിക മലയാള സാഹിത്യം. സ്വതന്ത്ര സ്ത്രീ രചനകളിലുള്ള സൂക്ഷ്മ രാഷ്ട്രീയം സ്ത്രീ വിവർത്തനത്തിലും വിവർത്തന ദൗത്യമേറ്റെടുക്കുന്നതിലും കണ്ടെത്താനാവും. ജയശ്രീ മിശ്രയുടെ രചനകൾ പ്രിയ എ. എസും (ജന്മാന്തര വാഗ്ദാനങ്ങൾ), സാജിതയും (രഹസ്യങ്ങളും നുണകളും), സുനീതയും (റാണി), ജോളി വർഗീസും (ശേഷം), അരുന്ധതി റോയി യുടെ നോവൽ പ്രിയ എ. എസും (കുഞ്ഞുകാര്യങ്ങളുടെ ഒടേതമ്പുരാൻ), കെ. ആർ. മീര യുടെ ആരാച്ചാർ ജെ. ദേവിക യും (Hang Woman), അനിതാ നായരുടെ ഇദ്രിസ് സ്മിത മീനാക്ഷിയും, മറവിയുടെ പാഠങ്ങൾ ജോളിവർഗീസും, ബെറ്റർമാൻ പ്രമീളാദേവി യും, സരോജിനീ സാഹു വിന്റെ പെണ്ണകം പ്രമീള കെ. പി.യും, അമൃതാ പ്രീതത്തി ന്റെ റവന്യൂ സ്റ്റാമ്പ് കൃഷ്ണവേണിയും, മീന കന്ദസ്വാമി യുടെ സ്പർശം വി. എസ്. ബിന്ദു വും, ഊരും പേരും ഇല്ലാത്തവർ കെ. പി. പ്രമീളയും, മഹാശ്വതാദേവിയുടെ മുകുന്ദന്റെ താളിയോലകൾ ലീലാസർക്കാരും, തമിഴ് പെൺകഥകൾ പി. ഉഷാദേവിയും, വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ വിവർത്തനം പൂർണ്ണമായും സ്ത്രീപക്ഷമാകുന്നു. ഒരു സ്ത്രീ അഥവാ സ്ത്രീപക്ഷവിവർത്തനം തന്നെയാവണം എന്ന നിർബന്ധത്തോടെ ബോധപൂർവ്വം നടക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പു് ഇവയിൽ ചിലതിനെങ്കിലും ഉണ്ടു്. അതു് സ്ത്രീയനുഭവങ്ങളുടെ ഭാഷാന്തരീകരണത്തിൽ അർത്ഥവ്യത്യാസം വരാൻ പാടില്ല എന്ന ‘വിശ്വസ്തത’യാണു് ലക്ഷ്യം വെയ്ക്കുന്നതു്. സ്ത്രീയുടെ രചനകൾ സ്ത്രീതന്നെ വിവർത്തനം ചെയ്യണമെന്നതു് സ്ത്രീപക്ഷവിവർത്തന(Feminist Translation)ത്തിന്റെ അജണ്ടയാണു്. [79] സ്ത്രീരചനകളുടെ വിവർത്തനത്തിൽ ഇത്രയധികം സ്ത്രീകൾ ഇടപെടുമ്പോൾ സ്ത്രീവിവർത്തന പ്രക്രിയ ബോധപൂർവ്വമായ രാഷ്ട്രീയഇടപെടലായി മാറുന്നു. പ്രതിനിധാനപ്രക്രിയകളിൽ വളരെ സൂക്ഷ്മമായി ഇടപെടുന്ന മലയാളത്തിലെ സ്ത്രീഎഴുത്തുകാരാണു് ഈ നിശബ്ദവിപ്ലവത്തിനു പുറകിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതു് എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണു്.

വിവർത്തകരുടെ പേരു് വളരെ ചെറിയ ഫോണ്ടിലും ജീവചരിത്രക്കുറിപ്പു് രണ്ടോ മൂന്നോ വരികളിലും ഒതുക്കുകയാണു് വിവർത്തന പുസ്തകങ്ങളിലെ പൊതുരീതി. കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയ്ക്കു വേണ്ടി വിവർത്തനം തുടങ്ങിയ മിസിസ്സ് സുഭദ്രാ പരമേശ്വരൻ (1920–1967) [80] കേരള സർവകലാശാല മലയാള വിഭാഗം ലൈബ്രറിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ചെന്നായ്ക്കൾക്കിടയിൽ [81] എന്ന വിവർത്തന നോവലിന്റെ രണ്ടാം പതിപ്പു് വിവർത്തന പുസ്തകങ്ങളുടെ പൊതുവായ രൂപകല്പനയിൽ നിന്നും വേറിട്ടുനില്ക്കുന്നു. വിവർത്തകയുടെ പേരു് നോവലിന്റെ പേരിനോടൊപ്പം വലിയ അക്ഷരത്തിൽ പുറം പേജിൽ തന്നെ നല്കി. സ്വന്തം പ്രസ് എന്ന ആനുകൂല്യമുണ്ടെങ്കിലും മലയാളത്തിൽ മാത്രമല്ല, പുസ്തക പ്രസാധനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽതന്നെ അപൂർവ്വമാണു് ഈ രീതി. മൂലകർത്താവിന്റെ പേരും (Bruno Aptz) പുസ്തകത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ജർമ്മൻ പേരും (Nacket Under Wolfen) ഒന്നാം പുറത്തിലാണു് നല്കിയതു്. Bruno Aptz നെക്കുറിച്ചുള്ള ചെറുവിവരണം അഞ്ചാം പുറത്തും. ‘ബുച്ചൻവാൾഡ് തടങ്കൽപാളയത്തിലെ സമര സഖാക്കളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഞാൻ ഈ നോവലിലെ മിക്കകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും അവരുടെ പേരുകൾ തന്നെ നല്കിയിരിക്കുകയാണു്’ എന്ന അഭിവാദ്യം പുറം ആറിലും നല്കിയിട്ടുണ്ടു്. നാലാം പുറത്തിൽ നല്കിയ വിവർത്തകയുടെ മറ്റു് കൃതികളുടെ വിവരങ്ങളും മൂലഗ്രന്ഥകർത്താക്കളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുകൊണ്ടല്ല. ബൾഗേറിയൻ നോവൽ, ജർമ്മൻ നോവൽ, റഷ്യൻ നോവൽ എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിലാസത്തിലാണു് അവ. ഈ ഭാഷകളിൽനിന്നു് ഇംഗ്ലീഷിൽ വന്നവയാണു് സുഭദ്രാ പരമേശ്വരൻ മലയാളത്തിലെത്തിച്ചതു്. അതായതു് മൂലഗ്രന്ഥത്തിന്റെ പരോക്ഷ വിവർത്തനമാണു് അവർ ചെയ്തതു്. ഇംഗ്ലീഷിതര ഭാഷാ രചനകൾ അധികവും പരോക്ഷ വിവർത്തനം വഴിയാണു് മലയാളത്തിലെത്തുന്നതു്. നാലാം പുറത്തിൽ നല്കിയ വിവർത്തകയുടെ ചിത്രമാണു് പുസ്തകത്തിന്റൈ മറ്റൊരു സവിശേഷത. വിവർത്തനമാണു് പ്രധാനം. വിവർത്തനം മൂലകൃതിയല്ല എന്നും അവിടെ ലക്ഷ്യ ഭാഷയ്ക്കു് വേണ്ടിയുള്ള പുനരെഴുത്താണു് നടക്കുന്നതെന്നും ലക്ഷ്യ ഭാഷാ സാഹിത്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണതെന്നും ലക്ഷ്യ ഭാഷാസാഹിത്യം രൂപീകരിക്കുന്നതിലും ഭാവുകത്വം നിർണയിക്കുന്നതിനും വിവർത്തനത്തിനു് പങ്കുവഹിക്കാനുണ്ടെന്നുമൊക്കെ ഈ പുസ്തക രൂപകല്പന വിളിച്ചുപറയുന്നുണ്ടു്. മൂല കൃതിക്കോ മൂല ഗ്രന്ഥകാരനോ അല്ല പ്രാധാന്യം നല്കേണ്ടതെന്നു് വിവർത്തകയുടെ ചിത്രം സഹിതമുള്ള പുസ്തകം വാദിക്കുന്നു. തന്റെ പ്രവൃത്തിയോടുള്ള അഭിമാനം, നിലപാടു്, ഉയർന്ന ആത്മശിക്ഷണം, ആത്മബോധം, കാര്യപ്രാപ്തി തുടങ്ങിയവയുടെ തെളിവായിക്കൂടി ഇതു് പരിഗണിക്കാം. വിവർത്തകരുടെ ആത്മാഭിമാനം ഉയർത്തുന്നതാണു് ഈ രൂപകല്പന എന്നു് പറയാതെ വയ്യ. വിവർത്തന രചനകൾ ലക്ഷ്യ ഭാഷയിൽ പുറത്തിറങ്ങുന്ന സ്വതന്ത്ര സാഹിത്യ രചനകളിൽ നിന്നു് വേർതിരിക്കേണ്ടതില്ല. സാധാരണയായി, വിവർത്തനങ്ങൾ പുറത്തിറങ്ങുമ്പോൾ വിവർത്തകർക്കു് പുസ്തക രൂപകല്പനയിലോ ഇത്തരത്തിലുള്ള കൈകടത്തലിനോ ഇടമില്ല. അക്കാലത്തു്, ഒരു പരിഭാഷകക്കുറിപ്പു് പോലും അനുവദിക്കുന്നതു് മലയാളത്തിൽ ചുരുക്കമാണു്. [82] 2011-ൽ ചിന്താപബ്ലിഷേഴ്സ് പുറത്തിറക്കിയ പുസ്തകം നോക്കൂ. സുഭദ്രാ പരമേശ്വരന്റെ സാഹചര്യവും ചങ്കൂറ്റവുമില്ലെങ്കിലും തീർച്ചയും നിരന്തരം തീരുമാനങ്ങളെടുക്കേണ്ട ഒരു സർഗ്ഗാത്മകക്രിയ എന്ന നിലയിൽ വിവർത്തനം വ്യക്തിസത്തയിൽ കാര്യപ്രാപ്തിയും ആത്മവിശ്വാസവും ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ടു്.

സർഗ്ഗസാഹിത്യത്തിൽ മാത്രമല്ല, വിവർത്തകരുടെ വ്യക്തിസത്തയിലും വിവർത്തന പ്രക്രിയ പരിവർത്തനം വരുത്തുന്നുണ്ടു്. അതു് വിപുലമായ ഒരു പ്രവർത്തനമാണു്. സർഗ്ഗ പ്രക്രിയയുടെ ഹരം തന്നെയാണു് വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലും അടങ്ങിയിട്ടുള്ളതു്. പുനഃസൃഷ്ടിയെന്ന നിലയിലല്ല സൃഷ്ടികർമ്മം തന്നെയായാണു് അവർ അതു് നിർവ്വഹിക്കുന്നതു്. സർഗ്ഗാത്മക രംഗത്തു് സജീവ സാന്നിധ്യമറിയിച്ച എഴുത്തുകാരും മറ്റുള്ളവരും വിവർത്തന രംഗത്തേക്കു് കടന്നുവരിക എന്നാൽ വിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രതിനിധാന പ്രക്രിയയിൽ ഒരു ഇടം നേടുക അഥവാ അതിനു് സാംസ്കാരിക മൂല്യം ഉണ്ടു് എന്നാണു്. ഇരുഭാഷയിലുമുള്ള അറിവു്, സർഗ്ഗ രചനയ്ക്കുള്ള താല്പര്യം എന്നിവ മാത്രമല്ല, സ്രോത പാഠത്തിൽ നിന്നു് വ്യത്യാസമില്ലാതെ, കുറവോ കൂടുതലോ ഇല്ലാതെ, നിശ്ചിത രൂപത്തിലും ശൈലിയിലും രൂപകല്പന ചെയ്തു് പാഠം പ്രസാധകരിലെത്തിക്കുന്നതു വരെ എഴുത്തുകാർ അനുഭവിക്കുന്ന ആകാംക്ഷയും സംഘർഷങ്ങളും വിവർത്തകരിലുമുണ്ടു്. ആദ്യന്തം സങ്കീർണ്ണമായ ഈ പ്രക്രിയവഴി ലഭിക്കുന്ന ആത്മസന്തുഷ്ടി ഒരിക്കൽ ലഭിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും അതിനുവേണ്ടി ആഗ്രഹിക്കും. ഇവിടെ വിവർത്തനം ഒരു അസ്തിത്വ പ്രശ്നമായി മാറുന്നു.

വ്യക്തിസത്തയിൽ നിരവധി മാറ്റങ്ങൾക്കു് വിവർത്തന പ്രക്രിയ കാരണമാകുന്നുണ്ടു്. ഗാഢവായനയാണു് വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ നടക്കുന്നതു്. [83] വ്യക്തിസത്ത മുഴുവൻ വിവർത്തന പ്രക്രിയിൽ മുഴുകുകയും വാക്കുകൾ നല്കുന്ന പുതിയ ആശയങ്ങളും നവാനുഭവങ്ങളും വ്യക്തിസത്തയെ തന്നെ പുതുക്കി പണിയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭാഷ പ്രയോഗിക്കാനുള്ള ശേഷി വർദ്ധിക്കുന്നു എന്നതാണു് പ്രധാനം. വ്യാഖ്യാതാക്കളെക്കാൾ കൂടുതൽ പ്രായോഗികമായി ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്നതു് വിവർത്തകരാണു്. വായിക്കാനുള്ള കഴിവു്, എഴുതാനുള്ള കഴിവു്, പുനർരചിക്കാനുള്ള കഴിവു് തുടങ്ങി ഭാഷയുടെ പ്രയോഗ ശേഷി കൈമുതലായുണ്ടാകുക എന്നതു് അന്തർദ്ദർശനത്തിന്റെയും അവബോധത്തിന്റെയും പരിശീലനം കൂടിയായി വിവർത്തനത്തെ മാറ്റുന്നു. ആശയ വിനിമയത്തിനു് യോഗ്യമായതും കൂടുതൽ സമമൂല്യവുമായ പദത്തിനു വേണ്ടി കഠിനമായി അധ്വാനിക്കുകയും ഒടുവിൽ സംശയ രഹിതമായി ഒരു പദം തീർച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന വിവർത്തന പ്രക്രിയ ഉറച്ചതും നിശ്ചിതവുമായ ഒരു നിലപാടെടുക്കാനുള്ള മനഃസ്ഥിതി രൂപപ്പെടാൻ പ്രാപ്തമാണു്. ചഞ്ചല ചിത്തരും അബലകളുമെന്നു് പിതൃകേന്ദ്രിത സമൂഹം വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന സ്ത്രീകളിൽ മാറ്റങ്ങളുണ്ടാക്കാൻ വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ നിരന്തരം നടക്കുന്ന ഓരോ തീരുമാനത്തിനും കഴിയുന്നു. വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളെ കുറിച്ചു് സൂക്ഷ്മമായ അറിവു് നേടുന്നതും അതു് ലക്ഷ്യ ഭാഷയിലേക്കു് രൂപം മാറ്റുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ കൈകളിൽ/നിയന്ത്രണത്തിൽ അല്പസമയം അതോ ഇതോ, വേണോ വേണ്ടയോ എന്നമട്ടിൽ നിലകൊള്ളുന്നതും തങ്ങളുടെ ചായ്വിനനുസരിച്ചു് തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നതും വ്യക്തിസത്തയിൽ അധികാര പ്രയോഗത്തിന്റെ സുഖം അവശേഷിപ്പിക്കുന്നു. ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനുള്ള അധികാരം സ്ത്രീയുടെ ജീവിതത്തിൽ പിതൃകേന്ദ്രിത സംസ്കാരം നിഷേധിച്ചതാണെന്നു് മറക്കരുതു്. അത്യധികം ശ്രദ്ധിച്ചുചെയ്യേണ്ട വിവർത്തനമെന്ന ജോലി വ്യക്തിസത്തയെ ഒരു പ്രത്യേകവൈദഗ്ദ്ധ്യത്തിലേക്കു് എത്തിക്കുകയും പ്രയത്നമെന്നതു് ഒരു ശീലമായി മാറുകയും പൂർണ്ണതയ്ക്കു് വേണ്ടിയുള്ള അന്വേഷണം വിവർത്തനത്തിൽ മാത്രമല്ല, ജീവിതത്തിൽ മുഴുവൻ പ്രാവർത്തികമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യും. പ്രഖ്യാപിതമായ ഒരു ലക്ഷ്യമുണ്ടാകുകയും അതു് മുറപ്രകാരവും നിയമ വിധേയവുമായി ലക്ഷ്യപ്രാപ്തിലെത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ അവിടെ ഒരുതരം പ്രശ്ന പരിഹാര പ്രക്രിയയാണു് നടക്കുന്നതു്. ഈ പ്രശ്ന പരിഹാര പ്രക്രിയ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്കും നീളും. കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക സാഹചര്യത്തിൽ പുരോഗമന, നവോത്ഥാന ചിന്തകളും ഫെമിനിസമടക്കമുള്ള ആധുനികാശയ ധാരകളും ഉണർത്തിയ കേരളീയ സ്ത്രീ സ്വത്വത്തിനു് വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ആത്മശിക്ഷണം സ്വാശ്രയ ബോധത്തിന്റെയും ആത്മാവബോധത്തിന്റെയും പുതിയ ഊർജ്ജമാണു്.

സ്ത്രീയെന്ന നിലയിൽ വിവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരമ്പരാഗത സമീപനത്തിൽ നിന്നു മാറി പുരുഷ നിർമ്മിത ഭാഷയിലും പുസ്തകങ്ങളിലും ആശയങ്ങളിലും നൂതനമായ വിവർത്തന പ്രക്രിയകളും രചനാരീതികളും അനുകരിക്കാനും ആവിഷ്കരിക്കാനും അവർ ശ്രമിക്കുന്നു. വിവർത്തനത്തിലെ രചനാ സ്വാതന്ത്ര്യം അനുഭവിക്കുന്ന സ്ത്രീ വിവർത്തകർ ഭാഷയും ലിംഗപദവിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ വിടവുകളുണ്ടാക്കുന്നു. ഭാഷ അവിടെ ആയുധമായി മാറുന്നു. [84] സ്ത്രീക്കു് സംസാരിക്കാനുള്ള ഭാഷ രൂപമെടുക്കുന്നു. അശക്തയിൽ നിന്നും ബൗദ്ധിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലേർപ്പെടാൻ ശക്തി നേടി സ്വതന്ത്രയാകുകയും ചെയ്യുന്നു. വിവർത്തനത്തിനും സ്ത്രീക്കുമുള്ള അധമ മനോഭാവത്തിൽ നിന്നും ഉയർത്തുവരികയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ വിവർത്തനം ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയയാണു്. ഏതെങ്കിലും തരത്തിൽ തന്റെ സ്വത്വത്തിന്റെ ഒപ്പു ചാർത്തിയാണു് വിവർത്തനം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതു്.

വിവർത്തന പ്രക്രിയ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ഈ സ്ത്രീസ്വത്വം എന്നതു് ഒന്നല്ല, ഒരു കൂട്ടമാണു് എന്നതാണു് പ്രധാനം. ഓരോ വ്യക്തിയിലും നിരവധി സത്തകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടു്. ദേശം, മതം, ലിംഗം, വർഗ്ഗം, ഭാഷ, തൊഴിൽ, രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസങ്ങൾ തുടങ്ങി പലതരത്തിലുള്ള അംഗത്വ/പൗരത്വങ്ങളാണിവയെല്ലാം. ഒരേ വ്യക്തി തന്നെ ആറിഞ്ചു് ഉയരക്കാരുടെ കൂട്ടത്തിലും മാർച്ചു് മാസത്തിൽ ജനിച്ചവരുടെ കൂട്ടത്തിലും ഇന്ന കോളേജിൽ പഠിച്ചവരുടെ കൂട്ടത്തിലും സ്വത്വം നേടുന്നുണ്ടു്. പല സാഹചര്യങ്ങളാലും പ്രവർത്തനങ്ങളാലും വ്യത്യസ്ത നിലപാടുകളും അഭിപ്രായങ്ങളുമുള്ള കൂട്ടങ്ങളാണു് ഇവയെല്ലാം. ചില മുൻഗണനകളും താല്പര്യങ്ങളും ആവശ്യകതകളും അനിവാര്യതകളും ഓരോ കൂട്ടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടാൻ വ്യക്തിയെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ഇത്തരം കൂട്ടങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക പരിസരമാണു് വ്യക്തിയുടെ പെരുമാറ്റത്തെയും ചിന്തയെയും സ്വാധീനിക്കുന്നതു്. എല്ലാതരം മാറ്റങ്ങളെ കുറിച്ചുമുള്ള വ്യക്തിയുടെ മനസ്സിലാക്കലുകൾ ഈ കൂട്ടങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണു്. സമൂഹത്തിലെ അംഗങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുന്നതു് ഈ സാംസ്കാരിക പരിസരത്തിലാണു്. പിതൃകേന്ദ്രിത സമൂഹത്തിന്റെ അസമത്വ നിലപാടിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ വ്യത്യസ്ത സാംസ്കാരിക സ്വത്വങ്ങൾ സ്ത്രീയ്ക്കു് സ്വീകരിക്കേണ്ടിവരുന്നു. ഫെമിനിസം അത്തരം ഒരു കൂട്ടായ്മയാണു്. അതു് സ്ത്രീക്കു് നല്കുന്ന സ്വത്വബോധവും ആത്മവിശ്വാസവും വളരെ വലുതാണുതാനും. ഫെമിനിസ്റ്റ് കൂട്ടത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയമെന്നതു് ലിംഗപരമായ അസമത്വത്തിനും അടിച്ചമർത്തലിനുമെതിരെയുള്ളതാണു്. വേർതിരിവിനെതിരെ കൂട്ടായെങ്ങനെ സമരം ചെയ്യാം എന്നു് അതാലോചിക്കുന്നു. ഫെമിനിസം നിർമ്മിക്കുന്ന സ്വത്വം തിരിച്ചറിയുന്നുണ്ടെങ്കിലും കേരളീയ പൊതുസമൂഹത്തിൽ അതു് സ്വീകരിക്കാൻ സ്ത്രീ മടിക്കുന്നതു് സാധാരണമാണു്. [85] ഒരു കൂട്ടത്തോടൊപ്പം നില്ക്കുമ്പോൾ കൂട്ടത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തിനൊപ്പമാണു് നില്ക്കുന്നതു്. വിവർത്തനത്തിനായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുമ്പോഴും വിവർത്തനം നടത്തുമ്പോഴും ഓരോ സ്ത്രീയും അറിയാതെതന്നെ വിവർത്തകരുടെ വലിയ കൂട്ടത്തിൽ അംഗമാകുകയാണു് ചെയ്യുന്നതു്. മുഖ്യധാരാസ്ത്രീ എഴുത്തുകാരുൾപ്പെടുന്ന ഈ സംഘം ഒരു ഫെമിനിസ്റ്റ് കൂട്ടമല്ല എന്നാണയിട്ടാൽ പോലും അവിടെ പൊതുരംഗത്തേക്കു് സ്ത്രീ ഇറങ്ങുകയാണു്; കൂട്ടത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ സമൂഹത്തിനു് സംഭാവന ചെയ്യുകയാണു്; ഒരു സ്ത്രീ കൂട്ടായ്മ രൂപമെടുക്കുകയാണു് ചെയ്യുന്നതു്. ഫെമിനിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളുടെ പ്രത്യക്ഷ പിൻബലമില്ലാതെ നടത്തുന്ന നിശ്ശബ്ദ വിപ്ലവമാണതു്. ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയിൽ പഠിക്കാനും ചിന്തിക്കാനും എഴുതാനും ലഭിച്ച സ്വാതന്ത്ര്യം ഉപയോഗിച്ചു്, സാധ്യമായ ഒരു ലോകം കെട്ടിപ്പടുക്കുകയാണു് സ്ത്രീ വിവർത്തകർ ചെയ്യുന്നതു്. ആഗോളീകരണത്തിന്റെയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെയും ശബ്ദങ്ങളും സ്വാതന്ത്ര്യവുമാണു് ലിംഗവും ലിംഗപദവിയും പ്രശ്നമാകാത്ത ഇത്തരം തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്താൻ സ്ത്രീയെ സഹായിക്കുന്നതു്.

കലയും നൈപുണിയുമാണു് വിവർത്തനമെന്നതു് ആദ്യകാലം മുതലുള്ള നിർവ്വചനമാണു്. ഈ കലയോടു് അഭിരുചിയും കഴിവുമുള്ളവരാണു് തൊഴിലിലേക്കു് കടന്നുവരുന്നതു്. സാമൂഹിക വികസനത്തിനു് മുഴുവൻ മനുഷ്യ വിഭവശേഷിയുടെയും ഫലപ്രദമായ വിനിയോഗം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണു്. സ്ത്രീ-പുരുഷ സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ കൈമിടുക്കാണതു് സാധ്യമാക്കുന്നതു്. സമൂഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന യൂണിറ്റായി പരിഗണിക്കുന്ന കുടുംബത്തിന്റെ ഘടനയെ പഠിച്ചുകൊണ്ടു് മാത്രമേ സ്ത്രീയുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തത്തെക്കുറിച്ചു് സംസാരിക്കാനാവൂ. ലിംഗസമത്വമാണു് മനുഷ്യ വിഭവശേഷിയുടെ ഉപയോഗത്തിൽ പകുതിയോളം വരുന്ന സ്ത്രീ സമൂഹത്തെ പങ്കുകൊള്ളിക്കാനുള്ള പ്രധാനവഴി. മാതൃത്വം,ശിശുപരിപാലനം, സ്ത്രീയെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചുനില്ക്കുന്ന മറ്റു് ശുശ്രൂഷാ ജോലികൾ തുടങ്ങിയവയ്ക്കെല്ലാം പ്രത്യേക പരിഗണനയും പദവിയും സ്ത്രീ അർഹിക്കുന്നുണ്ടു്. സമൂഹത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ കൂടി നേട്ടങ്ങളും ശേഷികളും ഉപയോഗപ്പെടുത്തി തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനു് തൊഴിൽ മേഖലയും കുടുംബ നയങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ കുറയ്ക്കുകയാണാവശ്യം.

ഒരു മിനിറ്റിൽ കുറഞ്ഞ സമയം കൊണ്ടു് നൂറിലധികം ഭാഷകളിലേക്കു് വിവർത്തനം ചെയ്യാനുള്ള മൂന്നു വഴികൾ! ഇന്റർനെറ്റ് ഉള്ള സ്മാർട്ഫോൺ/കമ്പ്യൂട്ടിൽ ഒരു ഓൺലൈൻ ട്രാൻസ്ലേറ്റിങ് ടൂൾ തുറക്കുക, വിവിധ ഭാഷകളുടെ ഓപ്ഷൻ സെലക്ട് ചെയ്യാം. ആവശ്യമുള്ള ഭാഷയിലേക്കു് കണ്ടന്റ് ഫയൽ വിവർത്തനം ചെയ്യാം. ഇതാണു് ഡിജിറ്റൽ കാലത്തെ വിവർത്തന രീതി. മനുഷ്യരുടെ ദൈനംദിന ജീവിതാവശ്യങ്ങളിൽ നൂറിലധികം ഭാഷകളുടെ ആവശ്യമുണ്ടാകില്ല. ലോകമാസകലമുള്ള ജനഹൃദയങ്ങളെ ആകർഷിക്കുന്ന സിനിമയെന്ന കലയുടെ കാര്യം അങ്ങനെയല്ല. ലോകമാസകലമുള്ള ഭാഷകളിലേക്കു് സബ്ടൈറ്റിൽ വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതു് സിനിമയുടെ വിതരണത്തിൽ പ്രധാനമാണു്. സബ്ടൈറ്റിൽ വിവർത്തന പ്രക്രിയയും മേൽവിവരിച്ചതിനു സമാനമാണു്. create > create subtitles ക്ലിക് ചെയ്തു് വീഡിയോ അപ്ലോഡ് ചെയ്യാം. ഓട്ടോ സബ്ടൈറ്റിൽസ്, ‘ആഡ് എ ന്യൂ ലാംഗ്വേജ്’ ഓപ്ഷൻ ഉപയോഗിച്ചു് പുതിയൊരു ഭാഷയിലേക്കു് വീണ്ടും മാറ്റാം. യുട്യൂബിൽ വീഡിയോ അപ്ലോഡ് ചെയ്യുമ്പോൾ അതിൽ തന്നെ സബ്ടൈറ്റിൽ ഓപ്ഷനുകൾ ഉണ്ടു്. മലയാളത്തിലുള്ള ഒരാശയം നൂറിലധികം ഭാഷകളിലെ പ്രേക്ഷകരിലേക്കു് വിതരണം ചെയ്യാൻ അധികസമയം ആവശ്യമില്ല. അതായതു് ഉല്പന്നത്തിന്റെ മെച്ചപ്പെട്ട വിതരണത്തിലൂടെ സാധ്യമാകുന്ന സാമ്പത്തിക നേട്ടമാണു് പ്രധാനം. ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികതയുടെ പരിസരത്തിൽ സിനിമയുടെ സബ്ടൈറ്റിൽ വിവർത്തനങ്ങൾ സവിശേഷമായും വിവർത്തനത്തിന്റെ വാണിജ്യ താല്പര്യങ്ങൾ സാമാന്യമായും അന്വേഷിക്കുന്നതിൽ പ്രസക്തിയുണ്ടു്.

മനുഷ്യഭാഷ സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗിച്ചു് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതാണു് യന്ത്ര വിവർത്തനം (Machine Translation) എന്നറിയപ്പെടുന്നതു്. [1] മനുഷ്യരുടെ കർത്തവ്യ നിർവഹണത്തിനു് യന്ത്രസഹായം തേടിയതാണു് ഇതിന്റെ തുടക്കം. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധാനന്തരം അമേരിക്കയും (US) റഷ്യയും (USSR) 1950-കളിൽ നടത്തിയ സംയുക്ത, സന്നദ്ധ പദ്ധതികളിൽ ഇംഗ്ലീഷ്-റഷ്യൻ, റഷ്യൻ-ഇംഗ്ലീഷ് യന്ത്ര വിവർത്തനങ്ങൾക്കു് ശ്രമം നടന്നു. 1954-ൽ വിയന്ന സർവകലാശാലയിൽ IBM കമ്പനിയുമായി ചേർന്നു് നടത്തിയ പ്രൊജക്ടിന്റെ ഭാഗമായി ഇംഗ്ലീഷ്-റഷ്യൻ ഭാഷകളിലെ ആറു് വാക്യങ്ങൾ കമ്പ്യൂട്ടറധിഷ്ഠിത യന്ത്രം വിവർത്തനം ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിൽ അക്കാദമിക താല്പര്യങ്ങളുടെ ഫലമായി 1980-കളുടെ അവസാനവും 90-കളിലുമാണു് ബഹുഭാഷാദേശത്തിന്റെ തടസ്സങ്ങൾ മറികടക്കാനായി ശ്രമം IIT കാൺപൂരിൽ തുടങ്ങിയതു്. ‘ആംഗലഭാരതി’ എന്ന സിസ്റ്റം ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്നു് ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലേക്കു് വിവർത്തനം ചെയ്യാനുള്ള ആപ്ലിക്കേഷനാണു്. [2] ഇന്നു് സാങ്കേതിക വിദ്യയുടെ ഈറ്റില്ലമായ അമേരിക്കയിലും 24 ഔദ്യോഗികഭാഷകളുള്ള യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിലും മാത്രമല്ല ഇന്ത്യയിലെ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും ആശയ വിനിമയത്തിൽ ഭാഷാ സാങ്കേതികത വികസിക്കുകയും യന്ത്രവിവർത്തനം സുസാധ്യമാകുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് രാജ്യത്തെ 121 ഭാഷകളുടെ വിവർത്തനത്തിനായി ‘ഭാഷിണി’ [3] എന്ന എഐ നിയന്ത്രിത ഭാഷാ വിവർത്തന സിസ്റ്റം ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടു്… ടെക്നിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു വേണ്ടി AICTE ‘അനുവാദിനി’ എന്ന വിവർത്തന ആപ്ലിക്കേഷനും നിർമ്മിച്ചു. [4] ഇന്റർനെറ്റിന്റെ വരവു് മനുഷ്യ വ്യവഹാരങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തി. കമ്പ്യൂട്ടറധിഷ്ഠിത യന്ത്രവൽക്കരണം പ്രാദേശിക ജീവിതത്തിലെ ആശയ വിനിമയ പ്രക്രിയകളിൽ പോലും ഇടപെട്ടു തുടങ്ങിയതു് കഴിഞ്ഞ പത്തു വർഷത്തിനുള്ളിലാണു്. കമ്പ്യൂട്ടറിലും മൊബൈൽ ഫോണിലുമുള്ള ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ മനുഷ്യാവിഷ്കാരങ്ങളും ജീവിത വ്യവഹാരങ്ങളും എളുപ്പമാക്കുന്നു. ഡിജിറ്റൽ യന്ത്രങ്ങളുടെ സഹായത്താൽ ഭാഷാ വിവർത്തനം ഏതു സമയത്തും (24 x 7) സാധ്യമാണു്. വിവർത്തന യുഗം [5] എന്നുപോലും വിളിക്കത്തക്ക തരത്തിൽ മനുഷ്യഭാഷയും സംസ്കാരവും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ മാനവികതയുടെ കാലമാണിതു്. [6]

കഴിഞ്ഞ രണ്ടു പതിറ്റാണ്ടായി യന്ത്ര വിവർത്തനങ്ങളാണു് ഭൂരിപക്ഷവും നടക്കാറു്. സമയം, പണം, ഉല്പാദന ക്ഷമത ഇവയെല്ലാം ഇതിനു കാരണമാണു്. നിരവധി ടെക്സ്റ്റ് ടു ടെക്സ്റ്റ് വിവർത്തന യന്ത്രങ്ങൾ ഇന്നു് ഇന്റർനെറ്റ് വഴി പൊതുസമൂഹത്തിനു് ലഭ്യമാണു്. ഗൂഗിൾ ട്രാൻസ്ലേറ്റ്, DeepL Translate, Microsoft Translator, Baidu translate തുടങ്ങിയവയെല്ലാം Neural Machine Translation (NMT) ആണു്. കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ ലിഗ്വിസ്റ്റിക്സും ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസും ചേർന്നാണു് ഇവ പ്രവർത്തിക്കുന്നതു്. നിരവധി തലങ്ങളുള്ള പ്രോഗ്രാമുകളിലായി ദശലക്ഷക്കണക്കിനു് ഉദാഹരണങ്ങളിലൂടെ പരിശീലനം ലഭിക്കുന്ന നിർമ്മിത ബുദ്ധിയാണു് ഇവയ്ക്കു് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതു്. ലോകത്തു് ഒരു ദിവസം ഒരു ബില്യനിലധികം ആളുകളാണു് ബഹുഭാഷാ ന്യൂറൽ യന്ത്ര വിവർത്തന ആപ്ലിക്കേഷനായ ഗൂഗിൾ ട്രാൻസ്ലേറ്റ് (https://translate.google.com/) ഉപയോഗിക്കുന്നതു്. [7] 2006-ൽ ലോഞ്ചു ചെയ്ത ഈ ആപ്ലിക്കേഷൻ 2016 ലാണു് ഇന്നത്തെ രൂപത്തിൽ ആയതു്. കാരണം 2006-ലെ കമ്പ്യൂട്ടിനുണ്ടായിരുന്ന സ്പീഡല്ല ഇന്നുള്ളതു്. (ടെർമിനേറ്ററും മാട്രിക്സും [8] ഭയപ്പെടുത്തിയ കാലത്തു് സ്പീഡ് അത്രത്തോളം വളർന്നിരുന്നില്ല.) 133 ഭാഷകൾ വിവർത്തനം ചെയ്യാവുന്ന ഗൂഗിൾ ട്രാൻസ്ലേറ്റ് ആപ്ലിക്കേഷൻ 2018 ആയപ്പോൾ തന്നെ 100 ബില്യനിലധികം വാക്കുകൾ വിവർത്തനംചെയ്തുകഴിഞ്ഞു. ഒരേസമയം 5000 വാക്കുകൾവരെ വിവർത്തനം ചെയ്യാം. വാക്കുകൾ മാത്രമല്ല, ശബ്ദം, ഫോട്ടോ, കൈയെഴുത്തു് തുടങ്ങി ഫോണിലെ ക്യാമറയിൽ കാണുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ വരെ വിനിമയം/വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയും. Translation Memory Tools, Neural Machine Translation, Speech to Text Technologies തുടങ്ങിയവ വിവർത്തനത്തിൽ അത്ഭുതാവഹമായ മാറ്റങ്ങളും അവസരങ്ങളുമാണു് തുറന്നിട്ടതു്. സ്മാർട് ഫോണുകൾക്കായി രൂപപ്പെടുത്തിയ ഭാഷാധിഷ്ഠിതമായ നിരവധി ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഓട്ടോമാറ്റിക് ട്രാൻസ്ലേഷൻ ആപ്പുകൾ തുടങ്ങിയവ അന്യദേശത്തു പോയാലും ഭാഷ അറിയാതെ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോകുന്ന അവസ്ഥ ഇല്ലാതാക്കി.

കമ്പ്യൂട്ടർ ടെക്നോളജിയുടെ തുടക്കം മുതൽ പരിശോധിച്ചാൽ 1960 മുതൽ 1980 വരെയയുള്ള കാലഘട്ടം കമ്പ്യൂട്ടറിൽ ഇംഗ്ലീഷ് മാത്രമായിരുന്ന ടൈപ്പ് ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞതു്. 1961-ലാണു് 0,1 എന്നിവയുടെ 256 Character set ഉള്ള ASCII എൻകോഡിങ് ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങിയതു്. 1980-ഓടെ പല ലോകഭാഷകളും ടൈപ്പ് ചെയ്യാനുള്ള സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തി. ഇന്ത്യയിൽ പൂനെ CDAC-ൽ നിന്നും ISCII ഫോണ്ടുകളും അതു് മാനേജ് ചെയ്യാനുള്ള സോഫ്റ്റ്വെയറും രൂപപ്പെടുത്തി. 1991-ലാണു് ഹൈപ്പർടെക്സ്റ്റു്, ഹൈപ്പർ മീഡിയ സങ്കേതങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ പര്യാപ്തമായ വേൾഡ് വൈഡ് വെബ് (WWW) Tim Berners Lee വികസിപ്പിച്ചതു്. ഇന്നു് ലോകമാസലം വ്യാപകമായ കമ്പ്യൂട്ടർ, ടാബ്, മൊബൈൽ ഇന്റർ നെറ്റ് യുഗത്തിന്റെ തുടക്കമിതാണു്.

1991-ൽ നടന്ന യുണിക്കോഡ് കൺസോർഷ്യം [9] ആണു് ഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിങ് പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ മൂലക്കല്ലു്. കമ്പ്യൂട്ടർ കോർപ്പറേറ്റ് കമ്പനികൾ, സോഫ്റ്റ് വെയർ ഡാറ്റാബേസ് കച്ചവടക്കാർ, അന്താരാഷ്ട്ര ഏജൻസികൾ, വൻകിട ഉപഭോക്താക്കൾ തുടങ്ങി മുപ്പതിലധികം അംഗങ്ങളാണു് യുണിക്കോഡ് നയങ്ങൾ തീരുമാനിച്ചതു്. ലോകത്തുളള ഭാഷകളെല്ലാം കമ്പ്യൂട്ടറിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന എൻകോഡിങ് സിസ്റ്റം രൂപപ്പെടുത്തി. 256-നു് പകരം 65,536 ക്യാരക്ടർ സെറ്റ് സാധ്യമാക്കി. 2304 മുതൽ 3455 വരെയാണു് ഇന്ത്യൻഭാഷകൾ യുണിക്കോഡിൽ എൻകോഡ് ചെയ്തതു്. ലോകഭാഷകളിലെ അക്ഷരങ്ങൾക്കെല്ലാം ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് കോഡിങ് കൈവന്നു. അക്ഷരങ്ങൾക്കു് മാത്രമല്ല, ലോകത്തിനു് പൊതുവായി ആശയവിനിമയം സാധ്യമാകുന്ന ഇമോജികളും എൻകോഡിങ് ചെയ്തവയിൽ ഉൾപ്പെട്ടു. [10] കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ തമ്മിൽ ആശയവിനിമയം സാധ്യമായി. പ്രാദേശിക ഉപഭോക്താക്കളെ ശാക്തീകരിക്കാനായി പ്രാദേശികവല്ക്കരണ (localization) [11] ത്തിനു് തുടക്കം കുറിച്ചു. [12]

ഉല്പന്നങ്ങൾ, സേവനങ്ങൾ, വെബ്സൈറ്റുകൾ, നിർദ്ദേശ മാനുവലുകൾ, പരസ്യങ്ങൾ, പ്രമോഷനുകൾ എന്നിവയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ടെക്സ്റ്റുകളും ഗ്രാഫിക്സും ഒരു ഭാഷയിൽ നിന്നു് മറ്റൊന്നിലേക്കു് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിനാണു് പ്രാദേശികവൽക്കരണം എന്നു് വിളിക്കുന്നതു്. ലോക്കലൈസർ ഉല്പന്നങ്ങളുടെ വിവരണങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളും സങ്കേതങ്ങളും ഗ്രാഫിക്സും മറ്റും ഒരു രാജ്യത്തു് ഉത്ഭവിച്ചതുപോലെ ഇതരഭാഷയിൽ ദൃശ്യമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. കമ്പ്യൂട്ടർനിർമ്മിത ഉല്പന്നങ്ങളുടെയും സോഫ്റ്റ്വെയറുകളുടെയും പ്രാദേശികവൽക്കരണമെന്നതു് വളരെവേഗം പൂർത്തിയാക്കിയ പ്രൊജക്ട് ആയിരുന്നു. [13] ലോകഭാഷകളിലെല്ലാം ഇത്തരം പ്രാദേശികവല്ക്കരണ പ്രക്രിയകൾ നടന്നു. 1990-കളിൽ നടപ്പിലാക്കിയ ആഗോളീകരണ, ഉദാരവല്ക്കരണ പ്രക്രിയയുടെ തുടർച്ചയാണു് ഇതെല്ലാം. ഇന്റർനാഷണലൈസേഷനും വിവർത്തന വ്യവസായവുമെല്ലാം ഒത്തുചേർന്നാണു് പ്രവർത്തനങ്ങൾ സാധ്യമാക്കിയതു്. യുണിക്കോഡ് കൺസോർഷ്യത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളും തുടർന്നു് കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെയും സോഫ്റ്റ്വെയറിന്റെയും ലോകം തരുന്ന വൻ സാമ്പത്തിക സാധ്യതകളും മുന്നിൽകണ്ടു് അതോടൊപ്പം വിവർത്തനവും വൻ വ്യവസായത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി. [14] യുണിക്കോഡിൽ വന്നതോടെ ലോക ഭാഷകളുടെ സിംബോളിക് ഘടനയുടെ അടിസ്ഥാനമായ അക്ഷരങ്ങൾ കമ്പ്യൂട്ടറിനു് ഡാറ്റയായി കിട്ടി. മലയാളത്തിന്റെ പുതിയതും പഴയതുമായ സർവഅക്ഷരങ്ങളും ഈ പ്രക്രിയയിലൂടെ കമ്പ്യൂട്ടറിനു് ഡാറ്റയായി സംരക്ഷിക്കാൻ സാധിച്ചു. ലോക്കലൈസേഷൻ പ്രക്രിയകളും മലയാളം കോർപ്പസ് രൂപപ്പെടുത്താനുള്ള സോഫ്റ്റ്വെയർ എൻജിനീയർമാരുടെ ശ്രമങ്ങളും മലയാള വാക്കുകളും വാക്യ ഘടനയും ആശയങ്ങളും സൈബർ ലോകത്തു് എത്താൻ തുടങ്ങി. 2000–2009 കാലത്തു് വിവിധ ലോകഭാഷകളുടെ കോർപ്പസ് വന്നതോടെ കമ്പ്യൂട്ടറിൽ ഇംഗ്ലീഷിനുണ്ടായിരുന്ന അധീശത്വത്തിനു് അയവു് വന്നിരിക്കുന്നു [15] എന്നു് കാണാം.

അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ നെറ്റുവർക്കുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഡാറ്റയുടെ ലോകത്താണു് നാം ജീവിക്കുന്നതു്. ഡാറ്റ എന്നതു് സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വഴി കൈമാറുന്ന വിവരങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യമാണു്. അതു് വിവരം (information) ആയി മാറുന്നതു് ആളുകൾ അർത്ഥമുണ്ടാക്കുകയും വ്യാഖ്യാനിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണു്. വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യയുടെ ഫലമായി സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ വലിയ മാറ്റങ്ങളാണു് ലോകത്തെമ്പാടും ഈ നൂറ്റാണ്ടിൽ ഉണ്ടായതു്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം തന്നെ സ്കൂളുകളിലും ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ ഇടങ്ങളിലും കമ്പ്യൂട്ടറിനു് ഫണ്ട് അനുവദിച്ചതും പൊതുസേവനങ്ങൾ ഓൺലൈൻ വഴി ആക്കിയതുമെല്ലാം ഇൻഫർമേഷൻ സൊസൈറ്റി, നെറ്റ്വർക്ക് സൊസൈറ്റിയിലേക്കു് ഇന്ത്യൻസമൂഹത്തെയും എത്തിച്ചു. മൊബൈൽ ഫോണിന്റെ ഫീച്ചറിൽ എസ് എം എസ് ടെക്സ്റ്റ് മെസേജിംഗ് സൌകര്യം എന്നതു് തുടക്കത്തിൽ തീരെ അപ്രധാനമായ ഒന്നായിരുന്നു. ഫോണിന്റെ ചെറിയ സ്ക്രീനിലെ ഈ ചെറിയ ഫീച്ചർ ഉടമകൾ ഉപയോഗിക്കുമെന്ന ഒരു പ്രതീക്ഷയും നിർമ്മാതാക്കൾക്കുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ഇന്നോ! പുതിയ ഭാഷാരൂപത്തിനും (ടെക്സ്റ്റിങ്) ആശയ വിനിമയരീതിക്കും ജനപ്രിയ സംസ്കാരത്തിനും വ്യത്യസ്ത്യ കലാനിർമ്മിതികൾക്കുമെല്ലാം ഇതു് കാരണമായി. ഇത്തരത്തിൽ മൊബൈൽഫോണിൽ ഭാഷയുടെ ഉപയോഗം മനുഷ്യ സമൂഹം ആഘോഷമാക്കി മാറ്റി. പ്രാദേശിക ഭാഷകളുടെ ടെക്സ്റ്റായും ഓഡിയോ, വിഡിയോ രൂപത്തിലും ഡാറ്റ സംഭരിക്കാൻ ഇന്നു് ഓരോ വ്യക്തിയും സോഷ്യൽ മീഡിയ ആശയ വിനിമയത്തിലൂടെയും ഭാഷയുടെ കോർപ്പസ് നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ടു്. ഫോണിൽ സംസാരിക്കുകയും സന്ദേശങ്ങൾ അയയ്ക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഡാറ്റ സംഭരിക്കുകയും പ്രോസസ് ചെയ്യുകയും സ്വീകർത്താവിനു് വാക്കുകളായി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുകയുമാണു് ചെയ്യുന്നതു്. ഭാഷാസാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധർ ബോധപൂർവ്വം കോർപ്പസ്സ് ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതു കൂടാതെയാണു് ഇതു്. വലിയ ഒരു കോർപ്പസ്സിൽ നിന്നു മാത്രമേ കൃത്യതയുള്ള വിവർത്തനം സാധ്യമാകുകയുള്ളു. സ്പീച്ച് ടു ടെക്സ്റ്റ് റെക്കഗ്നിഷൻ, ഹാൻഡ് റൈറ്റിങ് റെക്കഗ്നിഷൻ വരെ സാധ്യമാകുന്നതരത്തിലാണു് കോർപ്പസ് രൂപപ്പെടുന്നതു്. [16] ഇന്റർനെറ്റ് നിർമ്മിത ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തു് ഭാഷയെന്ന തടസ്സത്തെ മറികടക്കാൻ തക്ക സോഫ്റ്റ്വെയറുകളാണു് നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതു്. [17] 22000 മനുഷ്യായുസ്സുകൊണ്ടു് വായിച്ചാൽതീരുന്ന പുസ്തകങ്ങളുടെ കണ്ടന്റു കൊണ്ടാണു് Chat GPT പോലുള്ള എഐ പ്രവർത്തിക്കുന്നതു് [18] എന്നു് സന്തോഷ് തോട്ടുങ്കൽ ഒരു പ്രഭാഷണത്തിൽ വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ടു്. 0.00165 ശതമാനമാണു് മലയാളം കോർപ്പസ് നിലവിലുള്ളതു്. 93 ശതമാനം കണ്ടന്റും ഇംഗ്ലീഷിലാണു് ഉള്ളതു്.

1996 ഫെബ്രുവരിയിൽ ലോസ് ഏഞ്ചൽസിൽ നടന്ന ഡിജിറ്റൽ ടെക്നോളജി സിമ്പോസിയമാണു് സോഫ്റ്റ്വെയറും സിനിമയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിനു് തുടക്കം കുറിച്ചതു്. 1980–90-കളിൽ സോഫ്റ്റ്വെയർ ടെക്നോളജിയുടെ ഈറ്റില്ലമായ സിലിക്കൻ വാലിയും ഹോളിവുഡും ചേർന്നു പ്രവർത്തിച്ചതിന്റെ ഫലമായാണു് ഈ സിമ്പോസിയം നടന്നതു്. ഭാവനയെ വെല്ലുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ സോഫ്റ്റ്വെയർ രംഗത്തെ സഹായിച്ചതു് വിനോദ വ്യവസായത്തിന്റെ മൂലധനമാണു്. 1994-ൽ സ്ക്രിപ്റ്റ് പൂർത്തിയാക്കിയതിനു ശേഷം തന്റെ ഭാവന ദൃശ്യത്തിലാക്കാൻ അനുയോജ്യമായ സാങ്കേതിക വിദ്യയ്ക്കു വേണ്ടി വർഷങ്ങൾ കാത്തിരുന്ന ജെയിംസ് കാമറൂൺ 2009-ലാണു് അവതാർ റിലീസ് ചെയ്തതു്. കമ്പ്യൂട്ടറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉല്പന്നങ്ങൾ പ്രധാന ഉപഭോഗ വസ്തുക്കളായി രൂപമെടുക്കാൻ തുടങ്ങിയതും സോഫ്റ്റ്വെയർ ടെക്നോളജി സാധാരണ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായതുമാണു് പിന്നീടുള്ള ചരിത്രം. ഹോളിവുഡിന്റെ മില്യൻ ഡോളറിന്റെ പണക്കിലുക്കമാണു് സോഫ്റ്റ്വെയർ രംഗം ഇത്രയും വിലപിടിപ്പുള്ള മേഖലയാക്കി മാറ്റിയതു് എന്നതും പ്രധാനമാണു്.

ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യദശകം കഴിയുമ്പോഴേക്കും കമ്പ്യൂട്ടറധിഷ്ഠിത യന്ത്രങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ ബുദ്ധിശക്തിയുള്ള വ്യക്തിഗത സഹായിയായി വർത്തിക്കുമെന്നതു് യാഥാർത്ഥ്യമായി. ഉല്പാദന ക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ഇതു് സഹായിച്ചു. മനുഷ്യന്റെ സർഗ്ഗാത്മകത ആവശ്യമാണെന്നു വിചാരിച്ചിരുന്ന കാര്യങ്ങൾ പോലും യന്ത്രങ്ങൾ ചെയ്തുതുടങ്ങി (സംഗീതവും തിരക്കഥയുമെല്ലാം തയ്യാറാക്കാൻ കഴിയുന്നു). വിവർത്തനവും അത്തരത്തിൽ തന്നെ. മാനുഷിക സ്പർശം ആവശ്യമുള്ളവ മാത്രമേ ശേഷിക്കുകയുള്ളൂ എന്നർത്ഥം. ദൈനംദിന ഭാഷയിൽ ആളുകൾക്കു് കമ്പ്യൂട്ടറുകളും സേവനങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കാനാവുംവിധം എല്ലാ ഭാഷകളും കമ്പ്യൂട്ടറിനു് മനസ്സിലാകാൻ തുടങ്ങി. ഉപഭോക്താവിന്റെ ഭാഷയും ഉദ്ദേശ്യവും മനസ്സിലാകുകയും അവ്യക്തതകൾക്കു് വിശദീകരണ ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിക്കുകയും ലഭിച്ച ഡാറ്റയിൽനിന്നും പ്രധാനപ്പെട്ടവ തരംതിരിച്ചു് ഉചിതമായതു് തരികയും ചെയ്യുന്നു. ഇവിടെയെല്ലാം ഭാഷയിലധിഷ്ഠിതമായ ഡാറ്റയാണു് കൈമാറുന്നതു്, പ്രവർത്തിക്കുന്നതു്, സംഭരിച്ചു വെയ്ക്കുന്നതു്.

കോവിഡാനന്തരം (COVID-19) 45 ശതമാനമാണു് ഇന്ത്യയിൽ ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ഉപയോഗം വർദ്ധിച്ചതു്. സിനിമകളും ടെലിവിഷൻ സീരീസുകളും വീഡിയോ ഗെയിമുകളും തുടങ്ങി സർഗ്ഗാത്മക കണ്ടന്റുകളുടെ ബഹുഭാഷാ വിവർത്തനത്തിനു് വലിയ ഡിമാന്റ് ഇക്കാലത്താണുണ്ടായതു്. Neural Mechine Translation (NMT) സർഗ്ഗാത്മക വിവർത്തനത്തിനു് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. [19] Mechine Translation Post Editing (MTPE) ആയി വിവർത്തനത്തിലെ സർഗ്ഗാത്മകത മാറി. പ്രയത്നവും പ്രതിഫലവും സമയവും ലാഭിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഇത്തരം രീതി സ്വീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി. പാഠ പരിസരത്തിൽ ദീർഘ സമയം ചിലവിടാതെ ദിനംപ്രതി വരുന്ന യന്ത്ര വിവർത്തന കണ്ടന്റിൽ ഫൈനൽ ടച്ച് നടത്തുന്ന കലാനിർമ്മിതിയുടെ ഭംഗിയാണു് ഇന്നു് വിവർത്തന രംഗത്തുള്ളതു്. [20] ഭാഷയുടെ ചലനാത്മകത പ്രധാനമാണു്. അതിന്റെ അർത്ഥം പരിണാമ വിധേയമാണു്. വിവർത്തന പഠനത്തിൽ ഏറ്റവുമധികം ചർച്ചചെയ്തതു് ഭാഷയുടെ സർഗ്ഗാത്മകതയെക്കുറിച്ചുമാണു്. മറ്റു് ഭാഷകളും സംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലാണു് സർഗ്ഗാത്മകത ഏറ്റവുമധികം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതു്. വ്യാഖ്യാനവും പുനഃസൃഷ്ടിയുമാവശ്യമുള്ള സർഗ്ഗാത്മക പ്രക്രിയയാണു് വിവർത്തനത്തിന്റേതു്. വാക്കുകൾ, വ്യാകരണം, വാക്യഘടന—എന്നിവയിലൂന്നിയുള്ള യന്ത്രവിവർത്തനത്തിനു് എത്രത്തോളം ജൈവഭാഷയിലെ സർഗ്ഗാത്മകഘടകങ്ങൾ വേർതിരിക്കാൻ കഴിയുമെന്നതു് സംശയമാണു്.

ലിംഗ്വിസ്റ്റിക് സൊസൈറ്റി ഓഫ് അമേരിക്കയുടെ രേഖപ്രകാരം 7000-ത്തിലധികം ഭാഷകളാണു് ലോകത്തിലുള്ളതു്. ഒരു ഭാഷയിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന കണ്ടന്റ് ലോകമെമ്പാടും എത്തിക്കാനുള്ള വഴിയാണു് വിവർത്തനം. ഉഭയഭാഷാ പണ്ഡിതരായ വിവർത്തകർ ഒന്നിൽ നിന്നു് മറ്റൊന്നിലേക്കു് ചെയ്യുന്നതു് പ്രായോഗികമായില്ല. വേഗത്തിലും ഫലപ്രദമായും കണ്ടന്റ് വിവർത്തനം ചെയ്യാനുള്ള യന്ത്ര വിവർത്തനത്തിന്റെ സാങ്കേതികതകൾ, എഐ പരിഹാരമാർഗ്ഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ വന്നുതുടങ്ങി. നിർമ്മിത ബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഓട്ടോ ട്രാൻസ്ലേറ്റിങ് മെഷീനുകൾ, സ്രോത ഭാഷയിലെ സബ്ടൈട്ടിലുകൾ സ്വയം സംഭാഷണം തിരിച്ചറിയാനുള്ള ശേഷി (ഓട്ടോമാറ്റിക് സ്പീച്ച് റെക്കഗ്നിഷൻ), സംഭാഷണ ഭാഷയോ സബ്ടൈട്ടിലോ (speech or text) ലക്ഷ്യ ഭാഷകളിലേക്കെത്തിക്കാനുള്ള ശ്രമം തുടങ്ങിയവ വിജയത്തിലെത്തി.

ലോകത്തു് ഏറ്റവുമധികം നടക്കുന്ന ജനപ്രിയ വിവർത്തനങ്ങളാണു് സിനിമയുടെ സബ്ടൈട്ടിലിന്റേതു്. ഒരു മലയാള സിനിമ സാംസ്കാരികമായി ഐക്യതയുള്ള തെക്കെയിന്ത്യൻ ഭാഷകളിലും വലിയ പ്രേക്ഷകരുള്ള ഹിന്ദിയിലും ഡബുചെയ്യുന്നതു് ഇക്കാലത്തെ സ്വാഭാവിക രീതിയാണു്. പത്തുവർഷം മുമ്പു് ഇന്ത്യൻ സിനിമയെന്നാൽ ഹിന്ദി സിനിമയായിരുന്നു. കോവിഡാനന്തരം ഹിന്ദി സിനിമകൾ തെക്കെയിന്ത്യൻ ഭാഷകളിലേക്കും ഡബ് ചെയ്തുതുടങ്ങി. കൂടാതെ സമീപ വർഷങ്ങളിൽ, ഇംഗ്ലീഷിലേക്കു് ഡബ് ചെയ്യുന്നതു് ഇന്ത്യൻ സിനിമകൾക്കു് ലോക വിപണി നേടിക്കൊടുക്കുന്നു. ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി, കന്നട, തമിഴ്, മറാത്തി, ബംഗാളി, മലയാളം, തെലുങ്ക് തുടങ്ങിയ ഭാഷകളിലേക്കാണു് ഇന്ത്യൻ സിനിമകൾ സബ്ടൈറ്റിൽ ചെയ്യുന്നതു്. [21] വിവിധ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വിതരണം ചെയ്യുന്ന സിനിമയുടെ സബ്ടൈറ്റിൽ കണ്ടന്റുകളുടെ ആശയ വിനിമയ പ്രക്രിയ യന്ത്ര വിവർത്തനങ്ങൾ ഏറെക്കുറെ വിജയകരമായി ഏറ്റെടുത്തുകഴിഞ്ഞു. ഓരോ കാലത്തുമുള്ള മുൻഗണനയനുസരിച്ചു് (trend) നിർമ്മിക്കുന്ന സിനിമയുൾപ്പെടെയുള്ള വിനോദ ഉല്പന്നങ്ങൾ ഇന്നു് ലോക വിപണിയാണു് ഉറ്റുനോക്കുന്നതു്.

ജയിംസ് കാമറൂൺ, സ്പിൽബർഗ്ഗ് ചിത്രങ്ങൾ ലോക വിപണി പിടിച്ചടക്കുന്നതുപോലെ ഇന്നു് ഇന്ത്യൻ സിനിമകൾക്കും കഴിയുന്നു. മലയാളത്തിലെ ആദ്യ സൂപ്പർ ഹീറോ സിനിമയെന്ന ടാഗ് ലൈനോടെ വന്ന മിന്നൽ മുരളി മിസ്റ്റർ മുരളിയെന്ന ടൈട്ടിലിൽ ഹിന്ദിയിലും മെരുപ്പു് മുരളിയെന്നു് തെലുങ്കിലും മിഞ്ചു മുരളിയെന്നു് കന്നടയിലും പതിപ്പുകൾ റിലീസ് ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഒടിടി വെബ് എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡ് നേടി ആഴ്ചകളോളം ടോപ് ടെൻ വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു ഈ ചിത്രം. ഇംഗ്ലീഷിലേക്കു് ഡബുചെയ്തതു് സിനിമയുടെ റേഞ്ച് തന്നെ മാറ്റി. ന്യൂയോർക്കു് ടൈംസ് അഞ്ചു് അന്തർദ്ദേശീയ സിനിമകളുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. ട്വിറ്റർ ഇമോജിയാക്കി മാറ്റിയാണു് മിന്നൽ മുരളിക്കു് അംഗീകാരം നൽകിയതു്. 16 രാജ്യങ്ങളിലെ എൻട്രികളുമായി മത്സരിച്ചു് മികച്ച ഡയറക്ടർക്കുള്ള ഏഷ്യൻ അക്കാദമി അവാർഡ്–2022 ബേസിൽ നേടി. നെറ്റ്ഫ്ലിക്സാണു് ഒടിടി വിതരണം ഏറ്റെടുത്തതു്. സ്പാനിഷ് ഫുട്ബോൾ ലീഗായ ലാ ലീഗയുടെ ഫേസ്ബുക്ക് പേജിലും മാഞ്ചസ്റ്റർ സിറ്റിയുടെ ഒഫീഷ്യൽ പേജിലും ട്രോളും റീലുമായി മിന്നൽ മുരളി എത്തിയതിൽ ഡബിങും സബ്ടൈറ്റിൽ വിവർത്തനങ്ങളും പങ്കുവഹിച്ചു. Parasite (2019, Boon Joon-Ho) എന്ന കൊറിയൻ സിനിമയ്ക്കു് ഇംഗ്ലീഷ് സബ്ടൈറ്റിൽ വരുത്തിയ മാറ്റമാണു് ഓസ്കാർ അവാർഡ് എന്നു് സംവിധായകൻ തന്നെ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ടു്. സബ്ടൈറ്റിൽ അത്രത്തോളം പ്രധാനമാണു്. ഡിജിറ്റൽ ടെക്നോളജി വാണിജ്യപരമോ സാമൂഹികമോ ആയ സമ്പർക്കത്തിനു് ദൂരം ഒരു പ്രശ്നമാകാത്തവിധം ലോകത്തെ ഒരു ആഗോള ഗ്രാമമാക്കി മാറ്റി. COVID-19 ഉണ്ടാക്കിയ സമ്പർക്ക നിയന്ത്രണവും ഏകാന്ത വാസവും സ്ട്രീമിംഗ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ വർദ്ധിക്കുന്നതിനു് കാരണമായി. ഗൂഗിളിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ ഗവേഷണമനുസരിച്ചു്, ഭൂമിയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു ദിവസം നടക്കുന്ന എല്ലാ ഭാഷാ വിവർത്തനങ്ങളുടെയും 99.5% അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ കൂടുതലും യന്ത്ര വിവർത്തനമാണു് ഉത്തരവാദിയെന്നു് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു [22] ഇതു് ശരിയല്ലെന്നു് സംശയിച്ചാലും വിനോദ വ്യവസായവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സർഗ്ഗാത്മക കണ്ടന്റിന്റെ വ്യവസായാധിഷ്ഠിത വിവർത്തനത്തിൽ ചിലവും സമയവും കുറയ്ക്കാനായി വ്യാപകമായി ന്യൂറൽ മെഷീൻ ലേണിങ് ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടു് എന്നതു് സംശയ രഹിതമാണു്. [23] ഒടിടി റിലീസിങ്ങിനു ശേഷം ‘സ്ട്രീമിങ് ബൂം’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വലിയ സാധ്യതയിലേക്കു് ഇന്ത്യൻ സിനിമകളുടെ ലോക വിപണി സാധ്യമായതിനു പിന്നിലും യന്ത്ര വിവർത്തനമാണു് വലിയ പങ്കു വഹിക്കുന്നതു്.

2016-ലാണു് ഇന്ത്യയിൽ ആമസോൺ പ്രൈമും നെറ്റ്ഫ്ലിക്സും വരുന്നതു്. സിനിമകളുടെ പ്രാദേശികവൽക്കരണവും (localization) കുറഞ്ഞതു് ഒരു ഡസനോളം അന്താരാഷ്ട്രഭാഷകളിലേക്കു് സബ്ടൈറ്റിൽ വിവർത്തനവും എന്ന രീതി വരുന്നതു് അതിനു ശേഷമാണു്. 2020 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിനു്, ഒ ടി ടിയിൽ (ആമസോൺ പ്രൈം) റിലീസ് ചെയ്തു് ലോകം മുഴുവൻ ശ്രദ്ധനേടിയ മലയാള സിനിമയാണു് സി യു സൂൺ (മഹേഷ് നാരായണൻ). [24] ഇംഗ്ലീഷ്, തമിഴ്, ഗ്രീക്ക്, അറബിക്, ഗ്രീക്ക്, ഫിലിപ്പിനോ, മലയി, പോർട്ടുഗീസ്, റൊമാനിയ, ചൈനീസ് തുടങ്ങിയ ഇന്റർനാഷണൽ ഭാഷകളിൽ സബ്ടൈറ്റിലുകൾ ചേർത്ത സി യു സൂൺ ഇന്ത്യ, യുഎഇ, ഫ്രാൻസ്, സിംഗപ്പൂർ, കാനഡ, യു എസ്, സ്പെയിൻ തുടങ്ങിയിടത്തെല്ലാം സ്ട്രീമിങ് ചെയ്തു. [25] ഇംഗ്ലീഷ്, സ്പാനിഷ്, അറബിക്, റഷ്യൻ, പോർച്ചുഗീസ്, ഇന്തോനേഷ്യൻ എന്നിവയാണു് ഗൂഗിൾ ട്രാൻസ്ലേറ്റിന്റെ പ്രോംപ്റ്റിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഏറ്റവും സാധാരണമായ ഭാഷാ വിവർത്തനങ്ങൾ. ജർമ്മൻ, പോളിഷ്, ചൈനീസ്, ക്രൊയേഷ്യൻ, ഡച്ച്, ഗ്രീക്ക്, ഇറ്റാലിയൻ, ലാത്വിയൻ എന്നീ ഭാഷകളും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ സിനിമകളുടെ സബ്ടൈറ്റിൽ വിവർത്തനങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ ഈ ഭാഷകൾ സർവസാധാരണമാണു്. ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ, ചുരുങ്ങിയതു് പത്തോളം ഭാഷകളിലേക്കുള്ള ഡബിങും വിവർത്തനമാണു്. ഇന്നു് ഒരു മലയാളചിത്രം റിലീസാകുമ്പോൾ ഇത്രയും ബഹുഭാഷാസാധ്യതയാണു് ഉള്ളതു്. RPWD act 2016 അനുസരിച്ചു് ഭിന്നശേഷി വിഭാഗത്തിനുവേണ്ടി ഇന്ത്യയിലെ സിനിമകൾ കാഴ്ചപരിമിതർക്കു് വേണ്ടി ഓഡിയോയും കേഴ്‌വി പരിമിതർക്കു് വേണ്ടി സൈൻ ഭാഷയും ഉപയോഗിക്കണമെന്നു് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചതു് [26] പ്രസക്തമാണു്. സൈൻ ഭാഷയിലാക്കുന്നതും വിവർത്തനത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നതാണു്.

സ്വതന്ത്ര വിവർത്തകരുടെ എണ്ണത്തിൽ 200 ശതമാനം വർദ്ധനയാണു് ഈ നൂറ്റാണ്ടിൽ ഉണ്ടായതെന്നു് റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടു്. [27] പതിറ്റാണ്ടുകൾ എടുത്തു് ഡിവൈൻ കോമഡി എന്ന പുസ്തകം മലയാളത്തിലെത്തിച്ച കിളിമാനൂർ രമാകാന്തന്റെ ദൌത്യം പോലെയോ ലോക ക്ലാസ്സിക് സിനിമകൾക്കു് മലയാളം സബ്ടൈറ്റിൽ നൽക്കുന്ന ഫെയ്സ്ബുക്ക് കൂട്ടായ്മയായ M-Zone [28] പ്രവർത്തനങ്ങൾ പോലെയോ അല്ല ഈ വിവർത്തനങ്ങൾ. ആഗോള വിവർത്തന വ്യവസായമെന്നു് വിളിക്കാവുന്ന തരത്തിൽ പുതിയ പ്രവണതകളും ആവശ്യക്കാരുമാണു് ഉണ്ടായതു്. ഉദാഹരണമായി, സിനിമാ പ്രേക്ഷകരിൽ പലർക്കും ഒറിജിനൽ ഭാഷ നിലനിർത്തി സ്വഭാഷാ സബ്ടൈട്ടിലിനോടാണു് പ്രിയം. [29] സ്ട്രീമിങ് വ്യവസായത്തിനു വേണ്ടി, സബ്ടൈറ്റിൽ, ക്യാപ്ഷൻ, ഡബിങ് തുടങ്ങിവയ്ക്കു് ലാംഗ്വേജ് സർവീസ് പ്രൊവൈഡേസ് (LSP) ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലുണ്ടായി. Sound & Vision India, Prime Focus Technologies പോലുള്ള വൻ ലാംഗ്വേജ് സർവീസ് പ്രൊവൈഡർ കമ്പനികളും രൂപമെടുത്തു. ചെറിയ സമയപരിധിയിൽ ചെയ്തുകൊടുക്കേണ്ട പ്രൊജക്ടുകൾ ചിലവുകുറഞ്ഞ കൂടുതലാളുകളെ ജോലിക്കെടുക്കുന്ന തരത്തിലായി. 250-തിലധികം മലയാളം സിനിമകളുടെ ഇംഗ്ലീഷ് സബ്ടൈട്ടിലും നിരവധി ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി, തമിഴ് സിനിമകളുടെ മലയാളം സബ്ടൈട്ടിലും ചെയ്ത വിവേക് രഞ്ജിത്ത് [30] , 2010 മുതൽ 500-ലധികം തമിഴ് സിനിമകൾക്കു് സബ്ടൈറ്റിൽ ചെയ്ത രേഖ്സ് [31] പോലുള്ളവരാണു് ഈ രംഗത്തെ പ്രമുഖർ. വ്യവസായാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഇത്തരം വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ ഏർപ്പെടുന്ന വിവർത്തകരുടെ പേരും പെരുമയും കൂലിയും പ്രസക്തമല്ലെന്നു് അവർതന്നെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടു്. [32]

ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയ ഓട്ടാമാറ്റിക് ട്രാൻസ്ലേഷൻ മെഷീനുകൾ ധാരാളം ഇന്നു് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇരുപതും അതിലധികവും ഭാഷകൾ സപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നവയാണു് ഇവയിലധികവും. മൊബൈൽ ഫോണിലും ഓൺലൈൻ പ്ലാറ്റ്ഫോമിലും സോഫ്റ്റ്വെയറായും ഇവ ലഭ്യമാണു്. പലതും ടെക്സ്റ്റ്, ഓഡിയോ, വീഡിയോ കണ്ടന്റുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്നവയാണു്. (ഉദാ. Virbo AI Video Translator, Nova, wonder share virbo, Subtitle Bee, VEED, മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ Big Translate തുടങ്ങിയവ.) സംഭാഷണങ്ങൾ നേരിട്ടു് ടെക്സ്റ്റാക്കി മാറ്റാം. Subtitle Bee വ്യത്യസ്ത ഫോണ്ടുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാം. സ്റ്റൈലും നിറവും മാറ്റാം തുടങ്ങി സബ്ടൈറ്റിൽ കസ്റ്റമൈസേഷൻ നടത്താം. Subtitle Bee സപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതു് 120 ഭാഷകളാണു്. നൂറിലധികം ഭാഷകളിലേക്കു് വിവർത്തനം സാധ്യമാക്കുന്ന ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ സബ്ടൈറ്റിൽ ട്രാൻസ്ലേറ്ററാണു് VEED. 95% കൃത്യത അതു് ഉറപ്പുവരുത്തുന്നു. സബ്ടൈട്ടിലുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു് കുറച്ചുകൂടി കാര്യങ്ങൾ എളുപ്പമാക്കുകയാണു് Simplified എന്ന ആപ്ലിക്കേഷൻ ചെയ്യുന്നതു്. സബ്ടൈറ്റിൽ എന്ന കണ്ടന്റ് നിർമ്മിക്കാനും എഡിറ്റ് ചെയ്യാനും കൂടി അതു് സഹായിക്കുന്നു. നമ്മുടെ തനതു ശൈലി രൂപപപ്പെടുത്താം. Nova എല്ലാ വീഡിയോ ഫോർമാറ്റുകളും, 90 ഭാഷകളും സപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. 150 ഭാഷകൾ സപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന Smartling തുടങ്ങിയവയും സബ്ടൈറ്റിൽ വിവർത്തനത്തിനു് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.

ഇവ ചെയ്യുന്ന വിവർത്തനങ്ങളെല്ലാം നൂറുശതമാനം കൃത്യമാണെന്നു് പറയാനാവില്ല. വാക്യ ഘടനയിലെ പിഴവുകളും സാംസ്കാരികമായ തെറ്റുകളും തിരുത്താൻ മനുഷ്യ സ്പർശം തന്നെ വേണം. കൃത്യത, സ്റ്റൈൽ, വ്യക്തത, സാങ്കേതികവും സാംസ്കാരികവുമായ പദങ്ങൾ എന്നിവ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണു്. വ്യവസായാധിഷ്ഠിത, ഉപഭോക്തൃ കേന്ദ്രിത വിവർത്തനങ്ങളുടെ ഗുണമേന്മ എത്രത്തോളമെന്നതു് വിവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇടങ്ങളിൽ ചർച്ചയ്ക്കു് വന്നിട്ടുണ്ടു്. [33] ഉപഭോക്താവിനു് ആവശ്യമുള്ള ഗുണമേന്മ വിവർത്തനത്തിനുണ്ടു് എന്ന വാദത്തിനപ്പുറം ഇതൊരു പ്രാദേശികവല്ക്കരണ വ്യവസായമാണെന്നു തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ടു്. അന്തിമ ഉല്പന്നം ഉപഭോക്താക്കളിൽ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനം വിവർത്തന പഠനത്തിൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമാണു്.

സിനിമയെന്ന ദൃശ്യകലയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമെന്ന നിലയിലാണു് സബ്ടൈട്ടിലുകൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതു്. പൊതുവെ അതു് ഫ്രയിമിനു ചുവടെ, നടുവിലായി കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന രീതിയിലാണു്. വെളുത്ത അക്ഷരങ്ങളിൽ പ്രമേയവും ദൃശ്യവുമായി സമന്വയിപ്പിച്ചു് സജീവമായി നിൽക്കും. സിനിമയുടെ കാഴ്ച മറച്ചു്, ഏറ്റവും താഴെ എന്ന നിലയിൽ അതു് അഭംഗിയോ ആശയക്കുഴപ്പമോ വരുത്തുന്നില്ല. അർത്ഥപൂർണ്ണവും കലാപരവുമായി ചേർന്നുപോകുന്ന തരത്തിൽ ചലനാത്മകവുമായാണു് അതു് അതിമനോഹരമായ സിനിമാദൃശ്യങ്ങളോടു പ്രതികരിക്കുന്നതു്. സബ്ടൈട്ടിലിന്റെ സൗന്ദര്യാത്മകതയെക്കുറിച്ചു് Sean Zdenek [34] തന്റെ [Reading] [sounds] closed—captioned media and popular culture എന്ന പുസ്തകത്തിൽ വിശമായി പരാമർശിക്കുന്നുണ്ടു്. കേൾവി പരിമിതരായവരുടെ കാഴ്ചയനുഭവത്തിനു് സബ്ടൈട്ടിലുകൾ സഹായിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചു് നൈറ്റ് വാച്ച് (Timur Bekmambetov, 2004) [35] എന്ന ഹൊറർ ഫിലിമിനെ മുൻനിർത്തി അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ടു്. കഥാപാത്രത്തിന്റെ മൂക്കിൽ നിന്നും ഒഴുകുന്ന ചുവന്ന രക്തത്തോടു ചേർന്നുപോകുന്ന രീതിയിൽ സബ്ടൈട്ടിലും ചുവപ്പു് ദ്രവരൂപത്തിലുള്ള ആനിമേറ്റഡ് GIF ആക്കിയതിന്റെ വ്യാഖ്യാത്മകമായ സൗന്ദര്യം ഏതു് കാഴ്ചക്കാർക്കും മികച്ച വിനോദാനുഭവം നൽകുമെന്നു് അദ്ദേഹം വാദിക്കുന്നു… ദൃശ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം വാക്കുകൾകൊണ്ടു് കഥപറയാനതിനു് കഴിയണം. [36] ദൃശ്യസൗന്ദര്യാത്മകതയെന്ന (visual aesthetic) [37] തരത്തിൽ പഠന വിധേയമായതാണു് അതു്. സന്ദർഭത്തിന്റെ തീവ്രതയും ആവശ്യകതയുമനുസരിച്ചു് സബ്ടൈട്ടിലുകൾ സ്ഥാനം മാറുകയും സാധ്യമായത്ര വിഷ്വൽ എഫക്ട്സുകൾ ഉൾപ്പെടെ ചെയ്തു് ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത ഒന്നായി മാറ്റുകയും ചെയ്യും. Helvetica, Futura, Tiresias, Gotham തുടങ്ങി മികച്ച സബ്ടൈറ്റിൽ ഫോണ്ടുകൾ ഇംഗ്ലീഷിൽ നിലവിലുണ്ടു്. [38] എന്നാൽ മലയാളം ഫോണ്ടുകളും ടൈപ്പോഗ്രഫിയും വളർച്ചയുടെ വഴിയിലാണു്. [39] ഷോട്ടുകൾക്കനുസരിച്ചു് സബ്ടൈട്ടിലിനു് ഫോണ്ടും രൂപവും ഇടവും മാറ്റി ദൃശ്യകലയോടു് സജീവമായി ചേർത്തുനിർത്തുമ്പോഴാണു് അതു് സൗന്ദര്യാത്മകമായ കലാരൂരമായി മാറുന്നതു്.

നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങളിൽ വിവർത്തന പരിഹാരങ്ങൾ നിരന്തരം അതിനുള്ളിൽ തന്നെ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതാണു്. വിവർത്തനത്തിന്റെ ഗുണമേന്മ അതു് നിരന്തരം സ്വയം വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണു്. സ്വാഭാവിക ഭാഷയിൽ രൂപപ്പെടുത്തിയ കോർപ്പസുകളിൽ വ്യക്തികൾ വരുത്തുന്ന അവസാന മാറ്റങ്ങൾ പോലും തിരിച്ചറിയാനും പിന്നീടു് ഉപയോഗിക്കാനും കഴിയും. മനുഷ്യ മസ്തിഷ്കം വിവർത്തന പ്രക്രിയയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനെ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന ന്യൂറോസയൻസ് ഉപയോഗപ്പെടുത്തി കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോസസിങ് നടത്താനും കഴിയും. [40] ക്രിയേറ്റീവ് റൈറ്റിങുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആശയങ്ങൾ ഇതിനകം ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടു്. മുമ്പു സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ലോകമാസകലം പ്രാദേശിക ഭാഷകളിൽ ദിനംതോറും, നിമിഷംതോറുമുള്ള ടെകസ്റ്റ് മെസേജായും ഓഡിയോ, വിഷ്വൽ മെസേജായും നടത്തുന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉപയോഗങ്ങളെല്ലാം നിർമ്മിത ബുദ്ധിയുടെ പരിശീലനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉപയോഗങ്ങൾ ഇത്തരത്തിലുള്ള സൂക്ഷ്മ സാംസ്കാരിക ഘടകങ്ങളെപ്പോലും ഫലപ്രദമായി മനസ്സിലാക്കാനും പരിഹാര മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ അടുത്ത അവസരത്തിൽതന്നെ ഉപയോഗിക്കാനും കഴിയുന്ന തരത്തിലാണു് എഐ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നതു്. സന്ദർഭത്തിനനുസരിച്ചുള്ള അർത്ഥ, ആശയ വ്യതിയാനങ്ങളിൽ കൃത്യതയും വ്യക്തതയും വരുത്താൻ എഐയ്ക്കു് നിരന്തരം സാധിക്കുന്നു. തെറ്റു പറ്റിയെന്ന തിരിച്ചറിവു്, ഉപഭോക്താവിന്റെ അസംതൃപ്തി, കൂടുതൽ പരിശീലനം നേടാൻ എഐയ്ക്കു് പ്രേരണ നൽകുന്നു. നിർമ്മിച്ചയാളിന്റെ സഹായമില്ലാതെ ചുറ്റുപാടുമുള്ളവയിൽ നിന്നും അറിവുകൾ, ഡാറ്റാ ശേഖരിച്ചു് സ്വയംവളരാൻ നിർമ്മിത ബുദ്ധിക്കു് കഴിയുന്നുണ്ടു്. ഇന്നു് 97 ശതമാനം വരെ കൃത്യത ഉറപ്പുവരുത്താൻ വിവർത്തന സാങ്കേതികതയ്ക്കു് കഴിയുന്നു. അഥവാ 97 ശതമാനം കമ്പ്യൂട്ടർ ചെയ്ത ജോലികൾ പൂർത്തീകരിക്കാനാണു് വൻ കമ്പനികൾക്കു് വിവർത്തകരുടെ ആവശ്യം. വിവർത്തനത്തിൽ വിവർത്തകരുടെ (സ്വ)ഭാഷപോലും ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല. യാന്ത്രികമായ ഒരു പ്രൊഫഷൻ മാത്രമായി അതു മാറുന്നു. കർതൃത്വം, ആധികാരികത എന്നിവയിൽ വളരെ പ്രശ്നഭരിതമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണു് വിവർത്തനം ഇന്നു നിലകൊള്ളുന്നതു്. അതേസമയം പുതിയ ജനറേഷൻ വിവർത്തന സോഫ്റ്റ്വെയറിനു വേണ്ടിയുള്ള അന്വേഷണങ്ങളാണു് സാങ്കേതിക ലോകത്തു് നടക്കുന്നതു്. അതു് വിവർത്തന പ്രക്രിയ ലഘൂകരിക്കുന്നു. സമയവും പണവും ലാഭിക്കുന്നു. കണ്ടന്റ് ആഗോളതലത്തിൽ എത്തിക്കുന്നു. ഉല്പന്നം വിറ്റഴിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു തുടങ്ങിയവയാണു് ഡിജിറ്റൽ കാലത്തെ വിവർത്തനങ്ങളുടെ സവിശേഷതകൾ. വളരെ വേഗതയിൽ, ചിലവു കുറഞ്ഞ, പരമാവധി ലാഭം കിട്ടുന്ന ഒരു ആഗോള ഉല്പന്നം നിർമ്മിക്കുകയാണു് ഇന്നത്തെ ലക്ഷ്യം.

വിവർത്തന പഠനത്തിലെ സാങ്കേതികമായ ദിശാമാറ്റം (technological turn) എന്നാണു് ഇക്കാലം അറിയപ്പെടുന്നതു്. [41] ഇരുഭാഷാ പാണ്ഡിത്യവും പ്രത്യേക കൌശലവും ആവശ്യമുള്ള നൈപുണിയായി പരിഗണിച്ചിരുന്നതാണു് വിവർത്തകരുടേതു്. മൂലകൃതിയിൽ നിന്നും വളളിയോ പുളളിയോ മാറാതെ വിവർത്തനം ചെയ്യണമെന്നാവശ്യപ്പെടുന്ന സെന്റ് ജെറോമിന്റെ കാലമല്ല ഇതു്. വിവർത്തകരുടെ സ്ഥാനം യന്ത്രങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നു. അതിൽ എഡിറ്റ് ചെയ്യുക മാത്രമേ മനുഷ്യർ ചെയ്യേണ്ടതുള്ളൂ. ചിലവും സമയവും കുറവുള്ള പോസ്റ്റ് എഡിറ്റിങ് ട്രാൻസ്ലേഷൻ സർവീസുകളാണു് ഇന്നത്തെ ആവശ്യം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ വിവർത്തനം, വിവർത്തകർ, വിവർത്തന പ്രക്രിയ എന്നിവയുടെ സാമ്പ്രദായിക നിർവ്വചനങ്ങൾക്കെല്ലാം മാറ്റം വരുന്നു. ഒരു ലക്ഷ്യ ഭാഷയിലേക്കല്ല നൂറുകണക്കിനു് ഭാഷകളിലേക്കാണു് ഒന്നിച്ചു് വിവർത്തനം ചയ്യുന്നതു്. മൾട്ടിലിഗ്വലിസം എന്നതു് വിവർത്തന പ്രക്രിയയിലാണു് പ്രവർത്തിക്കുന്നതു്. മുമ്പു് വിവർത്തകരുടെ ബഹുഭാഷാ സ്വാധീനമാണു് മൾട്ടിലിംഗ്വൽ എന്നതുകൊണ്ടു് ഉദ്ദേശിച്ചതെങ്കിൽ ഇന്നങ്ങനെയല്ല ബഹുഭാഷാ പ്രോഗ്രാമുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായ വിവർത്തനങ്ങൾ (Computer Aided Translation—CAT) വിവർത്തകരുടെ ഇടപെടലിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ലോകത്തു് വിവർത്തനത്തിനു് കാരണമായതെന്നു് പറയുന്ന ബാബേൽ ഗോപുര മിത്തിനെ ഇതു് തകിടം മറിച്ചു. ദൈവം ചിതറിച്ച മനുഷ്യ ഭാഷകൾ ടെക്നോളജി ഒന്നിപ്പിക്കുന്നതാണു് ഡിജിറ്റൽ അനുഭവങ്ങൾ. ആശയങ്ങൾക്കു് ബഹുഭാഷാ വായനക്കാരെ ലഭിക്കുന്നു എന്നതു മാത്രമല്ല, ഗൂഗിളിന്റെയും മറ്റും സെർച്ച് എൻജിൻ റാങ്കിങിൽ (Search Engine Result Pages—SERP s) സബ്ടൈറ്റിൽ കണ്ടന്റും ഉൾപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ടെക്നിക്കൽ, സയന്റിഫിക്, വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിവർത്തനങ്ങൾ 3T പരിസരത്തിലാണു് പ്രവർത്തിക്കുന്നതു്—Trade, Technology, Translation. വിവർത്തനം ഇന്നു് ഡിജിറ്റൽപുനരുല്പാദത്തിന്റെ കാലത്താണു്. ഉല്പന്നത്തിന്റെ സമാനമായ പുനരുല്പാദനമല്ല, വ്യത്യസ്ത വിവർത്തനങ്ങളുടെ അനന്തമായ പുനരുല്പാദനമാണു് നടക്കുന്നതു്. ദെലൂസ് മുന്നോട്ടുവെച്ച ‘objectiles’ എന്ന പദം ഉപയോഗിച്ചു് ഇതു് വിശദീകരിക്കാൻ മൈക്കൽ ക്രോണിൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടു്. [42]

ഡിജിറ്റൽ മാനവികതയിൽ (digital humanities) മനുഷ്യ യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ചു് പഠിക്കേണ്ടതു് ഡിജിറ്റലും മാനവികതയും തമ്മിലുള്ള പരസ്പര ബന്ധത്തിന്റെ തലത്തിലാണു്. ഡിജിറ്റൽ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മനുഷ്യ ജീവിതത്തിലും അതിന്റെ ഭാവിയിലും എങ്ങനെയാണു് ഇടപെടുന്നതു് എന്ന അന്വേഷണമാണു് പ്രധാനം. വിനോദ വ്യവസായത്തിൽ അമേരിക്കൻ നിർമ്മിത പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളുടെ—Facebook, Amazon, Apple, Netflix, Google—സാമ്പത്തിക, സാംസ്കാരിക മേധാവിത്വം സാമ്രാജ്യത്വ ശക്തികളെ പോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതും ദേശരാഷ്ട്രങ്ങൾക്കു് അതിൽ ഇടപെടാൻ എത്രത്തോളം കഴിയുമെന്ന ആശങ്ക, Netflix, Amason Prime, Disny Hotstar, Sony live തുടങ്ങിയ മീഡിയ സ്ട്രീമിങ് ടെക്നോളജി ഇന്റർനെറ്റിലെ നിർമ്മാണവും വിതരണവും ഏറ്റെടുത്തതു് മലയാളം പോലുള്ള പ്രാദേശിക ഭാഷാ സിനിമകൾക്കു് ലോകമെമ്പാടും ശ്രദ്ധകിട്ടാൻ കാരണമായെങ്കിലും [43] ആഗോള ശക്തികൾ പ്രദേശിക ജീവിതത്തിൽ വരുത്തുന്ന രൂപമാറ്റങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ, നെറ്റ്ഫ്ലിക്സ് കണ്ടന്റ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുന്നതിന്റെയും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ സങ്കീർണതകൾ, വൻതോതിലുള്ള കുത്തകവൽക്കരണത്തെയും ബഹുരാഷ്ട്ര ഭീമന്മാരുടെ മേധാവിത്വത്തെയും മുൻനിർത്തി സാംസ്കാരിക ഏകീകരണത്തെ (Cultural Homogenisation) കുറിച്ചുള്ള ഭയം തുടങ്ങിയവ ഈ അന്വേഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.